1.

In dit verzoek van de Sąd Najwyższy (hoogste rechterlijke instantie, Polen; hierna: „verwijzende rechter”) om een prejudiciële beslissing wordt meer duidelijkheid gevraagd over het oordeel van het Hof in het arrest Tomaszewska ( 2 ). De verwijzende rechter wenst in wezen te vernemen of in de omstandigheden van het hoofdgeding de door een verzekerde ( 3 ) in een andere dan de bevoegde lidstaat ( 4 ) vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (hierna: „tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in de lidstaat van ontvangst”) in het licht van het Unierecht in aanmerking moeten worden genomen voor de berekening van het bedrag van de pensioenuitkering dat de bevoegde lidstaat, in casu Polen, aan die verzekerde moet betalen. In het arrest Tomaszewska is die vraag enkel met betrekking tot het verkrijgen van een pensioenuitkering beantwoord. In hoeverre zijn de in die zaak ontwikkelde beginselen van toepassing op de berekening van verschuldigde uitkeringen?

2.

De omstandigheden van het hoofdgeding zijn de volgende. Naar Pools recht is het aantal tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling dat voor de berekening van een pensioenuitkering in aanmerking kan worden genomen, begrensd tot maximaal een derde van het aantal tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in Polen. ( 5 ) De vraag die zich hierbij voordoet is of de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling die een verzekerde in de lidstaat van ontvangst, in casu Nederland, heeft vervuld, volgens het Unierecht moeten worden samengeteld met de Poolse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, waardoor de duur van de Poolse tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling die in de berekening van een Pools pensioen in aanmerking moeten worden genomen, wordt verlengd.

3.

Ik ben tot het oordeel gekomen dat voor de berekening van het theoretische bedrag van de pensioenuitkering dat verschuldigd is krachtens artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004 de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in de lidstaat van ontvangst op grond van het Unierecht in aanmerking moeten worden genomen. ( 6 ) Meer in het bijzonder moet de Poolse regeling op grond waarvan het aantal in Polen vervulde tijdvakken van niet‑premie- of -bijdragebetaling dat wordt opgenomen in de berekening van het pensioenbedrag maximaal een derde mag bedragen van de in Polen vervulde tijdvakken van premie- of -bijdragebetaling (hierna: „maximum van een derde voor tijdvakken van niet-bijdragebetaling”) aldus worden gelezen dat zij ook de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling omvat die de betrokken verzekerde in Nederland, de lidstaat van ontvangst, heeft vervuld. Elke andere uitkomst zou onverenigbaar zijn met de doelstellingen van verordening nr. 883/2004 en met de beginselen waarop deze verordening is gebaseerd ( 7 ), en zou in tegenspraak zijn met het beginsel van samentelling, dat in het bijzonder in artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004 tot uitdrukking komt. De hier voorgestelde uitkomst is ook in overeenstemming met het doel van artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, dat ertoe strekt het nadeel te beperken dat verzekerden eventueel hebben geleden omdat ze hun recht hebben uitgeoefend om in andere lidstaten dan de bevoegde lidstaat te werken ( 8 ) door het theoretische bedrag van het verschuldigde pensioen op een bepaalde wijze te berekenen.

4.

De tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in de lidstaat van ontvangst worden evenwel niet in aanmerking genomen voor de berekening van het maximum van een derde voor tijdvakken van niet‑premie- of -bijdragebetaling met het oog op de vaststelling van de werkelijke pro-rata-pensioenuitkering die krachtens artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004 is verschuldigd. Met artikel 52, lid 1, onder b), ii), wordt iets anders beoogd dan met artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004. In artikel 52, lid 1, onder b), ii), wordt de uitkering pro rata berekend volgens een methode die bekend staat als proratisering. ( 9 ) Uit deze bepaling blijkt duidelijk dat verordening nr. 883/2004 dient als maatregel tot coördinatie van de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten – en niet als harmonisatiemaatregel –, teneinde te zorgen voor een billijke verdeling van het bedrag van het verschuldigde pensioen over de lidstaten, door het pensioen te berekenen naar rato van de duur van de tijdvakken van verzekering die in elk van deze lidstaten is vervuld vóór het intreden van de verzekerde gebeurtenis ( 10 ), in casu het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.

I.

Toepasselijke bepalingen

A.

Unierecht

5.

Artikel 48, onder a), VWEU luidt:

6.

In overweging 14 van verordening nr. 883/2004 wordt vermeld:

7.

Artikel 1, onder t), van verordening nr. 883/2004 bepaalt het volgende:

8.

In artikel 6 van verordening nr. 883/2004, met als opschrift „Samentelling van tijdvakken”, is het volgende opgenomen:

–

het verkrijgen, het behoud, de duur of het herstel van het recht op prestaties,

–

de toepassing van een wetgeving, of

–

de toegang tot of de ontheffing van de verplichte, vrijwillig voortgezette of vrijwillige verzekering,

9.

Artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004 ( 12 ) luidt:

10.

In overweging 2 van besluit nr. H6 van 16 december 2010 betreffende de toepassing van bepaalde beginselen inzake de samentelling van tijdvakken ingevolge artikel 6 van verordening nr. 883/2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (PB 2011, C 45, blz. 5; hierna: „besluit nr. H6”) staat te lezen:

11.

Overwegingen 1 en 2 van besluit nr. H6 luiden als volgt:

B.

Nationaal recht

12.

In de verwijzingsbeslissing wordt melding gemaakt van de Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [wet van 17 december 1998 betreffende ouderdomspensioenen en andere pensioenen van het socialezekerheidsfonds (Dz. U. van 2018, volgnr. 1270, zoals gewijzigd); hierna: „pensioenwet”]. Uit die beslissing blijkt dat naar Pools recht het maximumaantal tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling dat in aanmerking kan worden genomen voor de berekening van het bedrag van een uitkering, een derde bedraagt van het aantal tijdvakken van Poolse premie- of bijdragebetaling. ( 13 )

II.

Feiten en prejudiciële vraag

13.

De prejudiciële vraag betreft uitsluitend de berekening van de pensioenuitkering voor een verzekerde die het grootste deel van zijn tijdvakken van verzekering in een andere lidstaat (Nederland) dan de bevoegde lidstaat (Polen) heeft vervuld. Het verkrijgen van die uitkering staat niet ter discussie.

14.

Bij besluit van 24 februari 2014 heeft de Zakład Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział w Warszawie (socialezekerheidsinstantie, bureau nr. 1, Warschau, Polen; hierna: „pensioeninstantie” ( 14 )) SC (de verzekerde) met ingang van 5 november 2013 een ouderdomspensioen toegekend op grond van de bepalingen van de pensioenwet en van verordening nr. 883/2004.

15.

Ter vaststelling van het recht van de verzekerde op een ouderdomspensioen heeft de pensioeninstantie de volgende methode toegepast: om te beginnen heeft zij de tijdvakken van Poolse premie- of bijdragebetaling (104 maanden) vastgesteld. Vervolgens heeft zij die tijdvakken samengeteld met 34 maandtijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling. Die 34 maandtijdvakken komen overeen met een derde van de Poolse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, overeenkomstig de formule van artikel 5, lid 2, van de Poolse pensioenwet. Tot slot heeft de pensioeninstantie, aangezien de verzekerde op basis van de Poolse verzekeringstijdvakken het minimumtijdvak van verzekering niet had bereikt, de in Nederland vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (269 maanden) samengeteld met de nationale tijdvakken van verzekering van SC, teneinde hem een ouderdomspensioen te kunnen toekennen.

16.

Het aldus vastgestelde tijdvak van verzekering (de nationale tijdvakken van premie- of bijdragebetaling plus de nationale tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling plus de buitenlandse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling) is vervolgens in aanmerking genomen voor de berekening, overeenkomstig artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, van het theoretische bedrag van de uitkering. Het werkelijke bedrag van de uitkering krachtens artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004 is evenwel berekend in een verhouding van 138 Poolse maandtijdvakken van verzekering (tijdvakken van premie- of bijdragebetaling vermeerderd met tijdvakken van niet‑premie- of ‑bijdragebetaling waarbij die laatste tijdvakken bij elkaar maximaal een derde mogen bedragen van de tijdvakken van nationale premie- of bijdragebetaling) op een totaal van 407 maandtijdvakken van verzekering in Polen en in Nederland. Op die grondslag is berekend dat van de theoretische uitkering van 974,78 Poolse zloty (hierna: „PLN”) slechts 33,9 %, dat wil zeggen 335,81 PLN, aan verzekerde moet worden uitbetaald.

17.

Verzekerde heeft tegen dit besluit beroep ingesteld. In zijn beroep heeft hij onder meer verzocht om in de berekening de Poolse tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling in hogere mate in aanmerking te nemen en heeft hij gesteld dat de pensioeninstantie ten onrechte geen rekening had gehouden met de uitspraak van het Hof in het arrest Tomaszewska ( 15 ). Bij beslissing van 19 november 2015 heeft de Sąd Okręgowy w Warszawie (rechter in eerste aanleg Warschau, Polen; hierna „Sąd Okręgowy”) dit beroep verworpen.

18.

De verzekerde heeft tegen de beslissing in eerste aanleg van de Sąd Okręgowy hoger beroep ingesteld bij de Sąd Apelacyjny w Warszawie (rechter in tweede aanleg Warschau, Polen; hierna: „Sąd Apelacyjny”). Aangevoerd werd dat artikel 45 van verordening nr. 1408/71 niet juist was uitgelegd en dat op basis van het arrest Tomaszewska het maximum van een derde voor tijdvakken van niet‑premie- of ‑bijdragebetaling moest worden berekend op basis van zowel de Poolse als de Nederlandse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling. In een vonnis van 9 augustus 2017 heeft de Sąd Apelacyjny op grond van het arrest Tomaszewska deze argumenten aanvaard en het bestreden arrest gewijzigd.

19.

De pensioeninstantie heeft tegen de beslissing van de Sąd Apelacyjny cassatieberoep ingesteld voor zover die rechterlijke instantie haar heeft gelast om voor de berekening van de aan de verzekerde verschuldigde uitkering krachtens artikel 52, lid 1, onder b), van verordening nr. 883/2004 een groter aantal Poolse tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling in aanmerking te nemen. De pensioeninstantie heeft bezwaar gemaakt tegen het oordeel dat dit maximum van een „derde” niet alleen op basis van de Poolse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling moest worden vastgesteld, maar op basis van de som van die tijdvakken en de in Nederland vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling. Met andere woorden, het cassatieberoep heeft uitsluitend betrekking op de berekening van het bedrag van de pensioenuitkering.

20.

Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat de pensioeninstantie en de verzekerde in wezen het volgende hebben aangevoerd.

21.

De verzekerde onderschrijft het oordeel van de Sąd Apelacyjny. Hij stelt dat de pensioeninstantie bij de vaststelling van het bedrag van de aan hem verschuldigde uitkering artikel 45 van verordening nr. 1408/71, zoals uitgelegd in het arrest Tomaszewska, moet toepassen en dat de pensioeninstantie ten onrechte enkel tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling ter hoogte van een derde van de in Polen vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in aanmerking heeft genomen. Volgens het arrest Tomaszewska had de instantie tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling ter hoogte van een derde van de samengetelde tijdvakken van in Polen en in Nederland vervulde premie- of bijdragebetaling, in aanmerking moeten nemen.

22.

De pensioeninstantie stelt in de eerste plaats dat de uitlegging van artikel 45 van verordening nr. 1408/71 niet van toepassing is in het hoofdgeding, aangezien voor het verkrijgen van het recht op pensioen het voor de verzekerde voldoende is om bij de Poolse verzekeringstijdvakken (zowel tijdvakken van premie- of bijdragebetaling als tijdvakken van niet- bijdragebetaling, die een derde bedragen van nationale tijdvakken van premie- of bijdragebetaling) de verzekeringstijdvakken op te tellen die in een andere lidstaat, namelijk Nederland, zijn vervuld. Volgens de pensioeninstantie is het arrest Tomaszewska pas van toepassing, indien eerst de methode voor het berekenen van het in casu vastgestelde verzekeringstijdvak is gebruikt en dan wordt vastgesteld dat de verzekerde niet het voor het verkrijgen van een pensioen vereiste minimale verzekeringstijdvak heeft bereikt. In het hoofdgeding had de verzekerde met die formule die drempel echter wel bereikt (zie punt 15 hierboven). Alleen ingeval die drempel niet wordt bereikt, kunnen de buitenlandse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling met de nationale tijdvakken van premie- of bijdragebetaling worden samengeteld en kan het maximale aandeel van tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling (een derde van de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling) worden berekend op basis van samengetelde (nationale en buitenlandse) tijdvakken van verzekering.

23.

In de tweede plaats betreft het arrest Tomaszewska de uitlegging van artikel 45, lid 1, van verordening nr. 1408/71, waarvan artikel 6 van verordening nr. 883/2004 het equivalent is, en niet artikel 52 van diezelfde verordening. Wat de pensioeninstantie betreft, is artikel 52 van verordening nr. 883/2004 de bepaling die in het hoofdgeding van toepassing is.

24.

In de derde plaats zou toepassing van de in het arrest Tomaszewska gehanteerde uitlegging van artikel 45, lid 1, van verordening nr. 1408/71 tot gevolg hebben dat er meer Poolse tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling in aanmerking worden genomen dan die waarin het Poolse recht voorziet, wat ertoe zou leiden dat enerzijds het aandeel van het Poolse socialezekerheidsstelsel in de aan de verzekerde verschuldigde uitkering groter wordt, en anderzijds het aandeel in de financiering van die uitkering door het verzekeringsstelsel van een andere lidstaat, in casu Nederland, waar de verzekerde veel langer premie- of bijdragebetalingen heeft afgedragen dan in Polen, kleiner wordt.

25.

In de vierde plaats volgt uit punt 2 van besluit nr. H6 ( 16 ) dat de bij pensioeninstanties uit andere lidstaten opgebouwde tijdvakken worden meegeteld zonder dat de kwaliteit ervan ter discussie wordt gesteld, waaruit volgt dat de Poolse pensioeninstantie niet kan worden verplicht om meer nationale verzekeringstijdvakken in aanmerking te nemen (als gevolg van de toevoeging van buitenlandse verzekeringstijdvakken) dan zij op grond van het nationale recht verplicht is.

26.

Ten gevolge van dit meningsverschil heeft de Sąd Najwyższy (hoogste rechterlijke instantie, Polen) derhalve de volgende prejudiciële vraag gesteld.

27.

Bij het Hof zijn schriftelijke opmerkingen ingediend door de pensioeninstantie, de Tsjechische Republiek, de Hongaarse regering, de Poolse regering en de Europese Commissie. Er heeft geen terechtzitting plaatsgevonden.

III.

Antwoord op de prejudiciële vraag

A.

Inleidende opmerkingen

28.

Ten eerste moet worden opgemerkt dat de pensioeninstantie terecht aanvoert dat verordening nr. 883/2004, en niet verordening nr. 1408/71 de op het hoofdgeding toepasselijke verordening is, omdat de eerste verordening ratione temporis van toepassing is. ( 17 ) Dit betekent echter niet dat de rechtspraak van het Hof inzake verordening nr. 1408/71 irrelevant is voor de beslechting van het hoofdgeding, aangezien verordening nr. 883/2004 bepalingen bevat die in de plaats zijn getreden van bepalingen uit verordening nr. 1408/71. ( 18 )

29.

Ten tweede is op het hoofdgeding artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004 van toepassing, aangezien dit geding betrekking heeft op de berekening van een pensioenuitkering en niet op de verkrijging ervan krachtens artikel 6 van verordening nr. 883/2004.

30.

Ten derde is het argument van de pensioeninstantie dat het arrest Tomaszewska ( 19 ) niet van toepassing is op het hoofdgeding omdat er geen meningsverschil bestaat over de verkrijging van een recht op pensioen door de verzekerde (zie punt 22 hierboven), ongegrond. Zoals hieronder wordt uiteengezet (zie punten 39‑49), kan het arrest Tomaszewska niet aldus worden gelezen dat daarin het beginsel van samentelling wordt beperkt tot de verkrijging van pensioenrechten op grond van verordening nr. 883/2004. ( 20 )

31.

Ten vierde vormen de tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling uit het hoofdgeding „tijdvakken van verzekering” in de zin van de definitie van artikel 1, onder t), van verordening nr. 883/2004. Er lijkt geen twijfel over te bestaan dat de tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling krachtens artikel 1, onder t), van verordening nr. 883/2004 gelijkwaardig zijn aan „tijdvakken van verzekering”. ( 21 ) Er zij aan herinnerd dat volgens vaste rechtspraak de lidstaten bevoegd blijven om de voorwaarden voor toekenning van socialezekerheidsuitkeringen vast te stellen, ook wanneer zij die voorwaarden aanscherpen, mits de nieuwe voorwaarden niet tot een openlijke of verkapte discriminatie tussen werknemers uit de Unie leiden. ( 22 )

32.

Ten vijfde dient te worden herinnerd aan de volgende voor het hoofdgeding geldende overkoepelende beginselen, zoals het Hof onlangs in zijn uitspraak in het arrest Crespo Rey heeft herhaald ( 23 ).

33.

Ten zesde moet aangaande de op besluit nr. H6 gebaseerde argumenten van de pensioeninstantie, uiteengezet in punt 25 hierboven, worden vastgesteld dat dit besluit de uitlegging van artikel 6 van verordening nr. 883/2004 betreft, en niet die van artikel 52 van verordening nr. 883/2004. In deze conclusie zal derhalve slechts worden ingegaan op besluit nr. H6 voor zover het raakt aan de vraagstukken die in het hoofdgeding aan de orde zijn. ( 25 )

34.

Los van deze zes punten ben ik tot de conclusie gekomen dat van de drie door de verwijzende rechter geboden opties, optie b) de optie is die in overeenstemming is met het Unierecht, zoals de Hongaarse regering in haar schriftelijke opmerkingen heeft betoogd. Dit resultaat moet worden gezien tegen de achtergrond van het volgende algemene beginsel, dat advocaat-generaal Mazák aan de hand van een voorbeeld uitvoerig heeft behandeld in zijn conclusie in de zaak Bergström. ( 26 )

35.

Zoals een auteur heeft opgemerkt, is het „beginsel van samentelling van verzekeringstijdvakken een van de oudste verworvenheden van het internationale socialezekerheidsrecht”; dit beginsel was tevens het onderwerp van verdrag nr. 48 van de Internationale Arbeidsorganisatie uit 1935. ( 28 ) Optie c) van de verwijzingsbeslissing is evenwel in strijd met het beginsel en kan niet worden aanvaard.

36.

Het is namelijk zo dat optie c) als logisch gevolg heeft dat het beginsel van samentelling geen enkele rol speelt bij de berekening van het maximum van een derde voor tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling, en dat de verzekerde dus van de uitkering wordt uitgesloten omdat bij deze optie op geen enkel moment rekening wordt gehouden met in de lidstaat van ontvangst, Nederland, betaalde premies of bijdragen – noch in het stadium van de berekening van de theoretische waarde van het pensioen van de verzekerde op grond van artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, noch in het stadium van de berekening van de werkelijke waarde op grond van artikel 52, lid 1, onder b), ii) van die verordening. Dit is onverenigbaar met het fundamentele beginsel, neergelegd in artikel 6 van verordening nr. 883/2004, van samentelling bij de toepassing van die verordening.

37.

Daarbij komt dat onder optie c) de Poolse wet waarbij de beperking tot het maximum van een derde voor tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling is opgelegd, in strijd is met het beginsel van gelijke behandeling op grond van nationaliteit krachtens artikel 4 van verordening nr. 883/2004, omdat het in de praktijk voor de overgrote meerderheid van verzekerden die het recht van vrij verkeer uitoefenen, nadelig zou zijn. Het betoog van de pensioeninstantie dat de Poolse regelgeving inzake berekening van tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling zowel voor migrerende werknemers als voor niet-migrerende werknemers van toepassing is, waardoor de regels voldoen aan het Unierecht, moet worden verworpen. Het is namelijk zo dat, indien het samentellingsbeginsel volledig buiten beschouwing zou worden gelaten, het maximum van een derde voor tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling het voor Poolse onderdanen gemakkelijker en voor migrerende werknemers die hun recht van vrij verkeer uitoefenen moeilijker zou maken deze tijdvakken in ruime mate op te bouwen, waardoor het gevaar ontstaat dat de regel voor laatstgenoemden nadelig uitvalt. ( 29 ) Deze situatie kan slechts worden gerechtvaardigd indien er een doel van algemeen belang mee wordt nagestreefd en indien de uitsluiting van de in andere lidstaten vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling voor de berekening van het maximum van een derde voor tijdvakken van niet-bijdragebetaling, geschikt is om de verwezenlijking daarvan te waarborgen en niet verder gaat dan wat voor dat doel noodzakelijk is. ( 30 )

38.

Het gaat in casu dus om de vraag of het Unierecht de pensioeninstantie verplicht om voor de berekening van het aantal tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling, dat op grond van het Poolse recht maximaal een derde mag bedragen [van het aantal tijdvakken waarin wel premies of bijdragen zijn betaald], de 269 maandtijdvakken van premie- of bijdragebetaling in de lidstaat van ontvangst, Nederland, samen te tellen met de 104 maandtijdvakken van premie- of bijdragebetaling in Polen. Moet, volgens het Unierecht en in het bijzonder volgens artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004, dit maximumaantal tijdvakken uitsluitend worden bepaald aan de hand van de in Polen vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, zoals de pensioeninstantie en de Poolse regering aanvoeren, of moet het worden gekoppeld aan de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in Polen en Nederland tezamen, zoals de Commissie, de Tsjechische Republiek en, tot op zekere hoogte, de Hongaarse regering betogen?

B.

Werkingssfeer van het arrest Tomaszewska

39.

Het geschil tussen partijen draait om de reikwijdte van het arrest van het Hof van 3 maart 2011 in de zaak Tomaszewska ( 31 ). Was de toepassing van het beginsel van samentelling in dat geval beperkt tot beslissingen over het al dan niet verkrijgen van een pensioenuitkering, zoals de pensioeninstantie, de Poolse regering en de Hongaarse regering betogen, of strekt het beginsel van samentelling zich uit tot de berekening van die uitkeringen, zoals de Commissie en de Tsjechische Republiek betogen?

40.

Hoewel in het arrest Tomaszewska zelf geen duidelijk antwoord op die vraag wordt gegeven, is er in de rechtspraak van het Hof nauwelijks steun te vinden voor de beperking van het beginsel dat, met het oog op de verkrijging van het recht op pensioen, tijdvakken van premie- of bijdragebetaling moeten worden samengeteld. De beperking vindt evenmin steun in de bewoordingen van verordening nr. 883/2004, het doel ervan, of het primaire recht van de Unie.

41.

In de zaak Tomaszewska kon verzoekster niet bewijzen dat zij het volgens het recht van de lidstaat, Polen, noodzakelijke minimale tijdvak van verzekering van 30 jaar had vervuld, en had het geschil tussen verzoekster en de pensioeninstantie dus betrekking op de verkrijging van het recht op een ouderdomspensioen, dat in artikel 45, lid 1, van verordening nr. 1408/71 (dat overeenkomt met artikel 6 van verordening nr. 883/2004) wordt geregeld, en niet op de berekening van het bedrag van de uitkeringen als bedoeld in artikel 46 van verordening nr. 1408/71, dat de voorloper was van artikel 52 van verordening nr. 883/2004. ( 32 )

42.

Zoals het Hof in het arrest Tomaszewska heeft geoordeeld blijven de lidstaten bevoegd om de voorwaarden voor de toekenning van socialezekerheidsuitkeringen vast te stellen, ook wanneer zij die voorwaarden aanscherpen, mits de nieuwe voorwaarden niet tot een openlijke of verkapte discriminatie tussen werknemers uit de Unie leiden. ( 33 ) Het Hof heeft geoordeeld dat het stelsel van verordening nr. 1408/71 geen harmonisatiestelsel is maar uitsluitend een coördinatiestelsel dat onder meer betrekking heeft op de vaststelling van de socialezekerheidswetgeving die moet worden toegepast op werknemers en zelfstandigen die gebruikmaken van hun recht van vrij verkeer. ( 34 )

43.

Het Hof heeft opgemerkt dat het eigen is aan een dergelijk stelsel dat de voorwaarden waaraan de samenstelling van de tijdvakken van arbeid of van verzekering moeten voldoen, verschillen naargelang van de lidstaat waar de werknemer zijn activiteit heeft uitgevoerd. Volgens artikel 1, onder r), van verordening nr. 1408/71 [thans artikel 1, onder t), van verordening nr. 883/2004] worden deze voorwaarden uitsluitend vastgesteld in de wettelijke regeling van de lidstaat waaronder de betrokken tijdvakken zijn vervuld. ( 35 ) Vervolgens merkt het Hof op dat „[d]e lidstaten [...], bij het vaststellen van deze voorwaarden, echter verplicht [zijn] het recht van de Unie na te leven en meer bepaald de door verordening nr. 1408/71 nagestreefde doelstelling evenals de beginselen waarop deze is gebaseerd.” ( 36 ) Verordening nr. 1408/71 heeft, volgens de tweede en de vierde overweging ervan, tot doel het vrije verkeer van werknemers en zelfstandigen binnen de Europese Unie te verzekeren zonder afbreuk te doen aan de kenmerken van de nationale wettelijke regelingen inzake sociale zekerheid. ( 37 )

44.

Voorts heeft het Hof in het arrest Tomaszewska geoordeeld dat verordening nr. 1408/71, zoals met name volgt uit de vijfde, zesde en tiende overweging ervan, is „gebaseerd op het beginsel van gelijke behandeling van werknemers en zelfstandigen ten aanzien van de verschillende nationale wetgevingen, en beoogt [...] zo goed mogelijk de gelijke behandeling te waarborgen van alle werknemers en zelfstandigen die op het grondgebied van een lidstaat werkzaam zijn, en de werknemers en zelfstandigen die hun recht van vrij verkeer uitoefenen, niet te benadelen”. ( 38 )

45.

Na er meerdere malen op te hebben gewezen dat het hoofdgeding enkel betrekking had op de verkrijging van het recht op een ouderdomspensioen ( 39 ), heeft het Hof zich als volgt meer in het algemeen uitgesproken over het beginsel van samentelling.

46.

Het Hof heeft opgemerkt dat artikel 45 van verordening nr. 1408/71, de bepaling waarop het arrest Tomaszewska betrekking had, een voorbeeld was van de toepassing van de in artikel 42, onder a), EG vervatte regel van samentelling van tijdvakken van verzekering, wonen of arbeid. ( 41 )

47.

Hoewel het arrest Tomaszewska kan worden geacht niet beslissend te zijn voor de vraag naar de toepassing van het beginsel van samentelling op de berekening van de socialezekerheidsuitkeringen, is de ruimere rechtspraak van het Hof duidelijker. In het arrest Dumont de Chassart ( 42 ) heeft het Hof zich ondubbelzinnig uitgesproken over het belang van het beginsel van samentelling voor de berekening van de uitkeringen. In dat arrest oordeelde het Hof als volgt:

48.

Bovendien komt de centrale plaats van het beginsel van samentelling bij de berekening van de socialezekerheidsuitkeringen tot uiting in artikel 48, onder a), VWEU (punt 5 hierboven). Het Hof heeft immers opgemerkt dat „[v]olgens artikel 48 VWEU [...] het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie ‚de maatregelen vast[stellen] welke op het gebied van de sociale zekerheid noodzakelijk zijn voor de totstandkoming van het vrije verkeer van werknemers’, met name door een stelsel in te voeren waardoor het mogelijk is voor al dan niet in loondienst werkzame migrerende werknemers te waarborgen dat ‚al die tijdvakken worden bijeengeteld welke door de verschillende nationale wetgevingen in aanmerking worden genomen’. Een dergelijk stelsel van samentelling van tijdvakken is bij verordening nr. 1408/71 en daarna bij verordening nr. 883/2004 tot stand gebracht.” ( 43 ) Het belang van samentelling wordt ook weergegeven in overweging 14 van verordening nr. 883/2004 (punt 6 hierboven), waarin specifiek wordt verwezen naar het belang van samentelling voor „de berekening daarvan”. Hieraan kan overweging 2 van besluit nr. H6 worden toegevoegd. Zoals in punt 10 hierboven is opgemerkt, wordt samentelling daarin vermeld als relevant voor „het verhogen van uitkeringen”.

49.

Bijgevolg moet het in de schriftelijke opmerkingen van de Poolse regering, de pensioeninstantie en de Hongaarse regering naar voren gebrachte argument dat het arrest Tomaszewska niet relevant is voor de uitlegging van artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004, worden verworpen, aangezien dat arrest een ruime formulering van het samentellingsbeginsel bevat. In dit opzicht wordt in de schriftelijke opmerkingen van de Commissie terecht de indirecte relevantie erkend van het arrest Tomaszewska voor het hoofdgeding. ( 44 )

C.

Redenering die ten grondslag ligt aan de keuze van de verwijzende rechter voor optie b)

50.

Gelet op het voorgaande kan men zich afvragen waarom ik hier tot de conclusie ben gekomen, die ook door de Hongaarse regering wordt verdedigd, dat de sleutel tot de oplossing in het hoofdgeding ligt in de door de verwijzende rechter voorgestelde optie b) en niet in optie a), gezien het fundamentele belang van het beginsel dat verzekerden die hun recht op vrij verkeer hebben uitgeoefend, de voordelen op het gebied van de sociale zekerheid waarop zij recht zouden hebben gehad indien zij hun volledige loopbaan in een enkele lidstaat hadden vervuld, niet mogen verliezen. ( 45 )

51.

Het is van belang te benadrukken dat verordening nr. 883/2004, net als haar voorganger verordening nr. 1408/71, geen gemeenschappelijk socialezekerheidsstelsel in het leven roept, maar de afzonderlijke nationale stelsels laat voortbestaan. Het is ontwikkeld met het oog op de coördinatie van stelsels. ( 46 ) Zoals advocaat-generaal Jääskinen heeft opgemerkt, „[vloeit h]et feit dat de uitoefening van de vrijheid van verkeer mogelijk niet neutraal is op dat gebied, namelijk naargelang het geval meer of minder voordelig of zelfs nadelig, [...] rechtstreeks voort uit het feit dat de bestaande verschillen tussen de wetgevingen van de lidstaten zijn gehandhaafd.” ( 47 )

52.

Meer in het bijzonder is de door de verwijzende rechter voorgestelde keuze voor optie b) gebaseerd op de vaste rechtspraak inzake de bepaling die aan artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004 voorafging, te weten artikel 46, lid 2, van verordening nr. 1408/71, op de bewoordingen van artikel 52, lid 1, onder b), i) en ii), van verordening nr. 883/2004, op de doelstellingen van deze laatste twee bepalingen en op de context waarin zij worden toegepast. ( 48 )

53.

Zoals is uiteengezet in de conclusie van advocaat-generaal Jacobs in de zaak Koschitzki ( 49 ), vormt de berekening van het theoretische bedrag op grond van artikel 46, lid 2, onder a), van verordening nr. 1408/71, thans artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, in feite een geval van samentelling. Het Hof heeft geoordeeld dat artikel 46, lid 2, van verordening nr. 1408/71, en dus artikel 52, lid 1, van verordening nr. 883/2004 „[moeten] worden uitgelegd in het licht van het doel van artikel 48 VWEU, dat met name inhoudt dat voor migrerende werknemers de uitoefening van hun recht van vrij verkeer niet tot vermindering van het bedrag van hun socialezekerheidsuitkeringen mag leiden”. ( 50 ) Met andere woorden, het theoretische bedrag „moet worden berekend alsof de verzekerde uitsluitend in de betrokken lidstaat werkzaam was geweest”. ( 51 ) In het hoofdgeding betekent dit dat in het kader van de vaststelling van het theoretische bedrag op grond van artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, de in Nederland vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling tezamen met de in Polen vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in aanmerking moeten worden genomen voor de berekening van het maximum van een derde voor tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling.

54.

De in artikel 52, lid 1, onder b), tot uitdrukking gebrachte bedoeling van de wetgever betreft verzekerden wier recht op pensioen krachtens het recht van de lidstaat slechts ontstaat indien rekening wordt gehouden met de in een andere lidstaat vervulde tijdvakken van verzekering ( 52 ), hetgeen in het hoofdgeding het geval is (zie punt 15 hierboven). Zoals reeds is opgemerkt, bestaat de eerste stap in de procedure, namelijk de berekening van het theoretische bedrag van de uitkering op grond van artikel 52, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, in samentelling. De tweede stap, overeenkomstig artikel 52, lid 1, onder b), ii), bestaat in de berekening van de uitkering op pro-rata-basis en staat bekend als proratisering. ( 53 ) Het gaat er bij samentelling en proratisering juist om te verzekeren dat de verschuldigde uitkering in overeenstemming is met de duur van het arbeidsverleden van de verzekerde in de lidstaat die dat deel van het pensioen verschuldigd is. ( 54 ) Zoals de pensioeninstantie in haar schriftelijke opmerkingen heeft opgemerkt, betaalt elke lidstaat het pro-rata-bedrag van het krachtens hun wetgeving vervulde ouderdomspensioen (cursivering van mij). De lidstaten financieren dus uitsluitend de op hun grondgebied vervulde tijdvakken van verzekering, en niet die welke in andere lidstaten zijn vervuld. Zoals de Poolse regering in haar schriftelijke opmerkingen heeft betoogd, moet het bedrag van de betaalde uitkering een realistische afspiegeling zijn van het bedrag van de betaalde pensioenpremies en van de in hun eigen lidstaat vervulde tijdvakken van verzekering.

55.

Zoals advocaat-generaal Fennelly heeft opgemerkt, is het werkelijke bedrag van de uitkering het proportionele aandeel van het theoretische bedrag dat overeenstemt met het proportionele aandeel van het totaal van de tijdvakken van verzekering of van wonen dat de gepensioneerde daadwerkelijk in de betrokken lidstaat heeft vervuld. ( 55 ) Overeenkomstig de huidige regeling in artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004 wordt het werkelijke pensioenbedrag bepaald op basis van het theoretische bedrag dat is vastgesteld op basis van de verhouding tussen de duur van de in de betrokken lidstaat vervulde tijdvakken van verzekering en de totale duur van de in alle lidstaten vervulde tijdvakken van verzekering.

56.

In de rechtspraak worden de voor de berekening van het theoretische bedrag relevante factoren over het algemeen gemaximaliseerd ( 56 ), wat in de rechtspraak wordt omschreven als middel om ervoor te zorgen dat werknemers geen socialezekerheidsvoordelen verliezen als gevolg van de uitoefening van het recht van vrij verkeer. Volgens vaste rechtspraak moet „[h]et theoretische bedrag [...], naar met zoveel woorden in artikel 46, lid 2, onder a), [van verordening nr. 1408/71] is bepaald, worden berekend alsof de verzekerde uitsluitend in de betrokken lidstaat werkzaam ware geweest”. ( 57 )

57.

De bedoeling van artikel 46, lid 2, onder b), van verordening 1408/71 en dus ook van artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004 is echter een andere. Het Hof heeft als volgt geoordeeld:

58.

De berekening van de verdeling heeft tot doel een evenwichtige verdeling van uitkeringslasten tussen de lidstaten te handhaven. ( 59 ) Zoals een vooraanstaand auteur heeft opgemerkt, „is het tegenovergestelde van het beginsel van samentelling het beginsel van pro-rata-berekening. Volgens dit beginsel is elk bevoegd orgaan slechts gehouden tot betaling van het deel van de uitkering dat zich verhoudt tot de krachtens zijn nationale socialezekerheidswetgeving vervulde relevante tijdvakken (zie bij wijze van bijvoorbeeld artikel 52 van verordening nr. 883/2004)”. ( 60 )

59.

Het argument van de Commissie dat de toepassing van deze methode verzekerden benadeelt die hun recht van vrij verkeer hebben uitgeoefend, zoals in de rechtspraak is erkend, kan dus niet worden aanvaard. Dit argument gaat voorbij aan dit fundamentele onderscheid tussen artikel 52, lid 1, onder b), i), en artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004.

60.

Ter ondersteuning van haar standpunt verwijst de Commissie bij wijze van voorbeeld naar het arrest Zaniewicz-Dybeck ( 61 ), maar dat arrest is voor het hoofdgeding slechts in zoverre relevant dat het verduidelijkt dat de samentelling moet plaatsvinden op het niveau van de berekening van het theoretische bedrag. Het Hof breidt deze verduidelijking niet uit tot het werkelijke bedrag.

61.

In haar schriftelijke opmerkingen beroept de Commissie zich voorts op het arrest Barreira Pérez ( 63 ) om te rechtvaardigen dat het aantal tijdvakken van niet‑premie- of -bijdragebetaling dat wordt berekend op basis van de som van de in Polen en in Nederland vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling zowel moet worden opgenomen in de berekening van het theoretische bedrag op grond van artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, als in de berekening van het werkelijke bedrag op grond van artikel 52, lid 1, onder b), ii), van die verordening. In die zaak had een verzekerde met de Spaanse nationaliteit, die in Spanje en in Duitsland had gewerkt, bij de Spaanse autoriteiten een pensioen aangevraagd op basis van de som van de naar Duits en Spaans recht vervulde tijdvakken van verzekering, aangezien de verzekerde op grond van enkel de naar Spaans recht vervulde tijdvakken geen recht had op een pensioen.

62.

Overeenkomstig artikel 46, lid 2, onder a), van verordening nr. 1408/71 had de bevoegde instantie in Spanje het theoretische bedrag van de uitkering berekend op basis van de som van de in Spanje en Duitsland vervulde dagen van werkelijke premie- of bijdragebetaling en daaraan een „fictief tijdvak van premie- of bijdragebetaling” toegevoegd waarop de verzekerde op grond van een overgangsbepaling van een ministerieel besluit wegens zijn leeftijd recht had. ( 64 ) Het fictieve tijdvak van premie- of bijdragebetaling werd evenwel niet in aanmerking genomen bij de pro-rata-berekening van de uitkering op grond van artikel 46, lid 2, onder b), van verordening nr. 1408/71.

63.

Na in punt 25 van zijn arrest te hebben opgemerkt dat de fictieve tijdvakken van premie- of bijdragebetaling „bij de tijdvakken van werkelijke verzekering [worden] gevoegd voor de berekening van het pensioenbedrag” waardoor ze gelijk zijn aan „tijdvakken van verzekering in de zin van artikel 1, onder r), van verordening nr. 1408/71” ( 65 ), heeft het Hof onderzocht of de fictieve tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in aanmerking moesten worden genomen voor de berekening van het pro-rata-bedrag van het pensioen.

64.

Hoewel de Spaanse regering aanvoerde dat een bevestigend antwoord op dit onderzoek „tot een ernstige verstoring van het economisch evenwicht [dreigde] te leiden en het Spaanse stelsel van sociale zekerheid aantrekkelijk [dreigde] te maken voor personen die een aanzienlijke verhoging van hun pensioen nastreven” ( 66 ), oordeelde het Hof dat de fictieve tijdvakken van premie- of bijdragebetaling waren vervuld vóór en niet na het intreden van de verzekerde gebeurtenis (het bereiken van de pensioenleeftijd) in de zin van artikel 46, lid 2, onder b), van verordening nr. 1408/71. ( 67 ) Om die reden moest het werkelijke pro-rata-pensioen worden berekend met inaanmerkingneming van alle fictieve tijdvakken van premie- of bijdragebetaling ( 68 ), aangezien een andere uitkomst nadelig zou zijn voor de werknemer die zijn recht van vrij verkeer had uitgeoefend. ( 69 )

65.

In dit verband kunnen de volgende opmerkingen worden gemaakt.

66.

Ten eerste lijkt het arrest Barreira Pérez uitzonderlijk, in die zin dat het verschil tussen samentelling, thans geregeld in artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004, en proratisering, thans geregeld in artikel 52, lid 1, onder b), ii), van die verordening, in de redenering van het Hof niet centraal stond. Zoals reeds is uiteengezet, is dit verschil vastgesteld in de basisrechtspraak van het Hof inzake de berekening van socialezekerheidsuitkeringen op grond van verordening nr. 1408/71, de voorloper van verordening nr. 883/2004. ( 70 ) Het arrest Barreira Pérez draaide met name om het feit dat de desbetreffende bijdragen betrekking hadden op tijdvakken vóór het intreden van de verzekerde gebeurtenis, en niet op latere tijdvakken. Het arrest Barreira Pérez moet dus restrictief worden uitgelegd, waarbij rekening moet worden gehouden met het feit dat verordening nr. 883/2004 een maatregel tot coördinatie en niet tot harmonisatie is. Zoals in de schriftelijke opmerkingen van de pensioeninstantie is opgemerkt, is er bij de huidige stand van het Unierecht geen sprake van een beginsel van uniforme supranationale solidariteit op het gebied van sociale zekerheid.

67.

Ten tweede, en misschien nog belangrijker, ging het in het arrest Barreira Pérez om een eenduidige situatie waarin krachtens het Spaanse recht, in die zaak het recht van de bevoegde lidstaat, fictieve tijdvakken van premie- of bijdragebetaling werden toegevoegd op grond van de leeftijd van de aanvrager van een Spaans pensioen. Het ministerieel besluit dat voorzag in die fictieve tijdvakken viel dus onder het begrip „krachtens de door dat orgaan toegepaste wetgeving” in artikel 46, lid 2, onder b), van verordening nr. 1408/71 [thans „krachtens de door het orgaan toegepaste wetgeving” in artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004]. Er was in het arrest Barreira Pérez geen sprake van dat een verzekerde wenste dat het Spaanse recht aldus werd uitgelegd dat buiten Spanje vervulde tijdvakken van verzekering in aanmerking werden genomen bij de berekening op grond van artikel 52, lid 1, onder b), ii).

68.

De tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling die aan de orde zijn in het hoofdgeding vallen echter niet onder het begrip „krachtens de door het orgaan toegepaste wetgeving” van artikel 52, lid 1, onder b), ii), omdat het Poolse recht alleen rekening houdt met tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling met betrekking tot in Polen vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling. Er zij nogmaals aan herinnerd dat, zoals advocaat-generaal Jacobs in de zaak Stinco Panfilo heeft uiteengezet ( 71 ), de proratiseringsfase tot doel heeft de uitkeringen billijk over de lidstaten te verdelen op basis van de duur van de tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, zodat de betaling overeenstemt met de duur van de tijdvakken die de verzekerde in de bevoegde lidstaat heeft gewerkt. In de omstandigheden van het hoofdgeding zou dit evenwicht inderdaad worden verstoord, indien de enigszins kunstmatige uitbreiding van de Poolse tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling, die noodzakelijk is voor de berekening van het theoretische bedrag ter compensatie van nadelen voor de verzekerde die in Nederland zijn recht van vrij verkeer uitoefent, ook zou gelden voor de fase van proratisering en berekening van het werkelijke pro-rata-bedrag op grond van artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004. Opgemerkt zij dat de meeste tijdvakken van premie- of bijdragebetaling in Nederland zijn vervuld (zie punt 13 hierboven), zodat de verschuiving van de balans in het hoofdgeding aanzienlijk zou zijn indien die tijdvakken zouden worden opgenomen in de fase van proratisering bij het vaststellen van het aantal tijdvakken van niet-premie- of ‑bijdragebetaling dat in aanmerking moet worden genomen.

69.

Ten derde is het volstrekt logisch om het maximumaantal tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling op grond van artikel 52, lid 1, onder b), i), van verordening nr. 883/2004 vast te stellen op basis van de in Polen en in Nederland vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, en niet op basis van de in Polen vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling, doch dit geldt niet voor de berekening op grond van artikel 52, lid 1, onder b), ii), van die verordening, aangezien deze twee bepalingen zeer verschillende doelstellingen dienen. De zinsnede „overeenkomstig de wetgeving die het orgaan [...] toepast” in artikel 52, lid 1, onder b), i), moet worden uitgelegd in het licht van de doelstelling van de berekening van het theoretische bedrag; met name mogen de verzekerden ten gevolge van de uitoefening van hun recht van vrij verkeer geen vermindering ondervinden van het bedrag van hun socialezekerheidsuitkeringen. ( 72 )

70.

Zoals reeds is uiteengezet, beoogt artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004 echter op basis van de duur van premie- of bijdragebetaling in elke betrokken lidstaat een billijke verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de lidstaten te verzekeren. Aan de hand van die doelstelling moet de zinsnede „overeenkomstig de wetgeving die het orgaan [...] toepast” letterlijk worden uitgelegd. Met andere woorden, de context van „overeenkomstig de wetgeving die het orgaan [...] toepast” in de twee bepalingen, is anders. ( 73 ) De letterlijke uitlegging van deze zinsnede staat eraan in de weg dat voor de berekening overeenkomstig artikel 52, lid 1, onder b), ii), van verordening nr. 883/2004, gelet op de context en het doel ervan, rekening wordt gehouden met in de lidstaat van ontvangst vervulde tijdvakken van premie- of bijdragebetaling met betrekking tot het naar Pools recht geldende maximum van een derde voor tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling.

71.

Het argument van de Tsjechische regering dat het Unierecht zich ertegen verzet dat de duur van de tijdvakken van verzekering die in aanmerking worden genomen voor de berekening van het theoretische pensioenbedrag, afwijkt van de duur die in aanmerking wordt genomen voor de berekening van het werkelijke bedrag, kan niet worden aanvaard. Ik ben het ook niet eens met de Commissie waar zij aanvoert dat de juridische fictie die in de berekening van het theoretische bedrag tot uitdrukking wordt gebracht, op gelijke wijze moet worden toegepast op de pro-rata-berekening van het totale aantal relevante tijdvakken van verzekering in alle betrokken lidstaten. Anders dan de Commissie stelt, is de in het arrest Menzies ( 74 ) gekozen oplossing niet beperkt tot de specifieke omstandigheden van die zaak. ( 75 )

72.

Ten slotte zou ik volledigheidshalve willen opmerken dat de hier voorgestelde berekening, zelfs als zij de rechten van verzekerden op vrij verkeer krachtens artikel 45 VWEU ( 76 ) zou beperken, gerechtvaardigd is op grond van het beginsel van sociale solidariteit, dat de doelstelling van verbondenheid met de Poolse samenleving nastreeft, en dat zij niet verder lijkt te gaan dan noodzakelijk om dat doel te bereiken, zoals de pensioeninstantie in haar schriftelijke opmerkingen heeft gesteld. ( 77 )

73.

Bijgevolg voldoet de berekening door de pensioenautoriteit, zoals uiteengezet in de punten 15 en 16 hierboven, die het pensioenfonds heeft uitgevoerd, niet aan de vereisten van artikel 52, lid 1, onder b), i) en ii), van verordening nr. 883/2004, wat het volgende punt betreft.

74.

Het theoretische bedrag dient niet te worden berekend op basis van de nationale tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (104) plus de nationale tijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling (34) plus de buitenlandse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (269), maar (overeenkomstig de rechtspraak van het Hof) op basis van de berekeningsmethode waarbij het theoretische bedrag wordt gemaximeerd, dat wil zeggen op basis van de nationale tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (104) plus de buitenlandse tijdvakken van premie- of bijdragebetaling (269) plus de nationale tijdvakken van niet‑premie- of -bijdragebetaling (124, hetgeen overeenkomt met een derde van de som van die twee getallen). Deze formule resulteert in 497 maanden van nationale premie- of bijdragebetaling en is inderdaad de formule die in optie b) van de verwijzende rechter is weergegeven.

75.

Zoals in punt 16 hierboven is aangegeven, heeft de pensioeninstantie het werkelijke bedrag evenwel juist berekend. Het werkelijke bedrag van de uitkering is berekend in een verhouding van 138 Poolse maandtijdvakken van verzekering (104 Poolse maandtijdvakken van premie- of bijdragebetaling plus 34 maandtijdvakken van niet-premie- of -bijdragebetaling – zijnde het maximumaantal van een derde van de tijdvakken van nationale premie- of bijdragebetaling) op een totaal van 407 maanden verzekering in Polen en Nederland tezamen.

IV.

Conclusie

76.

Ik geef het Hof derhalve in overweging de prejudiciële vraag van de Sąd Najwyższy te beantwoorden als volgt: