–

għal Abanca Corporación Bancaria, SA, minn M. Á. Cepero Aránguez, J. M. Martínez Gimeno u M. C. Vendrell Cervantes, abogados,

–

għall-Gvern Spanjol, minn P. Pérez Zapico, bħala aġent,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn I. Galindo Martín u P. Kienapfel, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) u tal-Artikolu 7 tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288, rettifika fil-ĠU 2023, L 17, p. 100).

2

Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ tilwima bejn Abanca Corporación Bancaria SA, stabbiliment bankarju rregolat mid-dritt Spanjol, u l-konsumaturi, WE, fil-Kawża C‑6/24, u VX, fil-Kawża C‑231/24, dwar in-natura allegatament inġusta ta’ klawżola ta’ skadenza antiċipata (acceleration clause) f’kuntratti ta’ self personali konklużi bejn dawn il-partijiet.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

3

Skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13:

4

L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprevedi:

5

L-Artikolu 7(1) tal-imsemmija direttiva huwa fformulat kif ġej:

Id-dritt Spanjol

6

L-Artikolu 693(2) tal-Ley 1/2000 de Enjuiciamiento Civil (il-Liġi 1/2000 dwar il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili) tas‑7 ta’ Jannar 2000 (BOE Nru 7, tat‑8 ta’ Jannar 2000, p. 575), kif emendata bil-Ley 42/2015 de reforma de la Ley 1/2000 (il-Liġi 42/2015 li temenda l-Liġi 1/2000) tal‑5 ta’ Ottubru 2015 (BOE Nru 239, tas‑6 ta’ Ottubru 2015), li tirrigwarda l-eżiġibbiltà antiċipata tad-djun bi ħlas frazjonat jipprovdi:

7

L-Artikolu 24 tal-Ley 5/2019 reguladora de los contratos de crédito inmobiliario (il-Liġi 5/2019 li tirregola l-Kuntratti ta’ Kreditu Immobiljari) tal‑15 ta’ Marzu 2019 (BOE Nru 65 tas‑16 ta’ Marzu 2019) huwa fformulat kif ġej:

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari

8

Fil‑5 ta’ Lulju u fil‑15 ta’ Settembru 2022, WE u VX ikkonkludew kuntratt ta’ self personali ma’ Abanca Corporación Bancaria, tal-ewwel fl-ammont ta’ EUR 10 600 rimborsabbli fuq medda ta’ ħames snin u tat-tieni fl-ammont ta’ EUR 6 000 rimborsabbli fuq medda ta’ tmien snin.

9

Skont il-klawżola Nru 13 tal-kundizzjonijiet ġenerali ta’ dawn il-kuntratti ta’ self (iktar ’il quddiem il-“klawżola kontenzjuża”), l-istabbiliment bankarju jista’, fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas, jiddikjara l-iskadenza antiċipata tal-kuntratt ta’ self u jirrendi immedjatament eżiġibbli s-somom dovuti.

10

Huwa ppreċiżat fil-klawżola kontenzjuża li n-nuqqas ta’ ħlas iseħħ meta jkunu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet kumulattivi. L-ewwel nett, il-mutwatarju jkun responsabbli għal parti mill-kapital misluf jew tal-interessi. It-tieni nett, l-ammont tal-pagamenti mensili li jkunu skadew u li ma jkunux tħallsu jkun jammonta għal mill-inqas 3 % tal-kapital misluf meta n-nuqqas ta’ ħlas iseħħ fl-ewwel nofs tal-perijodu tas-self jew għal mill-inqas 7 % ta’ dan tal-aħħar meta n-nuqqas iseħħ matul it-tieni nofs tal-perijodu tas-self. It-tielet nett, il-mutwatarju għandu jkun ġie intimat, mill-istabbiliment bankarju, sabiex iħallas is-somom dovuti fi żmien xahar.

11

Wara li ddikjarat l-iskadenza antiċipata skont il-klawżola kontenzjuża, Abanca Corporación Bancaria ppreżentat żewġ rikorsi għal ordni ta’ ħlas quddiem il-Juzgado de Primera Instancia no 8 de La Coruña (il-Qorti tal-Ewwel Istanza Nru 8 ta’ La Coruña, Spanja), li hija l-qorti tar-rinviju, kontra WE u VX.

12

Dik il-qorti għandha dubji dwar il-konformità tal-klawżola kontenzjuża mad-Direttiva 93/13 fid-dawl tas-sentenzi tal‑14 ta’ Marzu 2013, Aziz (C‑415/11, EU:C:2013:164, punt 73) u tas‑26 ta’ Jannar 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60, punti 66 u 67), li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li fost il-fatturi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tiġi evalwata n-natura inġusta ta’ tali klawżola hemm l-eżistenza ta’ mezzi, fil-leġiżlazzjoni nazzjonali, li jippermettu lill-konsumatur jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew li jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar, li ma huwiex il-każ fid-dritt Spanjol li jirregola l-kuntratti ta’ self personali, bħalma huma dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Madankollu, il-klawżola kontenzjuża f’dawn il-kuntratti tal-aħħar tagħti din il-possibbiltà lill-mutwatarju, simili għal dak previst fil-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kuntratti ta’ self ipotekarju. Barra minn hekk, hija tistaqsi jekk terminu ta’ xahar sabiex jitħallas is-saldu tas-self, bħal dak stipulat f’din il-klawżola, huwiex biżżejjed sabiex effettivament jippermetti lill-konsumatur jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew iċaħħad lil din tal-aħħar minn kull effett wara d-dikjarazzjoni tagħha.

13

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Juzgado de Primera Instancia no 8 de La Coruña (il-Qorti tal-Ewwel Istanza Nru 8 ta’ La Coruña) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

14

Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑26 ta’ April 2024, il-Kawżi C‑6/24 u C‑231/24 ingħaqdu flimkien għall-finijiet tal-fażi bil-miktub u dik orali tal-proċedura, kif ukoll għall-finijiet tas-sentenza.

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda

15

Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE hija din tal-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha taqta’ u tiddeċiedi t-tilwima li jkollha quddiemha. F’dan is-sens, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, jekk ikun hemm bżonn, tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu sarulha (sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2024, ERB New Europe Funding II, C‑178/23, EU:C:2024:943, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).

16

F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li, fil-kuntest tal-proċeduri fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju stħarrġet ex officio jekk il-klawżola kontenzjuża, li l-applikazzjoni tagħha wasslet għat-talbiet għal ordni ta’ ħlas imressqa quddiemha, hijiex inġusta jew le. Id-dubji ta’ dik il-qorti ma humiex dwar l-eżistenza ta’ mezzi ġudizzjarji sabiex jitwaqqaf l-użu ta’ klawżoli inġusti, fid-dawl tal-Artikolu 7 tad-Direttiva 93/13, iżda dwar il-klassifikazzjoni stess ta’ dawn il-klawżoli bħala inġusti, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13.

17

Barra minn hekk, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, għandu jitqies li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, dik il-qorti qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 għandux jiġi interpretat fis-sens li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni dwar jekk klawżola ta’ skadenza antiċipata f’kuntratt ta’ self personali tkunx inġusta jew le, jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li din il-klawżola tkun tippermetti lill-konsumatur jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar, jew jekk din il-possibbiltà għandhiex tkun prevista f’dispożizzjoni legali nazzjonali li tkun tapplika speċifikament għall-kuntratti ta’ self personali.

18

Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, is-sistema ta’ protezzjoni implimentata fid-Direttiva 93/13 hija msejsa fuq l-idea li l-konsumatur jinsab f’pożizzjoni dgħajfa meta mqabbel mal-kummerċjant kemm f’dak li għandu x’jaqsam mas-setgħa ta’ negozjazzjoni, kif ukoll mal-livell ta’ għarfien (sentenza tat‑18 ta’ Jannar 2024, Getin Noble Bank et (Stħarriġ ex officio tan-natura inġusta tal-klawżoli), C‑531/22, EU:C:2024:58, punt 63).

19

Skont l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva, klawżola f’kuntratt li ma tkunx ġiet innegozjata individwalment għandha titqies li tkun inġusta meta, bi ksur tar-rekwiżit ta’ bona fide, tkun toħloq, bi ħsara tal-konsumatur ikkonċernat, żbilanċ sinjifikattiv bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li jkunu jirriżultaw minn dan il-kuntratt, filwaqt li, skont l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, tali klawżola inġusta ma tkunx torbot lil dan il-konsumatur.

20

F’dan il-kuntest, u bil-għan li jiġi żgurat il-livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi stipulat fl-Artikolu 38 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-qorti nazzjonali għandha tevalwa, anki ex officio, in-natura inġusta ta’ klawżola kuntrattwali li tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 93/13 u, b’dan il-mod, tikkumpensa għall-iżbilanċ li jkun jeżisti bejn il-konsumatur u l-kummerċjant, kemm‑il darba hija jkollha l-punti ta’ dritt u ta’ fatt neċessarji għal dan il-għan. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 3(1) u l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 93/13 jiddefinixxu, fl-intier tagħhom, il-kriterji ġenerali li jippermettu lill-qorti nazzjonali tevalwa n-natura inġusta tal-klawżoli kuntrattwali suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2023, Všeobecná úverová banka, C‑598/21, EU:C:2023:845, punti 74 u 75).

21

Billi jirreferi għall-kunċetti ta’ “buona fede” u ta’ “żbilanċ sinjifikattiv” bi ħsara tal-konsumatur bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li jkunu jirriżultaw mill-kuntratt, l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 jiddefinixxi biss b’mod astratt il-fatturi li jirrendu inġusta klawżola kuntrattwali li ma tkunx ġiet innegozjata individwalment (sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2023, Všeobecná úverová banka, C‑598/21, EU:C:2023:845, punt 76).

22

Fir-rigward tal-kwistjoni dwar iċ-ċirkustanzi li taħthom jinħoloq żbilanċ sinjifikattiv “kontra l-ħtieġa ta’ buona fede”, il-qorti nazzjonali għandha, fid-dawl tas-sittax‑il premessa tad-Direttiva 93/13, tivverifika, f’dan is-sens, jekk il-kummerċjant, huwa u jinnegozja mal-konsumatur b’mod leali u ġust, ikunx seta’ raġonevolment jistenna li dan tal-aħħar jaċċetta tali klawżola wara negozjati individwali (sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2023, Všeobecná úverová banka, C‑598/21, EU:C:2023:845, punt 78).

23

Barra minn hekk, skont l-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva, in-natura inġusta ta’ klawżola kuntrattwali għandha tiġi evalwata billi tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura tal-oġġetti jew tas-servizzi li jkunu s-suġġett tal-kuntratt u billi jsir riferiment, fil-mument tal-konklużjoni tal-kuntratt, għaċ-ċirkostanzi kollha tal-konklużjoni tiegħu kif ukoll għall-klawżoli l-oħra kollha tal-imsemmi kuntratt jew ta’ kuntratt ieħor li l-imsemmi kuntratt jkun jiddependi minnu (sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2023, Všeobecná úverová banka, C‑598/21, EU:C:2023:845, punt 79).

24

Fil-punt 66 tas-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2017, Banco Primus (C‑421/14, EU:C:2017:60), liema sentenza ma kinitx tirrigwarda kuntratt ta’ self personali, iżda kuntratt ta’ self ipotekarju għal żmien twil, il-Qorti tal-Ġustizzja essenzjalment iddeċidiet li, sabiex jiġi ddeterminat jekk klawżola kuntrattwali tkunx toħloq żbilanċ sinjifikattiv bi ħsara tal-konsumatur, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13, il-qorti nazzjonali għandha teżamina b’mod partikolari jekk il-possibbiltà mogħtija lill-kummerċjant li jiddikjara eżiġibbli s-self kollu tkunx tiddependi min-nuqqas ta’ eżekuzzjoni min-naħa tal-konsumatur ta’ obbligu essenzjali fil-kuntest tar-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, jekk din il-possibbiltà tkunx prevista għall-każijiet li fihom tali nuqqas ta’ eżekuzzjoni jkun gravi biżżejjed fid-dawl tat-tul u tal-ammont tas-self, jekk l-imsemmija possibbiltà tkunx tidderoga mir-regoli tad-dritt komuni applikabbli fil-qasam fin-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet kuntrattwali speċifiċi u jekk id-dritt nazzjonali jkunx jagħti lill-konsumatur mezzi adegwati u effettivi li jippermettulu, meta dan tal-aħħar ikun suġġett għall-applikazzjoni ta’ tali klawżola, jirrimedja l-effetti tal-eżiġibbiltà tas-self.

25

Barra minn hekk, fil-punt 35 tas-sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2022, Caisse régionale de Crédit mutuel de Loire‑Atlantique u du Centre Ouest (C‑600/21, EU:C:2022:970), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dawn il-kriterji ma jistgħux jiġu interpretati bħala kumulattivi jew alternattivi, iżda bħala li jagħmlu parti miċ-ċirkustanzi kollha tal-konklużjoni tal-kuntratt ikkonċernat li l-qorti nazzjonali għandha teżamina sabiex tevalwa n-natura inġusta ta’ klawżola kuntrattwali, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13.

26

F’dan il-każ, kif tindika l-qorti tar-rinviju, il-leġiżlazzjoni Spanjola tkopri l-klawżoli ta’ skadenza antiċipata f’kuntratti ta’ self ipotekarju iżda mhux ukoll f’kuntratti ta’ self personali. Madankollu, il-klawżola kontenzjuża fil-kuntratti ta’ self inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprevedi mezz għall-konsumatur sabiex jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew sabiex jirrimedja l-effetti tagħha, billi jħallas is-somom li jkunu għadhom dovuti taħt il-kuntratt ta’ self fi żmien xahar wara l-intimazzjoni nnotifikata mill-istabbiliment bankarju, simili għal dak previst f’din il-leġiżlazzjoni li tirrigwarda l-kuntratti ta’ self ipotekarju.

27

Skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 24 u 25 ta’ din is-sentenza, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk klawżola ta’ skadenza antiċipata tkunx toħloq żbilanċ sinjifikattiv bi ħsara tal-konsumatur, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13, u dan fid-dawl ta’ varji kriterji, fosthom l-eżistenza ta’ mezzi adegwati u effettivi li jippermettu lill-konsumatur jevita l-applikazzjoni ta’ din il-klawżola jew jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar. Issa, il-fatt li l-mezzi li jippermettu li jintlaħaq tali riżultat ikunu previsti fil-klawżola kuntrattwali ta’ skadenza antiċipata nnifisha u mhux f’dispożizzjoni legali nazzjonali li tkun tapplika speċifikament għall-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa irrelevanti u, fi kwalunkwe każ, ma jistax jirrendi din il-klawżola kuntrattwali inġusta fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13.

28

Fid-dawl tar-raġunijiet premessi, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretata fis-sens li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni dwar jekk klawżola ta’ skadenza antiċipata f’kuntratt ta’ self personali tkunx inġusta jew le, għandu jkun jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni li din il-klawżola tkun tippermetti lill-konsumatur jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar, mingħajr ma din il-possibbiltà jkollha għalfejn tkun prevista f’dispożizzjoni legali nazzjonali li tkun tapplika speċifikament għall-kuntratti ta’ self personali.

Fuq it-tieni domanda

29

Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-possibbiltà kuntrattwali mogħtija lill-konsumatur li jħallas is-somom li jkunu għadhom dovuti taħt il-kuntratt ta’ self f’perijodu stipulat ta’ xahar, liema perijodu jibda jiddekorri mill-intimazzjoni mibgħuta mill-istabbiliment bankarju, tikkostitwixxi mezz adegwat u effettiv li jippermetti lil dan il-konsumatur jevita l-applikazzjoni tal-klawżola ta’ skadenza antiċipata tal-kuntratt ta’ self personali jew jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar.

30

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “klawżola inġusta”, imsemmi fl-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva u fl-anness tagħha, kif ukoll il-kriterji li l-qorti nazzjonali tista’ jew għandha tapplika hija u teżamina klawżola kuntrattwali fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttiva, iżda hija din il-qorti tal-aħħar li għandha tiddeċiedi, billi tieħu inkunsiderazzjoni dawn il-kriterji, jekk klawżola kuntrattwali partikolari tkunx tabilħaqq inġusta fiċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ ineżami (sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2022, Caisse régionale de Crédit mutuel de Loire-Atlantique u du Centre Ouest, C‑600/21, EU:C:2022:970, punt 38 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

31

Fir-rigward tal-klawżola kontenzjuża dwar l-iskadenza antiċipata tal-kuntratt ta’ self personali fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas, hija l-qorti tar-rinviju li għandha teżamina, inter alia, jekk il-possibbiltà mogħtija lill-kummerċjant li jiddikjara eżiġibbli l-ammont kollu tas-self tkunx tiddependi min-nuqqas ta’ eżekuzzjoni min-naħa tal-konsumatur ta’ obbligu essenzjali fil-kuntest tar-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, jekk din il-possibbiltà tkunx prevista għall-każijiet fejn tali nuqqas ta’ eżekuzzjoni jkun gravi biżżejjed fid-dawl tat-tul u tal-ammont tas-self, jekk l-imsemmija possibbiltà tkunx tidderoga mir-regoli ta’ dritt komuni applikabbli fil-qasam u jekk id-dritt nazzjonali jew klawżola fil-kuntratt ikunux jagħtu lill-konsumatur mezzi adegwati u effettivi li jippermettulu jevita l-applikazzjoni ta’ klawżola ta’ skadenza antiċipata jew jirrimedja l-effetti ta’ din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑26 ta’ Jannar 2017, Banco Primus, C‑421/14, EU:C:2017:60, punt 66).

32

Fil-punti 47 u 48 tas-sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2024, Caixabank (Preskrizzjoni għar-rimbors tal-ispejjeż ipotekarji) (C‑810/21 sa C‑813/21, EU:C:2024:81), il-Qorti tal-Ġustizzja essenzjalment iddeċidiet, fir-rigward ta’ terminu ta’ preskrizzjoni, li, minn naħa, sabiex jitqies konformi mal-prinċipju ta’ effettività, dan it-terminu kellu jkun biżżejjed, fil-prattika, sabiex jippermetti lill-konsumatur iħejji u jippreżenta rikors effettiv sabiex jinvoka d-drittijiet li huwa jislet mid-Direttiva 93/13 u li, min-naħa l-oħra, il-konsumatur kellu jkollu l-possibbiltà li jkun jaf id-drittijiet tiegħu qabel ma tali terminu jibda jiddekorri jew jiskadi.

33

F’dan il-każ, mit-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-obbligu li ma eżegwixxewx il-konsumaturi kkonċernati, jiġifieri r-rimbors tal-pagamenti mensili tas-self, huwa essenzjali fil-kuntest tar-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, kif ukoll gravi biżżejjed fid-dawl tat-tul u tal-ammont tas-self. Id-domandi tal-qorti tar-rinviju huma limitati għall-evalwazzjoni tan-natura adegwata u effettiva tat-terminu ta’ xahar mogħti lil dawn il-konsumaturi sabiex tiġi evitata l-applikazzjoni tal-klawżola ta’ eżiġibbiltà immedjata tas-somom dovuti taħt il-kuntratt ta’ self jew sabiex jiġu rrimedjati l-effetti tagħha.

34

Fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, din il-klawżola tikkorrispondi għal dispożizzjoni legali nazzjonali applikabbli għall-kuntratti ta’ self iggarantit b’ipoteka fuq beni immobbli għal użu residenzjali jew li l-għan tiegħu jkun l-akkwist ta’ tali beni. Din il-klawżola tfittex għalhekk li tistabbilixxi bilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi kollha tal-partijiet taħt dan it-tip ta’ kuntratti. Din id-dispożizzjoni, jiġifieri l-Artikolu 24(1) tal-Liġi 5/2019, tipprevedi li l-iskadenza antiċipata tista’ sseħħ biss kemm‑il darba l-mutwant ikun ta lill-mutwatarju żmien ta’ mill-inqas xahar sabiex jirrimedja n-nuqqas ta’ ħlas ikkonstatat.

35

Għaldaqstant, sabiex jiġi evalwat jekk il-mezz mogħti lill-konsumatur sabiex jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew sabiex jirrimedja l-effetti tagħha jkunx adegwat u effettiv, il-qorti tar-rinviju tista’, fil-kuntest tal-analiżi globali tagħha tal-eżistenza ta’ żbilanċ sinjifikattiv bi ħsara tal-konsumatur li klawżola ta’ skadenza antiċipata tkun tista’ toħloq, utilment tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-fatt li t-terminu għar-regolarizzazzjoni jkun biżżejjed, fil-prattika, sabiex il-konsumatur ikun jista’ jwettaq it-tranżazzjoni ta’ ħlas mitlub. F’dan ir-rigward, l-eżistenza ta’ dispożizzjonijiet fil-leġiżlazzjoni nazzjonali li jkunu jipprevedu, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali simili, tali terminu affavur il-mutwatarju hija partikolarment rilevanti.

36

Fid-dawl tal-premess, huwa konċepibbli li qorti nazzjonali tista’ tikkunsidra li terminu ta’ xahar mogħti lill-konsumatur permezz ta’ klawżola ta’ skadenza antiċipata għall-ħlas tas-saldu tas-self, liema terminu jibda jiddekorri b’effett minn intimazzjoni mibgħuta mill-mutwant, jikkostitwixxi mezz adegwat u effettiv li jippermettilu jevita l-applikazzjoni ta’ din il-klawżola jew jirrimedja l-effetti tagħha.

37

Konsegwentement, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni dwar jekk klawżola ta’ skadenza antiċipata f’kuntratt ta’ self tkunx inġusta jew le, hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika n-natura adegwata u effettiva tal-mezzi li jippermettu lill-konsumatur jevita l-eżiġibbiltà antiċipata tas-self jew jirrimedja l-effetti tagħha, billi tieħu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, jekk it-terminu mogħti lilu sabiex iwettaq il-ħlas mitlub tas-somom li jkunu għadhom dovuti taħt il-kuntratt ta’ self ikunx biżżejjed fil-prattika. F’dan ir-rigward, l-eżistenza ta’ dispożizzjonijiet fil-leġiżlazzjoni nazzjonali li jkunu jipprevedu, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali simili, tali terminu affavur il-mutwatarju jkun fattur partikolarment rilevanti.

Fuq l-ispejjeż

38

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

1)

L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal‑5 ta’ April 1993 dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur

2)

L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 93/13