KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA
ippreżentati fl‑4 ta’ Frar 2021 ( 1 )
Kawża C‑830/19
C.J.
vs
Ir-Reġjun ta’ Wallonie
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju))
“Domanda preliminari ‑ Agrikoltura ‑ FAEŻR ‑ Regolament (UE) Nru 1305/2013 ‑ Regolament ta’ Delega (UE) Nru 807/2014 ‑ Appoġġ għall-istabbiliment ta’ bdiewa żgħażagħ ‑ Bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa oħrajn mhux żgħażagħ ‑ Kundizzjonijiet ‑ Kalkolu tal-limitu superjuri ‑ Prinċipju ta’ ugwaljanza”
|
1. |
L-iskema ta’ appoġġ għall-iżvilupp rurali stabbilita mir-Regolament (UE) Nru 1305/2013 ( 2 ) hija maħsuba sabiex tali appoġġ jingħata, inter alia, lill-bdiewa żgħażagħ li, billi jkollhom il-ħila u l-kompetenza professjonali adegwati, jistabbilixxu ruħhom għall-ewwel darba bħala kapijiet ta’ azjenda agrikola ( 3 ). |
|
2. |
L-Istati Membri jistgħu jimponu kundizzjonijiet għall-aċċess għal dan l-appoġġ għall-istabbiliment. B’mod partikolari, ir-Regolament Nru 1305/2013 jawtorizzahom jistabbilixxu l-limitu massimu ta’ produzzjoni, b’mod li l-kapijiet tal-azjendi agrikoli li jaqbżuh ma jkunux jistgħu jibbenefikaw mill-appoġġ. |
|
3. |
Fil-Belġju, ir-regoli tar-Région wallonne (ir-Reġjun ta’ Wallonie, il-Belġju) stabbilixxew dan il-limitu massimu għal miljun euro ta’ produzzjoni grossa standard (iktar ’il quddiem, il-“PGS”) għall-azjendi agrikoli li jinsabu fit-territorju tiegħu, “meta min jistabbilixxi ruħu jkun bidwi żagħżugħ” ( 4 ). |
|
4. |
F’din il-kawża, bidwi żagħżugħ talab appoġġ għall-istabbiliment b’rabta ma’ azjenda agrikola li l-PGS tagħha qabżet il-limitu massimu, iżda li tiegħu kien koproprjetarju pro indiviso (f’parti terza) flimkien ma’ missieru u ma’ ommu. Huwa allega li kien jifforma “assoċjazzjoni de facto” ma’ missieru u li t-tnejn li huma kienu jiġġestixxu l-azjenda agrikola li fuqha kellhom kontroll effettiv. |
|
5. |
Id-Dipartiment tal-Agrikoltura tar-Reġjun ta’ Wallonie rrifjuta l-appoġġ, billi argumenta li l-azjenda agrikola qabżet il-limitu massimu tal-PGS. Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf, essenzjalment, jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix dispożizzjoni legali nazzjonali li, fl-istabbiliment ta’ dan il-limitu massimu, tevalwa l-azjenda agrikola kollha u mhux il-parti korrispondenti tal-bidwi żagħżugħ. |
I. Il-kuntest ġuridiku
A. Id-dritt tal-Unjoni
1. Ir-Regolament Nru 1305/2013
|
6. |
Il-premessa 17 tipprevedi li: “[…] Miżura għall-iżvilupp tal-azjendi agrikoli u n-negozji għandha tiffaċilita l-istabbiliment inizjali ta’ bdiewa żgħażagħ u l-aġġustament strutturali tal-azjenda agrikola tagħhom wara l-istabbiliment inizjali. […] Għandu jiġi inkuraġġut ukoll l-iżvilupp ta’ azjendi żgħar, li potenzjalment huma ekonomikament vijabbli. […] L-appoġġ għal bidu ta’ negozju għandu jkopri biss il-perijodu inizjali tal-ħajja ta’ tali negozju u ma għandux isir għajnuna għall-operat. […] […]” |
|
7. |
Skont il-punt 1(n) tal-Artikolu 2 (“Definizzjonijiet”) ( 5 ), tiġi kklassifikata bħala “bidwi żagħżugħ” dik il-“persuna li jkollha anqas minn 40 sena fil-mument tas-sottomissjoni tal-applikazzjoni, li jkollha ħiliet u kompetenzi tax-xogħol adegwati u li tkun qiegħda tistabbilixxi lilha nnifisha għall-ewwel darba f’azjenda agrikola bħala l-kap ta’ dik l-azjenda”. |
|
8. |
L-Artikolu 2(3) jipprevedi: “Sabiex jiġi żgurat approċċ koerenti fit-trattament tal-benefiċjarji u biex jittieħed kont tal-ħtieġa għal perijodu ta’ adattament, fir-rigward tad-definizzjoni ta’ bidwi żagħżugħ stabbilita fil-paragrafu 1(n), il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti ddelegati […] dwar il-kondizzjonijiet li skonthom persuna ġuridika tista’ tkun ikkunsidrata bħala ‘bidwi żagħżugħ’, u l-istabbiliment ta’ perijodu ta’ grazzja għall-akkwist ta’ ħiliet fuq ix-xogħol”. |
|
9. |
F’konformità mal-Artikolu 5 (“Prijoritajiet tal-Unjoni għall-iżvilupp rurali”): “Sabiex jintlaħqu l-objettivi ta’ żvilupp rurali li jikkontribwixxu għall-istrateġija Ewropa 2020 għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, għandhom jiġu segwiti s-sitt prijoritajiet tal-Unjoni għall-iżvilupp rurali, li jirriflettu fl-Objettivi Tematiċi rilevanti tal-QSK [Qafas Strateġiku Komuni]: […]
[…]”. |
|
10. |
L-Artikolu 19 (“Żvilupp tal-azjenda agrikola u tan-negozju”) jipprovdi li: “1. L-appoġġ taħt din il-miżura għandu jkopri:
[…] 2. L-appoġġ skont il-punt (a)(i) tal-paragrafu 1 għandu jingħata lil bdiewa żgħażagħ. […] L-appoġġ skont il-punt (a)(iii) tal-paragrafu 1 għandu jingħata lil azjendi agrikoli żgħar kif definit mill-Istati Membri. […] 4. L-appoġġ skont il-punt (a) tal-paragrafu 1 għandu jkun jiddependi fuq il-preżentazzjoni ta’ pjan tan-negozju. L-implimentazzjoni tal-pjan tan-negozju trid tibda fi żmien disa’ xhur mid-data tad-deċiżjoni li tingħata l-għajnuna. Għal bdiewa żgħażagħ li jirċievu appoġġ skont il-punt (a)(i) tal-paragrafu 1, għandu jkun previst fil-pjan tan-negozju li l-bidwi żagħżugħ jikkonforma tal-Artikolu 9 tar-Regolament (UE) Nru 1307/2013, rigward bdiewa attivi, fi żmien 18‑il xahar mid-data tal-istabbiliment. L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu l-limiti massimi u minimi biex l-azjendi agrikoli jingħatalhom aċċess għal appoġġ skont il-punti (a)(i) u (a)(iii) tal-paragrafu 1. Il-limitu minimu għall-appoġġ skont il-punt (a)(i) tal-paragrafu 1 għandu jkun ogħla mil-limitu massimu għall-appoġġ skont il-punt (a)(iii) tal-paragrafu 1. L-appoġġ għandu jkun limitat għall-azjendi li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ impriżi mikro u żgħar. […] 8. Sabiex jiġi żgurat l-użu effiċjenti u effettiv tar-riżorsi baġitarji tal-FAEŻR, il-Kummissjoni għandu jkollha s-setgħa li tadotta atti ddelegati […] li jistipula l-kontenut minimu tal-pjanijiet tan-negozju u l-kriterji li għandhom jintużaw mill-Istati Membri biex jiġu stabbiliti l-limiti msemmijin fil-paragrafu 4 ta’ dan l-Artikolu”. |
2. Ir-Regolament ta’ Delega (UE) Nru 807/2014 ( 6 )
|
11. |
Fil-premessa 2 tiegħu huwa pprovdut li: “L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu u japplikaw kundizzjonijiet speċifiċi fir-rigward tal-aċċess għall-appoġġ għall-bdiewa żgħażagħ f’każ li ma jkunux qed jiġu stabbiliti bħala kap waħdieni tal-azjenda. Sabiex jiġi assigurat it-trattament indaqs tal-benefiċjarji irrispettivament mill-forma legali li biha jagħżlu li jiġu stabbiliti f’azjenda agrikola, għandu jiġi pprovdut li l-kundizzjonijiet li bihom persuna ġuridika jew forma oħra ta’ sħubija tista’ titqies bħala ‘bidwi żagħżugħ’ għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk ta’ persuna fiżika. Għandu jkun ipprovdut perijodu ta’ konċessjoni, twil biżżejjed biex jippermetti lill-bdiewa żgħażagħ jiksbu l-kwalifiki meħtieġa”. |
|
12. |
Skont il-premessa 5: “[…] Sabiex jiġi assigurat trattament ugwali bejn il-benefiċjarji madwar l-Unjoni u sabiex jiġi faċilitat il-monitoraġġ, il-kriterju li għandu jintuża għall-istabbiliment tal-limiti msemmija fl-Artikolu 19(4) [tar-Regolament Nru 1305/2013] għandu jkun il-potenzjal ta’ produzzjoni ta’ dik l-azjenda agrikola”. |
|
13. |
L-Artikolu 2 (“Il-bdiewa żgħażagħ”) jipprevedi li: “1. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu u japplikaw kundizzjonijiet speċifiċi għall-aċċess għall-appoġġ meta bidwi żagħżugħ kif definit fl-Artikolu 2(1)(n) tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 ma jkunx qiegħed jistabbilixxi ruħu bħala kap waħdieni tal-azjenda, irrispettivament mill-forma legali tagħha. Dawk il-kundizzjonijiet għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk meħtieġa minn bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu bħala kap waħdieni ta’ azjenda. Fil-każijiet kollha, il-kontroll fuq l-azjenda għandu jinżamm mill-bdiewa żgħażagħ. 2. Fejn l-applikazzjoni għall-għajnuna tikkonċerna azjenda li tkun proprjetà ta’ persuna ġuridika, bidwi żagħżugħ fi ħdan it-tifsira tal-Artikolu 2(1)(n) tar- Regolament (UE) Nru 1305/2013 għandu jeżerċita kontroll effettiv u fit-tul fuq il-persuna ġuridika f’dak li jirrigwarda deċiżjonijiet relatati ma’ ġestjoni, benefiċċji u riskji finanzjarji. F’każijiet fejn diversi persuni fiżiċi, inkluż persuna li mhijiex bidwi żagħżugħ/persuni li mhumiex bdiewa żgħażagħ, ikollhom sehem fil-kapital jew fil-ġestjoni tal-persuna ġuridika, il-bidwi żagħżugħ għandu jkun kapaċi jeżerċita dan il-kontroll effettiv u fit-tul waħdu jew b’mod konġunt ma’ bdiewa oħra. Fejn persuna ġuridika tkun ikkontrollata biss jew ikkontrollata b’mod konġunt minn persuna ġuridika oħra, ir-rekwiżiti stabbiliti fl-ewwel subparagrafu għandhom japplikaw għal kwalunkwe persuna fiżika li jkollha kontroll fuq il-persuna ġuridika l-oħra. […]”. |
|
14. |
L-Artikolu 5(2) (“Żvilupp tal-azjendi agrikoli u n-negozju”) jipprevedi li: “L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu l-limiti msemmija fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 19(4) tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 f’termini tal-potenzjal ta’ produzzjoni tal-azjenda agrikola, imkejla bħala produzzjoni standard, kif definit fl-Artikolu 5 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1242/2008 [ ( 7 )] […], jew ekwivalenti.” |
3. Ir-Regolament (UE) 2017/2393 ( 8 ) (ir-Regolament Omnibus)
|
15. |
Fil-premessa 1 hemm ipprovdut li: “[…] [L]-esperjenza min-negozjati tal-programmi wriet li r-regoli għall-istabbiliment konġunt ta’ bdiewa żgħażagħ u l-limiti għall-aċċess għall-appoġġ meħtieġa taħt l-Artikolu 19(4) tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 għandhom jiġu ċċarati, u li d-dispożizzjonijiet dwar id-durata tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju għandhom jiġu ssimplifikati”. |
|
16. |
Skont l-Artikolu 1, id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “bidwi żagħżugħ”, li hija inkluża fl-Artikolu 2(1)(n) tar-Regolament Nru 1305/2013, hija fformulata kif ġej: “[…] persuna li jkollha anqas minn 40 sena fil-mument tas-sottomissjoni tal-applikazzjoni, li jkollha ħiliet u kompetenzi tax-xogħol adegwati u li tkun qiegħda tistabbilixxi lilha nnifisha għall-ewwel darba f’azjenda agrikola bħala l-kap ta’ dik l-azjenda; l-istabbiliment jista’ jsir b’mod individwali jew b’mod konġunt ma’ bdiewa oħrajn, irrispettivament mill-forma ġuridika tiegħu”. |
|
17. |
L-Artikolu 1 jemenda wkoll it-tielet paragrafu tal-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013, li jsir il-ħames paragrafu b’din il-formulazzjoni: “L-Istati Membri għandhom jiddefinixxu l-limiti massimi u minimi għal kull benefiċjarju jew azjenda sabiex jagħtu aċċess għal appoġġ taħt il-punti (a)(i) u (a)(iii) tal-paragrafu 1. Il-limitu minimu għall-appoġġ taħt il-punt (a)(i) tal-paragrafu 1 għandu jkun ogħla mil-limitu massimu għall-appoġġ taħt il-punt (a)(iii) tal-paragrafu 1. L-appoġġ għandu jkun limitat għal azjendi li jaqgħu fid-definizzjoni ta’ impriżi mikro u żgħar”. |
4. Ir-Regolament Delegat (UE) 2019/94 ( 9 )
|
18. |
L-Artikolu 1 jemenda l-Artikolu 2(1) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, li l-kontenut ġdid tiegħu jipprovdi li: “Il-kundizzjonijiet għall-aċċess għall-appoġġ għal bidwi żagħżugħ, skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1)(n) tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013, l-istabbiliment f’azjenda agrikola bħala l-kap ta’ dik l-azjenda b’mod konġunt ma’ bdiewa oħrajn għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk il-kundizzjonijiet meħtieġa għal bidwi żgħażugħ biex jistabbilixxi lilu nnfisu bħala l-kap uniku ta’ azjenda agrikola. Fil-każijiet kollha, il-bdiewa żgħażagħ għandu jkollhom kontroll fuq l-ażjenda agrikola kif definit bid-dispożizzjonijiet fis-seħħ fl-Istat Membru”. |
B. Id-dritt nazzjonali
1. L-Arrêté du Gouvernement wallon (AGW) du 10 septembre 2015 relatif aux aides au développement et à l’investissement dans le secteur agricole ( 10 )
|
19. |
L-Artikolu 25 jipprevedi li fir-rigward tal-għoti ta’ appoġġ: “L-azjenda agrikola ttrasferita jew maħluqa għandha tikkonforma mal-kundizzjonijiet li ġejjin: […] 6. Il-produzzjoni grossa standard fis-sens tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1242/2008 […] għandha tikkonforma mal-limitu minimu u l-limitu massimu stabbiliti mill-Ministru. […] […]”. |
2. L-Arrêté ministériel du 10 septembre 2015 exécutant l’AGW ( 11 )
|
20. |
It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 7(2), fil-verżjoni applikabbli f’dan il-każ, jipprevedi li: “Il-limitu massimu msemmi fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 25(6) tad-[DGW] għandu jkun ta’ miljun euro meta min jistabbilixxi ruħu jkun bidwi żagħżugħ, u ta’ EUR 1500000 meta jistabbilixxu ruħhom żewġ bdiewa żgħażagħ jew iktar fl-istess ħin”. |
C. Il-fatti, it-tilwima u d-domanda preliminari
|
21. |
C.J. akkwista l-proprjetà ta’ wieħed minn tlieta tal-azjenda agrikola li sa dak il-mument kienet tappartjeni kompletament lill-ġenituri tiegħu. |
|
22. |
Permezz ta’ dan l-akkwist, C.J. kien beħsiebu jkompli jopera l-azjenda agrikola tal-familja, bħala bidwi żagħżugħ, billi jiġġestiha b’“assoċjazzjoni de facto” ma’ missieru. |
|
23. |
Iż-żewġ terzi l-oħra tal-azjenda agrikola kienu proprjetà ta’ missier u ta’ omm C.J. |
|
24. |
Fis‑27 ta’ Jannar 2016, C.J. talab lid-Dipartiment tal-Agrikoltura tar-Reġjun ta’ Wallonie appoġġ għall-istabbiliment (l-ewwel stabbiliment) f’isem l-assoċjazzjoni de facto kkostitwita ma’ missieru. |
|
25. |
Fit‑28 ta’ Ottubru 2016, it-talba ġiet miċħuda minħabba li l-PGS tal-azjenda agrikola kienet taqbeż il-limitu massimu awtorizzat mil-leġiżlazzjoni nazzjonali (miljun euro). |
|
26. |
Fit‑2 ta’ Novembru 2016, C.J. ressaq ilment kontra d-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-appoġġ, fejn argumenta li, sabiex jiġi stabbilit il-limitu massimu tal-PGS, kellu jiġi kkunsidrat li l-proprjetà tal-azjenda agrikola tikkorrispondi għal tliet persuni u li l-kalkolu tal-PGS ma ħax inkunsiderazzjoni l-fattur tal-ħaddiema. Fil-fehma tiegħu, ikun iktar loġiku li l-limitu massimu jiġi interpretat abbażi tan-numru ta’ unitajiet ta’ xogħol li jinsabu fl-azjenda agrikola. |
|
27. |
Fid-deċiżjoni tas‑17 ta’ Frar 2017, id-Dipartiment tal-Agrikoltura (id-Direttorat tal-Istrutturi Agrikoli) tar-Reġjun ta’ Wallonie ċaħad l-ilment. |
|
28. |
C.J. appella kontra din id-deċiżjoni quddiem it-Tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju), fejn talab li r-Reġjun ta’ Wallonie jiġi kkundannat iħallas EUR 70000, bħala appoġġ għall-istabbiliment, flimkien mal-interessi. |
|
29. |
F’dan il-kuntest, dik il-qorti tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja: “L-Artikoli 2, 5 u 19 tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 […], moqrija flimkien mal-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 807/2014 […], jipprekludu li, fil-kuntest tal-implimentazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-Istati Membri jieħdu inkunsiderazzjoni l-ażjenda kollha u mhux biss sehem il-bidwi żagħżugħ fiha u/jew l-unitajiet ta’ xogħol (UX) sabiex jiġu ddeterminati l-limiti minimi u massimi meta l-ażjenda agrikola tkun organizzata taħt forma ta’ assoċjazzoni de facto li minnha l-bidwi żagħżugħ jakkwista sehem indiviż u jsir il-kap tal-ażjenda iżda mhux b’mod eżklużiv?” |
|
30. |
Fid-digriet tar-rinviju, il-qorti nazzjonali tirrifletti d-dubji tagħha fir-rigward ta’:
|
II. Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
|
31. |
It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑15 ta’ Novembru 2019. |
|
32. |
Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn C.J., mir-Reġjun ta’ Wallonie u mill-Kummissjoni. Fis-seduta, li saret fil‑25 ta’ Novembru 2020, dehru biss ir-Reġjun ta’ Wallonie u l-Kummissjoni. |
III. Il-pożizzjonijiet tal-partijiet
|
33. |
C.J. isostni, qabelxejn, li, fl-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet speċifiċi tal-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, il-mod magħżul mill-bdiewa sabiex jiġġestu l-azjenda agrikola tagħhom — f’dan il-każ, assoċjazzjoni de facto — ma għandux jippreġudikahom jew jinvolvi differenzi fit-trattament. Insostenn ta’ dan jiċċita s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑14 ta’ Ottubru 2010, Landkreis Bad Dürkheim ( 12 ). |
|
34. |
Ikompli jargumenta li l-Artikolu 7 tal-OMI ma jiddistingwixxix bejn is-sitwazzjoni ta’ bidwi żagħżugħ li ma jistabbilixxix ruħu bħala kap uniku ta’ azjenda agrikola u dik ta’ bidwi żagħżugħ ieħor li jieħu f’idejh azjenda agrikola bħala kap esklużiv. |
|
35. |
Għal C.J., l-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014 jirrikjedi li l-kundizzjonijiet ta’ appoġġ jiġu adattati għal kull sitwazzjoni. Peress li huwa qiegħed jakkwista parti mill-azjenda agrikola tal-familja, il-limitu massimu għandu jiġi stabbilit billi tiġi kkunsidrata biss il-PGS li tikkorrispondi għal din il-parti. |
|
36. |
Fil-fehma tiegħu, minkejja li l-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014 ma opponiex il-formula stabbilita mid-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni, din tal-aħħar tmur kontra d-dritt primarju tal-Unjoni, peress li fil-kalkolu tal-PGS tal-azjenda agrikola huma vvalutati l-“unitajiet ta’ xogħol” reali sabiex jiġi ddeterminat il-limitu minimu iżda mhux il-limitu massimu. |
|
37. |
Finalment, isostni li f’dan il-każ ikun hemm diskriminazzjoni doppja: dik li tirriżulta mill-użu ta’ dan il-metodu ta’ kalkolu tal-limitu u dik li jġarrab huwa nnifsu fil-konfront ta’ kwalunkwe bidwi żagħżugħ ieħor li, fl-istess ċirkustanzi, ikun għażel li jaqsam l-azjenda agrikola tal-familja. |
|
38. |
Ir-Reġjun ta’ Wallonie jargumenta, qabel kollox, li ma ċaħadx l-appoġġ minħabba l-forma ġuridika magħżula (assoċjazzjoni de facto) iżda minħabba li l-azjenda agrikola taqbeż il-PGS stabbilita mid-dispożizzjoni legali nazzjonali. |
|
39. |
Huwa jżid li l-objettiv tal-leġiżlazzjoni Ewropea ma huwiex l-għoti ta’ appoġġ mingħajr kundizzjonijiet lill-bdiewa żgħażagħ, tkun xi tkun il-PGS tal-azjenda agrikola, iżda biss lil dawk li jistabbilixxu ruħhom f’azjendi agrikoli li, minħabba l-istruttura tagħhom, jikkonformaw mal-kriterju tal-PGS. |
|
40. |
Skont ir-Reġjun ta’ Wallonie, l-appoġġ għall-istabbiliment ta’ bidwi żagħżugħ ma jikkostitwixxix dritt miksub irrispettivament mill-istruttura tal-azjenda agrikola. |
|
41. |
F’dan il-kuntest, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-unitajiet ta’ xogħol ikun inkompatibbli mal-kunċett tal-PGS, li huwa stabbilit abbażi tal-karatteristiċi nnifishom tal-azjenda agrikola u mhux ta’ dawn l-unitajiet ta’ xogħol. |
|
42. |
Għar-Reġjun ta’ Wallonie, is-suġġeriment li jintuża l-kriterju tal-unitajiet ta’ xogħol juri li r-rikorrent qiegħed jipprova jaqsam b’mod artifiċjali azjenda agrikola li ma tistax tinqasam. |
|
43. |
Il-Kummissjoni targumenta li, għalkemm ir-Regolament Omnibus daħal fis-seħħ wara li tressqet it-talba tat-tilwima, id-dispożizzjonijiet tiegħu għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet imsemmija fid-digriet tar-rinviju ( 13 ). |
|
44. |
Fil-fehma tagħha, l-Artikoli 2, 5 u 19 tar-Regolament Nru 1305/2013, moqrija flimkien mal-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, ma jipprekludux li l-Istati Membri, sabiex jistabbilixxu l-limiti minimi u massimi, jieħdu inkunsiderazzjoni l-azjenda agrikola kollha u mhux biss il-parti li tikkorrispondi għall-bidwi żagħżugħ jew l-unitajiet ta’ xogħol, meta din l-azjenda agrikola tkun organizzata fil-forma ta’ assoċjazzjoni de facto fejn il-bidwi żagħżugħ jakkwista sehem indiviż u jsir kap tal-azjenda agrikola iżda mhux b’mod esklużiv. |
|
45. |
Madankollu, il-Kummissjoni tifhem li, jekk ma tiġix ikkunsidrata l-parti akkwistata pro indiviso minn bidwi żagħżugħ ma’ bdiewa oħra li ma humiex żgħażagħ, jista’, ipotetikament, jinkiser il-prinċipju ta’ ugwaljanza. Il-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu b’mod pro indiviso ma bidwi mhux żagħżugħ isib ruħu f’sitwazzjoni paragunabbli ma’ dik tal-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu, b’mod pro indiviso wkoll, ma bidwi żagħżugħ ieħor ( 14 ). |
IV. Analiżi
A. Dettalji preliminari
|
46. |
Qabel ma nidħol fil-mertu tad-domandi, huma meħtieġa żewġ kjarifiki. |
|
47. |
L-ewwel waħda tikkonċerna r-riferiment tal-qorti tar-rinviju għal-limitu minimu applikabbli għall-azjendi agrikoli. Billi l-uniku għan tad-diskussjoni huwa l-analiżi tal-impatt tal-limitu massimu tal-PGS tal-azjenda agrikola, naqbel mal-Kummissjoni li r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiffoka fuq dan il-fattur u mhux fuq il-limitu minimu. |
|
48. |
It-tieni kjarifika tikkonċerna d-dispożizzjonijiet legali applikabbli tad-dritt tal-Unjoni. |
|
49. |
Id-domandi tal-qorti tar-rinviju huma limitati għall-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 1305/2013 u tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014. It-tnejn li huma kienu fis-seħħ fil-mument (fis‑27 ta’ Jannar 2016) li fih ġiet ippreżentata t-talba li ċ-ċaħda tagħha wasslet għat-tilwima. |
|
50. |
Il-Kummissjoni, madankollu, tikkunsidra li l-interpretazzjoni taż-żewġ regolamenti għandha ssir fid-dawl tal-“kjarifiki” li r-Regolament Omnibus għamel fuq l-ewwel wieħed u li daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ Jannar 2018 (jiġifieri, wara li ngħatat id-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-appoġġ). |
|
51. |
Il-premessa 1 tar-Regolament Omnibus tiddikjara li “r-regoli għall-istabbiliment konġunt ta’ bdiewa żgħażagħ u l-limiti għall-aċċess għall-appoġġ meħtieġa taħt l-Artikolu 19(4) tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 għandhom jiġu ċċarati” ( 15 ). |
|
52. |
Madankollu, ir-Regolament Omnibus, iktar milli jillimita ruħu sabiex “jiċċara” d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1305/2013, introduċa emendi ta’ ċerta importanza, fosthom:
|
|
53. |
Huwa minnu li dawn l-emendi ma għandhomx impatt sinjifikattiv f’din it-tilwima, peress li:
|
|
54. |
Irrispettivament mill-konkordanza materjali bejn ir-Regolament Nru 1305/2013 u r-Regolament Omnibus, fir-rigward tal-oġġett ta’ din it-tilwima, strettament, il-leġiżlazzjoni li, ratione temporis, tirriżulta applikabbli għalih hija dik li tinkludi l-ewwel wieħed minn dawn ir-regolamenti u, b’delega, ir-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014. |
B. Fuq il-mertu
1. Skop u għan tar-Regolament Nru 1305/2013
|
55. |
Ir-Regolament Nru 1305/2013 jistabbilixxi sensiela ta’ regoli ġenerali li għandhom jirregolaw l-appoġġ għall-iżvilupp rurali ffinanzjat permezz tal-FAEŻR. Barra minn hekk, huwa jistabbilixxi l-objettivi li għandha tikkontribwixxi għalihom il-politika ta’ żvilupp rurali u l-prijoritajiet korrispondenti tal-Unjoni, billi jiġu kkunsidrati l-miżuri adegwati sabiex jimplimentawha. |
|
56. |
F’dan il-kuntest, l-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 1305/2013 jispeċifika sitt prijoritajiet ta’ żvilupp rurali. Fosthom, it-tieni waħda dwar it-titjib tal-vijabbiltà tal-azjendi agrikoli, hija dik li hija ta’ interess hawnhekk. |
|
57. |
Din il-prijorità, skont kif ipprovdut fl-Artikolu 5(2)(a) u (b) tar-Regolament Nru 1305/2013, għandha tagħmel “enfasi” fuq żewġ objettivi:
|
|
58. |
Ladarba jkunu ġew iddefiniti l-prijoritajiet ta’ żvilupp rurali tal-Unjoni, it-Titolu III tar-Regolament Nru 1305/2013 jipprevedi l-appoġġ li għandu jikkontribwixxi speċifikament għall-kisba ta’ waħda jew iktar minn dawn il-prijoritajiet (l-Artikolu 13). |
a) L-appoġġ għall-iżvilupp ta’ azjendi agrikoli u impriżi
|
59. |
L-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 1305/2013 jirregola l-miżuri maħsuba għall-“iżvilupp tal-azjenda agrikola u tan-negozju”, li fosthom jinkludu dawk “biex jiġi stabbilit negozju għal […] bdiewa żagħżagħ […] [jew għal]l-iżvilupp ta’ azjendi agrikoli żgħar” ( 17 ). |
|
60. |
L-appoġġ inkwistjoni f’din it-tilwima huwa dak li jikkorrispondi għall-ħolqien ta’ impriżi għall-bdiewa żgħażagħ. |
|
61. |
Il-qari tal-Artikolu 19(1)(a) tar-Regolament Nru 1305/2013 jenfasizza li dan it-tip ta’ appoġġ ma jingħatax sabiex jiffavorixxi, b’mod mhux diskriminatorju, il-ħolqien ta’ kwalunkwe impriża agrikola, iżda biss il-ħolqien ta’ dawk li jikkonformaw ma’ sensiela ta’ kundizzjonijiet, f’termini tal-proprjetarji tagħhom, l-attivitajiet tagħhom jew id-dimensjonijiet tagħhom. |
|
62. |
L-Artikolu 19(1)(a) tar-Regolament Nru 1305/2013 jirriżerva b’mod espliċitu dan it-tip ta’ appoġġ għal: i) il-bdiewa żgħażagħ; ii) l-attivitajiet mhux agrikoli f’żoni rurali; u iii) l-iżvilupp tal-azjendi agrikoli żgħar. |
|
63. |
It-tielet subparagrafu tal-istess Artikolu 19(4) in fine jipprevedi li dan it-tip ta’ għajnuna “għandu jkun limitat għall-azjendi li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ impriżi mikro u żgħar” ( 18 ). |
|
64. |
Fil-verità, l-appoġġ kollu kkunsidrat fl-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 1305/2013 huwa rriżervat għall-azjendi agrikoli żgħar. Dan huwa l-każ, b’mod ċar u b’definizzjoni, fil-każ ta’ dak li jissarraf fi ħlasijiet lil bdiewa żgħar; iżda wkoll f’dak li jinvolvi investimenti għall-ħolqien u l-iżvilupp ta’ attivitajiet mhux agrikoli, li jingħataw lil mikroimpriżi u impriżi żgħar, skont kif previst fir-raba’ paragrafu tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 1305/2013 ( 19 ). |
|
65. |
Fi kwalunkwe każ, u għal dak li huwa ta’ importanza hawnhekk, l-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013 huwa eżawrjenti fl-indikazzjoni li l-appoġġ maħsub għall-ħolqien ta’ impriżi jkun limitat għall-azjendi agrikoli li jissodisfaw id-definizzjoni ta’ mikroimpriżi u impriżi żgħar ( 20 ). |
|
66. |
Minn din il-premessa, jista’ jiġi dedott li l-azjendi agrikoli żgħar huma l-uniċi destinatarji tal-appoġġ previst mir-Regolament Nru 1305/2013 fil-qafas tal-politika ta’ titjib tal-vijabbiltà tal-azjendi agrikoli. |
b) B’mod partikolari, l-appoġġ maħsub għall-ħolqien ta’ impriżi għal bdiewa żgħażagħ
|
67. |
Mill-istruttura tal-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013 jidher ċar li l-appoġġ għall-bdiewa żgħażagħ huwa stabbilit abbażi tal-appoġġ għall-azjendi agrikoli. |
|
68. |
Skont din l-orjentazzjoni ġenerali, l-Istati Membri għandhom jiddeterminaw limiti massimi u minimi sabiex l-azjendi agrikoli jkun jista’ jkollhom aċċess għall-appoġġ skont l-Artikolu 19(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1305/2013 (appoġġ favur il-bdiewa żgħażagħ). |
|
69. |
Il-leġiżlatur tal-Unjoni, essenzjalment, għażel li jippromwovi l-aċċess taż-żgħażagħ għall-attività agrikola bħala fattur li jista’ jvarja tal-politika ta’ promozzjoni tal-ħolqien ta’ impriżi għall-iżvilupp ta’ azjendi agrikoli żgħar. |
|
70. |
Dan jista’ jiġi dedott mill-kliem li bih l-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013 jimponi kundizzjonijiet fuq il-libertà tal-Istati Membri billi jintroduċi l-limiti massimi u minimi għall-aċċess għal dan it-tip ta’ appoġġ. |
|
71. |
Skont din id-dispożizzjoni, il-limitu minimu sabiex wieħed ikun eliġibbli għall-appoġġ, bħala bidwi żagħżugħ, għandu jkunu ogħla mil-limitu massimu stabbilit sabiex wieħed ikun eliġibbli għall-appoġġ għall-iżvilupp ta’ azjendi agrikoli żgħar. |
|
72. |
L-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013 jiffavorixxi l-istabbiliment ta’ bdiewa żgħażagħ billi jiżguralhom li, fil-każ tagħhom, il-limitu minimu sabiex jinkiseb l-appoġġ ikun ogħla minn dak massimu stabbilit għall-mikroimpriżi u l-azjendi agrikoli żgħar. Fi kliem ieħor, jiżguralhom li, jekk jistabbilixxu ruħhom f’azjenda agrikola żgħira, ikunu jistgħu jaċċessaw appoġġ taħt kundizzjonijiet iktar favorevoli minn dawk stabbiliti għall-bdiewa mhux żgħażagħ. |
|
73. |
Għaldaqstant, naqbel mar-Reġjun ta’ Wallonie li r-Regolament Nru 1305/2013 jippermetti li l-leġiżlazzjonijiet nazzjonali ma jipprevedux appoġġ awtonomu u mingħajr kundizzjonijiet għall-bdiewa żgħażagħ abbażi biss tal-kundizzjonijiet personali tagħhom (ta’ età u taħriġ), iżda skont il-karatteristiċi tal-azjendi agrikoli li jistabbilixxu ruħhom fihom. |
|
74. |
L-iskema ta’ appoġġ prevista mir-Regolament Nru 1305/2013, li tippermetti lill-Istati Membri jistabbilixxu limiti massimi għalih, tista’ għaldaqstant tinftiehem bħala leġiżlazzjoni nazzjonali li, fir-rigward tal-bdiewa żgħażagħ, torbothom mal-karatteristiċi tal-azjendi agrikoli li jistabbilixxu ruħhom fihom. |
|
75. |
Li jiġi sostnut l-oppost ikun ekwivalenti għal ċaħda li l-kundizzjonijiet determinanti għall-għoti tal-appoġġ lill-bdiewa żgħażagħ jiġu stabbiliti mill-informazzjoni oġġettiva (superfiċji, produzzjoni u fatturi oħra) tal-azjendi agrikoli, billi jiġi impost bħala kriterju uniku dak tal-kwalitajiet suġġettivi tal-benefiċjarji. Ir-Regolament Nru 1305/2013, intenni, iħeġġeġ, għall-kuntrarju, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tikkonforma biss mal-kriterju (oġġettiv) tal-azjenda agrikola ( 21 ). |
|
76. |
Li jiġu injorati l-karatteristiċi oġġettivi jippermetti l-għoti ta’ appoġġ lil kull tip ta’ azjenda agrikola. Kemm lil dawk li, b’adattament għad-definizzjoni ta’ mikroimpriża jew impriża żgħira, jaqbżu l-PGS (li permezz tagħha, u f’konformità mal-Artikolu 5(2) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, jitkejjel il-potenzjal ta’ produzzjoni għall-finijiet ta’ stabbiliment tal-limitu massimu indikat fl-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013) kif ukoll għall-azjendi agrikoli li ma jikkonformaw xejn ma’ din id-definizzjoni. |
|
77. |
F’din l-ipoteżi, għall-azjendi agrikoli żgħar — li l-iżvilupp tagħhom huwa essenzjalment inkwistjoni — jonqos il-volum tal-appoġġ disponibbli, li jkollhom jaqsmuh ma’ azjendi agrikoli b’inqas bżonn. |
|
78. |
Fil-qosor, mill-ispeċifikazzjonijiet kollha tar-Regolament Nru 1305/2013 jista’ jiġi dedott li l-leġiżlatur tal-Unjoni xtaq jorbot l-appoġġ maħsub għall-bdiewa żgħażagħ mal-ħolqien u l-iżvilupp ta’ azjendi agrikoli żgħar. |
|
79. |
Hija għaldaqstant magħquda r-risposta għal żewġ domandi: dawk li huma tipiċi ta’ dawn it-tipi ta’ azjendi agrikoli, minħabba d-daqs ekonomiku tagħhom, u dawk li ġeneralment jakkumpanjaw liż-żgħażagħ li jiddeċiedu li jidħlu għal attività ekonomika, b’mod partikolari, fis-settur tal-agrikoltura. |
|
80. |
Il-korollarju ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq huwa li d-dispożizzjoni legali nazzjonali (f’dan il-każ, l-Artikolu 7(2) tal-OMI, moqri flimkien mal-punt 6 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 25 tal-AGW) tikkonforma mar-Regolament Nru 1305/2013 meta tadotta bħala kriterju oġġettiv il-PGS tal-azjenda agrikola li fiha jixtieq jistabbilixxi ruħu l-bidwi żagħżugħ. |
c) L-inċidenza tal-fattur “unitajiet ta’ xogħol”
|
81. |
Fit-talba tiegħu mressqa quddiem l-Amministrazzjoni tar-Reġjun ta’ Wallonie, C.J. allega li “jkun iktar loġiku li l-limitu [massimu] tal-azjenda agrikola jiġi interpretat skont in-numru ta’ unitajiet ta’ xogħol preżenti fl-azjenda agrikola” ( 22 ). |
|
82. |
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, C.J. jinsisti li l-leġiżlazzjoni reġjonali ma tikkunsidrax lill-unitajiet ta’ xogħol fil-kalkolu tal-limitu massimu bbażat fuq il-PGS tal-azjenda agrikola. Dawn l-unitajiet ta’ xogħol, madankollu, jintużaw biex jiġi stabbilit il-limitu massimu. |
|
83. |
Id-disparità bejn l-istabbiliment tal-fatturi li jikkontribwixxu għall-istabbiliment tal-limiti massimi u minimi tista’ tkun, eventwalment, ikkritikata minn perspettivi oħra, iżda ma tiksirx ir-Regolament Nru 1305/2013, li l-Artikolu 19(4) tiegħu jagħti libertà lill-Istati Membri sabiex jispeċifikaw il-fatturi determinanti tal-limiti massimi u minimi li għandhom josservaw l-azjendi agrikoli li fihom għandhom jistabbilixxu ruħhom il-bdiewa żgħażagħ. |
2. Il-bidwi żagħżugħ li ma jistabbilixxix ruħu bħala kap uniku ta’ azjenda agrikola
|
84. |
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014 jipprevedi li “[l]-Istati Membri għandhom jistabbilixxu u japplikaw kundizzjonijiet speċifiċi għall-aċċess għall-appoġġ meta bidwi żagħżugħ […] ma jkunx qiegħed jistabbilixxi ruħu bħala kap waħdieni tal-azjenda, irrispettivament mill-forma legali tagħha. Dawk il-kundizzjonijiet għandhom ikunu ekwivalenti għal dawk meħtieġa minn bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu bħala kap waħdieni ta’ azjenda”. |
|
85. |
Wieħed mid-dubji ta’ interpretazzjoni mqajma mill-qorti tar-rinviju jikkonċerna l-ekwivalenza tal-kundizzjonijiet, li, finalment, ifisser kwistjoni ta’ ugwaljanza. Għaldaqstant, qabel ma ssir l-analiżi tiegħi, għandha ssir l-identifikazzjoni tas-suġġetti li s-sitwazzjoni tagħhom hija kkomparata. |
|
86. |
L-Artikolu 2(1) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, minn naħa, jindirizza l-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu flimkien ma’ persuni oħra; u, min-naħa l-oħra, il-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu bħala kap uniku tal-azjenda agrikola, waħdu. |
|
87. |
L-Artikolu 2(3) tar-Regolament Nru 1305/2013 jagħti s-setgħa lill-Kummissjoni sabiex tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li taħthom persuna ġuridika tista’ titqies bħala “bidwi żagħżugħ”. Fuq din il-bażi, l-Artikolu 2(2) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014 jippermetti li, jekk it-talba għal appoġġ tkun tirrigwarda azjenda agrikola li hija proprjetà ta’ persuna ġuridika, “bidwi żagħżugħ […] għandu jeżerċita kontroll effettiv u fit-tul fuq il-persuna ġuridika f’dak li jirrigwarda deċiżjonijiet relatati ma’ ġestjoni, benefiċċji u riskji finanzjarji”. |
|
88. |
F’din il-kawża, il-persuna li talbet l-appoġġ ma kinitx persuna ġuridika li tista’ titqies bħala “bidwi żagħżugħ”, iżda persuna fiżika li teżerċita l-attività tagħha fl-azjenda agrikola, permezz ta’ assoċjazzjoni de facto ma’ missierha. |
|
89. |
Fl-ipoteżi li din l-assoċjazzjoni de facto tista’ tiġi kklassifikata, skont id-dritt Belġjan, bħala persuna ġuridika (fatt miċħud mir-Reġjun ta’ Wallonie u mill-Kummissjoni), għandha tkun il-proprjetarja tal-azjenda agrikola u C.J. għandu jeżerċita l-“kontroll effettiv” fuq din (l-allegata) persuna ġuridika. |
|
90. |
Għalkemm dawn huma suġġetti li finalment għandhom jiġu vverifikati mill-qorti tar-rinviju, mill-informazzjoni li tinsab fid-digrieti jidher li: a) il-proprjetà tal-azjenda agrikola ma hijiex ta’ persuna ġuridika, iżda ta’ tliet persuni fiżiċi; u b) li C.J. ma jeżerċitax kontroll effettiv fuqhom, iżda huwa wieħed mid-diretturi ta’ din l-azjenda agrikola ( 23 ). |
|
91. |
Fi kwalunkwe każ, bħalma indika r-Reġjun ta’ Wallonie, it-talba għal appoġġ ma ġietx miċħuda abbażi tal-forma legali magħżula minn C.J. sabiex jistabbilixxi ruħu fl-azjenda agrikola mal-ġenituri tiegħu, iżda għaliex il-PGS ta’ din l-azjenda agrikola kienet taqbeż il-limitu massimu stabbilit. |
|
92. |
Id-dubju għaldaqstant jirriduċi ruħu għall-kuntrast bejn żewġ settijiet ta’ kundizzjonijiet:
|
|
93. |
Skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, iż-żewġ kundizzjonijiet għandhom ikunu ekwivalenti. Għandu għaldaqstant jiġi analizzat jekk is-sistema adottata mir-Reġjun ta’ Wallonie tissodisfax dan ir-rekwiżit ta’ ekwivalenza. |
|
94. |
Bħalma diġà ngħad, il-limitu massimu kkunsidrat mid-dispożizzjoni legali nazzjonali sabiex wieħed jaċċessa l-appoġġ huwa ta’ miljun euro ta’ PGS għall-azjenda agrikola li fiha jistabbilixxi ruħu bidwi żagħżugħ (suġġett għal dak li ser inżid immedjatament). |
|
95. |
Dan il-kriterju oġġettiv, li jikkunsidra biss il-produzzjoni tal-azjenda agrikola, jinjora l-persuna u n-numru tal-kapijiet tal-azjenda agrikola li għaliha huwa mitlub l-appoġġ. Konsegwentement, ma jeskludix li l-benefiċjarji tal-appoġġ ikunu diversi kapijiet, b’forma legali waħda jew oħra, għalkemm il-kriterju ta’ riferiment għall-istabbiliment tal-limitu dejjem ser ikun il-PGS tal-azjenda agrikola. |
|
96. |
B’hekk, il-bidwi żagħżugħ li ma jistabbilixxix ruħu bħala kap uniku ta’ azjenda agrikola (kif inhu l-każ ta’ C.J.) huwa meħtieġ li jissodisfa l-istess kundizzjoni bħal dik tal-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu waħdu: fiż-żewġ każijiet, il-limitu massimu għall-aċċess għall-appoġġ għandu jkun il-PGS tal-azjenda agrikola li fiha jistabbilixxu ruħhom it-tnejn. |
|
97. |
Il-kundizzjonijiet meħtieġa minn C.J., għaldaqstant, ma għadhomx “ekwivalenti” għal dawk meħtieġa minn bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu waħdu, iżda huma l-istess. |
|
98. |
Il-pożizzjoni sostnuta minn C.J. hija bbażata fuq il-fatt li l-ekwivalenza mistennija mil-leġiżlatur tal-Unjoni tobbliga l-esklużjoni tal-kriterju unitarju tal-azjenda agrikola u s-sostituzzjoni tiegħu, meta bidwi żagħżugħ jistabbilixxi ruħu ma’ oħrajn, b’dak tal-parteċipazzjoni tiegħu fl-azjenda agrikola kollha. |
|
99. |
It-teħid ta’ dan l-approċċ jimplika s-sostituzzjoni tal-kriterju tal-azjenda agrikola b’dak tal-benefiċjarju. Irrispettivament minn x’kienet il-PGS tal-azjenda agrikola li stabbilixxa ruħu fih C.J., dan tal-aħħar ikollu d-dritt għall-appoġġ jekk is-sehem tiegħu stess ta’ proprjetà f’din l-azjenda agrikola ma jaqbiżx il-PGS stabbilita mid-dispożizzjoni legali nazzjonali. |
|
100. |
Tali approċċ — li huwa miċħud mir-Reġjun ta’ Wallonie u mill-Kummissjoni — la jikkonforma mar-regola nazzjonali u lanqas mal-għan tar-Regolament Nru 1305/2013 li indirizzajt f’punti preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet. |
|
101. |
Madankollu huwa minnu li l-leġiżlazzjoni fis-seħħ fir-Reġjun ta’ Wallonie tagħmel eċċezzjoni fil-każ li bidwi żagħżugħ jistabbilixxi ruħu ma’ bidwi żagħżugħ ieħor jew iktar. F’dan il-każ, il-limitu massimu ma għandux ikun ta’ miljun euro iżda ta’ EUR 1500000. |
|
102. |
Din hija eċċezzjoni relattiva, peress li l-limitu massimu ma jiżdiedx skont kemm‑il darba jistabbilixxu ruħhom bdiewa żgħażagħ fl-istess azjenda agrikola; kemm jekk ikunu tnejn jew ħamsa, l-estensjoni hija limitata għal EUR 500000 (jiġifieri, ma hijiex immultiplikata skont kemm ikun hemm benefiċjarji). Għal darba oħra, il-kriterju tal-azjenda agrikola huwa l-bażi tal-iskema, anki jekk jiġi aġġustat fid-dawl tal-pluralità tal-benefiċjarji. |
|
103. |
Mill-informazzjoni li tinsab fid-digrieti jidher li l-PGS tal-azjenda agrikola (li terz tagħha huwa tar-rikorrent) taqbeż ferm il-EUR 1500000. Għaldaqstant, ma jkunx neċessarju li ssir investigazzjoni fuq l-applikazzjoni tiegħu f’dan il-każ. |
|
104. |
Il-kunsiderazzjonijiet imsemmija sa issa jwasslu sabiex niffinalizza dawn il-konklużjonijiet hawnhekk, peress li ċ-ċaħda tal-appoġġ inkwistjoni tirriżulta mill-applikazzjoni ta’ dritt nazzjonali li, f’konformità mad-dritt tal-Unjoni, għażel b’mod leġittimu l-kriterju oġġettiv tal-PGS tal-azjenda agrikola. |
|
105. |
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ħadet id-dibattitu f’livell iktar astratt, fejn issostni l-eżitu diskriminatorju eventwali li bih id-dritt nazzjonali jista’ jwassal f’diversi ipoteżijiet, li l-ebda waħda minnhom, madankollu, ma hija konformi maċ-ċirkustanzi tat-tilwima inkwistjoni. |
|
106. |
Madankollu, l-istess Kummissjoni, fis-seduta kkorroborat dak li diġà hija ddikjarat bil-miktub: li l-kriterju oġġettiv aċċettat mill-Artikolu 25 tad-DGV (u l-iżvilupp tiegħu fl-OMI) huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni u wassal direttament, fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, għas-soluzzjoni sostnuta mir-Reġjun ta’ Wallonie. |
|
107. |
Ir-riflessjonijiet sussegwenti għaldaqstant ikollhom natura sempliċement sussidjarja, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tadotta l-perspettiva li, minkejja l-fatt li l-istess Kummissjoni taqbel dwar is-soluzzjoni ċara tat-tilwima, għandha ssir diskussjoni (ninsisti, ta’ natura ferm iktar teoretika) dwar il-kwistjoni mqajma fit-tieni parti tal-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha. |
|
108. |
Din id-diskussjoni tikkonċerna jekk hemmx ugwaljanza fit-trattament differenti mogħti (1) lill-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa mhux żgħażagħ, meta mqabbel ma’ dak mogħti (2) lill-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa żgħażagħ. Is-soluzzjoni tagħha teħtieġ id-determinazzjoni ta’ jekk is-sitwazzjonijiet ta’ wieħed u ta’ ieħor humiex ekwivalenti. |
|
109. |
Fil-fehma tiegħi, ma humiex ekwivalenti, b’mod li d-dritt nazzjonali jista’ jittrattahom b’mod differenti. |
|
110. |
Il-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa oħra mhux żgħażagħ (li, bħalma jseħħ hawnhekk, diġà jiġġestixxu azjenda agrikola) ikollu sensiela ta’ vantaġġi li ma jgawdix minnhom il-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bidwi żagħżugħ ieħor. |
|
111. |
Il-vantaġġ li jispikka l-iktar huwa dak tal-assistenza li jistgħu jiksbu mingħand il-bdiewa mhux żgħażagħ, l-għarfien tas-suq tagħhom u l-preżenza tagħhom fiċ-ċrieki kummerċjali. Min-naħa l-oħra, il-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu, għall-ewwel darba, ma’ ieħor fl-istess kundizzjoni ma għandux, fil-prinċipju, dan l-appoġġ bħala punt tat-tluq, li jiġġustifika l-eċċezzjoni favurih (b’mod limitat) mill-kundizzjonijiet meħtieġa għall-għoti tal-appoġġ. |
|
112. |
Ninsisti wkoll f’dan ir-rigward li l-appoġġ previst fl-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013 huwa intiż għall-ħolqien ta’ impriżi. Skont dak li huwa ddikjarat fil-premessa 17 ta’ dan ir-regolament, huwa għandu jkopri l-perijodu inizjali tal-ħajja tal-impriża u ma għandux jinbidel f’appoġġ għall-operat. |
|
113. |
Finalment, huwa intiż sabiex jgħin lill-bidwi żagħżugħ u, jekk id-dritt nazzjonali jipprevedi hekk, jgħinu iktar meta jistabbilixxi ruħu ma’ bidwi żagħżugħ ieħor. Din l-assistenza supplimentari tippermetti li tiġi distinta s-sitwazzjoni tiegħu minn dik tal-bidwi żagħżugħ li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa mhux żgħażagħ, peress li dawn tal-aħħar jgħinu sabiex jiffaċilitaw is-sitwazzjoni tiegħu tal-bidu bl-esperjenza tagħhom ( 24 ). |
|
114. |
L-istabbiliment ma’ bdiewa mhux żgħażagħ, għall-bidwi żagħżugħ jagħti, intenni, sensiela ta’ vantaġġi li ma jgawdix minnhom dak li jistabbilixxi ruħu ma’ bdiewa żgħażagħ oħra. Sa dan l-istess punt, is-sehem ta’ proprjetà li għandu bidwi żagħżugħ f’azjenda agrikola li fiha jwettqu l-attività tagħhom bdiewa oħra mhux żgħażagħ jipparteċipa fis-sinerġija maħluqa mill-partijiet kollha li jikkostitwixxu l-azjenda agrikola sħiħa. |
|
115. |
Dan is-sehem tal-proprjetà li jappartjeni, pro indiviso, lil bidwi żagħżugħ, finalment ma huwiex kompletament awtonomu. Għaldaqstant, ma jkunx irraġonevoli u lanqas imur kontra l-prinċipju ta’ ugwaljanza li jiġi eskluż sabiex jiġi stabbilit il-limitu massimu li taħtu jingħata l-appoġġ inkwistjoni. |
V. Konklużjoni
|
116. |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi lit-Tribunal de première instance de Namur (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Namur, il-Belġju) b’dan il-mod: “L-Artikoli 2, 5 u 19 tar-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005, b’rabta mal-Artikolu 2 tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 807/2014 tal‑11 ta’ Marzu 2014 li jissupplimenta r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 u li jintroduċi dispożizzjonijiet tranżitorji, għandhom jiġu interpretati fis-sens li: Ma jopponux il-fatt li l-Istati Membri jużaw il-fattur “produzzjoni grossa standard” ta’ azjenda agrikola sabiex jiddeterminaw il-limitu massimu li jippermetti l-aċċess għall-appoġġ intiż għall-istabbiliment ta’ bdiewa żgħażagħ. Ma jopponux il-fatt li, sabiex jiġi ddeterminat il-limitu massimu msemmi, id-dritt nazzjonali jieħu inkunsiderazzjoni l-azjenda agrikola sħiħa u mhux il-parti tal-proprjetà tagħha li tikkorrispondi għall-bidwi żagħżugħ jew l-unitajiet ta’ xogħol”. |
( 1 ) Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.
( 2 ) Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ Diċembru 2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1698/2005 (ĠU 2013, L 347, p. 487, rettifika fil-ĠU 2016, L 130, p. 1).
( 3 ) Applikata għall-bdiewa żgħażagħ, il-frażi “kap ta’ azjenda”, fit-tifsira tar-Regolament Nru 1305/2013, tirreferi għall-persuna li għandha kontroll effettiv u dejjiemi kemm tal-azjenda agrikola kif ukoll tal-ġestjoni tagħha.
( 4 ) Il-limitu jiżdied għal EUR 1500000 meta jistabbilixxu ruħhom żewġ bdiewa żgħażagħ jew iktar fl-istess ħin.
( 5 ) Skont il-formulazzjoni applikabbli fil-mument tal-preżentazzjoni tat-talba mressqa f’din il-kawża.
( 6 ) Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni tal‑11 ta’ Marzu 2014 li jissupplimenta r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jintroduċi dispożizzjonijiet tranżitorji (ĠU 2014, L 227, p. 1).
( 7 ) Regolament tal-Kummissjoni tat‑8 ta’ Diċembru 2008 li jistabbilixxi tipoloġija Komunitarja għal azjendi agrikoli (ĠU 2008, L 335, p. 3).
( 8 ) Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2017 li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1305/2013 dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR), (UE) Nru 1306/2013 dwar il-finanzjament, il-ġestjoni u l-monitoraġġ tal-politika agrikola komuni, (UE) Nru 1307/2013 li jistabbilixxi regoli għal pagamenti diretti lill-bdiewa taħt skemi ta’ appoġġ fil-qafas tal-politika agrikola komuni, (UE) Nru 1308/2013 li jistabbilixxi organizzazzjoni komuni tas-swieq fi prodotti agrikoli u (UE) Nru 652/2014 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet għall-ġestjoni tan-nefqa marbuta mal-katina alimentari, mas-saħħa tal-annimali u mat-trattament xieraq tal-annimali, u marbuta mas-saħħa tal-pjanti u mal-materjal riproduttiv tal-pjanti (ĠU 2017, L 350, p. 15, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Omnibus”).
( 9 ) Regolament Delegat tal-Kummissjoni tat‑30 ta’ Ottubru 2018 li jemenda r-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 807/2014 li jissupplimenta r-Regolament (UE) Nru 1305/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar appoġġ għall-iżvilupp rurali mill-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u li jintroduċi dispożizzjonijiet tranżitorji (ĠU 2019, L 19, p. 5).
( 10 ) Digriet tal-Gvern ta’ Wallonie tal‑10 ta’ Settembru 2015 dwar l-appoġġ għall-iżvilupp u l-investiment fis-settur agrikolu (Moniteur tal‑25 ta’ Ottubru 2015), iktar ’il quddiem id-“DGW”.
( 11 ) Ordni Ministerjali tal‑10 ta’ Settembru 2015 ta’ Implimentazzjoni tad-DGW (iktar ’il quddiem l-“OMI”), fil-verżjoni stabbilita mill-Ordni Ministerjali tal‑21 ta’ Marzu 2016, Moniteur tal‑4 ta’ April 2016.
( 12 ) Kawża C‑61/09, EU:C:2010:606.
( 13 ) Insostenn ta’ din it-teżi, hija targumenta li, skont il-premessa 1 tar-Regolament Omnibus, l-emendi tiegħu jillimitaw ruħhom sabiex “jiċċaraw” l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni għall-istabbiliment konġunt ta’ bdiewa żgħażagħ u l-limiti għall-aċċess għall-appoġġ previst fl-Artikolu 19(4) tar-Regolament Nru 1305/2013.
( 14 ) Fis-seduta, il-Kummissjoni ċċarat li dawn l-argumenti, fil-verità ma affettwawx ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda preliminari. Ara iktar ’il quddiem il-punti 105 u 106 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
( 15 ) Enfasi miżjuda minni.
( 16 ) Bl-adozzjoni tar-Regolament ta’ Delega Nru 807/2014, il-Kummissjoni segwiet id-delegazzjoni mogħtija lilha b’mod espliċitu mir-Regolament Nru 1305/2013 f’konformità mal-Artikolu 290 TFUE.
( 17 ) L-istess tip ta’ appoġġ jinkludi dak li jippromwovi l-investimenti fil-ħolqien u l-iżvilupp ta’ attivitajiet mhux agrikoli u ħlas lil bdiewa żgħar li jittrasferixxu l-azjendi agrikoli tagħhom lil bdiewa oħra.
( 18 ) Din id-definizzjoni tinsab fl-Artikolu 2 tal-Anness 1 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 70/2001 tat‑12 ta’ Jannar 2001 dwar l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 87 u 88 tat-Trattat tal-KE għall-għajnuna ta’ l-Istat lill-impriżi żgħar u ta’ daqs medju (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 141), fil-verżjoni tiegħu emendata mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 364/2004 tal‑25 ta’ Frar 2004 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 3, p. 64). Skont din id-dispożizzjoni, “[i]l-kategorija ta’ mikroimpriżi, impriżi żgħar u medji (SMEs) hija kkostitwita mill-impriżi li għandhom inqas minn 250 impjegat u li l-bejgħ ta’ kull sena ma jaqbiżx il-50 miljun euro jew li l-bilanċ totali ta’ kull sena ma jaqbiżx it 43 miljun euro” (punt 1). Fil-kategorija tal-SMEs, il-punt 2 ta’ dan l-artikolu jiddefinixxi impriża żgħira bħala dik li “timpjega anqas minn 50 ruħ u li l-valur ta’ l-introjtu tagħha ta’ kull sena u/jew it-total tal-karta tal-bilanċ tagħha ma jaqbiżx l-10 miljun EUR”. Finalment, il-punt 3 tad-dispożizzjoni jikkaratterizza mikroimpriża bħala dik li “timpjega anqas minn għaxra min-nies u li l-valur ta’ l-introjtu tagħha ta’ kull sena u/jew it-total tal-karta tal-bilanċ tagħha ma jaqbiżx iż-zewg miljun Ewro”.
( 19 ) Dan l-appoġġ tal-aħħar jingħata wkoll, b’mod ġeneriku, lill-“persuni fiżiċi f’żoni rurali” u lill-“bdiewa jew lill-membri tal-unità tal-familja ta’ azjenda agrikola”, skont kif tindika l-istess dispożizzjoni. Madankollu, il-premessa 17 tar-Regolament Nru 1305/2013 tagħmel enfasi fuq il-ħtieġa li jiġi promoss “l-istabbiliment u l-iżvilupp ta’ SMEs mhux agrikoli f’żoni rurali”, fejn għaldaqstant tenfasizza, fil-fehma tiegħi, ir-rieda tal-leġiżlatur li jiffoka wkoll fuq l-azjendi agrikoli żgħar l-isforzi ta’ finanzjament fil-qafas tal-ħolqien u l-iżvilupp ta’ attivitajiet mhux agrikoli.
( 20 ) Dispożizzjoni legali li tinżamm wara l-emenda tad-dispożizzjoni mir-Regolament Omnibus.
( 21 ) Ir-Regolament 2017/2393, li ma huwiex applikabbli għall-każ, jippermetti li jiġi ssodisfatt il-kriterju tal-benefiċjarju, iżda mingħajr ma jeskludi l-kriterju tal-azjenda agrikola li ntgħażel mil-leġiżlatur nazzjonali fil-leġiżlazzjoni inkwistjoni.
( 22 ) L-Artikolu 1(26) tad-DGW jiddefinixxi l-unità ta’ xogħol bħala “r-relazzjoni bejn, minn naħa, in-numru ta’ sigħat ta’ xogħol li twettqu kull sena fl-azjenda agrikola — fejn dan in-numru jkun ta’ 1800 siegħa bħala massimu, mingħajr ma jingħadd in-numru ta’ sigħat ta’ xogħol imwettqa matul l-istess perijodu barra l-azjenda agrikola — u, min-naħa l-oħra, il-valur ta’ 1800 siegħa ta’ xogħol”.
( 23 ) Osservazzjonijiet bil-miktub ta’ C.J., punt 1, fejn jagħmel riferiment għall-addenda tat‑22 ta’ Diċembru 2015 tal-ftehim iffirmat ma’ missieru fl‑1 ta’ Marzu 2015.
( 24 ) F’ċirkustanzi bħal dawk ta’ C.J., il-bidwi żagħżugħ għandu l-vantaġġ li s-sehem tiegħu fl-azjenda agrikola kollha jidħol f’entità li l-prestazzjoni tagħha ma tistax tieqaf milli tibbenefika minn xi parti minnu.