1.

Κατά τον κανονισμό (ΕΕ) 1151/2012  ( 2 ), οι προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης (στο εξής: ΠΟΠ) πρέπει να πληρούν τα προβλεπόμενα στις προδιαγραφές προϊόντος στοιχεία, τα οποία περιλαμβάνουν την ονομασία, την περιγραφή του προϊόντος, τη μέθοδο παραγωγής του, την οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής και άλλα σχετικά στοιχεία.

2.

Οι προδιαγραφές προϊόντος μπορούν να τροποποιηθούν μέσω σύνθετων διοικητικών διαδικασιών, παρόμοιων εκείνων που ρυθμίζουν την αρχική καταχώριση των ΠΟΠ, στις οποίες μετέχουν τόσο οι εθνικές αρχές όσο και η Επιτροπή. Το καθεστώς που τις διέπει εκτίθεται σε έναν κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό  ( 3 ) και σε έναν εκτελεστικό κανονισμό  ( 4 ), με μικρές διαφορές ανάλογα με τη σημασία των τροποποιήσεων αυτών.

3.

Το προδικαστικό ερώτημα που υποβάλλει το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία) θα παράσχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να αποσαφηνίσει τα καθήκοντα των δικαστηρίων που καλούνται να ελέγξουν το κύρος των αποφάσεων που εκδίδουν οι εθνικές αρχές στο πλαίσιο των διαδικασιών αυτών.

4.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί αν, όταν η Επιτροπή έχει κάνει δεκτή την «ήσσονος σημασίας» αίτηση τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ, την οποία ενέκριναν οι αρχές κράτους μέλους, τα δικαστήρια του κράτους αυτού πρέπει να εκδικάζουν τις εκκρεμείς προσφυγές κατά των εθνικών αποφάσεων δυνάμει των οποίων πραγματοποιήθηκε η τροποποίηση αυτή.

I.

Νομικό πλαίσιο

1.

Το δίκαιο της Ένωσης

1.

Κανονισμός 1151/2012

5.

Κατά το άρθρο 7:

6.

Το άρθρο 49, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, προβλέπει τα εξής:

7.

Το άρθρο 53 έχει ως εξής:

2.

Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 664/2014

8.

Το άρθρο 6, το οποίο επιγράφεται «Τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:

3.

Εκτελεστικός κανονισμός 668/2014

9.

Το άρθρο 10 («Διαδικαστικές απαιτήσεις για την τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος») έχει ως εξής:

2.

Το εθνικό δίκαιο. Απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2017, του Υπουργού Γεωργίας και Τροφίμων και του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, σχετικά με την τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος της ΠΟΠ «Comté»  ( 5 )

10.

Το άρθρο 1 ορίζει τα εξής:

11.

Το άρθρο 2 ορίζει τα εξής:

II.

Η υπόθεση της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα

12.

Στις 16 Νοεμβρίου 2017, η Groupement agricole d’exploitation en commun (GAEC) Jeanningros προσέφυγε ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) κατά της απόφασης της 8ης Σεπτεμβρίου 2017 ζητώντας την ακύρωση του σημείου 5.1.18 των τροποποιημένων προδιαγραφών προϊόντος, το οποίο απαγορεύει την «αυτόματη μηχανική άμελξη».

13.

Με απόφαση που δημοσιεύθηκε την 1η Ιουνίου 2018, η Επιτροπή ενέκρινε την αίτηση τροποποίησης ήσσονος σημασίας των προδιαγραφών προϊόντος της ΠΟΠ «Comté»  ( 6 ), βάσει του άρθρου 53, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1151/2012, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 6, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 664/2014.

14.

Το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) τρέφει αμφιβολίες για το αν πρέπει να αποφανθεί επί της, εκκρεμούς ακόμη, προσφυγής που ασκήθηκε κατά της απόφασης της 8ης Σεπτεμβρίου 2017 ή αν, αντιθέτως, πρέπει να αποφασίσει ότι παρέλκει η έκδοση απόφασης επ’ αυτής, όπως έπραξε σε άλλες περιπτώσεις  ( 7 ).

15.

Η θέση που έχει τηρήσει έως τώρα το αιτούν δικαστήριο είναι ότι, όταν επιλαμβάνεται προσφυγής κατά απόφασης με την οποία η Γαλλική Κυβέρνηση διαβιβάζει στην Επιτροπή αίτηση καταχώρισης ΠΟΠ μαζί με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές προϊόντος και, κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασής του, η Επιτροπή έχει ήδη καταχωρίσει την ονομασία αυτή στο μητρώο  ( 8 ), η προσφυγή καθίσταται άνευ αντικειμένου.

16.

Δυνάμει της νομολογίας αυτής, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) δεν εξετάζει τη νομιμότητα των καταχωρισμένων από την Επιτροπή προδιαγραφών προϊόντος, έστω και αν, όπως εν προκειμένω, έχει ασκηθεί προσφυγή κατά της εθνικής απόφασης στην οποία αυτές βασίζονται. Αυτό συμβαίνει επίσης στην περίπτωση των τροποποιήσεων ήσσονος σημασίας.

17.

Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να αποσαφηνιστεί αν ο χειρισμός αυτός συνάδει προς το δίκαιο της Ένωσης ή αν, αντιθέτως, λαμβανομένων υπόψη των συνεπειών που μπορεί να έχει η ενδεχόμενη ακύρωση της προσβαλλομένης εθνικής πράξης στο κύρος της καταχώρισης από την Επιτροπή, πρέπει να αποφανθεί επί της νομιμότητας της πράξης αυτής.

18.

Οι αμφιβολίες αυτές οδήγησαν το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) να απευθύνει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

19.

Στο πλαίσιο της προδικαστικής διαδικασίας, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Το Δικαστήριο αποφάσισε να αποφανθεί χωρίς να προηγηθεί προφορική διαδικασία.

III.

Ανάλυση

20.

Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα, εκτιμώ σκόπιμο να αναλύσω προηγουμένως, αφενός, το καθεστώς που διέπει τις προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες για την πραγματοποίηση των τροποποιήσεων των προδιαγραφών προϊόντος των ΠΟΠ και, αφετέρου, τους όρους του δικαστικού ελέγχου αυτών.

1.

Διαδικασίες τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος των ΠΟΠ

21.

Η τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ, όπως και η καταχώρισή τους, πραγματοποιείται μέσω σύνθετης διοικητικής διαδικασίας, στην οποία μετέχουν οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους και η Επιτροπή. Αυτό αναδεικνύεται στην αιτιολογική σκέψη 58 του κανονισμού 1151/2012  ( 9 ).

22.

Το άρθρο 53, παράγραφος 2, του κανονισμού 1151/2012 διακρίνει δύο είδη τροποποιήσεων, ήτοι αυτές «που δεν είναι ήσσονος σημασίας» και αυτές που είναι ήσσονος σημασίας.

23.

Τροποποιήσεις μείζονος σημασίας είναι αυτές που:

24.

Ως ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις νοούνται εκείνες τις οποίες το άρθρο 53, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1151/2012 δεν θεωρεί μείζονος σημασίας.

25.

Αντιστοίχως, στο άρθρο 53, παράγραφος 2, του κανονισμού 1151/2012 προβλέπονται δύο διαδικασίες για την τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος. Για τις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις, γίνεται παραπομπή στα άρθρα 49 έως 52 (ήτοι, στη διαδικασία που εφαρμόζεται για την καταχώριση των ΠΟΠ)· για τις ήσσονος σημασίας, θεσπίζεται απλουστευμένη διαδικασία.

1.

(Συνήθης) διαδικασία για τις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ

26.

Βάσει των ανωτέρω, στις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος εφαρμόζεται η διαδικασία καταχώρισης των ΠΟΠ  ( 10 ). Η διαδικασία περιλαμβάνει μια πρώτη φάση η οποία ξεκινά (άρθρο 49, παράγραφος 2, του κανονισμού 1151/2012) με την αίτηση καταχώρισης της ΠΟΠ, την οποία υποβάλλει ομάδα παραγωγών στις αρχές του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται γεωγραφικά η περιοχή παραγωγής.

27.

Οι αρχές αυτές πρέπει να εξετάσουν την αίτηση με τον ενδεδειγμένο τρόπο, προκειμένου να εξακριβώσουν αν είναι αιτιολογημένη και αν πληροί τους ουσιαστικούς όρους που καθορίζονται στον προμνησθέντα κανονισμό. Πρέπει να εξασφαλίζεται επαρκής δημοσιότητα της αίτησης καθώς και να προβλέπεται εύλογο χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του οποίου κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον και είναι εγκαταστημένο ή διαμένει στην επικράτειά του μπορεί να υποβάλει ένσταση κατά της αίτησης  ( 11 ).

28.

Οι εθνικές αρχές αξιολογούν τις ληφθείσες ενστάσεις και αποφασίζουν αν η αίτηση πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού 1151/2012. Εάν η αξιολόγησή τους είναι θετική, οι αρχές εκδίδουν απόφαση και πρέπει να εξασφαλίζουν τη δημοσίευση των προδιαγραφών προϊόντος στις οποίες βασίστηκε η ευνοϊκή απόφασή τους και την ηλεκτρονική πρόσβαση σε αυτές.

29.

Συναφώς, ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 49, παράγραφος 4, του κανονισμού 1151/2012, κατά το οποίο «[τ]ο κράτος μέλος εξασφαλίζει τη δημοσιοποίηση της ευνοϊκής του απόφασης και τη δυνατότητα προσφυγής κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου που έχει σχετικό έννομο συμφέρον».

30.

Εάν η απόφαση της αρμόδιας εθνικής αρχής είναι θετική, η εθνική φάση ολοκληρώνεται με τη διαβίβασή της στην Επιτροπή, η οποία ενημερώνεται επίσης για τις ληφθείσες παραδεκτές ενστάσεις  ( 12 ).

31.

Η «ευρωπαϊκή» φάση της διαδικασίας αυτής ξεκινά με την εξέταση που πρέπει να διενεργήσει η Επιτροπή, μόλις παραλάβει την εθνική απόφαση, προκειμένου να εξακριβώσει ότι η αίτηση είναι αιτιολογημένη και πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις για τις ΠΟΠ. Εάν, κατόπιν της εξέτασης αυτής (η οποία δεν πρέπει να διαρκέσει πέραν των έξι μηνών), αποφασίσει να κάνει δεκτή την αίτηση  ( 13 ), η Επιτροπή δημοσιεύει στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΕΕΕΕ) το ενιαίο έγγραφο και την παραπομπή στη δημοσίευση των προδιαγραφών του προϊόντος  ( 14 ).

32.

Μετά τη δημοσίευση στην ΕΕΕΕ, το άρθρο 51 του κανονισμού 1151/2012 προβλέπει ότι οι αρχές κράτους μέλους ή τρίτης χώρας, καθώς και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον και είναι εγκαταστημένο σε τρίτη χώρα, μπορεί να κοινοποιήσει ένσταση  ( 15 ). Η Επιτροπή διαβιβάζει αμελλητί την κοινοποίηση αυτή στο κράτος μέλος που υπέβαλε την αίτηση  ( 16 ) και, εν συνεχεία, κινείται διαδικασία, εάν η ένσταση αυτή επιβεβαιωθεί  ( 17 ).

33.

Εάν δεν λάβει καμία κοινοποίηση ένστασης (ή καμία παραδεκτή αιτιολογημένη δήλωση ένστασης), η Επιτροπή καταχωρίζει τις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος, χωρίς να εφαρμόσει τη διαδικασία που μνημονεύεται στο άρθρο 57, παράγραφος 2, του κανονισμού 1151/2012.

34.

Η Επιτροπή ενεργεί με τον ίδιο τρόπο, εάν, καίτοι έλαβε παραδεκτή αιτιολογημένη δήλωση ένστασης, επιτεύχθηκε συμφωνία ως αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων που προβλέπονται στο άρθρο 51, παράγραφος 3, του κανονισμού 1151/2012. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η Επιτροπή εκδίδει τις εκτελεστικές πράξεις για την καταχώριση ή τη μείζονος σημασίας τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος της ΠΟΠ, βάσει της διαδικασίας εξέτασης του άρθρου 57, παράγραφος 2, του κανονισμού 1151/2012  ( 18 ).

35.

Εν πάση περιπτώσει, οι πράξεις τροποποιήσεων μείζονος σημασίας ΠΟΠ και οι αποφάσεις απόρριψης δημοσιεύονται στην ΕΕΕΕ  ( 19 ).

2.

(Απλουστευμένη) διαδικασία για τις ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ

36.

Ο κανονισμός 1151/2012 ρύθμισε με πολύ συνοπτικό τρόπο την απλουστευμένη αυτή διαδικασία. Στο άρθρο 53, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, προβλέπεται μόνον ότι, «εάν οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι ήσσονος σημασίας, η Επιτροπή εγκρίνει ή απορρίπτει την αίτηση». Προστίθεται ότι, εάν η τροποποίηση του ενιαίου εγγράφου ή των προδιαγραφών προϊόντος της ΠΟΠ εγκριθεί, η Επιτροπή τη δημοσιεύει στην ΕΕΕΕ.

37.

Στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 664/2014 η απλουστευμένη αυτή διαδικασία αναπτύχθηκε στα πρότυπα της συνήθους. Κατά τη διάταξη αυτή, οι αιτήσεις ήσσονος σημασίας τροποποίησης: i) πρέπει να υποβάλλονται στις αρχές του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται η γεωγραφική περιοχή της ονομασίας· ii) πρέπει να περιγράφουν τις τροποποιήσεις αυτές, εκθέτοντας τον λόγο για τον οποίο θεωρούνται ήσσονος σημασίας, και να τις συγκρίνουν με το αρχικό κείμενο· iii) δεν υπόκεινται σε εθνική διαδικασία ένστασης, εν αντιθέσει προς ό,τι συμβαίνει στη συνήθη διαδικασία  ( 20 ).

38.

Τέλος, το άρθρο 6, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 664/2014 προβλέπει ότι, εάν το κράτος μέλος θεωρεί ότι πληρούνται οι απαιτήσεις του κανονισμού 1151/2012 και των διατάξεων που θεσπίζονται δυνάμει αυτού, μπορεί να υποβάλει στην Επιτροπή φάκελο αίτησης για ήσσονος σημασίας τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντων της ΠΟΠ.

39.

Και στη διαδικασία αυτή, η «ευρωπαϊκή» φάση απλουστεύεται. Δεν υπάρχει διαδικασία υποβολής ένστασης στο επίπεδο αυτό και η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να λάβει απόφαση, ρητώς ή σιωπηρώς (οι ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις θεωρούνται εγκριθείσες, εάν η Επιτροπή δεν ενημερώσει τον αιτούντα περί του αντιθέτου, εντός τριών μηνών από την παραλαβή της αίτησης)  ( 21 ). Εάν κρίνει την αίτηση απαράδεκτη, η Επιτροπή οφείλει να ενημερώσει τον αιτούντα εντός τριών μηνών από την παραλαβή της. Εάν εγκρίνει την αίτηση, η Επιτροπή πρέπει να δημοσιοποιήσει τις ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ.

2.

Δικαστικός έλεγχος των αποφάσεων που εκδίδονται στις διαδικασίες τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ

40.

Όπως προεκτέθηκε, τόσο η συνήθης όσο και η απλουστευμένη διαδικασία είναι σύνθετες διοικητικές διαδικασίες στις οποίες μετέχουν, διαδοχικώς, οι εθνικές αρχές και η Επιτροπή.

41.

Αυτό το είδος σύνθετων διαδικασιών ρυθμίζεται κατά περίπτωση στο δίκαιο της Ένωσης  ( 22 ) και έχει μελετηθεί διεξοδικά από τη θεωρία, λόγω του πλήθους των νομικών ζητημάτων που εγείρει  ( 23 ).

42.

Το Δικαστήριο έχει εξετάσει τον δικαστικό έλεγχο των αποφάσεων που εκδίδονται σε αυτές τις διαδικασίες, επίσης κατά περίπτωση και όχι εξαντλητικά  ( 24 ), καίτοι διάφορες πρόσφατες υποθέσεις, στον τομέα της τραπεζικής ένωσης, συμβάλλουν στη διαμόρφωση της νομολογίας του  ( 25 ).

43.

Στις προτάσεις μου στην υπόθεση Berlusconi και Fininvest ανέλυσα τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις σύνθετες διοικητικές διαδικασίες της ΕΕ, διακρίνοντας μεταξύ εκείνων στις οποίες η εξουσία λήψης απόφασης ανήκει στις εθνικές αρχές και εκείνων στις οποίες η εν λόγω εξουσία ανήκει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης  ( 26 ).

44.

Στην απόφαση Berlusconi και Fininvest, το Δικαστήριο αποφάνθηκε, εν ολίγοις, ότι το άρθρο 263 ΣΛΕΕ δεν επιτρέπει στα εθνικά δικαστήρια να ασκούν έλεγχο νομιμότητας επί των πράξεων που έχουν χαρακτήρα κίνησης της διαδικασίας, προπαρασκευαστικό χαρακτήρα ή χαρακτήρα μη δεσμευτικής πρότασης και που έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες εθνικές αρχές στο πλαίσιο της σύνθετης διοικητικής διαδικασίας χορήγησης άδειας για την απόκτηση ή την αύξηση ειδικών συμμετοχών σε πιστωτικά ιδρύματα. Η κρίση αυτή, με τη σειρά της, στηριζόταν σε δύο παραδοχές:

45.

Όπως εξέθεσα στις προτάσεις μου στην ως άνω υπόθεση  ( 29 ), στις σύνθετες διοικητικές διαδικασίες στις οποίες μετέχουν εθνικές αρχές και αρχές της Ένωσης, το κρίσιμο στοιχείο για να καθοριστεί αν ο δικαστικός έλεγχος πρέπει να ασκηθεί από τον δικαστή της Ένωσης ή από τα εθνικά δικαστήρια είναι η εξουσία λήψης της τελικής απόφασης. Εάν η εξουσία λήψης απόφασης ανήκει σε όργανο της Ένωσης, ο δικαστικός έλεγχος θα ασκείται, σύμφωνα με το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, από τον δικαστή της Ένωσης. Εάν η εθνική αρχή έχει ειδική εξουσία λήψης απόφασης, τα εθνικά δικαστήρια θα είναι αρμόδια για τον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεών της  ( 30 ).

46.

Έχουν οι εθνικές αρχές αυτοτελή εξουσία λήψης αποφάσεων, στην πρώτη φάση της σύνθετης διαδικασίας ήσσονος σημασίας τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ; Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ο δικαστικός έλεγχος της εθνικής αυτής απόφασης θα απόκειται στα εθνικά δικαστήρια, ανεξαρτήτως από το αν η Επιτροπή εξέδωσε ή όχι την απόφαση καταχώρισης της τροποποίησης στη δεύτερη φάση της διαδικασίας.

47.

Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό, είναι σκόπιμο να εξεταστεί η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις διαδικασίες καταχώρισης των ΠΟΠ  ( 31 ). Όπως θα εξηγήσω κατωτέρω, κατά την άποψή μου, από τη νομολογία αυτή καθίσταται πρόδηλο ότι οι αρχές του αντίστοιχου κράτους μέλους διαθέτουν ειδική και αυτοτελή εξουσία λήψης αποφάσεων στην εθνική φάση της διαδικασίας.

48.

Κατά το Δικαστήριο, στη συνήθη διαδικασία καταχώρισης ΠΟΠ:

49.

Εξ αυτού το Δικαστήριο συνάγει ότι «η Επιτροπή μπορεί να λάβει την απόφαση να καταχωρίσει μια ονομασία ως ΠΟΠ […] μόνον εάν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τής έχει υποβάλει αίτηση προς τούτο, μια τέτοια αίτηση δε μπορεί να υποβληθεί μόνον εάν το κράτος μέλος έχει εξακριβώσει ότι είναι δικαιολογημένη. Το σύστημα αυτό επιμερισμού των αρμοδιοτήτων εξηγείται ιδίως από το γεγονός ότι η καταχώριση προϋποθέτει την εξακρίβωση της πληρώσεως ορισμένων προϋποθέσεων, πράγμα το οποίο απαιτεί, σε μεγάλο βαθμό, επισταμένη γνώση ειδικών στοιχείων που συνδέονται με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, τα οποία μπορούν καλύτερα να εξακριβώσουν οι αρμόδιες αρχές του κράτους αυτού»  ( 34 ).

50.

Εκτιμώ ότι η νομολογία αυτή σχετικά με τη διαδικασία καταχώρισης ΠΟΠ μπορεί να τύχει εφαρμογής και στη συνήθη διαδικασία μείζονος σημασίας τροποποιήσεων των προδιαγραφών προϊόντος: όπως προεκτέθηκε, το άρθρο 53, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1151/2012 παραπέμπει στα άρθρα του 49 έως 52, τα οποία αφορούν ακριβώς τη διαδικασία καταχώρισης.

51.

Θεωρώ ότι η νομολογία αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και στην απλουστευμένη διαδικασία, καθόσον το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 664/2014 τη μεταχειρίζεται με τρόπο παρόμοιο με τη συνήθη διαδικασία (η οποία, με τη σειρά της, προβλέπεται για την καταχώριση των ΠΟΠ), καίτοι καταργούνται οι διαδικασίες ένστασης σε αμφότερες τις φάσεις.

52.

Η προπαρατεθείσα νομολογία αφορούσε τη συνήθη διαδικασία καταχώρισης των ΠΟΠ, την οποία θέσπισε ο κανονισμός 2081/92, προϊσχύσας του ισχύοντος κανονισμού (άρθρα 49 έως 52 του κανονισμού 1151/2012). Αφορούσε επίσης, όπως προεκτέθηκε, τη διαδικασία του καταργηθέντος άρθρου 17 του εν λόγω κανονισμού, ήτοι, την απλουστευμένη και μεταβατική διαδικασία για την καταχώριση στην Ένωση των υφιστάμενων ΠΟΠ, προστατευόμενων ή καθιερωμένων με τη χρήση στα κράτη μέλη  ( 35 ).

53.

Οι διαδικασίες αυτές περιελάμβαναν επίσης εθνική φάση και ευρωπαϊκή φάση, παρόμοιας φύσης με εκείνες που προβλέπονται στις ισχύουσες διαδικασίες καταχώρισης και τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος των ΠΟΠ. Ως εκ τούτου, επισημαίνεται εκ νέου ότι η νομολογία του Δικαστηρίου στις οποίες αναλύθηκαν οι διαδικασίες αυτές μπορεί να τύχει εφαρμογής και στις ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ.

54.

Κατά τη νομολογία αυτή, ο έλεγχος της διαδικασίας ήσσονος σημασίας τροποποίησης ανήκει στην εθνική αρχή και τούτο δικαιολογείται, μεταξύ άλλων  ( 36 ), για τους ακόλουθους λόγους:

55.

Οι εξουσίες αυτές καταδεικνύουν ότι η εθνική αρχή διαθέτει ευρεία δυνατότητα αυτοτελούς λήψης αποφάσεων κατά την εθνική φάση της σύνθετης διαδικασίας ήσσονος σημασίας τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ  ( 38 ). Η δυνατότητα αυτή υπόκειται μόνο στον έλεγχο των εθνικών δικαστηρίων, το δε Δικαστήριο είναι αρμόδιο να ελέγχει τις αποφάσεις της Επιτροπής κατά την ευρωπαϊκή φάση της διαδικασίας  ( 39 ).

56.

Τη διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει το προμνησθέν άρθρο 49, παράγραφος 4, του κανονισμού 1151/2012  ( 40 ). Συγκεκριμένα, με τον βασικό κανόνα, ο Ευρωπαίος νομοθέτης αναγνώρισε, με μοναδικό τρόπο, ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει σχετικό έννομο συμφέρον πρέπει να έχει «δυνατότητα προσφυγής» κατά της απόφασης των αρχών του κράτους μέλους με την οποία εγκρίνονται οι προδιαγραφές προϊόντος.

57.

Ασφαλώς η προσφυγή αυτή –η οποία, όπως είναι λογικό, θα ασκηθεί ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων– προβλέπεται ρητώς για τις αποφάσεις σχετικά με τις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της ομοιότητας των διαδικασιών που διέπουν τις μείζονος σημασίας τροποποιήσεις και τις ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις, φρονώ ότι το δικαίωμα άσκησης προσφυγής ισχύει και για τις δεύτερες.

58.

Οι αποφάσεις των εθνικών αρχών σχετικά με αυτές τις ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις δεν υπάγονται στην αποκλειστική δικαιοδοσία του δικαστή της Ένωσης, δεδομένου ότι πρόκειται για αυτοτελείς πράξεις απαραίτητες για να αποφασίσει, μεταγενέστερα, η Επιτροπή επ’ αυτών. Στην πραγματικότητα, από ουσιαστική άποψη και δεδομένου του μάλλον περιορισμένου περιθωρίου εκτίμησης που διαθέτει συναφώς η Επιτροπή, οι αποφάσεις των εθνικών αρχών είναι εκείνες που έλαβαν όντως υπόψη όλα τα στοιχεία που δικαιολογούν την έγκριση των αλλαγών αυτών στις προδιαγραφές προϊόντος.

59.

Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, απόκειται στα εθνικά δικαστήρια να αποφαίνονται επί των τυχόν παρατυπιών εθνικής πράξης, υποβάλλοντας ενδεχομένως προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ελέγχου που ισχύουν για κάθε οριστική πράξη η οποία εκδίδεται από την ίδια εθνική αρχή και μπορεί να βλάψει τρίτους, και να θεωρούν εξάλλου, κατ’ εφαρμογήν της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, ως παραδεκτό το σχετικό ένδικο βοήθημα, έστω και αν οι εθνικοί δικονομικοί κανόνες δεν το προβλέπουν  ( 41 ).

3.

Συνέπειες των παρατηρήσεων αυτών στην υπόθεση της κύριας δίκης

60.

Οι διάδικοι ερίζουν, ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας), σχετικά με ήσσονος σημασίας τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος της ΠΟΠ του τυριού «Comté». Δεν αμφισβητείται ότι το νέο προσβαλλόμενο σημείο (5.1.18), το οποίο απαγορεύει την «αυτόματη μηχανική άμελξη», συνιστά ήσσονος σημασίας τροποποίηση.

61.

Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν, βάσει των προμνησθέντων κανονισμών και του άρθρου 47 του Χάρτη, μπορεί να επιβεβαιώσει την προηγούμενη νομολογία του (σύμφωνα με την οποία είχε την εξουσία να αποφασίσει ότι παρέλκει η έκδοση απόφασης επί των εκκρεμών προσφυγών, μετά την έγκριση της τροποποίησης από την Επιτροπή) ή αν, αντιθέτως, οφείλει να προβεί σε διόρθωσή της.

62.

Οι προεκτεθείσες παρατηρήσεις, οι οποίες ερείδονται στη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις διαδικασίες καταχώρισης των ΠΟΠ και στους σχετικούς κανόνες (με ιδιαίτερη έμφαση στο άρθρο 49, παράγραφος 4, του κανονισμού 1151/2012), με οδηγούν να υποστηρίξω το δεύτερο από τα ως άνω ενδεχόμενα.

63.

Συναφώς, εκτιμώ ότι η μη έκδοση απόφασης επί προσφυγής ασκηθείσας από πρόσωπα που έχουν σχετικό έννομο συμφέρον, σε περίπτωση ήσσονος σημασίας τροποποιήσεων των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ, δεν συνάδει προς το δικαίωμα που αναγνωρίζει ο κανονισμός 1151/2012 στους θιγομένους και προς τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις σύνθετες διαδικασίες καταχώρισης των ΠΟΠ. Στο ίδιο μέτρο, αντιβαίνει, κατά την άποψή μου, στο άρθρο 47 του Χάρτη.

64.

Ουσιαστικά, δίνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα, δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο επικεντρώνει κυρίως το ερώτημά του στην υποχρέωση, ή μη, να εκδώσει απόφαση επί της προσφυγής, παρά στις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η απόφασή του στις αποφάσεις που έχει ήδη εκδώσει η Επιτροπή. Εντούτοις, θα αναλύσω και αυτές.

65.

Κατ’ εμέ, η ακύρωση της εθνικής πράξης με την οποία εγκρίθηκε η ήσσονος σημασίας τροποποίηση, για τη διαβίβασή της στην Επιτροπή, θα οδηγούσε, ως αλυσιδωτή αντίδραση, σε έλλειψη νομικής βάσης για την ίδια την απόφαση της Επιτροπής.

66.

Προς αποφυγή της ανεπιθύμητης αυτής συνέπειας, θα ήταν σκόπιμο να αναστέλλει η Επιτροπή τη φάση της ενώπιον αυτής διαδικασίας, όταν υπάρχουν εκκρεμείς προσφυγές ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων κατά της απόφασης της εθνικής αρχής με την οποία εγκρίθηκε η ήσσονος σημασίας τροποποίηση των προδιαγραφών προϊόντος  ( 42 ). Με τον τρόπο αυτό θα διαφυλάσσονται καλύτερα, αφενός, το δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των προσφευγόντων και, αφετέρου, η ασφάλεια δικαίου, αποτρέποντας την, εκ των υστέρων, στέρηση από τις αποφάσεις της Επιτροπής της νομικής βάσης τους  ( 43 ).

67.

Η υποχρέωση διασφάλισης της πρακτικής αποτελεσματικότητας της δικαστικής προστασίας των προσώπων που προσφεύγουν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, τα οποία νομιμοποιούνται βάσει κανόνα του δικαίου της Ένωσης, και, ενδεχομένως, η αρχή της χρηστής διοίκησης  ( 44 ), θα πρέπει να οδηγήσουν την Επιτροπή να εντάξει στην αξιολόγηση των αιτήσεων την περίσταση της ύπαρξης εκκρεμών προσφυγών κατά της εθνικής απόφασης ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους  ( 45 ).

68.

Στο ίδιο πνεύμα, οι εθνικές αρχές δεν θα πρέπει να διαβιβάζουν στην Επιτροπή την αίτηση ήσσονος σημασίας τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ, εάν υπάρχουν εκκρεμείς προσφυγές ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων κατά της έγκρισής της ή, a fortiori, εάν εθνικό δικαστήριο έχει εκδώσει ακυρωτική απόφαση, έστω μη τελεσίδικη.

69.

Συμπερασματικά, η Επιτροπή θα πρέπει να μην εξετάζει την αίτηση ήσσονος σημασίας τροποποίησης των προδιαγραφών προϊόντος ΠΟΠ, τόσο εάν γνωρίζει την ύπαρξη εκκρεμών δικαστικών προσφυγών κατά της εθνικής απόφασης έγκρισης όσο και εάν υπάρχουν αποφάσεις που την ακυρώνουν εν όλω ή εν μέρει. Σε διαφορετική περίπτωση, η ενδεχόμενη ακύρωση της εθνικής αυτής απόφασης με τελεσίδικη απόφαση των δικαστηρίων του κράτους μέλους, τα οποία εξακολουθούν να υπέχουν υποχρέωση έκδοσης απόφασης επί των προσφυγών που εκκρεμούν ενώπιόν τους, θα επέφερε απώλεια του κύρους της ίδιας της απόφασης της Επιτροπής.

IV.

Πρόταση

70.

Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία) ως εξής: