Introduzzjoni

1.

Permezz ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, is-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (il-Qorti Distrettwali tal-Belt ta’ Varsavja, il-Polonja) tistaqsi dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) u (3)(a), kif ukoll tal-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva 2011/7/UE dwar il-ġlieda kontra l-ħlas tard fi transazzjonijiet kummerċjali  ( 2 ).

2.

B’mod iktar preċiż, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi, fis-sentenza li għandha tingħata, fuq il-punt dwar jekk l-effett retroattiv mogħti lit-tpaċija tal-pretensjonijiet mil-leġiżlazzjoni Pollakka huwiex kompatibbli mad-Direttiva 2011/7. Din id-domanda toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tipprovdi preċiżazzjonijiet ta’ importanza kbira fuq il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva u hija partikolarment delikata minħabba l-fatt li t-tpaċija b’effett retroattiv hija ankrata b’mod solidu fit-tradizzjonijiet legali ta’ diversi Stati Membri tal-Unjoni.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

3.

Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/7, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”:

4.

L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2011/7 jipprovdi:

5.

Skont l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva:

Id-dritt Pollakk

Il-Kodiċi Ċivili

6.

L-ustawa – Kodeks cywilny (il-Liġi dwar il-Kodiċi Ċivili), tat‑23 ta’ April 1964 (Dz. U. tal-2023, pożizzjoni 1610, kif emendata) (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Ċivili”), tipprovdi, fl-Artikolu 498 tagħha:

7.

Skont l-Artikolu 499 tal-Kodiċi Ċivili:

Il-Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv

8.

Permezz tal-ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (il-Liġi dwar il-Ġlieda Kontra d-Dewmien Eċċessiv fit-Tranżazzjonijiet Kummerċjali), tat‑8 ta’ Marzu 2013 (Dz. U. tal‑2023, pożizzjoni 1790) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv”), l-awtoritajiet Pollakki ttrasponew id-Direttiva 2011/7 fl-ordinament ġuridiku nazzjonali.

9.

L-Artikolu 7 tal-Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv jipprevedi:

10.

Skont l-Artikolu 10 tal-Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv:

Il-kawża prinċipali, id-domanda preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

11.

Il-kumpannija E. (iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti”) għandha għaxar pretensjonijiet ta’ ħlas fil-konfront tal-kumpannija C. (iktar ’il quddiem il-“konvenuta”), ikkostitwiti minn fatturi li jirrigwardaw is-servizzi ta’ trasport, li jipprevedu perijodi ta’ ħlas li skadew bejn ix-xahar ta’ Frar u x-xahar ta’ Settembru 2022.

12.

Peress li l-konvenuta ma ħallsitx id-djun tagħha fit-termini imposti lilha, ir-rikorrenti ressqet azzjoni għall-ħlas quddiem is-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (il-Qorti Distrettwali tal-Belt ta’ Varsavja, il-Polonja) li hija l-qorti tar-rinviju.

13.

Ir-rikorrenti talbet il-ħlas, minn naħa, tal-ammont ta’ PLN 26 715.60 (madwar EUR 5 676.56)  ( 3 ) bħala s-somma tal-pretensjonijiet ta’ ħlas, miżjuda, skont l-Artikolu 7 tal-Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv, bl-interessi kkalkolati fuq kull somma mhux imħallsa, bir-rata prevista fl-Artikolu 4(3)(b) ta’ din il-liġi, u, min-naħa l-oħra, bis-somma ta’ PLN 1 997.29 (madwar EUR 424.39) bħala kumpens għall-ispejjeż tal-irkupru, skont l-Artikolu 10 tal-imsemmija liġi, minħabba d-dewmien fil-ħlas ta’ kull waħda mis-somom mhux imħallsa.

14.

Il-konvenuta talbet li r-rikors jiġi miċħud. Hija ħallset lir-rikorrenti l-ammont ta’ PLN 1 697.40 (madwar EUR 360.67) u, b’att tat‑2 ta’ Settembru 2022, hija ppreżentat dikjarazzjoni ta’ tpaċija, fis-sens tal-Artikoli 498 u 499 tal-Kodiċi Ċivili, għall-ammont ta’ PLN 25 018.20 (madwar EUR 5 315.90). Peress li ħallset b’hekk l-ammont totali ta’ PLN 26 715.60, hija qieset id-dejn tagħha bħala mħallas.

15.

Id-dikjarazzjoni ta’ tpaċija ppreżentata mill-konvenuta kienet ibbażata fuq pretensjoni ta’ kumpens għad-danni li hija kellha kontra r-rikorrenti, minħabba l-qerda tal-merkanzija matul trasport imwettaq minn din tal-aħħar iżda li ma huwiex is-suġġett tal-azzjoni għall-ħlas. Fir-rigward ta’ din il-pretensjoni ta’ kumpens għad-danni, il-konvenuta sostniet li l-perijodu ta’ ħlas li hija kienet iffissat fl-ittra ta’ intimazzjoni tal‑15 ta’ Frar 2022 kien jiskadi fis‑7 ta’ Marzu 2022.

16.

Skont il-konvenuta, isegwi li, anki jekk id-dikjarazzjoni ta’ tpaċija kienet tirrigwarda biss l-ammonti dovuti bħala kapital prinċipali minn kull waħda mill-kumpanniji kkonċernati, ir-rikorrenti tilfet id-dritt, abbażi tal-effett retroattiv ta’ din id-dikjarazzjoni kif previst fl-Artikolu 499 tal-Kodiċi Ċivili, li titlob l-interessi akkumulati u l-kumpens għad-danni mġarrba wara s‑7 ta’ Marzu 2022. Fil-proċedura fil-kawża prinċipali, dawn huma l-interessi u l-kumpens għad-danni li jirriżultaw mid-dewmien għall-ħlas ta’ disa’ mill-għaxar pretensjonijiet ta’ ħlas invokati fir-rikors.

17.

Ir-rikorrenti ma kkontestatx ir-responsabbiltà tagħha għad-dannu invokat mill-konvenuta. Madankollu, hija kkontestat l-effikaċità stess ta’ din id-dikjarazzjoni ta’ tpaċija u l-ammont ta’ dan id-dannu.

18.

Peress li kellha dubji dwar l-impatt tal-effett retroattiv tat-tpaċija fuq id-dritt għall-interessi moratorji u għall-kumpens għall-ispejjeż tal-irkupru li joħorġu mil-Liġi dwar id-Dewmien Eċċessiv li tittrasponi d-Direttiva 2011/7, is-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (il-Qorti Distrettwali tal-Belt ta’ Varsavja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

19.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-konvenuta, mill-Gvern Pollakk, Belġjan, Ġermaniż u tal-Pajjiżi l-Baxxi, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Il-Gvern Pollakk, Ġermaniż u tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll il-Kummissjoni għamlu s-sottomissjonijiet orali tagħhom fis-seduta tal‑14 ta’ Mejju 2025.

Analiżi

20.

Permezz tad-domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(1) u (3)(a), kif ukoll l-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva 2011/7 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-interessi moratorji legali u l-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru ma jkunux dovuti lill-kreditur fejn id-debitur, wara l-iskadenza tat-terminu ta’ ħlas iddeterminat f’kuntratt, ikun ħallas id-dejn tiegħu lill-kreditur permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ tpaċija li jkollha effett retroattiv ipso jure mill-mument meta t-tpaċija saret possibbli.

21.

Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, jidhirli li huwa meħtieġ, l-ewwel nett, li jsiru xi osservazzjonijiet preliminari qosra fir-rigward tat-tpaċija tal-pretensjonijiet, qabel ma tiġi eżaminata l-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni mad-Direttiva 2011/7.

Osservazzjonijiet preliminari

22.

Iddefinita bħala l-mod kif jispiċċaw żewġ obbligazzjonijiet distinti, sal-ammont l-iktar baxx, bejn żewġ persuni li jkunu simultanjament kredituri u debituri ta’ xulxin, it-tpaċija għandha l-għeruq tagħha fid-dritt Ruman  ( 4 ). Hija taqdi funzjoni doppja. Minn naħa, hija tippermetti li jitħaffef u jiġi ssemplifikat l-istabbiliment mill-ġdid tal-bilanċ f’relazzjoni kummerċjali, billi jiġi evitat ħlas doppju inversament. Min-naħa l-oħra, hija għandha rwol ta’ garanzija, sa fejn jekk waħda mill-partijiet tħallas mingħajr ma tistenna l-ħlas mingħand il-parti l-oħra, tesponi ruħha għar-riskju ta’ insolvenza ta’ din tal-aħħar u għal kompetizzjoni mal-kredituri l-oħra tal-parti insolventi.

23.

It-tpaċija tista’ tkun legali, konvenzjonali jew ġudizzjarja.

24.

Il-mekkaniżmu inerenti għat-tpaċija legali jimplika l-estinzjoni tal-pretensjonijiet reċiproċi, sal-ammont tal-iktar pretensjoni baxxa, fid-data tal-koeżistenza tagħhom, meta jkunu ssodisfatti ċerti rekwiżiti. Dawn huma r-rekwiżiti ta’ reċiproċità, funġibbiltà, ċertezza, likwidità u eżiġibbiltà tal-pretensjonijiet.

25.

Il-liġijiet tal-Istati Membri jipprevedu ġeneralment li l-pretensjonijiet reċiproċi jispiċċaw awtomatikament, ipso jure, jew wara dikjarazzjoni unilaterali, li tagħti lit-tpaċija effett retroattiv  ( 5 ), bħalma hija dik inkwistjoni f’dan il-każ.

26.

L-ewwel għażla ġiet adottata, pereżempju, mid-dritt Belġjan  ( 6 ), Spanjol  ( 7 ) u Lussemburgiż  ( 8 ), li jistabbilixxu li t-tpaċija sseħħ ipso jure, anki mingħajr l-għarfien tal-partijiet.

27.

It-tieni għażla hija wkoll preżenti ħafna fis-sistemi ġuridiċi nazzjonali. Minbarra d-dritt Pollakk, li huwa s-suġġett tal-analiżi tagħna f’dan il-każ, jistgħu jiġu ċċitati eżempji oħra. Id-dritt Ġermaniż jipprevedi tpaċija permezz ta’ dikjarazzjoni li, irrispettivament mill-mument tad-dikjarazzjoni, ikollha effett retroattiv għad-data li fiha l-pretensjoni prinċipali u l-pretensjoni rikonvenzjonali jkunu jeżistu flimkien għall-ewwel darba  ( 9 ). Id-dritt Franċiż jipprovdi li t-tpaċija sseħħ fid-data li fiha jkunu ssodisfatti r-rekwiżiti tagħha, bil-kundizzjoni li din trid tiġi invokata  ( 10 ). Id-dritt Olandiż jistabbilixxi t-tpaċija permezz ta’ dikjarazzjoni li jkollha effett retroattiv għall-mument li fih ikun tnissel id-dritt għat-tpaċija  ( 11 ).

Fuq id‑domanda preliminari

28.

Fil-paragrafi li ġejjin, wara li nipprovdi ċerti elementi essenzjali dwar id-Direttiva 2011/7, ser nittratta, fl-ewwel lok, il-punt dwar jekk leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi tpaċija b’effett retroattiv taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva. Fit-tieni lok, ser neżamina l-kompatibbiltà ta’ tali leġiżlazzjoni nazzjonali mal-għanijiet u l-effett utli tal-imsemmija direttiva.

29.

Jeħtieġ li jitfakkar mill-ewwel li, skont l-Artikolu 1(1) tagħha, l-għan tad-Direttiva 2011/7 huwa li tiġġieled il-ħlas tard fit-tranżazzjonijiet kummerċjali, sabiex tiżgura l-funzjonament tajjeb tas-suq intern, billi ttejjeb għaldaqstant il-kompetittività tal-impriżi u b’mod partikolari l-impriżi żgħar u medji  ( 12 ).

30.

Kif jirriżulta mill-preambolu ta’ din id-direttiva, minn naħa, il-ħlas tard jikkostitwixxi ksur ta’ kuntratt li sar finanzjarjament attraenti għad-debituri minħabba li fuq ħlasijiet tard jintalbu rati baxxi ta’ interessi jew l-ebda interessi  ( 13 ). Min-naħa l-oħra, il-ħlas tard iħalli effetti negattivi fuq il-likwidità u jikkumplika l-ġestjoni finanzjarja tal-impriżi, u jagħmel ħsara lill-kompetittività u l-vijabbiltà tagħhom, peress li l-kreditur ikollu jikseb finanzjament estern minħabba dan il-ħlas tard  ( 14 ).

31.

Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset għaldaqstant li l-imsemmija direttiva hija intiża prinċipalment li tipproteġi lill-kreditur kontra l-ħlasijiet tardivi u li tiskoraġġixxi l-ħlasijiet tardivi  ( 15 ).

32.

L-Artikoli 3 u 6 tad-Direttiva 2011/7 jirriflettu dan l-għan doppju billi jistabbilixxu d-drittijiet tal-kreditur li jitlob interessi minħabba ħlas tard u jitlob kumpens għall-ispejjeż imġarrba biex jirkupra l-pretensjoni tiegħu.

33.

Skont l-Artikolu 3(1) u (3)(a) ta’ din id-direttiva, il-kreditur huwa intitolat jitlob l-interessi fil-każ ta’ ħlas tard b’effett mill-għada tad-data tal-ħlas jew ta’ tmiem il-perjodu għall-ħlas stabbilit fil-kuntratt, mingħajr il-bżonn ta’ tfakkira, meta l-kreditur ikun wettaq l-obbligi kuntrattwali u legali tiegħu u ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, ħlief jekk ir-responsabbiltà tal-ħlas tard ma tkunx imputabbli lid-debitur.

34.

L-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi li, fejn l-interessi ikunu dovuti skont din id-direttiva, il-kreditur ikun intitolat jikseb mingħand id-debitur, bħala minimu, ħlas b’rata fissa ta’ EUR 40. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprevedi li din ir-rata fissa tkun dovuta mingħajr il-ħtieġa ta’ tfakkira u bħala kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru tal-kreditur.

35.

Fil-bażi tad-dritt tal-kreditur li jikseb l-imsemmija interessi u kumpens hemm il-kunċett ta’ “ħlas tard”. Dan jinsab iddefinit fil-punt 4 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/7 bħala ħlas li ma jsirx fil-perijodu ta’ ħlas kuntrattwali jew statutorju u fejn il-kreditur ikun wettaq l-obbligi kuntrattwali u legali tiegħu u ma jkunx irċieva l-ammont dovut fil-ħin, ħlief jekk id-debitur ma jkunx responsabbli għall-ħlas tard.

36.

Għalkemm din id-direttiva tirregola d-dritt għall-interessi moratorji u għall-ispejjeż ta’ rkupru u dawn id-drittijiet jiddependu mill-eżistenza tad-dejn prinċipali, minn analiżi kuntestwali u teleoloġika jirriżulta li hija ma tistabbilixxix sistema legali li tirrigwarda d-dejn prinċipali u ma tirregolax għaldaqstant it-tpaċija tal-pretensjonijiet.

37.

Fuq livell kuntestwali, jeħtieġ li jiġi rrilevat li, għal dak li jirrigwarda l-kunċett ta’ “ammont dovut”, l-Artikolu 2(8) tad-Direttiva 2011/7 sempliċement jipprovdi li huwa jirreferi għas-somma prinċipali li għandha tkun tħallset fil-perijodu ta’ ħlas kuntrattwali u legali u li dan l-ammont għandu jinkludi t-taxxi, dazji, imposti jew miżati applikabbli  ( 16 ).

38.

Fuq livell teleoloġiku, jeħtieġ li jiġi osservat li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-Direttiva 2011/7 ma twettaqx armonizzazzjoni sħiħa tar-regoli kollha relatati mal-ħlasijiet tardivi fit-tranżazzjonijiet kummerċjali. Din id-direttiva tindika biss ċerti regoli f’dan il-qasam, li fosthom hemm dawk relatati mal-interessi moratorji u mal-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru  ( 17 ).

39.

Fi kliem ieħor, id-Direttiva 2011/7 sempliċement tistabbilixxi regoli speċifiċi li għandhom jiġu inkorporati fid-drittijiet ċivili u kummerċjali nazzjonali. Billi l-ewwel adotta d-Direttiva 2000/35, u mbagħad id-Direttiva 2011/7, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma riedx jistabbilixxi qafas ġuridiku ġenerali għall-obbligi u l-kuntratti  ( 18 ). Fid-dawl tad-diversità ta’ approċċi tal-Istati Membri f’dawn il-materji, tali intenzjoni tal-leġiżlatur kellha toħroġ b’mod assolutament ċar mill-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva, mill-għanijiet tagħha jew mix-xogħlijiet preparatorji tagħha. Evidentement, dan ma huwiex il-każ.

40.

Minn dan isegwi li d-Direttiva 2011/7 bl-ebda mod ma hija intiża li tistabbilixxi regoli li jirrigwardaw ir-rekwiżiti għall-ħolqien, l-iskadenza u l-estinzjoni ta’ dejn.

41.

Peress li l-mekkaniżmu tat-tpaċija huwa relatat mal-estinzjoni tad-dejn, dispożizzjoni nazzjonali li tipprevedi tpaċija b’effett retroattiv, bħalma huwa l-Artikolu 499 tal-Kodiċi Ċivili Pollakk, taqa’ għaldaqstant barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.

42.

Fid-dawl ta’ dan, l-affermazzjoni, li tinsab fl-osservazzjonijiet tal-Gvern Ġermaniż, li tgħid li l-leġiżlazzjoni tat-tpaċija retroattiva taqa’ taħt l-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, tidher neċessarjament żbaljata. Fil-fatt, tali awtonomija tapplika biss meta l-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ħaġa li ma hijiex il-każ hawnhekk  ( 19 ). Analiżi ġuridika intiża li tivverifika l-kompatibbiltà tad-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività ma hijiex għaldaqstant iġġustifikata f’dan il-każ.

43.

Din l-aħħar kunsiderazzjoni hija kkorroborata, fil-fehma tiegħi, mis-sentenza mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Nemec  ( 20 ). F’dik il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha quddiemha b’mod partikolari l-punt dwar jekk id-Direttiva 2000/35 kinitx tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li kienet tipprevedi li l-interessi moratorji li jkunu skattaw imma li ma jkunux ġew imħallsa jieqfu jiddekorru meta l-ammont tagħhom jilħaq dak tas-somma prinċipali (ne ultra alterum tantum). Fir-risposta tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja setgħet tqis, l-istess bħall-Avukat Ġenerali, li din il-leġiżlazzjoni kienet tikkonċerna l-livell minimu ta’ dawn l-interessi, b’mod li l-Istati Membri jibqgħalhom il-fakultà li jiffissaw limitu fuq l-akkumulazzjoni ta’ dawn l-interessi  ( 21 ). Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li d-Direttiva 2000/35 ma tistabbilixxix ir-regoli dwar il-perijodu li matulu jgħaddu l-interessi moratorji jew dwar l-ammont massimu ta’ dawn l-interessi  ( 22 ), u eżaminat imbagħad jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni kinitx tali li tikser l-għanijiet ta’ din id-direttiva jew li ċċaħħadha mill-effett utli tagħha.

44.

Dan l-aħħar eżami jikkorrispondi, fil-fehma tiegħi, għal dak li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tagħmel f’dan il-każ fis-sentenza li ser tagħti.

45.

Fil-fatt, għalkemm l-Istati Membri jibqgħu ħielsa li jadottaw dispożizzjoni li tistabbilixxi tpaċija li jkollha effett retroattiv, xorta waħda jibqa’ l-fatt li din ma tistax minn daqshekk twassal sabiex jinkisru l-għanijiet imfittxija mid-Direttiva 2011/7 jew sabiex din tiċċaħħad mill-effett utli tagħha  ( 23 ).

46.

Għal dak li jirrigwarda l-għanijiet li jiġu evitati l-effetti negattivi fuq il-likwidità tal-kreditur u li jkunu skoraġġuti l-ħlasijiet tardivi fit-tranżazzjonijiet kummerċjali, il-qorti tar-rinviju tidher li hija tal-fehma li tpaċija retroattiva hija inkompatibbli mad-Direttiva 2011/7, inkwantu din id-direttiva timponi li l-kreditur jingħata d-dritt li jitlob interessi moratorji u l-ispejjeż ta’ rkupru meta l-ħlas tad-dejn tiegħu iseħħ wara l-iskadenza tat-terminu previst kuntrattwalment.

47.

Huwa minnu li l-effett retroattiv tat-tpaċija għandu bħala konsegwenza li l-kreditur li, wara l-iskadenza tat-terminu previst kuntrattwalment, jaffaċċja dikjarazzjoni ta’ tpaċija li l-effett tagħha ikun retroattiv għad-data li fiha t-tpaċija tkun saret possibbli, ma għandu dritt la għal dawn l-interessi u lanqas għall-kumpens għall-perijodu ta’ bejn din l-aħħar data sad-data tal-preżentazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ tpaċija.

48.

Madankollu, ir-raġunament tal-qorti tar-rinviju huwa bbażat fuq il-premessa żbaljata li tgħid li l-ħlas tad-dejn iseħħ fil-mument tal-preżentazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ tpaċija. Min-naħa l-oħra, id-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni tistabbilixxi li l-estinzjoni tad-dejn isseħħ fil-mument, qabel dan, li fih it-tpaċija tkun saret possibbli. Peress li l-leġiżlazzjoni ta’ tali estinzjoni taqa’ taħt il-kompetenza tal-leġiżlatur nazzjonali, dan l-aħħar mument huwa dak li għandu jiġi adottat.

49.

Il-konsegwenzi inerenti għall-effett retroattiv tat-tpaċija ma jmorrux għaldaqstant kontra l-għan tad-Direttiva 2011/7 li tiskoraġġixxi l-ħlasijiet tardivi għas-sempliċi raġuni li, meta t-tpaċija ssir possibbli, id-dejn jiġi estint. Għaldaqstant, l-ebda ħlas ieħor ma jkun dovut  ( 24 ) u l-interessi moratorji ma jkunux applikabbli. Barra minn hekk, b’effett mill-mument li fih it-tpaċija ssir possibbli, l-ammont paċut jaffettwa l-likwidità tal-kreditur, b’mod li ebda ħlas tardiv li jkollu riperkussjonijiet negattivi fuq tali likwidità ma jista’ jseħħ sussegwentement.

50.

Jeħtieġ li jiżdied li dawn l-għanijiet jinkisru jekk l-eventwali interessi moratorji u l-ispejjeż ta’ rkupru mġarrba bejn id-data tal-iskadenza tat-terminu għall-ħlas u dik li fiha t-tpaċija tkun saret possibbli ma jkunux dovuti lill-kreditur. Madankollu, ma jistax jiġi argumentat li dan huwa l-każ hawnhekk, mingħajr ma jiġi żnaturat il-mekkaniżmu stess tat-tpaċija retroattiva.

51.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, jien tal-fehma li leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi tpaċija b’effett retroattiv ma hijiex tali li tikser l-għanijiet tad-Direttiva 2011/7 u lanqas li ċċaħħadha mill-effett utli tagħha.

52.

Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ssostni madankollu li l-interpretazzjoni li tgħid li, fiċ-ċirkustanzi bħalma huma dawk ta’ dan il-każ, il-kreditur ma jkollux id-dritt li jiġi kkumpensat għall-ispejjeż ta’ rkupru li huwa jkun ġarrab tikser l-għanijiet tad-Direttiva 2011/7  ( 25 ). Hija tibbaża l-argument tagħha fuq is-sentenzi Česká pojišťovna  ( 26 ) u BFF Finance Iberia  ( 27 ).

53.

Fil-kawża li wasslet għall-ewwel waħda minn dawn is-sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mitluba tiddeċiedi fuq il-punt dwar jekk l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2011/7 għandux jiġi interpretat fis-sens li jagħti lill-kreditur, li jitlob il-kumpens għal-ispejjeż li jirriżultaw mit-tfakkiriet indirizzati lid-debitur minħabba l-ħlas tardiv minn dan tal-aħħar, id-dritt li jikseb, għal dan il-għan, apparti s-somma fissa minima, prevista fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, kumpens raġonevoli, fis-sens tal-paragrafu 3 ta’ dan l-istess artikolu. Fil-kawża li wasslet għat-tieni sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet mitluba tiddeċiedi fuq il-punt dwar jekk l-istess artikolu għandux jiġi interpretat fis-sens li s-somma fissa minima, bħala kumpens lill-kreditur għall-ispejjeż ta’ rkupru mġarrba minħabba ħlas tardiv tad-debitur, hija dovuta għal kull tranżazzjoni kummerċjali mhux imħallsa mal-iskadenza.

54.

Fiż-żewġ każijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja mmotivat ir-risposta tagħha fl-affermattiv bil-konstatazzjoni li d-Direttiva 2011/7 hija intiża mhux biss sabiex tiskoraġġixxi l-ħlasijiet tardivi, billi tevita li jkun finanzjarjament attraenti għad-debituri, minħabba r-rata baxxa jew l-assenza ta’ interessi moratorji ffatturati f’tali sitwazzjoni, imma wkoll li tipproteġi b’mod effikaċi lill-kreditur kontra tali ħlas tardiv, billi jiġi żgurat lilu l-iktar kumpens sħiħ possibbli għall-ispejjeż ta’ rkupru li huwa jkun ġarrab  ( 28 ).

55.

Għall-kuntrarju tal-Kummissjoni, insostni li r-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja ma huwiex trasponibbli għal dan il-każ, peress li, f’dawk il-każijiet, l-eżistenza ta’ dritt għall-kumpens tal-ispejjeż ta’ rkupru ma kinitx ikkontestata, peress li d-dubji tal-qorti tar-rinviju kienu jirrigwardaw biss id-determinazzjoni tal-ammont tal-kumpens.

56.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq, jidhirli li l-Artikolu 3(1) u (3)(a), kif ukoll l-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva 2011/7 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li l-interessi moratorji legali u l-kumpens għall-ispejjeż ta’ rkupru ma jkunux dovuti lill-kreditur meta d-debitur ikun issodisfa d-dejn tiegħu fil-konfront tal-kreditur permezz ta’ dikjarazzjoni ta’ tpaċija, ippreżentata wara l-iskadenza tat-terminu għall-ħlas stabbilit fil-kuntratt, li jkollha effett retroattiv b’effett mill-mument li fih din it-tpaċija saret possibbli.

Konklużjoni

57.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mis-Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (il-Qorti Distrettwali tal-Belt ta’ Varsavja, il-Polonja) kif ġej: