I.

Introduzzjoni

1.

Permezz tal-appell tiegħu, il-Parlament Ewropew jitlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal‑20 ta’ Settembru 2019, UZ vs Il-Parlament (T‑47/18, iktar ’il quddiem is-“sentenza appellata”, EU:T:2019:650), li permezz tagħha din, minn naħa, annullat id-deċiżjoni tas-Segretarju Ġenerali tal-Parlament tas‑27 ta’ Frar 2017, li timponi fuq UZ is-sanzjoni dixxiplinari ta’ tnaqqis fil-grad mill-grad AD 13, skala 3, lejn il-grad AD 12, skala 3, b’aġġustament għal żero tal-punti ta’ mertu miksuba fil-grad AD 13 u, min-naħa l-oħra, ċaħdet il-kumplament tar-rikors.

2.

Permezz tal-appell inċidentali tagħha, UZ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tannulla s-sentenza appellata sa fejn il-Qorti Ġenerali ċaħdet it-talba għall-annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tat-talba tagħha għal assistenza.

3.

Skont it-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser ikunu mmirati fuq l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell ewlieni dwar l-allegat nuqqas ta’ imparzjalità tal-Parlament fit-twettiq tal-investigazzjoni dixxiplinarja kontra UZ. Il-Parlament isostni li l-Qorti Ġenerali qieset b’mod żbaljat li l-investigaturi maħtura ma tawx il-garanziji suffiċjenti sabiex jeskludu kull dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tagħhom. Din il-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali hija bbażata, l-ewwel, fuq żnaturament tal-fatti u, it-tieni, fuq klassifikazzjoni ġuridika żbaljata tal-kunċett ta’ “imparzjalità oġġettiva”.

4.

Din il-kawża toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiddeċiedi dwar l-applikabbiltà tal-prinċipji li jirregolaw dan il-kunċett ta’ “imparzjalità oġġettiva”, diġà magħruf f’diversi oqsma tal-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, għas-servizz pubbliku, u, b’mod iktar konkret, għall-investigazzjoni amministrattiva mwettqa fil-kuntest ta’ proċeduri dixxiplinari.

II.

Il-kuntest ġuridiku

5.

L-Artikolu 24 tar-Regolamenti tal-Persunal tal-Unjoni Ewropea, fil-verżjoni tagħhom applikabbli għall-kawża (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti tal-Persunal”), jipprevedi:

6.

L-Artikolu 86 ta’ dawn ir-regolamenti jipprevedi:

7.

Skont l-Artikolu 3 tal-Anness IX tal-imsemmija regolamenti:

8.

L-Artikolu 16 ta’ dan l-anness jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 2 tiegħu:

9.

L-Artikolu 22 tal-imsemmi anness huwa redatt kif ġej:

III.

Il-fatti li wasslu għall-kawża u d-deċiżjoni kontenzjuża

10.

Il-fatti li wasslu għall-kawża jinsabu fil-punti 1 sa 27 tas-sentenza appellata u jistgħu, għall-ħtiġijiet ta’ dan l-appell, jinġabru fil-qosor bil-mod kif ġej.

11.

UZ kienet ilha tokkupa kariga ta’ kap ta’ unità fil-Parlament Ewropew sa mill‑1 ta’ Jannar 2009. Fl-aħħar lok, hija kienet ġiet ikklassifikata fil-grad AD 13 skala 3.

12.

Fl‑24 ta’ Jannar 2014, erbatax minn ħmistax‑il membru tal-unità tagħha (iktar ’il quddiem il-“lanjanti”) indirizzaw lis-Segretarju Ġenerali tal-Parlament talba għal assistenza, skont l-Artikolu 24 tar-Regolamenti tal-Persunal, fejn argumentaw li kienu suġġetti għal fastidju psikoloġiku min-naħa ta’ UZ.

13.

Wara din it-talba, id-Direttur Ġenerali tad-Direttorat Ġenerali tal-Persunal (iktar ’il quddiem id-“DĠ PERS”) indika lil-lanjanti li kienu ġew adottati miżuri provviżorji. Dawn kienu jirrigwardaw b’mod partikolari l-għoti tal-ġestjoni tal-persunal tal-unità kkonċernata lil persuna oħra u l-ftuħ ta’ investigazzjoni amministrattiva.

14.

Wara l-ftuħ ta’ investigazzjoni amministrattiva, UZ instemgħet fl‑20 ta’ Novembru 2014 mid-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS.

15.

Wara li ġew redatti żewġ rapporti, tat‑3 ta’ Marzu u tas‑17 ta’ Novembru 2015, UZ instemgħet, fis‑17 ta’ Ġunju u fit‑2 ta’ Diċembru 2015 rispettivament mid-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS.

16.

Permezz ta’ posta elettronika tas‑6 ta’ Jannar 2016, UZ ġiet informata mis-Segretarju Ġenerali tal-Parlament li l-Bord Dixxiplinari kien ġie adit minħabba nuqqas ta’ twettiq tal-obbligi statutorji. Hija nstemgħet mill-Bord Dixxiplinari fis‑17 ta’ Frar, fid‑9 ta’ Marzu, fit‑8 ta’ April u fis‑26 ta’ Mejju 2016.

17.

Fil‑25 ta’ Lulju 2016, il-Bord Dixxiplinari adotta unanimament l-opinjoni tiegħu li permezz tagħha, l-ewwel, ippropona lill-Awtorità tal-Ħatra tissanzjona n-nuqqasijiet kollha mwettqa minn UZ b’sanzjoni globali li tikkonsisti fi tnaqqis fil-grad u, it-tieni, ikkonkluda li l-Awtorità tal-Ħatra kellha tqis serjament l-assenjazzjoni mill-ġdid tagħha f’tip ieħor ta’ impjieg fi ħdan is-Segretarjat Ġenerali.

18.

Permezz ta’ deċiżjoni tal‑20 ta’ Settembru 2016, is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament awtorizza lid-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS jirrappreżentah waqt is-smigħ tar-rikorrenti previst mill-Artikolu 22 tal-Anness IX tar-Regolamenti tal-Persunal u inkarigah jibgħatlu l-eventwali osservazzjonijiet ta’ din tal-aħħar dwar l-opinjoni mogħtija mill-Bord Dixxiplinari u mibgħuta fis‑7 ta’ Settembru 2016.

19.

Permezz ta’ posta elettronika tal‑4 ta’ Ottubru 2016, id-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS stieden lil UZ tidher għal seduta fl‑20 ta’ Ottubru 2016, skont l-Artikolu 22(1) tar-Regolamenti tal-Persunal, sabiex tkun tista’ ssostni l-osservazzjonijiet tagħha dwar l-opinjoni tal-Bord Dixxiplinari.

20.

Fl‑14 ta’ Novembru 2016, UZ instemgħet mid-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS. Matul din is-seduta, hija ppreżentat nota u talbet l-assistenza tal-Parlament minħabba theddid li kien sar fil-konfront tagħha minn membri tal-unità tagħha.

21.

Fuq proposta tad-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS, UZ għalhekk ġiet assenjata, temporanjament, lil unità oħra.

22.

Permezz ta’ deċiżjoni tas‑27 ta’ Frar 2017, is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament ħa d-deċiżjoni li jimponi fuq UZ is-sanzjoni dixxiplinari ta’ tnaqqis fil-grad, fl-istess grupp ta’ funzjonijiet, mill-grad AD 13 skala 3 għall-grad AD 12 skala 3, flimkien ma’ aġġustament għal żero tal-punti ta’ mertu akkwistati fl-ex grad AD 13 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kontenzjuża”).

23.

Permezz ta’ ittra tas‑6 ta’ Ġunju 2017, UZ ressqet ilment quddiem l-Awtorità tal-Ħatra tal-Parlament kontra d-deċiżjoni kontenzjuża.

24.

Permezz ta’ ittra tal‑14 ta’ Ġunju 2017, UZ ressqet quddiem is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament ilment kontra ċ-ċaħda impliċita tat-talba għal assistenza tagħha. Permezz ta’ ittra tal‑20 ta’ Lulju 2017, id-Direttur Ġenerali tad-DĠ PERS ċaħad din it-talba għal assistenza.

25.

Permezz ta’ ittra tas‑6 ta’ Ottubru 2017, il-President tal-Parlament ċaħad l-ilmenti ta’ UZ magħmula permezz ta’ posta elettronika tas-6 u tal‑14 ta’ Ġunju 2017.

IV.

Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata

26.

Permezz ta’ talba ppreżentata fir-reġistru tal-Qorti Ġenerali fid‑29 ta’ Jannar 2018, UZ ippreżentat rikors intiż, minn naħa, għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża u, min-naħa l-oħra, għall-annullament tad-deċiżjoni li tiċħad it-talba għal assistenza tagħha.

27.

Il-Parlament talab li dan ir-rikors jiġi miċħud.

A.

Fuq it-talba għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża

28.

Insostenn tat-talbiet tagħha għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża, UZ invokat żewġ motivi bbażati, l-ewwel, fuq nuqqas ta’ regolarità fl-investigazzjoni amministrattiva, u, it-tieni, fuq nuqqas ta’ regolarità fix-xogħlijiet tal-Bord Dixxiplinari u nuqqas ta’ seduta mill-awtorità kompetenti fi tmiemhom.

1.

Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq nuqqas ta’ regolarità tal-investigazzjoni amministrattiva

29.

Fil-kuntest ta’ dan l-ewwel motiv, UZ sostniet, b’mod partikolari, li tnejn mill-investigaturi inkarigati mill-investigazzjoni amministrattiva, jiġifieri dak inkarigat mill-aspett “dixxiplinari” u dak inkarigat mill-aspett ta’ “fastidju”, ma kellhomx l-indipendenza u l-imparzjalità neċessarji sabiex jipparteċipaw f’din l-investigazzjoni.

30.

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-allegat nuqqas ta’ imparzjalità tal-investigatur tal-aspett “dixxiplinari”, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 51 tas-sentenza appellata, li jirriżulta mix-xhieda ta’ wieħed mil-lanjanti li membru tad-DĠ PERS kien iltaqa’ ma’ dan tal-aħħar qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni u li, waqt din il-laqgħa, huwa kien informa lill-membru fuq imsemmi, sussegwentement innominat investigatur, li kien ġie rrapportat lill-OLAF minn UZ u, b’mod iktar speċifiku, bl-intervent ta’ żewġha, “bħala tpattija”, fir-rigward ta’ allegati irregolaritajiet.

31.

Issa, skont il-Qorti Ġenerali, tali xhieda tista’ tqajjem f’UZ dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tal-investigatur, li seta’ ġie influwenzat min-natura partikolarment malizzjuża tal-allegat aġir tiegħu kif lilu kkomunikat.

32.

Il-Qorti Ġenerali, fil-punti 53 sa 55 tas-sentenza appellata, qieset li, peress li UZ kienet informat lill-Parlament, waqt is-smigħ tagħha tal‑14 ta’ Novembru 2016, b’dan in-nuqqas ta’ imparzjalità, dan tal-aħħar kien f’pożizzjoni li jagħżel persuna li ma kellha ebda għarfien minn qabel tal-fatti tal-każ bħala investigatur.

33.

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-allegat nuqqas ta’ imparzjalità tal-investigatur tal-aspett ta’ “fastidju”, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 57 ta’ dik is-sentenza, ikkonstatat li mill-ispjegazzjonijiet mogħtija mill-Parlament waqt is-seduta kien jirriżulta li, qabel ma nħatar investigatur għall-aspett ta’ “fastidju” fil-kuntest tal-investigazzjoni amministrattiva, dan kien ippresieda l-Kumitat Konsultattiv dwar il-Fastidju u l-Prevenzjoni Tiegħu fuq il-Post tax-Xogħol. Issa, dan il-kumitat kien ikkonkluda li l-ġestjoni tal-unità li tagħha UZ kienet il-kap kellha tiġi fdata lil persuna oħra.

34.

Skont il-Qorti Ġenerali, fid-dawl tal-konklużjoni ta’ dan il-kumitat, meta nħatar investigatur tal-aspett ta’ “fastidju”, dan seta’ diġà kellu opinjoni negattiva ta’ UZ. Din iċ-ċirkustanza tqiegħed f’dubju l-imparzjalità oġġettiva tiegħu.

35.

Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet, fil-punt 59 tas-sentenza appellata, li, billi nħatru bħala investigaturi ż-żewġ persuni li seta’ kellhom għarfien minn qabel tal-każ, il-Parlament ma offriex il-garanziji suffiċjenti sabiex jeskludi kull dubju leġittimu fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

36.

Fit-tielet lok, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 60 tas-sentenza appellata, fakkret fil-ġurisprudenza stabbilita li tipprovdi li, sabiex irregolarità proċedurali tkun tista’ tiġġustifika l-annullament ta’ att, jeħtieġ li, fl-assenza ta’ din l-irregolarità, il-proċedura setgħet twassal għal riżultat differenti.

37.

Skont il-Qorti Ġenerali, ma setax jiġi eskluż li, kieku l-investigazzjoni amministrattiva f’dan il-każ twettqet b’reqqa u b’imparzjalità, hija setgħet twassal għal evalwazzjoni inizjali differenti tal-fatti li ma kinitx neċessarjament twassal għall-impożizzjoni tas-sanzjoni dixxiplinari.

38.

Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali, fil-punt 65 tas-sentenza appellata, qieset li t-talbiet ta’ UZ intiżi għall-annullament tad-deċiżjoni kontenzjuża kellhom jintlaqgħu.

39.

Madankollu, għal raġunijiet marbuta ma’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja, il-Qorti Ġenerali qieset li kien utli li jiġi eżaminat it-tieni motiv.

2.

Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq nuqqas ta’ regolarità fix-xogħlijiet tal-Bord Dixxiplinari u l-assenza ta’ seduta mill-awtorità kompetenti fi tmiemhom

40.

Insostenn tat-tieni motiv, UZ sostniet, l-ewwel, li l-Parlament ma setax jiġi rrappreżentat b’mod validu, matul waħda mis-sitt laqgħat tiegħu, minn żewġ uffiċjali u li r-rappreżentanti tal-Parlament b’mod żbaljat baqgħu fis-sala tal-laqgħa sabiex jiddeliberaw mal-membri tal-Bord Dixxiplinari. It-tieni, UZ sostniet li huwa biss is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament li seta’ jisma’ uffiċjal qabel ma jiddeċiedi li jimponi sanzjoni dixxiplinari fuqu. Madankollu, skontha, tali smigħ ma seħħx.

41.

Il-Qorti Ġenerali, fil-punt 102 tas-sentenza appellata, laqgħet it-tieni motiv. Peress li t-tfakkira tar-raġunament tal-Qorti Ġenerali dwar il-kwistjonijiet imqajma fil-kuntest tal-imsemmi motiv tippreżenta biss interess limitat għall-analiżi tal-appell fil-kuntest ta’ dawn il-konklużjonijiet, huwa biżżejjed li jsir riferiment f’dan ir-rigward għall-punti 68 sa 101 tas-sentenza appellata.

B.

Fuq it-talba ta’ annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tat-talba għal assistenza

42.

Quddiem il-Qorti Ġenerali, UZ sostniet, essenzjalment, li l-Parlament kien żbalja meta ċaħad it-talba tagħha għal assistenza mressqa minnha quddiem dik l-istituzzjoni.

43.

Peress li l-imsemmi motiv ma huwiex rilevanti għall-finijiet tal-analiżi magħmula f’dawn il-konklużjonijiet, huwa biżżejjed li jiġi rrilevat li t-talba għall-annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tat-talba għal assistenza ġiet miċħuda mill-Qorti Ġenerali minħabba r-raġunijiet li jinsabu, b’mod partikolari, fil-punti 107 sa 110 tas-sentenza appellata.

44.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Qorti Ġenerali, permezz tas-sentenza appellata, minn naħa, annullat id-deċiżjoni kontenzjuża u, min-naħa l-oħra, ċaħdet il-kumplament tar-rikors.

V.

It-talbiet tal-partijiet

A.

It-talbiet tal-appell prinċipali

45.

Permezz tal-appell tiegħu, il-Parlament jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–

tannulla s-sentenza appellata; konsegwentement,

–

tiċħad ir-rikors tal-ewwel istanza;

–

tiddeċiedi li kull waħda mill-partijiet għandha tbati l-ispejjeż tagħha relatati ma’ din l-istanza; u

–

tikkundanna lil UZ għall-ispejjeż relatati mal-ewwel istanza.

46.

Fir-risposta tagħha, UZ titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja:

–

tiċħad l-appell; u

–

tikkundanna lill-Parlament għall-ispejjeż taż-żewġ istanzi.

B.

It-talbiet tal-appell inċidentali

47.

Permezz tal-appell inċidentali tagħha effett, UZ titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–

tannulla s-sentenza appellata sa fejn tiċħad it-talba għall-annullament tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tat-talba għal assistenza tagħha; u

–

billi tiddeċiedi permezz ta’ dispożizzjonijiet ġodda, tannulla d-deċiżjoni tal-Parlament li tiċħad din it-talba għal annullament; kif ukoll

–

tikkundanna lill-Parlament għall-ispejjeż taż-żewġ istanzi.

48.

Fir-risposta tiegħu, il-Parlament jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

–

tiddikjara l-appell inċidentali parzjalment inammissibbli f’dak li jirrigwarda t-tieni aggravju u infondat fl-intier tiegħu; u

–

tikkundanna lil UZ għall-ispejjeż.

VI.

Analiżi ġuridika

A.

L-aggravji mqajma mill-Parlament u l-portata tal-eżami li għandu jitwettaq

49.

Insostenn tal-appell tiegħu, il-Parlament jinvoka tliet aggravji. L-ewwel aggravju, li jirrigwarda l-punti 54, 58 u 59 tas-sentenza appellata, huwa bbażat fuq żball ta’ liġi, fuq żnaturament tal-fatti u fuq nuqqas ta’ motivazzjoni li kkomprometta l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li skontha l-investigazzjonijiet immexxija mill-Parlament kienu vvizzjati b’nuqqas ta’ imparzjalità oġġettiva. It-tieni aggravju, dirett kontra l-punt 72 ta’ dik is-sentenza, huwa bbażat fuq żball ta’ liġi, fuq żnaturament tal-fatti u fuq nuqqas ta’ motivazzjoni fil-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali li tistabbilixxi ksur tal-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet matul ix-xogħlijiet tal-Bord Dixxiplinari. It-tielet aggravju, dirett kontra l-punti 90, 99 u 102 tal-imsemmija sentenza, huwa bbażat fuq żball ta’ liġi, fuq żnaturament tal-fatti u fuq nuqqas ta’ motivazzjoni li l-Qorti Ġenerali wettqet meta kkunsidrat li kien hemm ksur tad-dritt għal smigħ ta’ UZ.

50.

Dan l-ewwel aggravju huwa kompost minn erba’ partijiet. Kif diġà ġie indikat fl-introduzzjoni, dawn il-konklużjonijiet ser jirrigwardaw biss l-ewwel parti tal-imsemmi aggravju. Konsegwentement, ser nillimita ruħi sabiex nippreżenta iktar ’il quddiem l-argumenti relatati mressqa mill-Parlament.

51.

Il-Parlament isostni, essenzjalment, li, billi ddeċidiet, fil-punti 52, 58 u 59 tas-sentenza appellata, li żewġ investigaturi, jiġifieri wieħed responsabbli mill-aspett “dixxiplinari” tal-investigazzjoni amministrattiva u l-ieħor responsabbli mill-aspett ta’ “fastidju” ta’ din l-investigazzjoni, ma tawx il-garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar l-imparzjalità oġġettiva tagħhom, il-Qorti Ġenerali bbażat ruħha fuq żnaturament tal-fatti kif ukoll fuq kriterji legali żbaljati fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-kunċett ta’ “imparzjalità oġġettiva” u, għaldaqstant, kisret l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).

52.

Skont il-Parlament, l-uniku għarfien minn qabel tal-fatti mill-investigatur responsabbli mill-aspett “dixxiplinari”, b’mod partikolari, meta dan l-għarfien ikun limitat u speċifiku, jew saħansitra inkomplet, bħal f’dan il-każ, ma jistax, fih innifsu, jagħti awtomatikament lok għal dubju leġittimu li jiġġustifika talba għal persuna oħra li ma jkollha ebda għarfien minn qabel tal-fatti tal-każ. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali bilkemm eżaminat jekk l-allegazzjonijiet ta’ UZ kinux verament ta’ natura li jiġġustifikaw dubju leġittimu dwar l-imparzjalità oġġettiva tal-investigaturi. Issa, skont il-Parlament, f’dan il-każ, dawn l-allegazzjonijiet ma kinux jiġġustifikaw in-neċessità li jinħatru investigaturi oħra, b’mod partikolari fid-dawl tal-assenza ta’ kwalunkwe kunflitt ta’ interess bejn l-investigaturi kkonċernati u din il-parti.

53.

Minn dan is-sunt ta’ argumenti jista’ jiġi dedott li l-kwistjonijiet legali li jqumu fil-kuntest ta’ din il-kawża jikkonċernaw, essenzjalment, żewġ aspetti prinċipali: minn naħa, il-kunċett ta’ “imparzjalità” u, min-naħa l-oħra, l-applikabbiltà tiegħu għal każ bħal dan ineżami. Sabiex jiġu analizzati dawn il-kwistjonijiet legali b’mod strutturat u loġiku, huwa neċessarju li jiġi ċċarat, fl-ewwel lok, liema huma l-oqsma fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni li għalihom japplika ġeneralment dan il-kunċett u, fit-tieni lok, jekk is-servizz pubbliku jagħmilx parti minnhom. Huwa biss wara li jiġu eżaminati dawn il-kwistjonijiet legali li jkun possibbli li jiġi stabbilit jekk il-Qorti Ġenerali wettqitx żbalji ta’ liġi u jekk l-ilment imqajjem mill-Parlament jistax jitqies li huwa fondat. Il-kunsiderazzjonijiet segwenti jsegwu din l-istruttura ta’ analiżi.

B.

Il-kunċett ta’ “imparzjalità” fid-dritt tal-Unjoni

1.

Kunsiderazzjonijiet preliminari

54.

Skont l-użu komuni, il-kunċett ta’ “imparzjalità” jfisser “newtralità”. Huwa jirreferi għall-kwalità jew għan-natura ta’ xi ħadd li ma jiffavorixxi ebda parti għad-detriment tal-parti l-oħra jew dak li huwa oġġettiv, ġust u ekwu  ( 2 ). B’dan premess, għandha tinġibed l-attenzjoni għall-fatt li d-dritt tal-Unjoni jagħti importanza partikolari lill-imparzjalità ta’ dawk li huma msejħa sabiex jeżerċitaw funzjoni speċifika – ġeneralment marbuta mat-teħid ta’ deċiżjonijiet jew mar-riżoluzzjoni ta’ tilwim – fl-istruttura istituzzjonali tagħha, kemm jekk dawn ikunu l-imħallfin u l-avukati ġenerali  ( 3 ) fil-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll l-uffiċjali u membri tal-persunal oħra fi ħdan id-diversi istituzzjonijiet, korpi u organi. Dan huwa b’mod partikolari dovut għall-fatt li l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni adotta diversi prinċipji li għandhom l-oriġini tagħhom fit-tradizzjonijiet kostituzzjonali tal-Istati Membri tagħha.

55.

Fil-fatt, minkejja li l-Unjoni, bħala organizzazzjoni sopranazzjonali, ma għandhiex hija stess il-kwalità ta’ “Stat” fis-sens tal-kunċetti tax-xjenzi politiċi, huwa ċar li t-Trattati tawha kompetenzi li jevokaw sensiela ta’ karatteristiċi speċifiċi għall-Istati Membri. Il-prinċipju ta’ bilanċ istituzzjonali li jirriżulta mill-Artikolu 13(2) TUE, li jipprovdi li “[k]ull istituzzjoni tal-Unjoni għandha taġixxi fil-limiti tal-attribuzzjoni tal-kompetenzi mogħtija lilha mit-Trattati, skont il-proċeduri, il-kundizzjonijiet u l-finijiet previsti minnhom”  ( 4 ), huwa intiż preċiżament sabiex jiggarantixxi r-rispett reċiproku, fi ħdan l-Unjoni, tas-setgħat mogħtija lill-istituzzjonijiet. L-istess japplika għar-rikonoxximent tal-valuri universali li jikkostitwixxu “drittijiet invjolabbli u inaljenabbli tal-bniedem, kif ukoll il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, u l-istat tad-dritt”, kif imsemmija fil-preambolu tat-Trattat UE. Diversi dispożizzjonijiet fit-Trattati, u b’mod partikolari fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, jiggarantixxu li l-Unjoni tirrispetta dawn il-prinċipji fl-eżerċizzju tas-setgħat tagħha. Fl-istadju attwali tal-evoluzzjoni tiegħu, l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni jippreżenta paralleliżmi notevoli mal-ordinament ġuridiku tal-Istati Membri tagħha.

56.

B’ħarsa minn perspettiva differenti, huwa possibbli li jiġi affermat li l-garanzija tal-imsemmija prinċipji u valuri tikkostitwixxi kundizzjoni imperattiva għat-trasferiment ta’ setgħat favur l-Unjoni. Sa fejn hija tassumi iktar u iktar kompetenzi li qabel kienu tal-Istati Membri, hija u tissostitwixxi lil dawn tal-aħħar, l-ordinament ġuridiku tagħha kellu jevolvi b’mod li jirrifletti l-valuri u l-prinċipji ta’ dawn tal-aħħar. Barra minn hekk, peress li d-dritt tal-Unjoni ħafna drabi jirrikjedi implimentazzjoni fil-livell nazzjonali, pereżempju, permezz tat-traspożizzjoni ta’ direttiva mill-korpi leġiżlattivi nazzjonali jew tal-adozzjoni ta’ atti amministrattivi mill-awtoritajiet nazzjonali, kellha tiġi żgurata omoġeneità ta’ valuri u ta’ prinċipji  ( 5 ). Din hija indispensabbli għall-funzjonament tajjeb ta’ kull sistema ta’ governanza f’diversi livelli, kemm jekk ikun pajjiż bi struttura federali kif ukoll sistema ta’ integrazzjoni reġjonali bħall-Unjoni.

57.

F’dak li jirrigwarda speċifikament il-kunċett ta’ “imparzjalità”, għandu jiġi nnotat li, peress li dan huwa rrikonoxxut fl-Istati Membri kollha taħt diversi aspetti, huwa loġiku li dan jagħmel ukoll parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Il-kwistjoni li tqum f’dan il-kuntest hija dik li nsiru nafu liema huma l-oqsma li għalihom japplika dan il-kunċett, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-indizji prezzjużi pprovduti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. F’dawn il-konklużjonijiet, ser nippreżenta deskrizzjoni ta’ din il-ġurisprudenza bil-għan li jiġi kkonfermat ir-rikonoxximent tal-kunċett ta’ “imparzjalità” bħala prinċipju ċentrali tad-dritt tal-Unjoni.

2.

Applikazzjoni għas-sistema ġudizzjarja

58.

L-indipendenza u l-imparzjalità jikkostitwixxu ż-żewġ prinċipji fundamentali ta’ kull sistema ġudizzjarja  ( 6 ). Dawn il-prinċipji jiggarantixxu lill-partijiet fil-kawża li l-att ta’ ġudizzju jiġi ddeterminat biss bl-argumenti tad-dibattitu ġudizzjarju, mingħajr ebda pressjoni jew preġudizzju. L-imparzjalità, li hija element fundamentali tad-dritt għal smigħ xieraq, stabbilit minn testi eminenti, bħall-Artikolu 10 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, l-Artikolu 14(1) tal-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi u l-Artikolu 6(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmat f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), tindika l-assenza ta’ preġudizzju li għandu jikkaratterizza lill-qorti. F’dan is-sens, l-indipendenza tikkonċerna pjuttost ir-relazzjonijiet tal-qorti mal-poteri l-oħra u tikkostitwixxi kundizzjoni neċessarja, minkejja li bl-ebda mod ma hija suffiċjenti, tal-imparzjalità tagħha fir-relazzjonijiet tagħha mal-partijiet fil-kawża.

59.

It-Trattati u l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jikkostitwixxu l-bażi ta’ attività ġudizzjarja indipendenti fil-livell sopranazzjonali  ( 7 ), li tippermetti trattament b’imparzjalità sħiħa tal-kawżi mressqa quddiemha. Meta dawn l-atti ma jipprevedux dispożizzjonijiet speċifiċi sabiex jiġu ttrattati ċerti kwistjonijiet ta’ proċedura b’mod xieraq, il-Qorti tal-Ġustizzja spiss tispira ruħha mill-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem bħala korp ġudizzjarju internazzjonali inkarigat bl-interpretazzjoni tal-KEDB, li tirrifletti t-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri. Sa fejn dawn id-drittijiet u tradizzjonijiet kostituzzjonali jagħmlu parti mid-dritt tal-Unjoni bħala prinċipji ġenerali, konformement mal-Artikolu 6(3) TUE, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għandha awtorità magħrufa meta tkun kwistjoni ta’ interpretazzjoni ta’ dawn il-prinċipji ġenerali fi ħdan l-Unjoni.

60.

Is-sentenza tad‑19 ta’ Frar 2009, Gorostiaga Atxalandabaso vs Il-Parlament (C‑308/07 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Gorostiaga Atxalandabaso vs Il-Parlament”, EU:C:2009:103), hija partikolarment rilevanti f’dan il-kuntest, peress li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret fl-importanza tad-dritt għal smigħ xieraq, stabbilit fl-Artikolu 6(1) tal-KEDB, diġà msemmi, u li jimplika l-aċċess għal kull persuna għal qorti indipendenti u imparzjali. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, fir-rigward tal-istatus tagħha fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, li d-dritt għal smigħ xieraq jikkostitwixxi dritt fundamentali li l-Unjoni tirrispetta bħala prinċipju ġenerali skont l-Artikolu 6(2) UE  ( 8 ). F’dan ir-rigward, ta’ min jinnota li s-sentenza inkwistjoni tmur lura għal żmien qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, billi l-imsemmi dritt huwa llum stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, li jipprovdi, inter alia, aċċess għal kulħadd għal qorti indipendenti u imparzjali. Għandu jiġi osservat li d-dritt tal-Unjoni huwa intiż li joffri livell ta’ protezzjoni simili jew, tal-inqas, ekwivalenti għal dak iggarantit mill-KEDB.

61.

Waħda mill-kwistjonijiet legali li kienu tressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja f’dak iż-żmien, fil-kuntest ta’ appell magħmul kontra digriet tal-Qorti Ġenerali, kienet tikkonsisti f’li jiġi stabbilit jekk il-fatt li mħallef wieħed jew iktar ikunu preżenti f’żewġ kulleġġi ġudikanti suċċessivi u jeżerċitaw l-istess funzjonijiet fihom, bħal dawk ta’ President jew ta’ Mħallef Relatur, kienx ta’ natura li jqajjem dubju fir-rigward tal-imparzjalità tal-Qorti Ġenerali. Għandu jitfakkar li r-rikorrent fil-kawża li tat lok għas-sentenza inkwistjoni kien argumenta li, skontu, l-osservanza tal-prinċipju ta’ imparzjalità teżiġi li l-istess imħallef ma jistax, inkluż fil-każ meta jirrigwarda l-istess grad ta’ ġurisdizzjoni, jisma’ kawża bbażata fuq fatti identiċi jew konnessi biżżejjed ma’ dawk ta’ kawża li diġà ġiet deċiża  ( 9 ). Fil-fehma tiegħu, ksur tad-dritt għal qorti imparzjali kien jirriżulta mill-attribuzzjoni tal-kawża li tat lok għad-digriet appellat lil kulleġġ ġudikanti kompost minn imħallfin, inklużi dawk li jeżerċitaw il-funzjonijiet ta’ president u ta’ mħallef relatur, li kienu diġà fformaw parti mill-kulleġġ ġudikanti li ta s-sentenza f’kawża preċedenti, li kienet tirrigwarda parzjalment l-istess fatti.

62.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet dan l-argument, billi wieġbet fin-negattiv għall-kwistjoni legali li tressqitilha. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, anki jekk l-eżistenza ta’ garanziji fir-rigward tal-kompożizzjoni tal-qorti tirrappreżenta l-pedament tad-dritt għal smigħ xieraq, il-fatt li mħallfin li darba semgħu kawża jifformaw parti minn kulleġġ ġudikanti ieħor li għandu mill-ġdid jisma’ l-istess kawża ma jistax jitqies fih innifsu bħala inkompatibbli mar-rekwiżiti tad-dritt għal smigħ xieraq  ( 10 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, b’mod partikolari, il-fatt li mħallef wieħed jew iktar jifformaw parti miż-żewġ kulleġġi ġudikanti suċċessivi u jeżerċitaw fihom l-istess funzjonijiet ma għandux minnu nnifsu impatt fuq l-evalwazzjoni tal-osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità peress li l-imsemmija funzjonijiet huma eżerċitati f’kulleġġ ġudikanti  ( 11 ). Fil-fehma tal-Qorti tal-Ġustizzja, tali kunsiderazzjonijiet japplikaw a fortiori meta ż-żewġ kulleġġi ġudikanti suċċessivi kellhom jittrattaw mhux l-istess kawża, iżda żewġ kawżi distinti li għandhom ċertu grad ta’ konnessjoni  ( 12 ).

63.

B’mod partikolari, għandu jiġi kkunsidrat li l-Qorti tal-Ġustizzja bbażat ruħha fuq il-kunċett ta’ “imparzjalità” żviluppat fil-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem  ( 13 ) sabiex tapplikah għas-sistema ġudizzjarja tal-Unjoni. B’mod iktar konkret, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li l-ħtieġa ta’ imparzjalità tkopri fir-realtà żewġ aspetti. Fl-ewwel lok, il-qorti għandha tkun suġġettivament imparzjali, jiġifieri li ebda wieħed mill-membri tagħha ma għandu juri li ħa pożizzjoni jew li għandu preġudizzju personali, peress li l-imparzjalità personali hija preżunta sakemm tingħata prova kuntrarja. Fit-tieni lok, il-qorti għandha tkun oġġettivament imparzjali, jiġifieri li għandha tagħti garanziji suffiċjenti sabiex teskludi f’dan ir-rigward kull dubju leġittimu  ( 14 ).

64.

Lura lejn il-fatti tal-każ ineżami li ġew sottomessi lilha għal deċiżjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat, minn naħa, li r-rikorrent ma kien invoka ebda argument ta’ natura li jikkontesta l-imparzjalità personali tal-membri tal-Qorti Ġenerali u, min-naħa l-oħra, li ma allega l-ebda element oġġettiv ta’ natura li jqajjem dubju fir-rigward tal-imparzjalità tal-Qorti Ġenerali  ( 15 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-rikorrent pjuttost sempliċement invoka l-preżenza tal-istess imħallfin fiż-żewġ kulleġġi ġudikanti inkwistjoni, jiġifieri fatt li ma kienx, bħala tali, inkompatibbli mar-rekwiżiti tad-dritt għal smigħ xieraq. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk ċaħdet bħala infondat l-aggravju invokat mill-appellant, ibbażat fuq allegat ksur tad-dritt għal qorti imparzjali  ( 16 ).

3.

Applikazzjoni għad-dritt amministrattiv fis-sens wiesa’

65.

Għalkemm ir-rekwiżit ta’ imparzjalità huwa partikolarment rilevanti għal kull sistema ġudizzjarja, fid-dawl tar-rwol ċentrali li għandha tradizzjonalment is-setgħa ġudizzjarja fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tad-dritt, dan ma huwiex limitat għal dan il-qasam. Sa fejn l-ordinament ġuridiku jagħti setgħat sovrani lill-korpi tal-amministrazzjoni, li jippermettulhom li jinfluwenzaw l-istatus ġuridiku tal-persuni fiżiċi u ġuridiċi, hemm in-neċessità li l-eżerċizzju ta’ dawn is-setgħat jiġi ssuġġettat għal kundizzjonijiet u li jiġu stabbiliti wkoll ċerti limiti sabiex jiġu protetti l-interessi leġittimi ta’ dawn tal-aħħar  ( 17 ). Dan għandu jkun rifless ukoll fil-mod kif il-korpi tal-amministrazzjoni jadottaw id-deċiżjonijiet tagħhom, jiġifieri, fuq livell proċedurali. Fil-fatt, id-dritt tal-proċedura huwa tal-inqas importanti daqs ir-regoli sostantivi tad-dritt amministrattiv, peress li jippermetti lill-partijiet fil-kawża li jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom. Id-determinazzjoni tal-kundizzjonijiet u tal-limiti għall-eżerċizzju tas-setgħat sovrani mill-korpi tal-amministrazzjoni, ġeneralment fil-livell tad-dritt kostituzzjonali, għandha l-għan li toħloq kuntest ta’ legalità, karatteristika essenzjali tal-istat tad-dritt  ( 18 ).

66.

Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti japplikaw a fortiori għal “unjoni ta’ dritt” bħalma hija l-Unjoni li fiha l-istituzzjonijiet tagħha huma suġġetti għall-istħarriġ tal-kompatibbiltà tal-atti tagħhom, b’mod partikolari, mat-Trattati u mal-prinċipji ġenerali tad-dritt  ( 19 ). Fost il-prinċipji li fid-dawl tagħhom jitwettaq l-istħarriġ ta’ legalità hemm id-dritt għal amministrazzjoni tajba, stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta u li jiggarantixxi, inter alia, id-dritt ta’ kull persuna “li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi ta’ l-Unjoni” (l-użu tal-korsiv huwa tiegħi).

67.

Il-partikolarità tal-Artikolu 41 tal-Karta tinsab fil-fatt li dan jittrasforma xi elementi tal-prinċipju oġġettiv ta’ legalità fi dritt suġġettiv għal amministrazzjoni tajba. Bħala tali, huwa jagħti s-setgħa lill-persuna li għandha l-imsemmi dritt li titlob lill-amministrazzjoni sabiex taġixxi b’ċertu mod jew li tastjeni milli taġixxi  ( 20 ). Din id-dispożizzjoni tipprovdi għall-proċedura amministrattiva ta’ garanziji ekwivalenti għal dawk previsti fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta għall-proċedura ġudizzjarja. Konsegwentement, ċerti drittijiet, bħad-dritt għal smigħ, jistgħu jaqgħu kemm taħt id-dritt għal amministrazzjoni tajba, stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta, kif ukoll taħt ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża u tad-dritt għal smigħ xieraq iggarantiti fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta  ( 21 ). Għalhekk, l-applikabbiltà tagħhom tiddependi mill-proċedura inkwistjoni. L-oriġini tal-Artikolu 41 tal-Karta turi li din id-dispożizzjoni hija bbażata fuq tradizzjonijiet legali nazzjonali u Ewropej  ( 22 ), u b’mod partikolari fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li invokat okkażjonalment il-kunċett ta’ “amministrazzjoni tajba” sabiex issaħħaħ l-istatus tal-persuni taxxabbli  ( 23 ).

68.

Peress li d-dritt amministrattiv tal-Unjoni ma huwiex ikkodifikat bi strument leġiżlattiv wieħed, iżda pjuttost b’multipliċità ta’ atti ġuridiċi li kull wieħed jirregola settur rispettiv  ( 24 ), il-proċeduri amministrattivi jistgħu jvarjaw ukoll b’mod kunsiderevoli  ( 25 ). Madankollu, ċerti prinċipji li jirregolaw il-proċedura amministrattiva japplikaw b’mod obbligatorju, inklużi d-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 41 tal-Karta, li, fl-intier tagħhom, jistabbilixxu d-dritt għal amministrazzjoni tajba. Minħabba l-istatus kostituzzjonali tiegħu fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, l-Artikolu 41 tal-Karta għandu l-effett li jistabbilixxi dritt orizzontali għal amministrazzjoni tajba li japplika għal kull proċedura amministrattiva, anki jekk att leġiżlattiv li jistabbilixxi tali proċedura ma jipprevedix dan espressament  ( 26 ).

69.

Sabiex nispjega aħjar il-portata ta’ dan id-dritt, u b’mod iktar speċifiku r-rekwiżit ta’ imparzjalità fid-dritt amministrattiv tal-Unjoni, ser nippreżenta iktar ’il quddiem xi eżempji meħuda mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-oqsma tad-dritt tal-kompetizzjoni  ( 27 ), tal-awtorizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali  ( 28 ) u tas-sorveljanza ekonomika u baġitarja taż-żona tal-euro  ( 29 ), kif ukoll tad-dritt tas-servizz pubbliku  ( 30 ). L-analiżi ta’ din il-ġurisprudenza tikkostitwixxi l-punt ta’ tluq sabiex sussegwentement jiġi eżaminat jekk ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jistax jiġi applikat għall-investigazzjonijiet fil-kuntest ta’ proċedura dixxiplinari.

a)

Id-dritt tal-kompetizzjoni

70.

Is-sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2013, Ziegler vs Il-Kummissjoni (C‑439/11 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Ziegler vs Il-Kummissjoni”, EU:C:2013:513), tipprovdi tagħlim utli għall-applikazzjoni tad-dritt għal amministrazzjoni tajba għall-proċeduri li jaqgħu taħt id-dritt tal-kompetizzjoni. Fil-kawża inkwistjoni, li kienet tirrigwarda l-parteċipazzjoni ta’ diversi impriżi f’akkordju fis-settur tas-servizzi ta’ ġarr internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja ntalbet tistabbilixxi, inter alia, jekk id-drittijiet tal-impriżi involuti kinux ġew irrispettati mill-Kummissjoni, bħala awtorità responsabbli li tissanzjona l-akkordji illegali. Skont waħda mill-impriżi involuti, id-deċiżjoni li biha l-Kummissjoni kienet imponitilha multa kienet ivvizzjata b’assenza ta’ imparzjalità oġġettiva minħabba li l-Kummissjoni kienet ikkonċernata mill-ksur allegat kemm minħabba l-fatt li din tal-aħħar kienet waħda mill-vittmi kif ukoll minħabba l-fatt li uffiċjali tal-Kummissjoni kienu involuti fl-attivitajiet illegali. Dan l-argument huwa bbażat fuq il-premessa li l-vittmi ta’ ksur ma jistgħux jintalbu jieħdu deċiżjoni dwaru  ( 31 ).

71.

Il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat dan l-argument, billi stabbilixxiet, qabelxejn, li għalkemm il-Kummissjoni ma tistax tiġi kklassifikata bħala “qorti” fis-sens tal-Artikolu 6 tal-KEDB, hija xorta waħda tibqa’ obbligata li tirrispetta d-drittijiet fundamentali tal-Unjoni matul il-proċedura amministrattiva, li fosthom hemm id-dritt għal amministrazzjoni tajba, stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li huwa dan tal-aħħar, u mhux l-Artikolu 47 tal-Karta, li jirregola l-proċedura amministrattiva fil-qasam tal-akkordji quddiem il-Kummissjoni  ( 32 ). Din il-konstatazzjoni tipprovdi kjarifika importanti dwar il-kampijiet ta’ applikazzjoni rispettivi u r-relazzjoni bejn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet, aspetti li dwarhom diġà ġbidt l-attenzjoni f’dawn il-konklużjonijiet  ( 33 ).

72.

Filwaqt li rreferiet għall-ġurisprudenza tagħha, b’mod partikolari fis-sentenza Gorostiaga Atxalandabaso vs Il-Parlament imsemmija iktar ’il fuq  ( 34 ), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont l-Artikolu 41 tal-Karta, kull persuna għandha d-dritt, b’mod partikolari, li tara li l-kawżi tagħha jinstemgħu b’mod imparzjali mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Dan ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jkopri, minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva, fis-sens li ebda membru tal-istituzzjoni kkonċernata li jkun responsabbli mill-każ ma għandu juri parzjalità jew preġudizzju personali u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva, fis-sens li l-istituzzjoni għandha tagħti garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż f’dan ir-rigward kull dubju leġittimu  ( 35 ).

73.

Filwaqt li osservat li l-kunċett ta’ “imparzjalità oġġettiva” biss kien inkwistjoni f’dik il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, fid-dawl tal-argument ippreżentat mill-impriża involuta, li l-fatt biss li l-Kummissjoni tinvestiga akkordju li affettwa l-interessi finanzjarji tal-Unjoni u wassal għas-sanzjoni ma jistax iwassal għal nuqqas ta’ imparzjalità oġġettiva tagħha. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, kieku dan ma kienx il-każ, is-sempliċi possibbiltà li l-Kummissjoni, jew anki istituzzjoni oħra tal-Unjoni, setgħet kienet vittma ta’ aġir antikompetittiv ikollha l-effett li ċċaħħad lill-Kummissjoni mill-kompetenza tagħha li tinvestiga tali aġir, sitwazzjoni li ma tistax tiġi aċċettata. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li huwa importanti, b’mod partikolari, li jiġi enfasizzat li, skont l-Artikolu 105 TFUE, fost il-kompiti mogħtija lill-Kummissjoni mit-Trattati jinsab preċiżament dak li tiżgura l-applikazzjoni tal-prinċipji stabbiliti fl-Artikoli 101 TFUE u 102 TFUE  ( 36 ).

74.

Il-Qorti tal-Ġustizzja sussegwentement qieset li l-fatt li d-dipartimenti tal-Kummissjoni inkarigati mill-proċeduri kontra l-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u dawk responsabbli miċ-ċaqliq tal-uffiċjali u tal-membri tal-persunal ta’ din l-istituzzjoni jappartjenu lill-istess struttura organizzattiva lanqas ma jkun jista’, waħdu, iqiegħed f’dubju l-imparzjalità oġġettiva ta’ din l-istituzzjoni, sa fejn dawn id-dipartimenti jagħmlu neċessarjament parti mill-istruttura li lilha jappartjenu  ( 37 ). Finalment, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni jistgħu jiġu suġġetti għall-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni u li d-dritt tal-Unjoni jipprevedi sistema ta’ stħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, b’mod partikolari ta’ dawk li jikkonċernaw il-proċeduri ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 101 TFUE, li tagħti l-garanziji kollha meħtieġa mill-Artikolu 47 tal-Karta  ( 38 ).

75.

Fid-dawl ta’ dawn l-elementi kollha, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li ma kien hemm ebda indizju li juri li l-Kummissjoni naqset milli twettaq l-obbligu ta’ imparzjalità impost fuqha. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddeċidiet li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ċaħdet il-motiv imqajjem mill-impriża involuta, ibbażat fuq ksur tad-dritt għal proċedura ekwa u tal-prinċipju ġenerali ta’ amministrazzjoni tajba  ( 39 ).

b)

L-awtorizzazzjoni ta’ prodotti mediċinali

76.

Għalkemm id-dritt tal-kompetizzjoni seta’ possibbilment jidher bħala qasam partikolari fid-dritt amministrattiv, fid-dawl tas-setgħat wiesgħa ta’ kontroll attribwiti lill-Kummissjoni, ta’ natura li jiġġustifikaw ir-rikonoxximent ta’ ċerti garanziji lill-persuni ġuridiċi suġġetti għal din is-sistema legali  ( 40 ), is-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2019, August Wolff u Remedia vs Il-Kummissjoni (C‑680/16 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni”, EU:C:2019:257) turi b’mod ċar li r-rekwiżit ta’ imparzjalità stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta huwa kompletament applikabbli għall-proċeduri amministrattivi quddiem id-diversi istituzzjonijiet, korpi u organi tal-Unjoni. Barra minn hekk, dik is-sentenza fiha kjarifiki siewja dwar il-portata tal-obbligi li għandhom l-uffiċjali u l-membri tal-persunal li jaħdmu fihom.

77.

L-oriġini tat-tilwima li wasslet għall-imsemmija sentenza kienet deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni dwar l-awtorizzazzjonijiet nazzjonali ta’ tqegħid fis-suq tal-prodotti mediċinali u li kienet ibbażata fuq l-opinjoni mogħtija minn kumitat għall-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (iktar ’il quddiem il-“kumitat”), inkarigat sabiex jipprepara l-opinjoni tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (iktar ’il quddiem l-“EMA”) dwar kull kwistjoni relatata mal-evalwazzjoni ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem. Ir-rikorrenti li talbu l-annullament ta’ din id-deċiżjoni mill-Qorti Ġenerali kienu enfasizzaw il-fatt li r-relatriċi prinċipali, innominata mill-imsemmi kumitat sabiex tipprepara l-opinjoni tiegħu, kienet aġixxiet f’kapaċità doppja, għaliex hija kienet impjegata wkoll mill-awtorità nazzjonali li kienet bdiet il-proċedura ta’ reviżjoni tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq quddiem il-kumitat. Issa, tali ċirkustanza tikkostitwixxi sovrappożizzjoni ta’ funzjonijiet u kunflitt ta’ interessi li joħolqu dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tal-proċedura  ( 41 ).

78.

Il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat l-argumenti invokati mir-rikorrenti, billi fakkret qabelxejn li l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni huma obbligati jirrispettaw id-drittijiet fundamentali ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni, li fosthom hemm id-dritt għal amministrazzjoni tajba, stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta. Il-Qorti tal-Ġustizzja ġibdet l-attenzjoni għall-fatt li l-ewwel paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni jipprovdi b’mod partikolari li kull persuna għandha d-dritt li l-affarijiet tagħha jiġu ttrattati b’mod imparzjali mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni  ( 42 ).

79.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li r-rekwiżit ta’ imparzjalità, impost fuq l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi fit-twettiq tal-kompiti tagħhom, huwa intiż li jiżgura l-ugwaljanza fit-trattament li hija l-bażi tal-Unjoni. Dan ir-rekwiżit huwa intiż, b’mod partikolari, li jiġu evitati sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi eventwali fir-rigward ta’ uffiċjali u ta’ aġenti li jaġixxu għan-nom tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi. Fid-dawl tal-importanza fundamentali tal-garanzija ta’ indipendenza u ta’ integrità f’dak li jirrigwarda kemm il-funzjonament intern kif ukoll id-dehra esterna tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni, ir-rekwiżit ta’ imparzjalità jkopri kull ċirkustanza li l-uffiċjal jew il-membru tal-persunal mitlub li jippronunzja ruħu f’każ għandu raġonevolment jinterpreta bħala li hija ta’ natura li tidher, f’għajnejn terzi, li tista’ taffettwa l-indipendenza tiegħu fil-kwistjoni  ( 43 ).

80.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, dawn l-istituzzjonijiet, korpi u organi għandhom jikkonformaw ruħhom mar-rekwiżit ta’ imparzjalità, fiż-żewġ komponenti tiegħu li huma, minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva, fis-sens li ebda membru tal-istituzzjoni kkonċernata ma għandu juri parzjalità jew preġudizzju personali, u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva, skont liema din l-istituzzjoni għandha toffri garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar preġudizzju li jista’ jkun hemm  ( 44 ). Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, ta’ dan it-tieni komponent tal-prinċipju ta’ imparzjalità, il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, meta diversi istituzzjonijiet, korpi jew organi tal-Unjoni jingħataw responsabbiltajiet speċifiċi u distinti fil-kuntest ta’ proċedura li tista’ twassal għal deċiżjoni li tikkawża preġudizzju lil individwu, kull waħda minn dawn l-entitajiet hija meħtieġa, għal dak li jirrigwardaha, li tikkonforma ruħha mar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva. Għaldaqstant, anki fil-każ li tkun biss waħda minnhom li tkun naqset milli tosserva dan ir-rekwiżit, tali nuqqas jista’ jivvizzja b’illegalità d-deċiżjoni adottata mill-istituzzjoni l-oħra fi tmiem il-proċedura kkonċernata  ( 45 ).

81.

Il-Qorti tal-Ġustizzja qablet mal-opinjoni tar-rikorrenti, billi kkunsidrat li ċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża f’dak il-każ setgħu jqajmu dubji dwar l-osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità. B’mod iktar konkret, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-imparzjalità oġġettiva tal-kumitat inkwistjoni setgħet tiġi kompromessa minħabba l-kunflitt ta’ interessi li jinvolvi s-sovrappożizzjoni ta’ funzjonijiet ta’ wieħed mill-membri tiegħu, u dan irrispettivament mill-aġir personali tal-imsemmi membru  ( 46 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat bħala fatturi deċiżivi r-rwol mogħti lir-relatriċi fi ħdan l-imsemmi kumitat kif ukoll in-nuqqas ta’ garanziji suffiċjenti sabiex tiġi evitata kull influwenza indebita fuq l-opinjoni tal-kumitat. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li huwa l-kumitat, b’teħid inkunsiderazzjoni tar-responsabbiltajiet speċifiċi li r-relatriċi assumiet, li għandu jkun partikolarment viġilanti fl-attribuzzjoni ta’ din il-funzjoni, sabiex jiġi evitat it-tnissil ta’ kwalunkwe dubju leġittimu dwar preġudizzju li jista’ jkun hemm  ( 47 ).

82.

Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, sabiex jintwera li l-organizzazzjoni tal-proċedura amministrattiva ma tagħtix garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar possibbiltà ta’ preġudizzju, ma huwiex meħtieġ li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ imparzjalità minħabba l-karatteristiċi speċifiċi tar-rwol tar-relatriċi fil-kuntest tal-proċeduri żvolti quddiem il-kumitat. Huwa biżżejjed li jkun jeżisti dubju leġittimu f’dan ir-rigward u li ma jkun jista’ jiġi eliminat  ( 48 ). Fir-rigward ta’ dak il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat, essenzjalment, li osservaturi terzi setgħu jikkunsidraw b’mod leġittimu li l-awtorità nazzjonali li tat bidu għall-proċedura quddiem il-kumitat kienet kapaċi tinfluwenza d-deċiżjonijiet meħuda minn dan tal-aħħar  ( 49 ). Il-valur ta’ dik is-sentenza jinsab fil-fatt li stabbilixxiet ċertu livell ta’ prova li jippermetti li jiġi ddeterminat jekk l-imparzjalità oġġettiva ġietx kompromessa f’każ partikolari. Nerġgħu niġu għal dan iktar tard meta niġu biex neżaminaw il-kawża preżenti fid-dawl tal-kriterji żviluppati fil-ġurisprudenza.

83.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għall-konklużjoni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-kumitat kien ipprovda garanziji suffiċjenti għall-esklużjoni ta’ eżistenza ta’ dubju leġittimu fir-rigward tal-osservanza tal-obbligu ta’ imparzjalità stabbilit mill-Artikolu 41 tal-Karta.

c)

Is-sorveljanza ekonomika u baġitarja taż-żona tal-euro

84.

Is-sentenza tal‑20 ta’ Diċembru 2017, Spanja vs Il-Kunsill (C‑521/15, iktar ’il quddiem is-“sentenza Spanja vs Il-Kunsill”, EU:C:2017:982), jistħoqqilha wkoll li tiġi ċċitata f’ħarsa ġenerali lejn il-ġurisprudenza dwar ir-rekwiżit ta’ imparzjalità fil-kuntest ta’ proċedura amministrattiva. Ir-rilevanza ta’ dik is-sentenza tirriżulta mill-fatt li l-proċedura amministrattiva inkwistjoni tipprevedi fażi ta’ investigazzjoni kontra l-Istati Membri, li jqajjem il-kwistjoni dwar jekk dawn tal-aħħar jistgħux jinvokaw id-dritt għal amministrazzjoni tajba, iggarantit mill-Artikolu 41(1) tal-Karta, sabiex jallegaw l-illegalità ta’ att amministrattiv  ( 50 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja espliċitament astjeniet milli tiddeċiedi jekk Stat Membru jistax jiġi kkunsidrat bħala, jew simili għal, “persuna”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, u jista’ f’dan ir-rigward jipprevalixxi ruħu mid-dritt li hija tistabbilixxi. Hija xorta waħda ddikjarat li dan id-dritt jirrifletti prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, li jista’, min-naħa tiegħu, jiġi invokat mill-Istati Membri u li fir-rigward tiegħu għandha, għaldaqstant, tiġi evalwata l-legalità ta’ kull att amministrattiv adottat mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni.

85.

Il-kawża li wasslet għas-sentenza Spanja vs Il-Kunsill taqa’ fil-qasam tas-sorveljanza ekonomika u baġitarja taż-żona tal-euro u kienet tikkonċerna, b’mod iktar konkret, is-setgħat ta’ investigazzjoni tal-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Unjoni Ewropea (l-Eurostat) fil-konfront tal-Istati Membri. Fl-oriġini ta’ dik il-kawża kien hemm deċiżjoni adottata mill-Kunsill, li fiha dan tal-aħħar kien ikkonkluda li r-Renju ta’ Spanja kien ipprovda, b’negliġenza serja, dikjarazzjonijiet żbaljati lill-Eurostat u kien, minħabba f’hekk, impona multa fuq l-imsemmi Stat Membru. Id-deċiżjoni kontenzjuża kienet ibbażata fuq data miksuba fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet li jirrigwardaw il-manipulazzjoni tal-istatistika fi Spanja.

86.

Billi ma qabilx mad-deċiżjoni kontenzjuża, dan l-Istat Membru ppreżenta rikors għal annullament li fih huwa argumenta, inter alia, ksur tad-dritt għal amministrazzjoni tajba minħabba li l-proċedura ta’ investigazzjoni twettqet taħt kundizzjonijiet li ma kinux jiżguraw l-imparzjalità oġġettiva tal-Kummissjoni  ( 51 ). B’mod iktar konkret, Spanja sostniet li diversi aġenti fost dawk li ħadu sehem fiż-żjarat imwettqa mill-Eurostat fi Spanja, qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni li fetħet l-investigazzjoni, kienu jagħmlu parti wkoll mill-grupp li sussegwentement ġie allokat mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-proċedura ta’ investigazzjoni.

87.

Kif indikat hawn fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat l-allegata illegalità tad-deċiżjoni kontenzjuża tal-Kunsill mill-perspettiva tal-prinċipju ġenerali li jirrifletti d-dritt għal amministrazzjoni tajba stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta, billi fakkret fil-ġurisprudenza tagħha, li skontha l-istituzzjonijiet tal-Unjoni huma meħtieġa jikkonformaw mal-imsemmi prinċipju ġenerali tad-dritt fil-kuntest tal-proċeduri amministrattivi miftuħa kontra l-Istati Membri u li jistgħu jirriżultaw f’deċiżjonijiet li jikkawżaw preġudizzju lil dawn tal-aħħar  ( 52 ). Filwaqt li rreferiet għas-sentenza Ziegler vs Il-Kummissjoni msemmija iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li dawn l-istituzzjonijiet għandhom jikkonformaw mar-rekwiżit ta’ imparzjalità, fiż-żewġ komponenti tiegħu, li huma, minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva, jiġifieri li ebda wieħed mill-membri tal-istituzzjoni kkonċernata ma għandu juri parzjalità jew preġudizzju personali, u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva, jiġifieri li din l-istituzzjoni tagħti garanziji suffiċjenti sabiex teskludi kull dubju leġittimu dwar possibbiltà ta’ preġudizzju  ( 53 ).

88.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-akkuża ta’ parzjalità magħmula minn Spanja billi argumentat, essenzjalment, li ż-żjarat, minn naħa, u l-proċedura, min-naħa l-oħra, kienu jaqgħu f’kuntesti ġuridiċi distinti u kellhom għan differenti  ( 54 ). Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, anki jekk id-data prevista minn dawn iż-żjarat, minn naħa, u minn din il-proċedura ta’ investigazzjoni, min-naħa l-oħra, jistgħu parzjalment jikkoinċidu, l-evalwazzjonijiet li l-Eurostat u l-Kummissjoni huma mitluba li jwettqu, rispettivament, dwar din id-data huma, għall-kuntrarju, neċessarjament differenti. Konsegwentement, l-evalwazzjonijiet imwettqa mill-Eurostat dwar il-kwalità ta’ partijiet minn din id-data, wara ż-żjarat imwettqa fi Stat Membru, ma jippreġudikawx, fihom innifishom, il-pożizzjoni li tista’ tittieħed mill-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ dikjarazzjonijiet żbaljati relatati ma’ din l-istess data fil-każ fejn din l-istituzzjoni tiddeċiedi sussegwentement li tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni dwar dan is-suġġett  ( 55 ).

89.

Il-Qorti tal-Ġustizzja minn dan iddeduċiet li l-fatt li l-istruttorja ta’ proċedura ta’ investigazzjoni bbażata fuq bażi legali ddeterminata tħalliet f’idejn grupp kompost, fil-parti l-kbira tiegħu, minn persunal tal-Eurostat li kien diġà pparteċipa fi żjarat organizzati minn dan id-dipartiment fl-Istat Membru kkonċernat fuq bażi legali distinta, qabel il-ftuħ ta’ din il-proċedura, ma jippermettix, bħala tali, lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonkludi li d-deċiżjoni adottata fi tmiem l-imsemmija proċedura hija vvizzjata b’illegalità minħabba ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva li huwa impost fuq il-Kummissjoni  ( 56 ).

90.

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li ma kienx l-Eurostat, iżda pjuttost il-Kummissjoni, u għalhekk il-Kummissarji li jaġixxu b’mod kolleġjali, li jiddeċiedu li jiftħu l-proċedura ta’ investigazzjoni, li jassumu r-responsabbiltà li jmexxu l-investigazzjoni u, finalment, li jippreżentaw lill-Kunsill ir-rakkomandazzjonijiet u l-proposti meħtieġa fi tmiem din tal-aħħar. Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, sa fejn il-kuntest ġuridiku rilevanti ma kien jagħti ebda responsabbiltà proprja lill-persunal tal-Eurostat fit-tmexxija tal-proċedura ta’ investigazzjoni, ir-rwol fdat lill-persunal tal-Eurostat f’din il-proċedura ta’ investigazzjoni ma setax jitqies bħala deċiżiv la għall-iżvolġiment u lanqas għall-eżitu ta’ din il-proċedura. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li ma jistax jitqies li l-fatt li l-istruttorja tal-proċedura ta’ investigazzjoni tħalliet f’idejn grupp kompost, fil-parti l-kbira tiegħu, minn persunal tal-Eurostat li kienu diġà pparteċipaw fi żjarat organizzati minn dan id-dipartiment fi Spanja, qabel il-ftuħ ta’ din il-proċedura, jivvizzja d-deċiżjoni kontenzjuża b’allegat ksur mill-Kummissjoni tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet l-aggravju invokat mir-Renju ta’ Spanja bbażat fuq ksur tad-dritt għal amministrazzjoni tajba.

4.

Applikazzjoni għad-dritt tas-servizz pubbliku

91.

Is-sentenzi ppreżentati fil-punti preċedenti juru l-mod kif japplika r-rekwiżit ta’ imparzjalità fil-kuntest ta’ proċeduri amministrattivi pendenti quddiem istituzzjonijiet, korpi u organi tal-Unjoni. Aspett komuni għal dawn il-kawżi huwa l-fatt li l-proċeduri inkwistjoni jinvolvu persuni ġuridiċi kif ukoll Stati Membri, jiġifieri partijiet li jistgħu jitqiesu bħala “esterni” għall-amministrazzjoni tal-Unjoni. Dan premess, jiena xorta waħda tal-fehma li ma hemm ebda raġuni leġittima li tiġġustifika l-esklużjoni tal-uffiċjali u tal-membri tal-persunal tal-amministrazzjoni miċ-ċirku ta’ benefiċjarji tal-protezzjoni ggarantita mill-Artikolu 41 tal-Karta  ( 57 ). Għall-kuntrarju, nixtieq nikkonstata f’dan il-kuntest li, l-ewwel, skont din id-dispożizzjoni, “kull persuna” għandha d-dritt li tara li l-kawżi tagħha jiġu ttrattati b’mod imparzjali u, it-tieni, din id-dispożizzjoni ma tagħmilx distinzjoni bejn id-dritt amministrattiv tal-Unjoni nnifsu u s-servizz pubbliku Ewropew, peress li dan tal-aħħar jaqa’ wkoll taħt id-dritt amministrattiv, fis-sens wiesa’ tal-kelma. Konsegwentement, ir-rekwiżit ta’ imparzjalità għandu jitqies li huwa prinċipju ta’ portata ġenerali, applikabbli għal kull proċedura amministrattiva. Kif ser jiġi spjegat iktar ’il quddiem permezz ta’ eżempji, din l-interpretazzjoni ġiet ikkonfermata mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

a)

Il-proċedura għat-tneħħija tal-immunità ta’ uffiċjal

92.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar qabelxejn li, kif jirriżulta mill-Artikolu 41(2) tal-Karta, id-dritt għal amministrazzjoni tajba jinkludi fir-realtà sensiela ta’ drittijiet, li jinkludu b’mod partikolari d-dritt għal smigħ. Fis-sentenza tat‑18 ta’ Ġunju 2020, Il-Kummissjoni vs RQ (C‑831/18 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Il-Kummissjoni vs RQ”, EU:C:2020:481), li ser nippreżenta sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet dwar il-portata tad-dritt għal smigħ  ( 58 ) fil-kuntest ta’ proċedura intiża għat-tneħħija tal-immunità ta’ uffiċjal tal-Unjoni. Għaldaqstant, is-sentenza inkwistjoni kienet tikkonċerna aspett essenzjali tas-servizz pubbliku Ewropew, iggarantit mill-Protokoll (Nru 7) dwar il-Privileġġi u l-Immunitajiet tal-Unjoni Ewropea  ( 59 ) bil-għan li jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni. Ir-rilevanza ta’ dik is-sentenza għall-eżami ta’ din il-kawża tinsab fil-fatt li fiha kunsiderazzjonijiet ġenerali dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 41 tal-Karta, li, għal raġunijiet li ser insemmi iktar ’il quddiem, jidhirli li huma trasponibbli għar-rekwiżit ta’ imparzjalità.

93.

Fil-parti rilevanti tal-analiżi, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret qabelxejn li, skont il-ġurisprudenza stabbilita, ir-rispett għad-drittijiet tad-difiża jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni  ( 60 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja rrilevat li, fir-rigward b’mod iktar partikolari tad-dritt għal smigħ f’kull proċedura, dan jagħmel parti integrali mill-imsemmi prinċipju fundamentali u llum huwa stabbilit mhux biss fl-Artikoli 47 u 48 tal-Karta, li jiggarantixxu r-rispett tad-drittijiet tad-difiża kif ukoll tad-dritt għal smigħ xieraq fil-kuntest ta’ kull proċedura ġudizzjarja, iżda wkoll fl-Artikolu 41 tagħha, li jiżgura d-dritt għal amministrazzjoni tajba  ( 61 ). Fil-fatt, il-paragrafu 2 tal-imsemmi Artikolu 41 jipprevedi li dan id-dritt għal amministrazzjoni tajba jinkludi b’mod partikolari d-dritt ta’ kull persuna li tinstema’ qabel ma tittieħed miżura individwali kontriha li tippreġudikaha  ( 62 ). Għandu jiġi rrilevat f’dan il-kuntest li, kif diġà ġie indikat f’dawn il-konklużjonijiet fir-rigward tar-rekwiżit ta’ imparzjalità, il-Qorti tal-Ġustizzja tenfasizza l-paralleliżmu li hemm bejn id-drittijiet iggarantiti mill-Artikoli 41 u 47 tal-Karta, applikabbli rispettivament għal tip ta’ proċedura speċifika.

94.

Il-Qorti tal-Ġustizzja sussegwentement osservat li, kif jirriżulta mill-formulazzjoni tagħha stess, din id-dispożizzjoni hija ta’ applikazzjoni ġenerali. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li d-dritt għal smigħ għandu jiġi rrispettat f’kull proċedura li tista’ twassal għal att li jikkawża preġudizzju, anki meta l-leġiżlazzjoni applikabbli ma tipprevedix espressament tali formalità. Barra minn hekk, l-imsemmi dritt jiggarantixxi lil kull persuna l-opportunità li tesponi l-fehma tagħha, b’mod utli u effettiv, matul proċedura amministrattiva u qabel l-adozzjoni ta’ kull deċiżjoni li tista’ taffettwa b’mod sfavorevoli l-interessi tagħha  ( 63 ). Sa fejn dawn il-kunsiderazzjonijiet jikkoinċidu mal-osservazzjonijiet li esponejt iktar ’il fuq insostenn tal-argument li r-rekwiżit ta’ imparzjalità għandu jinftiehem bħala prinċipju ta’ portata ġenerali li jirregola kull proċedura amministrattiva, jidhirli li huwa evidenti li l-Artikolu 41 tal-Karta huwa wkoll intiż li japplika għas-servizz pubbliku Ewropew fir-rigward ta’ dan ir-rekwiżit.

95.

Raġuni oħra li għaliha s-sentenza Il-Kummissjoni vs RQ għandha importanza partikolari tirriżulta mill-fatt li tinkludi indikazzjonijiet dwar ċerti aspetti tad-dritt amministrattiv ġenerali tal-Unjoni, li jista’ jkollhom rwol determinanti għall-eżami ta’ din il-kawża u li ser nerġa’ nirreferi għalihom iktar tard f’dawn il-konklużjonijiet  ( 64 ), jiġifieri l-konsegwenzi legali li għandhom jinsiltu meta l-amministrazzjoni tadotta deċiżjoni bi ksur tad-drittijiet proċedurali tal-persuna kkonċernata.

96.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tagħha, ksur tad-drittijiet tad-difiża, b’mod partikolari tad-dritt għal smigħ, iwassal għall-annullament tad-deċiżjoni meħuda fi tmiem il-proċedura amministrattiva inkwistjoni biss jekk, fl-assenza ta’ din l-irregolarità, din il-proċedura setgħet twassal għal riżultat differenti  ( 65 ). Dwar dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li ma jistax jiġi impost fuq rikorrent li jinvoka l-ksur tad-drittijiet tad-difiża tiegħu li juri li d-deċiżjoni tal-istituzzjoni tal-Unjoni kkonċernata kien ikollha kontenut differenti, iżda biss li tali ipoteżi ma hijiex totalment eskluża. L-evalwazzjoni ta’ din il-kwistjoni għandha ssir skont iċ-ċirkustanzi ta’ fatt u ta’ dritt speċifiċi ta’ kull każ  ( 66 ).

b)

Il-proċedura ta’ tneħħija ta’ membru tal-Kummissjoni

97.

Sabiex tiġi konkluża din il-ħarsa ġenerali ta’ ġurisprudenza, għandha tiġi ċċitata s-sentenza tal‑25 ta’ Frar 2021, Dalli vs Il-Kummissjoni (C‑615/19 P, iktar ’il quddiem is-“sentenza Dalli vs Il-Kummissjoni”, EU:C:2021:133), bħala eżempju tal-applikazzjoni tar-rekwiżit ta’ imparzjalità fil-qasam tas-servizz pubbliku. Il-kawża li tat lok għal dik is-sentenza kienet is-suġġett ta’ rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali minn ex membru tal-Kummissjoni Ewropea, intiż għall-kundanna ta’ din tal-aħħar għall-kumpens għad-dannu, b’mod partikolari morali, li huwa ġarrab minħabba aġir allegatament illegali tal-Kummissjoni u tal-OLAF, marbut mat-tmiem tal-funzjonijiet tiegħu. Insostenn tar-rikors tiegħu, ir-rikorrent kien qajjem diversi lmenti dwar l-illegalità tal-aġir tal-Kummissjoni u tal-OLAF li, madankollu, kollha ġew miċħuda mill-Qorti Ġenerali.

98.

Permezz tal-appell tiegħu, ir-rikorrent kien sostna żbalji ta’ liġi allegatament imwettqa mill-Qorti Ġenerali minħabba li din tal-aħħar ma kienet ikkonstatat ebda ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità skont l-Artikolu 41 tal-Karta fil-kuntest tal-investigazzjoni mmexxija kontrih. Issa, skont dan, kien hemm elementi li jistgħu jqajmu dubji leġittimi dwar l-imparzjalità tal-investigazzjoni. Fl-ewwel lok, ir-rikorrent kien ikkritika l-parteċipazzjoni diretta tad-Direttur tal-OLAF, filwaqt li, skont ir-rikorrent, il-leġiżlazzjoni fis-seħħ kienet tagħtih biss kompetenza sabiex imexxi l-investigazzjonijiet. Fit-tieni lok, ir-rikorrent ilmenta li l-Qorti Ġenerali żbaljat meta kkonkludiet li l-parteċipazzjoni ta’ rappreżentanti ta’ awtorità nazzjonali fl-investigazzjoni ma kinitx tippreġudika l-imparzjalità oġġettiva tal-OLAF, minkejja li wieħed minn dawn ir-rappreżentanti kien ukoll membru tal-Kumitat ta’ Sorveljanza  ( 67 ).

99.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ma qablitx mal-opinjoni tar-rikorrent u, sussegwentement, ċaħdet l-aggravju dwar żball ta’ liġi bbażat, essenzjalment, fuq allegat ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità. B’mod iktar preċiż, il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għall-konklużjoni li ebda waħda miċ-ċirkustanzi invokati mir-rikorrent ma kienu ta’ natura li jqiegħdu f’dubju l-osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità.

100.

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-iżball ta’ liġi allegatament imwettaq mill-Qorti Ġenerali meta tat deċiżjoni dwar il-parteċipazzjoni tad-Direttur tal-OLAF fl-investigazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-Artikolu 41(1) tal-Karta jipprovdi, b’mod partikolari, li kull persuna għandha d-dritt li tara l-kawżi tagħha jiġu ttrattati b’mod imparzjali mill-istituzzjonijiet, mill-korpi u mill-organi tal-Unjoni  ( 68 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li dawn l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi għandhom jikkonformaw mar-rekwiżit ta’ imparzjalità, fiż-żewġ komponenti tiegħu li huma, minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva. Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet kjarifiki dwar il-kompetenzi tad-Direttur tal-OLAF, filwaqt li fakkret għal dan il-għan fid-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament dwar investigazzjonijiet immexxija minn dan id-dipartiment  ( 69 ) u waslet għall-konklużjoni li dan kien mitlub li jkollu rwol attiv fit-tmexxija tal-investigazzjonijiet. Il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li r-rikorrent ma kienx wera li l-parteċipazzjoni diretta tad-Direttur tal-OLAF f’ċerti attivitajiet ta’ investigazzjoni, hija ta’ natura li tippreġudika l-imparzjalità oġġettiva tiegħu. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrimarkat li r-rikorrent ma kkontestax il-validità ta’ dawn id-dispożizzjonijiet. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali li tali parteċipazzjoni diretta ma kinitx tippreġudika l-imparzjalità tal-investigazzjoni ma kinitx ivvizzjata bi żball ta’ liġi.

101.

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-parteċipazzjoni f’seduta ta’ rappreżentant ta’ awtorità nazzjonali membru wkoll tal-Kumitat ta’ Sorveljanza, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-fatt li wieħed mill-membri tagħha ħa sehem direttament fit-twettiq ta’ attività investigattiva tal-OLAF huwa ta’ natura li joħloq dubju leġittimu dwar l-eżistenza ta’ possibbiltà ta’ preġudizzju, pożittiv jew negattiv, min-naħa tiegħu, fl-eżerċizzju ta’ dawn il-funzjonijiet ta’ sorveljanza fi ħdan dan il-kumitat fuq il-kundizzjonijiet tat-twettiq tal-attività investigattiva inkwistjoni  ( 70 ). Madankollu, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, għalkemm l-imparzjalità oġġettiva ta’ membru tal-Kumitat ta’ Sorveljanza tista’ b’hekk titqiegħed f’dubju fil-kuntest tal-eżerċizzju tal-funzjonijiet ta’ sorveljanza li huwa eżerċita f’din il-kwalità, il-fatt li dan l-individwu jista’ jkun mitlub jeżerċita, sussegwentement, tali sorveljanza ma jistax, għall-kuntrarju, joħloq dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tiegħu fil-kuntest tal-parteċipazzjoni tiegħu f’attività investigattiva. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet minn dan li, għalkemm in-nuqqas ta’ imparzjalità oġġettiva mqajjem mir-rikorrent jista’, jekk ikun il-każ, jiġi invokat fir-rigward tal-opinjoni mogħtija mill-Kumitat ta’ Sorveljanza dwar l-investigazzjoni tal-OLAF, dan ma setax iqiegħed f’dubju l-osservanza tal-prinċipju ta’ imparzjalità fil-kuntest ta’ din l-investigazzjoni u, b’mod partikolari, matul is-smigħ li fih ipparteċipa membru ta’ dan il-kumitat. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li l-argumenti tar-rikorrent kienu intiżi li jikkontestaw il-legalità tal-ġbir tal-provi mill-OLAF u mhux il-legalità tal-opinjoni tal-Kumitat ta’ Sorveljanza. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-argument ibbażat fuq żball ta’ liġi dwar dan il-punt għandu jiġi miċħud bħala infondat.

C.

Tagħlim li għandu jittieħed mill-ġurisprudenza

102.

Il-ħarsa ġenerali lejn il-ġurisprudenza preċedenti twassalni sabiex nistabbilixxi, fl-ewwel lok, it-tagħlim li għandu jinsilet fir-rigward tal-kunċett ta’ “imparzjalità” fid-dritt tal-Unjoni, qabel ma nindirizza, fit-tieni lok, l-eżami tal-appell ippreżentat mill-Parlament  ( 71 ) f’din il-kawża.

103.

L-ewwel, l-eżempji li ppreżentajt f’din il-ħarsa ġenerali lejn il-ġurisprudenza jimmilitaw favur applikazzjoni tar-rekwiżit ta’ imparzjalità fil-qasam tas-servizz pubbliku. Din il-konklużjoni tirriżulta b’mod partikolari mill-fatt li s-sentenzi Il-Kummissjoni vs RQ  ( 72 ) u Dalli vs Il-Kummissjoni  ( 73 ) juru b’mod ċar li l-Artikolu 41(1) tal-Karta japplika għall-proċeduri amministrattivi, li jipprevedu fażi ta’ investigazzjoni u li jirrigwardaw l-istatus legali tal-uffiċjali u tal-membri tal-Kummissjoni, kemm jekk jikkonċernaw l-immunità tagħhom kif ukoll iż-żamma stess tal-funzjonijiet tagħhom.

104.

It-tieni, mis-sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 74 ) jirriżulta li r-rekwiżit ta’ imparzjalità huwa intiż sabiex jiggarantixxi l-ugwaljanza fit-trattament. Bl-istess mod, minn dik is-sentenza jista’ jiġi dedott li, sa fejn kemm il-funzjonament intern kif ukoll id-dehra esterna tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi jiddependu mill-osservanza ta’ dan ir-rekwiżit, dan għandu neċessarjament ikopri l-oqsma kollha ta’ attività tal-amministrazzjoni tal-Unjoni, inklużi l-aspetti marbuta mal-ġestjoni tas-servizz pubbliku, bħall-ħatra, il-promozzjoni u s-sanzjoni tal-persunal.

105.

It-tielet, għandu jiġi nnotat li l-Qorti tal-Ġustizzja tibbaża ruħha fil-ġurisprudenza tagħha  ( 75 ) fuq kunċett ta’ “imparzjalità” li fih żewġ komponenti. Minn naħa, l-imparzjalità suġġettiva, jiġifieri li ebda wieħed mill-membri tal-istituzzjoni kkonċernata ma għandu juri parzjalità jew preġudizzju personali, u, min-naħa l-oħra, l-imparzjalità oġġettiva, skont liema din l-istituzzjoni għandha tagħti garanziji suffiċjenti sabiex teskludi kull dubju leġittimu dwar possibbiltà ta’ preġudizzju.

106.

Ir-raba’, fir-rigward ta’ dan it-tieni komponent, mis-sentenza Gorostiaga Atxalandabaso vs Il-Parlament  ( 76 ) jirriżulta li għarfien minn qabel tal-fatti minn dawk li huma mitluba jipparteċipaw fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġudizzjarja jew amministrattiva ma jikkostitwixxix, fih innifsu, ċirkustanza li tista’ tivvizzjaha b’difett proċedurali fil-forma ta’ nuqqas ta’ imparzjalità. Fil-fatt, kif jirriżulta mis-sentenzi Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 77 ) u Spanja vs Il-Kunsill  ( 78 ), tali għarfien minn qabel ħafna drabi huwa inevitabbli fid-dawl ta’ attività professjonali eżerċitata preċedentement jew b’mod parallel mill-persuni kkonċernati. Huwa pjuttost neċessarju li jiġi stabbilit jekk fil-każ partikolari jeżistix kunflitt ta’ interessi fi ħdan l-uffiċjali u l-membri tal-persunal li jaġixxu f’isem l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi li jqajmu dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tal-proċedura.

107.

Il-ħames, mis-sentenzi Gorostiaga Atxalandabaso vs Il-Parlament  ( 79 ), Dalli vs Il-Kummissjoni  ( 80 ) u Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 81 ) jirriżulta li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja teżiġi mill-persuna kkonċernata, minn perspettiva proċedurali, li din tinvoka argumenti ta’ natura li jikkontestaw l-imparzjalità personali tal-uffiċjali jew tal-membri tal-persunal involuti fil-proċedura amministrattiva. Fil-fatt, huwa biss abbażi tal-argumenti ppreżentati mill-persuni kkonċernati li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ twettaq eżami ddettaljat tal-ksur allegat tal-imparzjalità oġġettiva. Għaldaqstant, minn dan isegwi li allegazzjonijiet ġenerali u astratti, b’mod ċar infondati, jistgħu diffiċilment jissodisfaw dan ir-rekwiżit.

108.

Madankollu, għandu jiġi osservat li l-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat fis-sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 82 ) li, sabiex jintwera li l-organizzazzjoni tal-proċedura amministrattiva ma tagħtix garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu dwar il-possibbiltà ta’ preġudizzju, ma huwiex meħtieġ li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ imparzjalità minħabba l-karatteristiċi speċifiċi tar-rwol tar-relatriċi fil-kuntest tal-proċeduri mressqa quddiem il-kumitat. Huwa biżżejjed li jkun jeżisti dubju leġittimu f’dan ir-rigward u li ma jistax jiġi eliminat. Konsegwentement, l-oneru tal-prova ma jidhirx li huwa eċċessivament oneruż.

109.

Is-sitta, jista’ jiġi dedott mis-sentenzi Ziegler vs Il-Kummissjoni  ( 83 ) u Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 84 ) li eżami tal-osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità suġġettiva ma huwiex neċessarju fil-każijiet li fihom diġà jkun ġie kkonstatat ksur tal-imparzjalità oġġettiva. Eżami tal-fatti fid-dawl tat-tieni komponent tal-kunċett ta’ “imparzjalità” huwa biżżejjed jekk ma jeżistux elementi li jippermettu li tiġi stabbilita b’ċertezza l-eżistenza ta’ preġudizzju min-naħa tal-uffiċjali jew tal-membri tal-persunal involuti fil-proċedura amministrattiva.

110.

Is-sebgħa, mis-sentenzi Spanja vs Il-Kunsill  ( 85 ) u Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 86 ) jirriżulta li, meta diversi istituzzjonijiet, korpi jew organi tal-Unjoni jingħataw responsabbiltajiet speċifiċi u distinti fil-kuntest ta’ proċedura li tista’ twassal għal deċiżjoni li tikkawża preġudizzju lil individwu, kull waħda minn dawn l-entitajiet hija meħtieġa, għal dak li jirrigwardaha, li tikkonforma ruħha mar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva. Għaldaqstant, anki fil-każ li tkun biss waħda minnhom li tkun naqset milli tosserva dan ir-rekwiżit, tali nuqqas jista’ jivvizzja b’illegalità d-deċiżjoni adottata mill-istituzzjoni l-oħra fi tmiem il-proċedura kkonċernata.

111.

It-tmienja, minn paragun bejn, minn naħa, is-sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 87 ), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-rekwiżit ta’ imparzjalità ma kienx ġie osservat u, min-naħa l-oħra, is-sentenza Il-Kummissjoni vs RQ  ( 88 ), li kienet tirrigwarda l-ksur tad-dritt għal smigħ, jirriżulta li ksur tad-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 41 tal-Karta u li, fl-intier tagħhom, jistabbilixxu d-dritt għal amministrazzjoni tajba, jidher li jista’ jkollu konsegwenzi differenti skont id-dritt miksur fil-każ partikolari.

112.

Fil-fatt, fis-sentenza Il-Kummissjoni vs RQ  ( 89 ), il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, skont il-ġurisprudenza stabbilita tagħha, “ksur tad-drittijiet tad-difiża, b’mod partikolari tad-dritt għal smigħ, jimplika l-annullament tad-deċiżjoni meħuda fi tmiem il-proċedura amministrattiva inkwistjoni biss jekk, fl-assenza ta’ din l-irregolarità, din il-proċedura seta’ kellha riżultat differenti”. Issa, għandu jiġi nnotat li tali riferiment għall-ġurisprudenza dwar il-konsegwenzi legali ta’ difett proċedurali li jirriżulta minn ksur tad-drittijiet tad-difiża ma jinsab imkien fis-sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni. Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja esponiet fid-dettall f’dik is-sentenza r-raġunijiet li għalihom hija qieset li l-parteċipazzjoni ta’ espert partikolari fil-proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet kienet ta’ natura li tqajjem dubji leġittimi dwar l-imparzjalità tal-kumitat fi ħdan l-EMA fost osservaturi terzi, u b’hekk ikkonkludiet li kien hemm ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità stabbilit fl-Artikolu 41 tal-Karta.

113.

Għalhekk tqum il-kwistjoni dwar jekk tali distinzjoni bejn id-drittijiet inkwistjoni tidhirx iġġustifikata mill-perspettiva ġuridika. Fil-fehma tiegħi, din id-domanda jistħoqqilha risposta kkwalifikata, kif ser nispjega iktar ’il quddiem.

114.

Għalkemm ksur tad-drittijiet iggarantiti mill-Artikolu 41(2) tal-Karta jikkostitwixxi ċertament difett proċedurali li jista’ jivvizzja deċiżjoni amministrattiva b’“illegalità”, huwa xorta neċessarju li jitfakkar li d-dritt tal-proċedura amministrattiva tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha jipprevedi mekkaniżmi ta’ regolarizzazzjoni sabiex dan jiġi rrimedjat  ( 90 ). Bħala eżempju, id-dritt għal smigħ jista’ jingħata lill-persuna kkonċernata fi stadju sussegwenti tal-proċedura, qabel ma din tintemm u tittieħed deċiżjoni finali. Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet reċentement fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Di Bernardo  ( 91 ) li huwa possibbli li, taħt ċerti kundizzjonijiet stretti, tiġi kkompletata l-motivazzjoni insuffiċjenti ta’ att amministrattiv, u b’hekk jiġi evitat li jiġu ppreġudikati d-drittijiet tad-destinatarju tal-imsemmi att  ( 92 ).

115.

Barra minn hekk, għandu jitfakkar li d-difetti proċedurali ma humiex kollha ta’ natura li jinfluwenzaw il-mertu ta’ deċiżjoni amministrattiva. Fi kliem ieħor, żball min-naħa tal-amministrazzjoni fil-ġestjoni tal-proċedura jista’ jirriżulta li ma jikkawżax ħsara fir-rigward tad-diversi interessi involuti. Fil-fatt, għal raġunijiet b’mod partikolari ta’ effettività amministrattiva, ta’ ċertezza legali u ta’ ekonomija proċedurali, l-amministrazzjoni tista’ tiġi eżentata mis-sanzjoni ta’ “nullità” li ġeneralment jipprevedi kull ordinament ġuridiku għall-każijiet l-iktar gravi ta’ illegalità ta’ deċiżjoni amministrattiva. Skont dan il-mudell, l-“illegalità formali” tal-att ġuridiku li permezz tiegħu tittieħed din id-deċiżjoni hija aċċettata sa fejn din ma tippreġudikax id-“dritt sostantiv” tal-persuna kkonċernata. Fid-dawl ta’ dan, jidhirli li l-Qorti tal-Ġustizzja hija konxja minn dawn l-aspetti kollha u tapplika l-mudell li għadni kif indikajt fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, sa fejn hija teżiġi, skont il-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq, li jiġu eżaminati, f’kull każ partikolari, il-konsegwenzi ta’ ksur tad-drittijiet tad-difiża, b’mod partikolari tad-dritt għal smigħ, qabel ma tiddeċiedi dwar l-eżitu tad-deċiżjoni amministrattiva inkwistjoni.

116.

Għal dak li jirrigwarda b’mod speċifiku l-ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità li huwa s-suġġett ta’ din il-kawża, inqis li l-approċċ li għandu jiġi segwit jiddependi mill-gravità ta’ kull każ partikolari. F’dan ir-rigward, nixtieq niġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-kunċett ta’ “imparzjalità”, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kif ukoll mid-diversi kodiċijiet ta’ kondotta użati mill-istituzzjonijiet, mill-korpi u mill-organi tal-Unjoni, ma huwiex iddefinit bl-istess mod. Il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tibbaża ruħha fuq kunċett pjuttost ġenerali, miftuħ għall-interpretazzjoni, filwaqt li l-Kodiċi ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba tal-Ombudsman Ewropew jirreferi għal każijiet speċifiċi u partikolarment serji, bħall-kunflitti ta’ interessi għal raġunijiet personali, familjari, politiċi jew finanzjarji  ( 93 ). L-inklużjoni ta’ diversità fl-ipoteżijiet timponi li f’kull każ jiġu ddeterminati ċ-ċirkustanzi konkreti li jqajmu dubji fir-rigward tal-imparzjalità tal-amministrazzjoni.

117.

Minn naħa, huwa minnu li nuqqas ta’ imparzjalità oġġettiva jista’ jdgħajjef il-fiduċja tal-persuna taxxabbli fin-newtralità tal-amministrazzjoni. Is-suspett li jkun suġġett għal trattament arbitrarju u, konsegwentement, inġust, jista’ jkollu effett negattiv fuq il-perċezzjoni tal-persuni taxxabbli  ( 94 ) u, fil-każ tas-servizz pubbliku, fuq l-attitudni tal-uffiċjali u tal-membri tal-persunal ikkonċernati fir-rigward tal-entità li jaħdmu għaliha. Sa fejn il-kwistjonijiet, kemm għall-funzjonament intern kif ukoll għad-dehra esterna tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni huma kunsiderevoli, huwa evidenti li ma jistax jiġi rrimedjat faċilment ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva  ( 95 ). Għall-kuntrarju, jidhirli li tali każ bħal dan huwa ta’ natura li jikkomprometti l-legalità tal-proċedura amministrattiva fl-intier tagħha. Minn din il-perspettiva, wieħed jifhem aħjar għaliex il-Qorti tal-Ġustizzja astjeniet milli teżamina fis-sentenza Wolff vs Il-Kummissjoni  ( 96 ) jekk il-parteċipazzjoni ta’ ċertu espert kinitx influwenzat jew le d-deċiżjoni adottata, u llimitat ruħha għall-konstatazzjoni li kien hemm dubju leġittimu fir-rigward tal-imparzjalità oġġettiva li ma setax jitneħħa.

118.

Min-naħa l-oħra, huwa madankollu minnu li, sa fejn ir-rekwiżit ta’ “imparzjalità” huwa intiż sabiex jipprojbixxi aġir differenti, minn ksur minuri sa atti kriminali, il-konsegwenzi legali ta’ ksur ta’ dan ir-rekwiżit għandhom ikunu proporzjonati u għandhom jieħdu debitament inkunsiderazzjoni l-interessi inerenti għal kull ordinament ġuridiku. L-interessi tad-destinatarju ta’ att amministrattiv ivvizzjat b’illegalità minħabba difett proċedurali huma opposti minn prinċipji bħal dawk tal-effettività amministrattiva, taċ-ċertezza legali u tal-ekonomija proċedurali. Għal din ir-raġuni, ma nqisx li kull dubju leġittimu fir-rigward tal-osservanza tar-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva huwa ta’ natura li jwassal awtomatikament għan-nullità ta’ att amministrattiv. Kif diġà ġie spjegat f’dawn il-konklużjonijiet  ( 97 ), tali konsegwenza legali għandha tiġi rriżervata għall-każijiet l-iktar gravi ta’ illegalità, b’mod partikolari dawk li jimplikaw kunflitt ta’ interessi għal raġunijiet personali, familjari, politiċi jew finanzjarji, kif ukoll għal atti kriminali, bħal dawk marbuta mal-korruzzjoni fis-servizz pubbliku. Min-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ każijiet oħra bħal dawn, ikun xieraq li l-possibbiltà li jintalab l-annullament tal-att amministrattiv ivvizzjat b’difett proċedurali marbut mal-ksur ta’ dan ir-rekwiżit tiġi kkundizzjonata għall-kwistjoni dwar jekk, fl-assenza ta’ din l-irregolarità, il-proċedura setgħetx twassal għal riżultat differenti, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs RQ iċċitata iktar ’il fuq  ( 98 ). Jekk dan ma jkunx il-każ, tali possibbiltà għandha tiġi eskluża.

D.

Eżami tal-appell fid-dawl tal-ġurisprudenza

1.

Kunsiderazzjonijiet preliminari

119.

Wara li ġie stabbilit it-tagħlim tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar ir-rekwiżit ta’ imparzjalità, hemm lok li dan jiġi applikat sussegwentement għal dan il-każ fil-kuntest tal-eżami tal-appell.

120.

Sakemm il-Parlament jinvoka żnaturament tal-fatti, huwa biżżejjed li jitfakkar li, kif jirriżulta mill-Artikolu 256 TFUE kif ukoll mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 58 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, l-appell huwa limitat għall-kwistjonijiet ta’ dritt. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali hija unikament kompetenti sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti rilevanti kif ukoll sabiex tevalwa l-provi. Għaldaqstant, l-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatti u ta’ dawn il-provi ma tikkostitwixxix, sakemm ma jkunux ġew żnaturati, punt ta’ dritt suġġett, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell. Tali żnaturament għandu jidher b’mod manifest mill-atti tal-proċess, mingħajr ma jkun meħtieġ li ssir evalwazzjoni ġdida tal-fatti u tal-provi  ( 99 ).

121.

F’dan ir-rigward, nixtieq nikkonstata li l-Parlament ma jurix kif il-Qorti Ġenerali żnaturat il-fatti li abbażi tagħhom iddeċidiet, fil-punt 59 tas-sentenza appellata, li l-Parlament ma kienx ta l-garanziji suffiċjenti sabiex jeskludi kull dubju leġittimu fir-rigward tal-imparzjalità oġġettiva tal-investigaturi kkonċernati. Pjuttost, il-Parlament sempliċement jallega li l-investigaturi maħtura ma kellhomx ħlief “għarfien superfiċjali u mhux komplet tal-każ”, li ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi konkluż nuqqas ta’ imparzjalità oġġettiva. Issa, minn qari tas-sentenza appellata jidher li l-Qorti Ġenerali eżaminat fid-dettall diversi aspetti marbuta mar-rapporti bejn l-investigaturi, minn naħa, u UZ, min-naħa l-oħra, li jippermettu li wieħed jara l-eżistenza ta’ kunflitt interpersonali jew, fi kwalunkwe każ, il-possibbiltà ta’ opinjoni negattiva tal-investigaturi fir-rigward ta’ UZ fi stadju qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni amministrattiva.

122.

Każijiet bħal dawn jiddistingwu ruħhom b’mod ċar minn dak invokat mill-Parlament, dwar sempliċi “għarfien minn qabel” tas-suġġett inkwistjoni fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva. Dan huwa pjuttost ir-riskju ta’ opinjonijiet ikkonċepiti minn qabel li jistgħu eventwalment joħolqu distorsjoni fil-perċezzjoni tar-realtà. Għaldaqstant, jidhirli li, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Parlament, il-Qorti Ġenerali ġustament ikkunsidrat li kienu jeżistu ċirkustanzi li jistgħu jqiegħdu f’dubju l-imparzjalità oġġettiva tal-investigaturi.

2.

Applikazzjoni tal-kunċett ta’ “imparzjalità” għall-proċedura ta’ investigazzjoni

123.

Għall-finijiet ta’ kompletezza, għandu jiġi eżaminat iktar ’il quddiem jekk il-Qorti Ġenerali kellhiex raġun tikkunsidra li l-Parlament kien naqas milli jwettaq l-obbligu ta’ imparzjalità oġġettiva impost fuqu minħabba li żewġ investigaturi kellhom, qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni amministrattiva, għarfien minn qabel tal-fatti tal-każ b’tali mod li dawn seta’ jkollhom opinjoni negattiva ta’ UZ.

124.

Qabel kollox, ninnota li l-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet b’mod korrett, fil-punt 38 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 41 tal-Karta japplika fl-istadju tal-investigazzjoni amministrattiva fil-kuntest ta’ proċeduri dixxiplinari li jaqgħu fil-qasam tas-servizz pubbliku. Bl-istess mod, nosserva li l-Qorti Ġenerali rreferiet b’mod korrett għall-kunċett ta’ “imparzjalità”, kif irrikonoxxut fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex tiddikjara, fil-punt 39 tas-sentenza appellata, li kien fid-dawl ta’ dan il-kunċett li kellu jiġi eżaminat, b’mod partikolari, l-argument ibbażat fuq in-nuqqas ta’ imparzjalità tal-investigaturi maħtura mill-Parlament. Konsegwentement, għandu jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali applikat għal dan il-każ uħud mit-tagħlimiet li għandhom jinsiltu mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja  ( 100 ).

125.

Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali wettqet evalwazzjoni tal-fatti, billi waslet għall-konklużjoni li l-ħatra tal-investigaturi inkwistjoni setgħet tqajjem dubji leġittimi dwar l-imparzjalità oġġettiva tagħhom.

a)

Il-ħatra tal-investigatur tal-aspett “dixxiplinari”

126.

B’mod iktar konkret, il-Qorti Ġenerali qieset il-fatt li wieħed mill-investigaturi inkarigati mill-aspett “dixxiplinari” kien iltaqa’ ma’ wieħed mil-lanjanti f’data qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni amministrattiva dwar UZ. Skont ix-xhieda ta’ dan il-lanjant, huwa kien mar il-Lussemburgu (il-Lussemburgu) sabiex jinforma ruħu dwar eventwali investigazzjoni tal-OLAF miftuħa fil-konfront tiegħu, peress li xi kollegi kienu spjegawlu li r-raġel ta’ UZ kien irrapportah, fuq inizjattiva tagħha, lil dan il-korp, fir-rigward ta’ allegati irregolaritajiet marbuta ma’ leave parentali, “bħala tpattija”, “għaliex il-kollega kkonċernat [kien] ippreġudika x-xogħol tagħha”. Kif ikkonstatat il-Qorti Ġenerali fil-punt 48 tas-sentenza appellata, il-Parlament ma ċaħadx l-eżistenza ta’ din il-laqgħa qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni amministrattiva bejn wieħed mil-lanjanti u l-investigatur futur. Il-Parlament xorta waħda sostna, l-ewwel, li ebda informazzjoni dwar il-kawża inkwistjoni ma kienet ġiet ikkomunikata minn dan tal-aħħar u, it-tieni, li ħadd ma seta’ jiddubita li l-investigatur futur kellu jeżerċita din il-funzjoni.

127.

Inqis li, abbażi tal-informazzjoni disponibbli, huwa possibbli li jiġi konkluż li l-Qorti Ġenerali ġustament għażlet li ma ssegwix l-argument tal-Parlament. Sabiex tiġi ffaċilitata l-komprensjoni tal-motivi li wasslu għal din il-konklużjoni, għandu jiġi eżaminat b’mod iktar iddettaljat ir-raġunament żviluppat mill-Qorti Ġenerali.

128.

Fl-ewwel lok, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 49 tas-sentenza appellata, li ma kien jeżisti ebda sostenn tal-kontenut tal-konverżazzjoni bejn wieħed mil-lanjanti u l-investigatur futur. Konsegwentement, ma setax jiġi pprovat b’mod sodisfaċenti s-suġġett ta’ konverżazzjoni tal-persuni involuti f’din il-laqgħa. L-affermazzjoni tal-Parlament li ebda informazzjoni dwar il-każ ma ġiet ikkomunikata, għalhekk, ma setgħetx tiġi pprovata. Fin-nuqqas ta’ provi affidabbli, ix-xhieda inkwistjoni setgħet tkun biss indizju li l-persuni involuti biss setgħu jikkonfermaw. Issa, jidhirli li tali xhieda tista’ tqajjem kwistjonijiet dwar l-attitudni tal-imsemmija persuni fir-rigward ta’ UZ, speċjalment jekk hija verament iddokumentata waqt seduta, bħalma kien il-każ f’din il-kawża. Dan iwassalna għal aspett ċentrali tal-kawża, li l-Qorti Ġenerali eżaminat sussegwentement.

129.

Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali fakkret li l-imparzjalità oġġettiva kienet tippreżupponi li l-istituzzjoni tagħti garanziji suffiċjenti sabiex jiġi eskluż kull dubju leġittimu. Kif ġie indikat f’dawn il-konklużjonijiet  ( 101 ), dan huwa preċiżament dak li l-Qorti tal-Ġustizzja dejjem eżiġiet fil-ġurisprudenza tagħha sabiex tevita kull sitwazzjoni kompromettenti. Konxja ta’ dan ir-rekwiżit, il-Qorti Ġenerali kkonstatat li xhieda bħal din tista’ tqajjem f’UZ dubju leġittimu dwar l-imparzjalità tal-investigatur, li seta’ kien influwenzat min-natura partikolarment malizzjuża tal-allegat aġir tagħha kif kien intqal lilu. Fil-fatt, jidhirli li, indipendentement mill-veraċità ta’ din l-informazzjoni, l-uffiċjal inkwistjoni kellu probabbilment impressjoni pjuttost sfavorevoli ta’ UZ, qabel ma ġie msejjaħ biex jeżerċita l-funzjoni ta’ investigatur. Għaldaqstant, wieħed ma jistax jikkritika lil UZ talli kkontestat l-imparzjalità tal-proċedura fir-rigward tal-Parlament, kif osservat il-Qorti Ġenerali fil-punt 52 tas-sentenza appellata. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Qorti Ġenerali ma kinitx meħtieġa li tivverifika jekk l-investigatur kellux effettivament preġudizzji fir-rigward ta’ UZ. Huwa biżżejjed li jkun jeżisti dubju leġittimu f’dan ir-rigward u li ma jistax jiġi eliminat  ( 102 ). Kif il-Qorti Ġenerali ġustament ikkonstatat, dawn il-kundizzjonijiet kienu ssodisfatti f’dan il-każ.

130.

F’dan ir-rigward, jidhirli li, fid-dawl tas-sitwazzjoni deskritta iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ddikjarat, fil-punt 55 tas-sentenza appellata, li l-Parlament ma kellux jaħtar investigatur li ltaqa’ ma’ wieħed mil-lanjanti qabel il-ftuħ tal-investigazzjoni. Sa fejn il-Parlament kien obbligat joffri garanziji suffiċjenti sabiex jeskludi kull dubju leġittimu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jidhirli li l-Qorti Ġenerali ġustament stabbilixxiet, fil-punt 54 tas-sentenza appellata, li xejn ma kien jindika li kien diffiċli għall-Parlament li jagħżel, minn fost l-uffiċjali tiegħu, persuna li ma kellha ebda għarfien minn qabel tal-fatti tal-każ u li għalhekk ma tqajjem ebda dubju leġittimu fir-rigward ta’ UZ. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, inqis li l-Qorti Ġenerali applikat b’mod korrett il-kunċett ta’ “imparzjalità” għal dan il-każ f’dak li jirrigwarda l-ħatra tal-investigatur responsabbli mill-aspett “dixxiplinari”.

b)

Il-ħatra tal-investigatur tal-aspett ta’ “fastidju”

131.

Fir-rigward tal-allegat nuqqas ta’ imparzjalità tal-investigatur tal-aspett ta’ “fastidju”, il-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punt 57 tas-sentenza appellata, li, qabel ma kien inħatar investigatur, dan kien ippresieda l-kumitat konsultattiv dwar il-fastidju u l-prevenzjoni tiegħu fuq il-post tax-xogħol li kien ikkonkluda, wara t-talba għal assistenza tal-lanjanti, li l-ġestjoni tal-unità li tagħha UZ kienet il-kap tiġi fdata lil persuna oħra. Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet f’dan ir-rigward li, fid-dawl tal-konklużjoni tal-imsemmi kumitat konsultattiv, meta nħatar bħala investigatur tal-aspett ta’ “fastidju”, dan seta’ diġà kellu opinjoni negattiva ta’ UZ. Skont il-Qorti Ġenerali, dan il-fatt kien ukoll ta’ natura li jqiegħed f’dubju l-imparzjalità oġġettiva tal-investigaturi.

132.

Minn naħa, jista’ jiġi sostnut, kif jissuġġerixxi l-Parlament, li s-sitwazzjoni deskritta fil-paragrafu preċedenti tippreżenta ċertu xebh mal-każ marbut ma’ “għarfien minn qabel” tal-fatti minn dawk li huma msejħa biex jipparteċipaw fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni ġudizzjarja jew amministrattiva, ċirkustanza li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja  ( 103 ), ma tistax, fiha nnifisha, tivvizzja din id-deċiżjoni b’difett proċedurali fil-forma ta’ nuqqas ta’ imparzjalità. Min-naħa l-oħra, eżami iktar fil-fond juri li s-sitwazzjoni inkwistjoni hija fir-realtà differenti ħafna, fid-dawl tal-fatt li l-uffiċjal mitlub jeżerċita l-funzjoni ta’ investigatur kien ipparteċipa qabel fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni intiża sabiex tissostitwixxi lil UZ bħala kap tad-diviżjoni, u dan preċiżament għal raġunijiet ta’ fastidju. Tali sitwazzjoni tidher li hija partikolarment delikata, peress li timplika ingaġġ attiv u diversi stadji ta’ proċedura amministrattiva li jistgħu jwasslu għal impożizzjoni ta’ sanzjoni dixxiplinarja  ( 104 ). F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidhirli li huwa kważi impossibbli li jkun hemm trattament kompletament ħieles minn preġudizzji min-naħa tal-uffiċjali involuti  ( 105 ).

133.

Għalhekk, għall-kuntrarju ta’ dak li sostna l-Parlament, dan il-każ ma huwiex sempliċement każ ta’ “għarfien minn qabel” tal-fatti iżda pjuttost ta’ “parteċipazzjoni minn qabel” fil-proċedura amministrattiva, li tqajjem dubji leġittimi dwar l-attitudni tal-uffiċjal fir-rigward ta’ UZ. Għaldaqstant, inħoss li l-Qorti Ġenerali ġustament ma kkunsidratx il-possibbiltà ta’ applikazzjoni b’analoġija tal-ġurisprudenza msemmija hawn fuq fir-raġunament tagħha, filwaqt li waslet, minflok, għall-konklużjoni, fil-punt 58 tas-sentenza appellata, li l-ħatra tal-uffiċjal ikkonċernat kienet ta’ natura li tqiegħed f’dubju l-imparzjalità oġġettiva tal-investigatur għar-raġuni li ma setax jiġi eskluż li dan tal-aħħar seta’ diġà kellu opinjoni negattiva ta’ UZ. Jidhirli li din il-konklużjoni hija konsistenti u, għalhekk, mhux kontestabbli minn perspettiva legali.

134.

Inqis li, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, wieħed ma jistax raġonevolment jikkritika lill-Qorti Ġenerali talli applikat il-kriterji rilevanti għall-kunċett ta’ “imparzjalità” b’mod eċċessivament strett. Sa fejn, minn naħa, l-istituzzjonijiet huma obbligati joffru garanziji suffiċjenti sabiex jeskludu kull dubju leġittimu fir-rigward ta’ possibbiltà ta’ preġudizzju fil-kuntest ta’ investigazzjonijiet amministrattivi u, min-naħa l-oħra, fid-dawl tal-fatt li din hija, f’dan il-każ, proċedura amministrattiva li tista’ tagħti lok għal sanzjoni dixxiplinari li twassal għal konsegwenzi gravi għall-uffiċjal ikkonċernat fuq livell professjonali, jidhirli li huwa meħtieġ approċċ prudenti. Fil-fatt, wieħed ma għandux jinsa li l-implimentazzjoni ta’ miżuri adegwati sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni r-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva ma tikkostitwixxix għan fiha innifisha iżda mod li jiġi ggarantit li l-proċedura amministrattiva tiżvolġi b’rispett sħiħ tad-drittijiet tal-persuna kkonċernata. Barra minn hekk, peress li, kif diġà tfakkar f’dawn il-konklużjonijiet, ir-rekwiżit ta’ imparzjalità oġġettiva jservi sabiex jipproteġi kemm il-funzjonament intern kif ukoll id-dehra esterna tal-istituzzjonijiet, tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni  ( 106 ), inqis li jkun żbaljat li jiġi preżunt li l-obbligi li jirriżultaw minnu jistgħu jittieħdu b’mod ħafif.

c)

Konklużjoni preliminari dwar il-ħatra tal-investigaturi

135.

Ir-raġunament espost fis-sentenza appellata juri li l-Qorti Ġenerali kienet konxja mill-kwistjonijiet u siltet il-konsegwenzi adegwati meta qieset li l-Parlament ma kienx ikkonforma ruħu mal-obbligi li jirriżultaw mir-rekwiżit ta’ “imparzjalità”, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha. Kuntrarjament għal dak li jsostni l-Parlament, xejn ma jippermetti li jiġi dedott li l-Qorti Ġenerali żnaturat jew wettqet evalwazzjoni żbaljata tal-fatti. Għar-raġunijiet imsemmija iktar ’il fuq, inqis li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta stabbilixxiet, fil-punt 59 tas-sentenza appellata, li, waqt il-ħatra tal-investigaturi msemmija iktar ’il fuq, il-Parlament ma kienx ta l-garanziji suffiċjenti sabiex jeskludi kull dubju leġittimu.

3.

Il-konsegwenzi legali ta’ ksur tar-rekwiżit ta’ “imparzjalità”

136.

Dan premess, nixtieq nirrileva li l-Qorti Ġenerali sussegwentement eżaminat, fil-punti 60 sa 64 tas-sentenza appellata, jekk dan il-ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità kienx ta’ natura li jinfluwenza d-deċiżjoni li timponi sanzjoni dixxiplinarja fuq UZ. Fl-invokazzjoni tal-ġurisprudenza tagħha stess  ( 107 ), il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, sabiex irregolarità proċedurali tkun tista’ tiġġustifika l-annullament ta’ att, jeħtieġ li, fl-assenza ta’ din l-irregolarità, il-proċedura setgħet twassal għal riżultat differenti. Fi kliem ieħor, il-Qorti Ġenerali tissuġġerixxi, fl-ewwel lok, li d-difetti proċedurali ma humiex kollha ta’ natura li jivvizzjaw att amministrattiv b’nullità u, fit-tieni lok, li ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità ma jikkostitwixxix eċċezzjoni għal din ir-regola.

137.

Kif dan ġie diġà spjegat, ir-rekwiżit ta’ imparzjalità huwa intiż sabiex jipprojbixxi aġir differenti, minn ksur minuri sa atti kriminali. Għaldaqstant, il-konsegwenzi legali ta’ ksur ta’ dan ir-rekwiżit għandhom ikunu proporzjonati u għandhom jieħdu debitament inkunsiderazzjoni l-interessi inerenti f’kull ordinament ġuridiku, bħal dawk tal-effikaċja amministrattiva, iċ-ċertezza legali u l-ekonomija proċedurali, li jistgħu jeħtieġu ż-żamma ta’ att amministrattiv minkejja l-illegalità tiegħu. Skont l-approċċ propost  ( 108 ), għandu jiġi eżaminat qabel kollox jekk l-obbligu ta’ imparzjalità nkisirx bit-twettiq ta’ atti ta’ gravità tali li d-deċiżjoni amministrattiva inkwistjoni jkun jistħoqqilha sanzjoni ta’ nullità. F’dan ir-rigward, ninnota li, fl-assenza ta’ informazzjoni iktar preċiża, iċ-ċirkustanzi tal-każ la jiżvelaw l-eżistenza ta’ att kriminali min-naħa tal-investigaturi u lanqas ta’ kunflitt ta’ interessi għal raġunijiet personali, familjari, politiċi jew finanzjarji. Għaldaqstant, jidhirli li l-għażla li tiġi ddikjarata n-nullità ab initio tad-deċiżjoni kontenzjuża għandha tiġi miċħuda.

138.

L-istadju li jmiss tal-analiżi jikkonsisti, skont l-approċċ propost, f’li jiġi vverifikat jekk dan il-ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità huwiex ta’ natura li jinfluwenza d-deċiżjoni li tiġi imposta sanzjoni dixxiplinari fuq UZ. Fir-rigward ta’ din il-kwistjoni, għandu jiġi osservat li, fil-punt 64 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet li “ma jistax jiġi eskluż li, jekk l-investigazzjoni amministrattiva twettqet b’reqqa u imparzjalità, l-imsemmija investigazzjoni setgħet twassal għal evalwazzjoni inizjali oħra tal-fatti, u għalhekk tirriżulta f’konsegwenzi differenti”. Din il-konklużjoni hija bbażata fuq l-idea li l-investigazzjoni amministrattiva tikkundizzjona l-eżerċizzju mill-Awtorità tal-Ħatra tas-setgħa tagħha ta’ evalwazzjoni tal-azzjonijiet li għandhom jittieħdu u li dawn l-azzjonijiet jistgħu jwasslu, in fine, għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni dixxiplinari.

139.

Kif il-Qorti Ġenerali spjegat tajjeb, fil-punt 63 tas-sentenza appellata, huwa abbażi ta’ din l-investigazzjoni u tas-smigħ tal-membru tal-persunal ikkonċernat li l-Awtorità tal-Ħatra tevalwa, l-ewwel, jekk hemmx lok jew le li tinfetaħ proċedura dixxiplinari, it-tieni, jekk din għandhiex, skont il-każ, tikkonsisti fit-tressiq tal-każ quddiem il-Bord Dixxiplinari jew le u, it-tielet, meta tibda l-proċedura quddiem il-Bord Dixxiplinari, il-fatti li għandhom jiġu ppreżentati quddiem l-imsemmi bord. Fi kliem ieħor, bażi fattwali żbaljata, stabbilita fil-kuntest ta’ investigazzjoni amministrattiva li tippreżenta diversi irregolaritajiet proċedurali, jista’ jkollha konsegwenzi serji għall-uffiċjal ikkonċernat. B’mod iktar konkret, tali ċirkustanza tista’ tagħti lok għal deċiżjonijiet żbaljati u, għaldaqstant, ivvizzjati b’illegalità min-naħa tal-Awtorità tal-Ħatra kif ukoll tal-entitajiet li jintervjenu fil-proċedura dixxiplinari. Jidhirli li tali raġunament huwa loġiku u ma jistax jiġi kkontestat minn perspettiva legali.

140.

B’dan premess, ta’ min josserva f’dan il-kuntest li l-konklużjoni tal-Qorti Ġenerali, fil-punt 64 tas-sentenza appellata, tirrifletti, essenzjalment, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kif tirriżulta mis-sentenza Il-Kummissjoni vs RQ, iċċitata iktar ’il fuq  ( 109 ). Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali applikat kriterji simili meta stabbilixxiet li ma setax jiġi eskluż li l-ksur tar-rekwiżit ta’ imparzjalità kellu influwenza fuq l-evalwazzjoni inizjali tal-fatti. B’dan il-mod, il-Qorti Ġenerali indirettament irrikonoxxiet il-possibbiltà li d-deċiżjoni kontenzjuża seta’ jkollha kontenut differenti li kieku r-rekwiżit ta’ imparzjalità kien ġie osservat.

141.

Għar-raġunijiet esposti iktar ’il fuq, inqis li l-Qorti Ġenerali ma wettqet ebda żball ta’ liġi f’dak li jirrigwarda r-riżultat tal-analiżi tagħha. Il-Qorti Ġenerali interpretat u applikat b’mod korrett għal dan il-każ il-kunċett ta’ “imparzjalità”, kif irrikonoxxut fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali ġustament ikkonkludiet li d-deċiżjoni kontenzjuża kienet ivvizzjata b’difett proċedurali sinjifikattiv u li kien hemm lok li din tiġi annullata. Għalhekk, inqis li l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal-appell prinċipali għandha tiġi miċħuda bħala infondata.

VII.

Konklużjoni

142.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal‑Ġustizzja tiddikjara bħala infondata l-ewwel parti tal-ewwel aggravju tal‑appell prinċipali.