1.   Glacfaidh an Eilvéis páirt i gcláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais nó i gcodanna díobh agus rannchuideoidh sí leo, ar cláir agus gníomhaíochtaí iad atá oscailte do rannpháirtíocht na hEilvéise i gcomhréir leis na bunghníomhartha dá dtagraítear agus a chumhdaítear sna Prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo.

2.   Maidir le gach creat airgeadais ilbhliantúil (dá ngairtear ‘CAI’ anseo feasta) nua, tar éis do na bunghníomhartha lena mbunaítear na cláir de chuid an Aontais a theacht i bhfeidhm agus ar choinníoll go mbeidh na cláir sin de chuid an Aontais oscailte do rannpháirtíocht tríú tíortha, lena n-áirítear an Eilvéis, déanfaidh an Comhchoiste a bhunaítear le hAirteagal 16 den Chomhaontú seo (dá ngairtear ‘an Comhchoiste’ anseo feasta) leanúnachas rianúil an chomhair a bhunaítear leis an gComhaontú seo a phlé sula gcuirfear litir isteach ina léireofar go bhfuil sé ar intinn ag an Eilvéis páirt a ghlacadh i gclár de chuid an Aontais.

3.   Sna prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo leagfar síos na téarmaí agus na coinníollacha sonracha maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise in aon chlár nó in aon ghníomhaíocht ar leith de chuid an Aontais, nó i gcodanna díobh. Féadfaidh an Comhchoiste na prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo a leasú.

4.   Leis na prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo:

1.   Glacfaidh an Eilvéis páirt i gcláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó i gcodanna díobh, a chumhdaítear leis na prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo faoi na téarmaí agus na coinníollacha a bhunaítear sa Chomhaontú seo, sna prótacail sin, sna bunghníomhartha agus i rialacha eile a bhaineann le cur chun feidhme chláir agus ghníomhaíochtaí sin an Aontais, nó codanna díobh.

2.   Áireofar an méid seo a leanas sna téarmaí agus sna coinníollacha dá dtagraítear i mír 1:

3.   Beidh na téarmaí agus coinníollacha dá dtagraítear i mír 2, pointe (b), coibhéiseach leis na téarmaí agus coinníollacha sin is infheidhme maidir le heintitis incháilithe na mBallstát, lena n-áirítear urraim do bhearta sriantacha an Aontais a glacadh faoin gConradh ar an Aontas Eorpach agus faoin gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (dá ngairtear ‘CFAE’ anseo feasta), mura bhforáiltear a mhalairt sna téarmaí agus coinníollacha dá dtagraítear i mír 1.

1.   Gan dochar d’fhorálacha níos fabhraí sa Chomhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine, arna dhéanamh i Lucsamburg an 21 Meitheamh 1999 (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le Saorghluaiseacht Daoine’ anseo feasta) nó i ndlí náisiúnta na hEilvéise, is faoi réir coinníll a bheidh rannpháirtíocht na hEilvéise i gcláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó i gcodanna díobh, dá dtagraítear in Airteagal 3 den Chomhaontú seo, lena n-éilítear soghluaisteacht daoine idir an tAontas agus an Eilvéis nó laistigh den Eilvéis chun na cláir sin de chuid an Aontais a chur chun feidhme, is é sin faoi réir coinníll go n-áiritheoidh an Eilvéis an méid seo a leanas:

2.   Gan dochar d’fhorálacha níos fabhraí sa Chomhaontú maidir le Saorghluaiseacht Daoine nó i ndlí an Aontais, a mhéid a bhaineann le rannpháirtíocht a mbeadh soghluaisteacht daoine idir an Eilvéis agus an tAontas, nó laistigh den Aontas, i gceist léi chun cláir de chuid an Aontais a chur chun feidhme, áiritheoidh an tAontas an méid seo a leanas:

3.   Déanfaidh na Páirtithe Conarthacha gach iarracht éascú a dhéanamh ar ghluaiseacht trasteorann earraí agus seirbhísí atá beartaithe lena n-úsáid sna gníomhaíochtaí a chumhdaítear sa Chomhaontú seo, faoi chuimsiú na bhforálacha atá ann cheana.

4.   Sna prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo, féadfar téarmaí agus coinníollacha sonracha breise a leagan síos lena dtagraítear don Airteagal seo, téarmaí agus coinníollacha atá riachtanach do rannpháirtíocht na hEilvéise i gcláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais nó i gcodanna díobh.

1.   Ach amháin i gcás pointí a fhorchoimeádtar do na Ballstáit, agus dóibh sin amháin, nó pointí a bhaineann le clár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó cuid díobh, nach nglacann an Eilvéis páirt iontu, ceadófar d’ionadaithe nó do shaineolaithe na hEilvéise, nó do shaineolaithe arna n-ainmniú ag an Eilvéis, páirt a ghlacadh mar bhreathnóirí, sna coistí, i gcruinnithe na ngrúpaí saineolaithe nó sna cruinnithe comhchosúla eile a nglacann ionadaithe nó saineolaithe ó na Ballstáit, nó saineolaithe arna n-ainmniú ag na Ballstáit, páirt iontu, agus a thugann cúnamh don Choimisiún Eorpach maidir le cur chun feidhme agus bainistiú chláir nó ghníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó codanna díobh, a nglacann an Eilvéis páirt iontu i gcomhréir le hAirteagal 3 den Chomhaontú seo nó atá bunaithe ag an gCoimisiún Eorpach i leith chur chun feidhme dhlí an Aontais i ndáil leis na cláir nó na gníomhaíochtaí sin de chuid an Aontais, nó codanna díobh. Ní bheidh ionadaithe nó saineolaithe na hEilvéise, nó na saineolaithe arna n-ainmniú ag an Eilvéis, i láthair tráth na vótála. Cuirfear toradh na vótála in iúl don Eilvéis.

2.   I gcás nach gceapfar saineolaithe ná meastóirí ar bhonn náisiúntachta, ní bheidh náisiúntacht ina cúis le saineolaithe agus meastóirí na hEilvéise a eisiamh.

3.   Faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach i mír 1, i gcás rannpháirtíocht ionadaithe na hEilvéise sna cruinnithe dá dtagraítear sa mhír sin, nó i gcruinnithe eile a bhaineann le cur chun feidhme chláir agus ghníomhaíochtaí de chuid an Aontais, beidh an rannpháirtíocht faoi réir ag na rialacha agus na nósanna imeachta céanna is infheidhme maidir le hionadaithe na mBallstát i ndáil le cearta labhartha, faisnéis agus doiciméadacht a fháil, ach amháin i gcás ina mbainfidh an fhaisnéis nó an doiciméadacht le pointí a fhorchoimeádtar do na Ballstáit agus dóibh sin amháin, nó le clár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó cuid díobh, nach nglacann an Eilvéis páirt iontu, sin agus aisíocaíocht costas taistil agus cothaithe.

4.   Le prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo, féadfar téarmaí agus coinníollacha breise le haghaidh rannpháirtíocht na saineolaithe a shainiú, mar aon le rannpháirtíocht na hEilvéise, i mboird rialúcháin agus i struchtúir arna gcruthú chun críoch chláir nó ghníomhaíochtaí de chuid an Aontais a shainítear sna prótacail faoi seach a ghabhann leis an gComhaontú seo a chur chun feidhme.

1.   Rannpháirtíocht na hEilvéise nó rannpháirtíocht eintitis na hEilvéise i gcláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó i gcodanna díobh, beidh sí faoi réir ranníocaíocht airgeadais ón Eilvéis leis an gcistiú comhfhreagrach faoi bhuiséad an Aontais.

2.   Is éard a bheidh sa ranníocaíocht airgeadais suim na méideanna seo a leanas:

3.   Beidh an ranníocaíocht airgeadais i bhfoirm íocaíochta bliantúla a dhéanfar i dtráthchuid amháin nó níos mó.

4.   Gan dochar do mhír 8 den Airteagal seo, is 4 % den ranníocaíocht oibríochtúil bhliantúil a bheidh sa táille rannpháirtíochta agus ní bheidh sí faoi réir coigeartuithe cúlghabhálacha ach amháin i gcás coigeartaithe i ndáil le fionraí faoi Airteagal 19. I gcás fionraí faoi Airteagal 19, déanfar an táille rannpháirtíochta a choigeartú i gcomhréir le coigeartú na ranníocaíochta oibríochtúla. Ó 2028 ar aghaidh, féadfaidh an Comhchoiste leibhéal na táille rannpháirtíochta a choigeartú.

5.   Cumhdófar leis an ranníocaíocht oibríochtúil caiteachas oibríochtúil agus caiteachas tacaíochta agus beidh sí sa bhreis, i gcás leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí araon, ar na méideanna arna n-iontráil i mbuiséad an Aontais Eorpaigh a ghlacfar go cinntitheach le haghaidh clár nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó codanna díobh, arna méadú, i gcás inarb iomchuí, le hioncam sannta seachtrach nach n-eascraíonn as ranníocaíochtaí airgeadais le cláir agus gníomhaíochtaí de chuid an Aontais ó dheontóirí eile, mar a shainmhínítear i bprótacal a ghabhann leis an gComhaontú seo.

6.   Beidh an ranníocaíocht oibríochtúil bunaithe ar threoir ranníoca arna sainiú mar an cóimheas idir Olltáirgeacht Intíre (dá ngairtear ‘OTI’ anseo feasta) na hEilvéise ag praghsanna an mhargaidh agus OTI an Aontais ag praghsanna an mhargaidh. Chun na críche sin, is iad na figiúirí is déanaí a bheidh ar fáil ón 1 Eanáir den bhliain ina ndéantar an íocaíocht bhliantúil de réir mar a sholáthróidh Oifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh iad na figiúirí a úsáidfear le haghaidh OTI ag margadhphraghsanna na bPáirtithe Conarthacha, agus aird chuí á tabhairt ar an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar i réimse an staidrimh, arna dhéanamh i Lucsamburg an 26 Deireadh Fómhair 2004. Má scoireann an comhaontú sin d’fheidhm a bheith aige, is é an figiúr a ghlacfar mar OTI na hEilvéise an figiúr a bhunófar ar bhonn na faisnéise arna cur ar fáil ag an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta.

7.   Beidh an ranníocaíocht oibríochtúil bunaithe ar chur i bhfeidhm na treorach ranníoca ar na leithreasuithe faoi chomhair gealltanas tosaigh, a mhéadófar mar a thuairiscítear i mír 5, arna n-iontráil i mbuiséad an Aontais Eorpaigh a ghlacfar go cinntitheach i leith na bliana is infheidhme chun cláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó, codanna díobh, a mhaoiniú, a nglacann an Eilvéis páirt iontu.

8.   Is é an luach seo a leanas an luach a bheidh ar an táille rannpháirtíochta dá tagraítear i mír 2 sna blianta 2025 go 2027:

9.   Arna iarraidh sin, soláthróidh an Coimisiún Eorpach don Eilvéis faisnéis i ndáil lena rannpháirtíocht airgeadais mar a áirítear san fhaisnéis bhuiséadach, chuntasaíochta, feidhmíochta agus mheastóireachta arna soláthar d’údarás buiséadacha agus d’údarás um urscaoileadh an Aontais Eorpaigh a bhaineann le cláir nó gníomhaíochtaí de chuid an Aontais, nó, i gcásanna eisceachtúla, codanna díobh, a nglacann an Eilvéis páirt iontu. Soláthrófar an fhaisnéis sin agus aird chuí á tabhairt do rialacha rúndachta agus cosanta sonraí an Aontais agus na hEilvéise agus tá sí gan dochar don fhaisnéis atá an Eilvéis i dteideal a fháil faoi Airteagal 12.

10.   Is in euro a dhéanfar ranníocaíochtaí airgeadais uile na hEilvéise nó na híocaíochtaí uile ón Aontas agus is in euro a ríomhfar na méideanna a bheidh dlite nó le fáil.

11.   Leagtar amach forálacha mionsonraithe maidir le cur chun feidhme an Airteagail seo sna prótacail ábhartha a ghabhann leis an gComhaontú seo agus san Iarscríbhinn a ghabhann leis maidir le Forálacha um Chur Chun feidhme Airgeadais.

1.   I gcás ina bhforáiltear amhlaidh sa phrótacal ábhartha a ghabhann leis an gComhaontú seo, féadfar ranníocaíocht oibríochtúil cláir nó gníomhaíochta de chuid an Aontais, nó cuid díobh, le haghaidh bhliain N a choigeartú suas nó síos go cúlghabhálach i mbliain amháin nó níos mó blianta ina dhiaidh sin ar bhonn na ngealltanas buiséadach a dhéanfar maidir leis na leithreasuithe faoi chomhair gealltanas le haghaidh na bliana sin, ar bhonn a gcur chun feidhme trí ghealltanais dhlíthiúla agus ar bhonn a ngealltanas saortha.

2.   Sa bhliain N+1 a dhéanfar an chéad choigeartú nuair a choigeartófar an ranníocaíocht oibríochtúil de réir na difríochta idir an ranníocaíocht tosaigh agus ranníocaíocht choigeartaithe arna ríomh trí scála ranníocaíochta do bhliain N, arna coigeartú trí chur i bhfeidhm comhéifeachta i gcás ina bhforáiltear amhlaidh sa phrótacal lena mbaineann, a chur i bhfeidhm maidir le suim:

3.   Gach bliain ina dhiaidh sin, go dtí go mbeidh na gealltanais bhuiséadacha uile a mhaoinítear faoi leithreasuithe faoi chomhair gealltanas a thionscnaítear ó bhliain N íoctha nó saortha, agus 3 bliana ar a dhéanaí tar éis dheireadh chlár an Aontais nó tar éis dheireadh CAI a chomhfhreagraíonn do bhliain N, cibé acu is túisce, ríomhfaidh an tAontas coigeartú ar ranníocaíocht bhliain N trí ranníocaíocht na hEilvéise a laghdú faoin méid a fuarthas trí threoir ranníoca bhliain N, arna coigeartú i gcás ina bhforáiltear amhlaidh sa Phrótacal faoi seach, a chur i bhfeidhm maidir leis na gealltanais saortha a rinneadh gach bliain maidir le gealltanais bhliain N a mhaoinítear faoi bhuiséad an Aontais nó ó ghealltanais saortha a chuirtear ar fáil arís.

4.   I gcás ina gcuirfear ar ceal na leithreasuithe ó ioncam sannta seachtrach nach dtagann as ranníocaíochtaí airgeadais le cláir agus gníomhaíochtaí de chuid an Aontais ó dheontóirí eile a chumhdaítear le gach prótacal a ghabhann leis an gComhaontú seo, déanfar ranníocaíocht na hEilvéise le clár ábhartha nó le gníomhaíocht ábhartha an Aontais, nó codanna díobh, a laghdú faoin méid a fuarthas trí threoir ranníoca bhliain N, arna coigeartú i gcás ina bhforáiltear amhlaidh sa phrótacal lena mbaineann, a chur i bhfeidhm maidir leis an méid a cuireadh ar ceal.

5.   I mbliain N+2 nó i mblianta ina dhiaidh sin, tar éis na coigeartuithe dá dtagraítear i míreanna 2, 3 agus 4 a dhéanamh, déanfar ranníocaíocht na hEilvéise le haghaidh bhliain N a laghdú freisin faoi mhéid a gheofar trí ranníocaíocht na hEilvéise le haghaidh bhliain N a iolrú faoi chóimheas na nithe seo a leanas:

6.   Ríomhfar méid na ngealltanas dlíthiúil, mar a chinntear de bhun mhír 5, trí na gealltanais bhuiséadacha go léir a rinneadh i mbliain N a ghlacadh agus trí na gealltanais saortha a rinneadh maidir leis na gealltanais sin i mbliain N+ 1 a asbhaint.

1.   Beidh feidhm ag sásra ceartúcháin uathoibríoch maidir le clár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó cuid díobh, ar ina leith a dhéantar foráil maidir le cur i bhfeidhm an tsásra ceartúcháin uathoibríoch sa bhunghníomh lena mbunaítear an clár nó an ghníomhaíocht sin de chuid an Aontais agus sa phrótacal ábhartha a ghabhann leis an gComhaontú seo. Féadfar cur i bhfeidhm an tsásra ceartúcháin uathoibríoch sin a theorannú do chodanna de chlár nó de ghníomhaíocht an Aontais a shonraítear sa phrótacal a ghabhann leis an gcomhaontú seo, codanna a chuirtear chun feidhme trí dheontais ar ina leith a eagraítear glaonna iomaíocha. Rialacha mionsonraithe maidir le sainaithint na gcodanna sin de chlár nó de ghníomhaíocht an Aontais a mbeidh nó nach mbeidh feidhm ag an sásra ceartúcháin uathoibríoch maidir leo, féadfar iad a bhunú sa phrótacal sin.

2.   Is éard a bheidh i méid an cheartúcháin uathoibríoch le haghaidh cláir nó gníomhaíochta de chuid an Aontais, nó cuid díobh, an difríocht idir méideanna tosaigh na ngealltanas dlíthiúil a dhéanfar go hiarbhír leis an Eilvéis nó le heintitis na hEilvéise a mhaoineofar le leithreasuithe faoi chomhair gealltanas na bliana i gceist agus an ranníocaíocht oibríochtúil chomhfhreagrach a íocfaidh an Eilvéis de réir mar a choigeartófar de bhun Airteagal 8 den Chomhaontú seo, má fhoráiltear sa phrótacal a ghabhann leis an gComhaontú seo maidir leis an gcoigeartú sin, cé is moite de chaiteachas tacaíochta, lena gcumhdaítear an tréimhse chéanna.

3.   Aon mhéid dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, ar mó é, le haghaidh gach cinn de dhá bhliain as a chéile, ná 8 % de ranníocaíocht oibríochtúil chomhfhreagrach na hEilvéise le clár de chuid an Aontais arna choigeartú de bhun Airteagal 8, beidh sé dlite ag an Eilvéis mar ranníocaíocht bhreise faoin sásra ceartúcháin uathoibríoch le haghaidh gach cinn den dá bhliain sin.

4.   Rialacha mionsonraithe maidir le bunú mhéideanna ábhartha na ngealltanas dlíthiúil dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, lena n-áirítear i gcás cuibhreannas, agus rialacha mionsonraithe maidir le ríomh an cheartúcháin uathoibríoch, féadfar iad a leagan síos san Iarscríbhinn maidir le Forálacha um Chur Chun feidhme Airgeadais a ghabhann leis an gComhaontú seo.

1.   I gcomhréir le hAirteagal 3, i gcás ina nglacfaidh an Eilvéis páirt i gclár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó i gcuid díobh, a chuirtear chun feidhme trí ionstraimí airgeadais nó trí ráthaíochtaí buiséadacha faoin Rialachán Airgeadais, soláthróidh an Eilvéis ranníocaíocht do na hionstraimí airgeadais nó do na ráthaíochtaí buiséadacha sin i gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais agus leis an mbunghníomh lena mbunaítear clár nó gníomhaíocht an Aontais.

An méid a ranníocfar, méadóidh sé ráthaíocht bhuiséadach an Aontais nó clúdach airgeadais na hionstraime airgeadais.

2.   I gcás inarb iomchuí, féadfar na módúlachtaí maidir le cur chun feidhme an Airteagail seo a shonrú a thuilleadh sa phrótacal ábhartha.

1.   Beidh sé de cheart ag an Aontas, i gcomhréir leis na gníomhartha is infheidhme ó cheann amháin nó níos mó d’institiúidí nó comhlachtaí an Aontais agus mar a fhoráiltear dó i gcomhaontuithe agus/nó i gconarthaí ábhartha, athbhreithnithe agus iniúchtaí teicniúla, eolaíocha, airgeadais, nó cineálacha eile athbhreithnithe agus iniúchtaí, a dhéanamh ar áitreabh aon duine nádúrtha a bhfuil cónaí air san Eilvéis nó ar áitreabh aon eintitis dhlítheanaigh atá bunaithe san Eilvéis agus a fhaigheann cistiú ón Aontas, chomh maith le haon tríú páirtí atá rannpháirteach i gcur chun feidhme chistí an Aontais atá ina chónaí nó bunaithe san Eilvéis. Féadfaidh gníomhairí institiúidí agus chomhlachtaí an Aontais, go háirithe gníomhairí an Choimisiúin Eorpaigh agus Chúirt Iniúchóirí na hEorpa, na hathbhreithnithe agus na hiniúchtaí sin a dhéanamh, nó féadfaidh daoine eile, ar thug an Coimisiún Eorpach sainordú dóibh, iad a dhéanamh. Agus a ndualgais á bhfeidhmiú ag gníomhairí agus comhlachtaí imscrúdaitheacha an Aontais ar chríoch na hEilvéise, gníomhóidh siad ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí na hEilvéise.

2.   Beidh rochtain iomchuí ag gníomhairí institiúidí agus comhlachtaí de chuid an Aontais, go háirithe gníomhairí an Choimisiúin Eorpaigh agus Chúirt Iniúchóirí na hEorpa, agus na daoine eile ar thug an Coimisiún Eorpach sainordú dóibh, ar láithreáin, oibreacha agus doiciméid, i leaganacha leictreonacha agus i leaganacha páipéir, agus ar an bhfaisnéis uile is gá chun na hiniúchtaí sin a dhéanamh, lena n-áirítear an ceart chun cóip fhisiceach/leictreonach d’aon doiciméad nó d’ábhar aon mheáin sonraí, nó sleachta ó na doiciméid sin, atá ag an duine nádúrtha nó dlítheanach atá faoi iniúchadh nó ag an tríú páirtí atá faoi iniúchadh.

3.   Ní chuirfidh an Eilvéis cosc ná aon bhac ar leith ar cheart na ngníomhairí nó na ndaoine eile dá dtagraítear i mír 2 dul isteach san Eilvéis ná rochtain a fháil ar áitreabh ar fhorais fheidhmiú na ndualgas dá dtagraítear san Airteagal seo.

4.   Féadfar na hathbhreithnithe agus na hiniúchtaí dá dtagraítear i mír 1 den Airteagail a dhéanamh freisin, tar éis chur i bhfeidhm an phrótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo a chur ar fionraí, de bhun Airteagal 19 de, tar éis scor an chur i bhfeidhm shealadaigh nó tar éis fhoirceannadh an Chomhaontaithe seo, ar bhonn na dtéarmaí a leagtar síos sna gníomhartha is infheidhme ó cheann amháin nó níos mó d’institiúidí nó comhlachtaí an Aontais agus dá bhforáiltear i gcomhaontuithe agus/nó i gconarthaí ábhartha i ndáil le haon ghealltanas dlíthiúil lena gcuirtear chun feidhme buiséad an Aontais ar gealltanas é a bheidh déanta ag an Aontas roimh an dáta óna ngabhfaidh éifeacht le fionraí chur i bhfeidhm an phrótacail ábhartha, le scor an chur i bhfeidhm shealadaigh nó le foirceannadh an Chomhaontaithe seo.

1.   Údarófar don Choimisiún Eorpach agus don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (dá ngairtear ‘OLAF’ anseo feasta) imscrúduithe riaracháin a dhéanamh ar chríoch na hEilvéise i ndáil le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo agus na bprótacal a ghabhann leis, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair. Déanfar na himscrúduithe sin i gcomhréir leis na téarmaí agus na coinníollacha arna mbunú leis na gníomhartha is infheidhme ó cheann amháin nó níos mó d’institiúidí an Aontais. Agus a ndualgais á bhfeidhmiú ag gníomhairí agus comhlachtaí imscrúdaitheacha an Aontais ar chríoch na hEilvéise, gníomhóidh siad ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí na hEilvéise.

2.   Cuirfidh údaráis inniúla na hEilvéise an Coimisiún Eorpach nó OLAF ar an eolas laistigh de thréimhse réasúnta faoi aon fhíoras nó amhras atá tugtha faoi deara acu i ndáil le neamhrialtacht, calaois nó gníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais i dtaca le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo agus na bprótacal a ghabhann leis.

3.   Féadfar seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair a dhéanamh ar áitreabh aon duine nádúrtha a bhfuil cónaí air sna Eilvéis nó ar áitreabh aon eintitis dhlítheanaigh atá bunaithe san Eilvéis agus a fhaigheann cistí ón Aontas, chomh maith le háitreabh a bhaineann le haon tríú páirtí atá rannpháirteach i gcur chun feidhme chistí an Aontais atá ina chónaí nó bunaithe san Eilvéis.

4.   Is é an Coimisiún Eorpach nó OLAF a ullmhóidh na seiceálacha agus na cigireachtaí ar an láthair agus a thabharfaidh i gcrích iad, i ndlúthchomhar le húdarás iniúchóireachta inniúil na hEilvéise a dtabharfar fógra dó tráth réasúnta roimh ré faoi sprioc, cuspóir agus bunús dlí na seiceálacha agus na gcigireachtaí, ionas gur féidir le húdaráis inniúla na hEilvéise cúnamh a chur ar fáil. Chuige sin, féadfaidh oifigigh údaráis inniúla na hEilvéise páirt a ghlacadh sna seiceálacha agus sna cigireachtaí ar an láthair.

5.   Arna iarraidh sin d’údaráis inniúla na hEilvéise, féadfar na seiceálacha agus na cigireachtaí ar an láthair a dhéanamh go comhpháirteach leis an gCoimisiún Eorpach nó le OLAF.

6.   Beidh rochtain ag gníomhairí an Choimisiúin Eorpaigh agus ag baill foirne OLAF ar an bhfaisnéis agus ar an doiciméadacht uile, lena n-áirítear sonraí ríomhaireachta, maidir leis na hoibríochtaí lena mbaineann atá riachtanach chun na seiceálacha agus na cigireachtaí ar an láthair a dhéanamh mar is cuí. Féadfaidh siad, go háirithe, doiciméid ábhartha a chóipeáil.

7.   I gcás ina gcuireann duine, eintiteas nó tríú páirtí eile i gcoinne seiceáil nó cigireacht ar an láthair, tabharfaidh údaráis na hEilvéise cúnamh, ag gníomhú dóibh i gcomhréir le rialacha agus rialacháin náisiúnta, don Choimisiún Eorpach nó do OLAF, ionas gur féidir leo a ndualgas a chomhlíonadh maidir le seiceáil nó cigireacht ar an láthair a dhéanamh. Áireofar leis an gcúnamh sin na bearta réamhchúraim iomchuí a dhéanamh faoin dlí náisiúnta, go háirithe chun fianaise a chosaint.

8.   Cuirfidh an Coimisiún Eorpach nó OLAF údaráis inniúla na hEilvéise ar an eolas faoi thorthaí na seiceálacha agus na gcigireachtaí sin. Tuairisceoidh an Coimisiún Eorpach nó OLAF, go háirithe, a luaithe is féidir d’údarás inniúil iniúchóireachta na hEilvéise maidir le haon fhíoras nó aon amhras a bhaineann le neamhrialtacht atá tugtha faoi deara acu le linn na seiceála nó na cigireachta ar an láthair.

9.   Gan dochar do chur i bhfeidhm dhlí coiriúil na hEilvéise, féadfaidh an Coimisiún Eorpach bearta agus pionóis riaracháin a fhorchur ar aon eintiteas de chuid na hEilvéise a ghlacann páirt i gcur chun feidhme cláir nó gníomhaíochta de chuid an Aontais i gcomhréir le dlí an Aontais.

10.   Chun críocha chur chun feidhme cuí an Airteagail seo, déanfaidh an Coimisiún Eorpach nó OLAF agus údaráis inniúla na hEilvéise faisnéis a mhalartú go rialta agus, arna iarraidh sin do cheann de na Páirtithe Conarthacha, rachaidh siad i gcomhairle le chéile.

11.   Chun comhar agus malartú faisnéise éifeachtach le OLAF a éascú, ainmneoidh na hEilvéise pointe teagmhála.

12.   An malartú faisnéise a dhéanfar idir an Coimisiún Eorpach nó OLAF agus údaráis inniúla na hEilvéise, déanfar é agus aird chuí á tabhairt ar na ceanglais rúndachta. Na sonraí pearsanta a áireofar sa mhalartú faisnéise, cosnófar iad i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme.

13.   Cuirfidh údaráis inniúla na hEilvéise Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (dá ngairtear ‘OIPE’ anseo feasta) ar an eolas freisin faoi aon fhíoras nó amhras atá tugtha faoi deara acu i ndáil le neamhrialtacht, calaois nó gníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais nuair a bhaineann na fíorais nó an t-amhras sin le cás a d’fhéadfadh a theacht faoi réim inniúlachta OIPE. I gcásanna ina mbeidh imscrúduithe nó imeachtaí breithiúnacha á dtionscnamh ag OIPE nó ag an Eilvéis a bhaineann le cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais nó na hEilvéise faoi raon feidhme an Chomhaontaithe seo, áiritheoidh an Eilvéis agus an tAontas cúnamh frithpháirteach éifeachtach, i gcomhréir leis an gcreat dlíthiúil is infheidhme, d’fhonn ligean dá n-údaráis inniúla a ndualgas a chomhlíonadh maidir le déantóirí na gcionta coiriúla sin agus a gcomhchoirithe a imscrúdú, a ionchúiseamh agus breithiúnas a thabhairt orthu os comhair a gcúirteanna.

1.   Maidir le cinneadh arna nglacadh ag an gCoimisiún Eorpach lena bhforchuirtear oibleagáid airgid ar dhaoine dlítheanacha nó nádúrtha seachas Stáit i ndáil le haon éileamh a eascraíonn as cláir, gníomhaíochtaí, tionscadail nó gníomhartha de chuid an Aontais, beidh sé in-fhorfheidhmithe san Eilvéis. Beidh an t-ordú maidir lena fhorfheidhmiú i gceangal leis an gcinneadh ábhartha, gan aon fhoirmiúlacht eile seachas fíorú ar bharántúlacht an chinnidh ag an údarás náisiúnta arna ainmniú chun na críche sin ag Rialtas na hEilvéise. Déanfar an forfheidhmiú i gcomhréir le dlí agus rialacha nós imeachta na hEilvéise. Measfar cinntí in-fhorfheidhmithe ón gCoimisiún Eorpach a bheith ina dteidil in-fhorfheidhmithe de réir bhrí Acht Cónaidhme na hEilvéise an 11 Aibreán 1889 um Fhorfheidhmiú Fiachais agus Féimheacht (DEBA), agus ní bheidh siad faoi réir athbhreithnithe ar na tuillteanais os comhair chúirteanna na hEilvéise. Déanfaidh rialtas na hEilvéise a údarás náisiúnta ainmnithe chun críocha an Airteagail seo a chur in iúl don Choimisiún Eorpach agus do Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. I gcomhréir le hAirteagal 15, beidh an Coimisiún Eorpach i dteideal fógra maidir le cinntí in-fhorfheidhmithe den sórt sin a thabhairt go díreach do dhaoine a bhfuil cónaí orthu san Eilvéis agus d’eintitis dhlítheanacha atá bunaithe san Eilvéis.

2.   I gcás breithiúnais agus orduithe ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a thugtar i gcur i bhfeidhm clásail eadrána atá i gconradh nó i gcomhaontú i ndáil le cláir, gníomhaíochtaí, tionscadail nó gníomhartha an Aontais, beidh siad in-fhorfheidhmithe san Eilvéis ar an gcaoi chéanna le cinntí ón gCoimisiún Eorpach dá dtagraítear i mír 1.

3.   Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na gcinntí ón gCoimisiún dá dtagraítear i mír 1 agus forfheidhmiú na gcinntí sin a chur ar fionraí. Beidh dlínse ag cúirteanna na hEilvéise, áfach, maidir le gearáin á rá go bhfuil an forfheidhmiú á chur i gcrích ar bhealach neamhrialta.

1.   Leis seo bunaítear Comhchoiste um rannpháirtíocht i gcláir de chuid an Aontais. Déanfaidh an Comhchoiste:

2.   Is de chomhthoil a ghlacfar cinntí an Chomhchoiste. Beidh cinntí ina gceangal ar na Páirtithe Conarthacha.

3.   Is ionadaithe ó na Páirtithe Conarthacha a bheidh ar an gComhchoiste.

4.   Féadfaidh an Comhchoiste a chinneadh aon mheitheal nó aon chomhlacht comhairleach a chur ar bun ar bhonn ad hoc ar leibhéal na saineolaithe chun cuidiú leis an gComhaontú seo a chur chun feidhme.

5.   Beidh ionadaí amháin ón dá Pháirtí Chonarthacha ina gcomhchathaoirligh ar an gComhchoiste.

6.   Oibreoidh an Comhchoiste ar bhonn leanúnach trí fhaisnéis ábhartha a mhalartú trí bhíthin aon mhodh cumarsáide; go háirithe a mhéid a bhaineann le rannpháirtíocht agus feidhmíocht eintitis na hEilvéise. Féadfaidh an Comhchoiste, go háirithe, a chuid cúraimí a dhéanamh i scríbhinn aon uair is gá.

7.   Tiocfaidh an Comhchoiste le chéile uair sa bhliain ar a laghad, sa Bhruiséil agus i mBeirn gach re seach, mura gcinnfidh na comhchathaoirligh a mhalairt. Tiocfaidh sé le chéile freisin arna iarraidh sin do cheachtar de na Páirtithe Conarthacha. Féadfaidh na comhchathaoirligh a chomhaontú go dtionólfar cruinniú den Chomhchoiste trí fhíschomhdháil nó trí theileachomhdháil.

8.   Glacfaidh an Comhchoiste a rialacha nós imeachta ag an gcéad chruinniú a bheidh aige.

1.   Déanfaidh na Páirtithe Conarthacha an Comhaontú seo a dhaingniú nó a fhormheas i gcomhréir lena nósanna imeachta féin. Tabharfaidh gach Páirtí Conarthach fógra don Pháirtí Conarthach eile faoi thabhairt chun críche na nósanna imeachta inmheánacha is gá do theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo.

2.   Tiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm an chéad lá den dara mí tar éis an fhógra dheireanaigh maidir leis na hionstraimí seo a leanas:

1.   Déanfaidh na Páirtithe Conarthacha an Comhaontú seo a chur i bhfeidhm go sealadach i gcomhréir lena nósanna imeachta inmheánacha agus lena reachtaíocht féin, ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh. Má shínítear an Comhaontú seo tar éis an 15 Samhain 2025, cuirfidh na Páirtithe Conarthacha an Comhaontú seo i bhfeidhm go sealadach, i gcomhréir lena nósanna imeachta inmheánacha agus lena reachtaíocht féin, ón 1 Eanáir 2026 ar aghaidh.

2.   Scoirfidh cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe seo an 31 Nollaig 2028, ar a dhéanaí, mura mbeidh a nósanna imeachta inmheánacha tugtha chun críche ag an Eilvéis faoin dáta sin, ar nósanna imeachta iad is gá do theacht i bhfeidhm na n-ionstraimí a liostaítear in Airteagal 17.

3.   I gcás ina scoirfidh cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe seo i gcomhréir le mír 2 den Airteagal seo, comhaontaíonn na Páirtithe Conarthacha go mbeidh ranníocaíocht oibríochtúil na hEilvéise dá dtagraítear in Airteagal 7 dlite gan an coigeartú dá bhforáiltear in Airteagal 8 ná an ceartúchán dá bhforáiltear in Airteagal 9 san áireamh.

4.   Maidir le tionscadail nó gníomhaíochtaí a bhfuil gealltanais dhlíthiúla glactha de láimh ina leith le linn chur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe seo, comhaontaíonn na Páirtithe Conarthacha go leanfar de na tionscadail nó gníomhaíochtaí sin go dtí go dtabharfar chun críche iad faoi na coinníollacha a leagtar síos sa Chomhaontú.

1.   Féadfaidh an tAontas cur i bhfeidhm prótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo a chur ar fionraí i ndáil le clár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó cuid díobh:

2.   I gcás ina gcuirfear cur i bhfeidhm an phrótacail ar fionraí, ní bheidh eintitis na hEilvéise incháilithe páirt a ghlacadh i nósanna imeachta dámhachtana an Aontais nach bhfuil tugtha chun críche go fóill nuair a chuirfear an fhionraí i bhfeidhm. Measfar nós imeachta dámhachtana a bheith tugtha chun críche nuair a ghlacfar gealltanais dhlíthiúla de láimh mar thoradh ar an nós imeachta sin.

3.   Leis an bhfionraí ar chur i bhfeidhm an phrótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo, ní dhéanfar difear do na gealltanais dhlíthiúla arna nglacadh de láimh le heintitis na hEilvéise faoi chlár nó faoi ghníomhaíocht an Aontais sular tháinig an fhionraí i bhfeidhm. Leanfaidh an prótacal ábhartha d’fheidhm a bheith aige maidir leis na gealltanais dhlíthiúla sin.

4.   Tabharfaidh an tAontas fógra láithreach don Eilvéis a luaithe a gheobhaidh an tAontas méid iomlán na ranníocaíochta airgeadais atá dlite. Cuirfear deireadh leis an bhfionraí le héifeacht láithreach ar an bhfógra sin a thabhairt.

5.   Ón dáta a chuirfear deireadh leis an bhfionraí ar chur i bhfeidhm an phrótacail a ghabhann leis an gComhaontú seo, beidh eintitis na hEilvéise incháilithe arís le haghaidh nósanna imeachta dámhachtana a sheolfar faoin gclár nó faoin ngníomhaíocht de chuid an Aontais lena mbaineann tar éis an dáta sin agus le haghaidh nósanna imeachta dámhachtana a seoladh roimh an dáta sin, ar nósanna imeachta dámhachtana iad nach bhfuil na sprioc-amanna chun iarratais a chur isteach dulta in éag.

6.   Más rud é, tar éis 6 mhí ó thús na fionraí i gcomhréir le mír 1, go bhfuil na himthosca ba chúis leis an bhfionraí fós ann, féadfaidh an tAontas an prótacal a cuireadh ar fionraí a fhoirceannadh go haontaobhach i ndáil leis an gclár nó gníomhaíocht de chuid an Aontais, nó an chuid díobh, lena mbaineann.

1.   Féadfaidh Páirtí Conarthach an Comhaontú seo a fhoirceannadh trí fhógra a thabhairt don Pháirtí Conarthach eile.

2.   Scoirfidh an Comhaontú seo d’fheidhm a bheith aige 6 mhí tar éis an fógra i scríbhinn dá dtagraítear i mír 1 a fháil.

3.   I gcás ina ndéanfar an Comhaontú seo a fhoirceannadh i gcomhréir leis an Airteagal seo, comhaontaíonn na Páirtithe Conarthacha an méid seo a leanas:

4.   Faoi réir mhír 3, féadfar rannpháirtíocht na hEilvéise i gclár do ghníomhaíochtaí an Aontais i réimse na sláinte a fhoirceannadh sna cásanna dá bhforáiltear in Airteagal 16 den Chomhaontú maidir le Sláinte.

5.   Faoi réir mhír 3, agus d’ainneoin aon fhoráil dá mhalairt sa Chomhaontú seo, scoirfidh rannpháirtíocht na hEilvéise i gclár do ghníomhaíochtaí an Aontais i réimse na sláinte an lá céanna a scoirfidh an Comhaontú maidir le Sláinte de bheith i bhfeidhm.

6.   Is de chomhthoil a shocróidh na Páirtithe Conarthacha aon iarmhairt eile a thiocfaidh as foirceannadh an Chomhaontaithe seo.