I.

Introduzzjoni

1.

Fost l-“interventi mhux farmaċewtiċi”  ( 2 ) stabbiliti mill-awtoritajiet pubbliċi madwar id-dinja sabiex jiġi kkontrollat it-tixrid tal-pandemija tal-COVID‑19, il-limitazzjonijiet għall-mobbiltà tal-persuni kienu involuti b’mod prominenti. Filwaqt li l-lockdowns kienu l-iktar restrizzjonijiet drastiċi minn fost dawk il-miżuri, ir-restrizzjonijiet fuq il-movimenti internazzjonali kienu wkoll fuq quddiem tar-reazzjoni. Fil-fatt, f’mumenti differenti matul il-pandemija, l-Istati imponew projbizzjonijiet fuq id-dħul u/jew il-ħruġ mit-territorju tagħhom u saħħew il-kontrolli fil-fruntieri sabiex jinfurzawhom.

2.

L-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea ma kinux eċċezzjoni għal din ix-xejra. Fl-“ewwel mewġa” tal-pandemija, minn Marzu 2020 ’il quddiem  ( 3 ), mhux biss l-Istati Membri introduċew kollettivament projbizzjoni fuq id-dħul ġewwa l-Unjoni, l-issiġillar parzjali ta’ “fortizza Ewropa” mill-bqija tad-dinja  ( 4 ), iżda wkoll id-diversi restrizzjonijiet fuq il-mobbiltà transkonfinali introdotti bejniethom irriżultaw f’livell mingħajr preċedent ta’ għeluq ta’ fruntieri fi ħdan l-Unjoni  ( 5 ).

3.

Filwaqt li l-biċċa l-kbira ta’ dawn il-miżuri tneħħew lejn l-aħħar ta’ Ġunju 2020, diversi Stati Membri, minħabba biża’ (dak iż-żmien) ta’ “tieni mewġa” potenzjali tal-COVID‑19, żammew, bħala miżura kawtelatorja, restrizzjonijiet fuq il-moviment internazzjonali. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa min-Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Olandiża, il-Belġju) tirrigwarda l-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ wħud minn dawn il-miżuri, implimentati mill-Gvern Belġjan fil-bidu ta’ Lulju 2020, li jikkonsistu fi projbizzjoni tal-ivvjaġġar “mhux essenzjali” lejn u minn, inter alia, ċerti pajjiżi meqjusa li jqiegħdu lill-vjaġġaturi f’riskju għoli ta’ infezzjoni; rekwiżiti ta’ kwarantina u ttestjar għar-residenti Belġjani mar-ritorn tagħhom minn dawn il-pajjiżi; u kontrolli fil-fruntieri Belġjani sabiex jiġu infurzati dawn ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar.

4.

Il-kawża ineżami ma hijiex l-ewwel waħda dwar il-COVID‑19 li ġiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Lanqas ma hija l-ewwel darba li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha tittratta l-legalità tal-miżuri meħuda sabiex jiġi kkontrollat it-tixrid ta’ epidemija  ( 6 ). Madankollu, sal-lum, il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma ntalbet tiddeċiedi dwar il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ miżuri kawtelatorji li, min-natura u l-gravità tagħhom, heżżew waħda mill-pedamenti prinċipali, u fil-fatt waħda mill-kisbiet tal-Unjoni, jiġifieri l-ħolqien ta’ “spazju […] mingħajr fruntieri interni, li fih il-moviment liberu tal-persuni jkun assigurat”  ( 7 ). Il-kawża ineżami tenfasizza wkoll il-kwistjoni eterna tal-bilanċ li l-awtoritajiet pubbliċi, f’soċjetà demokratika, iridu jsibu bejn, minn naħa, l-għan leġittimu tal-ġlieda effikaċi kontra t-theddid għas-soċjetà u, min-naħa l-oħra, id-drittijiet fundamentali tal-persuni affettwati mill-miżuri adottati f’dan ir-rigward. Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha tindirizza din il-kwistjoni fir-rigward, b’mod partikolari, tal-ġlieda kontra r-reati u t-terroriżmu  ( 8 ), hija ser ikollha tindirizzaha, għall-ewwel darba, fil-kuntest tat-theddida li tirrappreżenta pandemija.

II.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Id‑dritt tal‑Unjoni

1.

Id‑Direttiva dwar iċ‑ċittadinanza

5.

L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2004/38/KE dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri  ( 9 ) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar iċ-ċittadinanza”), intitolat “Dritt ta’ ħruġ”, jipprevedi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li, “[m]ingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet dwar dokumenti ta’ vjaġġar applikabbli għall-kontroll fil-fruntieri nazzjonali, iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li għandhom karta ta’ l-identità valida jew passaport validu u l-membri tal-familja tagħhom li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru u li għandhom passaport validu għandhom id-dritt li joħorġu mit-territorju ta’ Stat Membru biex jivvjaġġaw lejn Stat Membru ieħor”.

6.

L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, intitolat “Dritt ta’ dħul”, jistabbilixxi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li, “[m]ingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet dwar dokumenti ta’ vjaġġar applikabbli fil-kontrolli tal-fruntieri nazzjonali, l-Istati Membri għandhom iħallu jidħlu fit-territorju tagħhom iċ-ċittadini ta’ l-Unjoni li għandhom karta ta’ l-identità jew passaport li huma validi, kif ukoll lill-membri tal-familja li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru li għandhom passaport validu”.

7.

Il-Kapitolu VI tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza huwa intitolat “Restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ dħul u fuq id-dritt ta’ residenza minħabba politika pubblika [ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika”. Fi ħdan dan il-kapitolu, l-Artikolu 27, intitolat “Prinċipji ġenerali”, jipprevedi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li, “[b]la ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment […] taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, minħabba politika pubblika [ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika. Dawn ir-raġunijiet m’għandhomx jiġu nvokati għal skopijiet ekonomiċi”.

8.

Fl-istess kapitolu, l-Artikolu 29 ta’ din id-direttiva, intitolat “Saħħa pubblika”, jistabbilixxi, fl-ewwel paragrafu tiegħu, li “[l]-uniċi mard li jiġġustifikaw miżuri li jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment għandhom ikunu l-mard b’potenzal epidermiku kif imfisser mill-Organizzazzjoni ta’ Saħħa Dinjija [WHO] …”.

2.

Il‑Kodiċi tal‑Fruntieri ta’ Schengen

9.

L-Artikolu 22 tar-Regolament (UE) 2016/399 dwar Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen)  ( 10 ) (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen”), intitolat “Qsim tal-fruntieri interni”, jistabbilixxi li “[l]-fruntieri interni jistgħu jinqasmu minn kull punt mingħajr ma jsiru verifiki fuq il-fruntiera fuq persuni, tkun xi tkun iċ-ċittadinanza tagħhom”.

10.

L-Artikolu 25 ta’ dan il-kodiċi, intitolat “Qafas ġenerali għall-introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fuq il-fruntieri interni”, jipprevedi, fl-ewwel u fit-tieni paragrafi tiegħu:

B.

Id‑dritt Belġjan

11.

Bħala parti minn sensiela ta’ “miżuri urġenti” għal-limitazzjoni tat-tixrid tal-COVID‑19 fit-territorju tal-Belġju, il-Gvern Belġjan stabbilixxa restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar. Madankollu, ir-regoli applikabbli f’dan ir-rigward inbidlu matul iż-żmien. Dawn l-iżviluppi, fir-rigward ta’ dak li huwa rilevanti għall-finijiet tal-kawża ineżami, jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej.

12.

Inizjalment, bejn it‑23 ta’ Marzu u l‑15 ta’ Ġunju 2020, kull vjaġġ “mhux essenzjali” minn u lejn il-Belġju kien, bħala prinċipju, ipprojbit  ( 11 ). Imbagħad, bejn il‑15 ta’ Ġunju u t‑12 ta’ Lulju 2020, kienet tapplika projbizzjoni fir-rigward tal-“pajjiżi tal-Unjoni+”  ( 12 ). L-ivvjaġġar lejn u minn wieħed minn dawn il-pajjiżi kien permess, sakemm il-pajjiż inkwistjoni kien jippermettih  ( 13 ). Finalment, il-Gvern Belġjan iddeċieda li l-ivvjaġġar “mhux essenzjali” bejn il-Belġju u l-pajjiżi inkwistjoni għandu jkun irregolat fuq il-bażi tas-sitwazzjoni epidemjoloġika ta’ kull Stat.

13.

Għal dan l-għan, ġie implimentat l-Artikolu 18 tad-Digriet Ministerjali tat‑30 ta’ Ġunju 2020 dwar Miżuri Urġenti għal-Limitazzjoni tat-Tixrid tal-Coronavirus COVID‑19, kif emendat mill-Ministerieel besluit van 10 juli 2020 (id-Digriet Ministerjali tal‑10 ta’ Lulju 2020) (Moniteur Belge tal‑10 ta’ Lulju 2020, p. 51609, iktar ’il quddiem, flimkien, id-“digriet ikkontestat”). Din id-dispożizzjoni stabbilixxiet:

14.

Għaldaqstant, mit‑12 ta’ Lulju 2020, u sa data mhux speċifikata fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-awtoritajiet Belġjani użaw klassifikazzjoni bil-kuluri, li taqsam il-pajjiżi Unjoni+ f’“aħmar”, “oranġjo” u “aħdar” skont is-sitwazzjoni epidemjoloġika tagħhom. Skont din il-klassifikazzjoni:

–

“Aħdar” kien ifisser li l-ivvjaġġar lejn il-pajjiż ikkonċernat kien permess mingħajr ebda restrizzjoni;

–

“Oranġjo” kien ifisser li kien hemm rakkomandazzjoni kontra l-ivvjaġġar lejn il-pajjiż ikkonċernat u li kwarantina u test wara r-ritorn kienu mitluba, iżda mhux obbligatorji;

–

“Aħmar” kien ifisser li l-ivvjaġġar lejn il-pajjiż ikkonċernat kien ipprojbit u li l-vjaġġaturi kellhom jgħaddu minn kwarantina u ttestjar obbligatorji wara r-ritorn (kif previst fir-regoli tar-reġjun Belġjan ikkonċernat)  ( 14 ).

15.

Għall-finijiet tal-klassifikazzjoni tal-kuluri msemmija iktar ’il fuq, l-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni epidemjoloġika f’kull pajjiż jew reġjun twettqet skont metodoloġija stabbilita f’opinjoni bil-miktub maħruġa minn korp konsultattiv tal-Gvern Belġjan  ( 15 ). Il-kriterji ewlenin użati fiha kienu, l-ewwel, in-numru kumulattiv ta’ infezzjonijiet ġodda (iktar ’il quddiem l-“inċidenza”) matul l-aħħar 14‑il jum għal kull 100 000 abitant fuq livell nazzjonali jew reġjonali (jekk id-data subnazzjonali kienet disponibbli), it-tieni, ix-xejra tar-rati ta’ infezzjoni u, it-tielet, l-eventwali miżuri ta’ konteniment imposti fuq livell nazzjonali jew reġjonali. Għaldaqstant, il-pajjiżi ġew ikklassifikati bħala:

–

“riskju għoli” (jiġifieri “aħmar”) meta l-inċidenza nazzjonali ta’ każijiet ġodda ta’ COVID‑19 matul l-aħħar 14‑il jum kienet iktar minn 10 darbiet ogħla minn dik tal-Belġju (100 każ irrapportat għal kull 100 000 abitant). Dan kien japplika wkoll għaż-żoni li jinsabu f’pajjiż fejn kienu ġew imposti lockdowns jew miżuri iktar restrittivi milli kienu applikabbli fil-bqija tat-territorju;

–

“riskju moderat” (jiġifieri “oranġjo”) meta l-inċidenza nazzjonali ta’ każijiet ġodda ta’ COVID‑19 matul l-aħħar 14‑il jum kienet bejn 2 u 10 darbiet ogħla minn dik tal-Belġju (bejn 20 u 100 każ irrapportat għal kull 100 000 abitant);

–

pajjiżi b’“riskju baxx” (jiġifieri “aħdar”), fejn l-inċidenza nazzjonali ta’ każijiet ġodda ta’ COVID‑19 matul l-aħħar 14‑il jum kienet simili għal dik tal-Belġju (inqas minn 20 każ irrapportat għal kull 100 000 abitant).

16.

Id-data dwar ir-rata ta’ infezzjoni f’kull pajjiż jew reġjun (fejn disponibbli) kienet ġiet ipprovduta mill-ECDC, li huwa stess irċieva dik id-data mill-pajjiżi kkonċernati. L-informazzjoni dwar il-miżuri ta’ konteniment possibbli applikabbli f’pajjiż jew reġjun partikolari nkisbet u ngħatat mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin Belġjan. Is-Celeval kellu jibgħat l-informazzjoni dwar il-klassifikazzjoni bil-kuluri tal-pajjiżi mill-inqas darba fil-ġimgħa.

17.

L-Artikolu 22 tad-digriet ikkontestat kien jipprevedi wkoll li l-ksur tad-dispożizzjonijiet, b’mod partikolari, tal-Artikolu 18 ta’ dan id-digriet kien iwassal għall-impożizzjoni tal-pieni previsti fl-Artikolu 187 tal-Liġi tal‑15 ta’ Mejju 2007 dwar is-Sigurtà Ċivili  ( 16 ). Din l-aħħar dispożizzjoni tistabbilixxi, essenzjalment, li r-rifjut jew in-negliġenza fl-osservanza ta’ tali miżuri huma punibbli, fi żmien ta’ paċi, b’piena ta’ priġunerija ta’ bejn tmint ijiem u tliet xhur u b’multa ta’ bejn EUR 26 u EUR 500, jew waħda minn dawn il-pieni biss. Hija tistabbilixxi wkoll li l-Ministru għall-Intern jew, fejn applikabbli, is-sindku jew il-kmandant tal-pulizija taż-żona inkwistjoni “jista’, barra minn hekk, jeżegwixxi l-imsemmija miżuri ex officio”, bl-ispejjeż kontra l-persuni li wettqu l-ksur.

III.

Il‑fatti, il‑proċedura nazzjonali u d‑domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari

18.

NORDIC INFO BV (iktar ’il quddiem “Nordic Info”) hija operatur tat-tours, stabbilita fil-Belġju, li torganizza u tbiegħ vjaġġi lejn il-pajjiżi Nordiċi, b’mod partikolari l-Isvezja.

19.

Fit‑12 ta’ Lulju 2020, il-klassifikazzjoni bil-kuluri tal-pajjiżi tal-Unjoni+ imsemmija fl-Artikolu 18(2)(1°) tad-digriet ikkontestat ġiet ippubblikata, għall-ewwel darba, fis-sit internet tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin Belġjan. L-Isvezja ġiet ikklassifikata fiha bħala “ħamra”, fuq il-bażi tas-sitwazzjoni epidemjoloġika tagħha. Filwaqt li l-Belġju ma applika l-ebda restrizzjoni tal-ivvjaġġar fir-rigward ta’ dan il-pajjiż mill‑15 ta’ Ġunju 2020  ( 17 ), b’riżultat ta’ din il-klassifikazzjoni, l-ivvjaġġar “mhux essenzjali” lejn u mill-Isvezja ġie pprojbit skont din id-dispożizzjoni. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti ta’ kwarantina u ta’ ttestjar saru obbligatorji għar-residenti Belġjani mar-ritorn tagħhom minn dan il-pajjiż, skont ir-regolamenti reġjonali applikabbli.

20.

Sussegwentement, Nordic Info kkanċellat il-vjaġġi kollha skedati lejn l-Isvezja għall-istaġun tas-sajf tal‑2020, informat lill-vjaġġaturi preżenti f’dan il-pajjiż fil-mument tas-sitwazzjoni, u pprovditilhom għajnuna sabiex jirritornaw fil-Belġju.

21.

Fil‑15 ta’ Lulju 2020, il-klassifikazzjoni bil-kuluri tal-pajjiżi tal-Unjoni+ ġiet aġġornata fis-sit internet tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin Belġjan. Il-kodiċi tal-kulur tal-Isvezja nbidel minn “aħmar” għal “oranġjo”. Għaldaqstant, filwaqt li l-ivvjaġġar “mhux essenzjali” lejn dan il-pajjiż ma kienx għadu pprojbit, iżda sempliċement ma kienx irrakkomandat, u l-kwarantina u t-testijiet ta’ skrinjar ma kinux għadhom imposti fuq ir-residenti mar-ritorn tagħhom.

22.

Sussegwentement, Nordic Info ressqet azzjoni għal responsabbiltà ċivili kontra l-Belgische Staat (l-Istat Belġjan) quddiem in-Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Olandiża), għad-danni fl-ammont provviżorju ta’ EUR 481 431.00, flimkien mal-interessi, u talbet perizja sabiex tevalwa t-telf definittiv li hija ġarrbet minħabba l-annullament tal-vjaġġi previsti lejn l-Isvezja  ( 18 ).

23.

Nordic Info ssostni, essenzjalment, li l-Gvern Belġjan wettaq żball ta’ liġi meta adotta r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar inkwistjoni. B’mod partikolari, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali jsostni, minn naħa, li dawn il-miżuri kienu jmorru kontra d-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, peress li dawn kienu jillimitaw id-dritt għall-moviment liberu żgurat fiha u li ebda bażi legali ma kienet tippermetti tali deroga. It-tieni, dawn il-miżuri kienu jimplikaw, fil-prattika, l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fuq il-fruntieri li l-Belġju jaqsam ma’ Stati Membri oħra, bi ksur tal-kundizzjonijiet previsti, f’dan ir-rigward, mill-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen.

24.

Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li n-Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Olandiża) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin għal deċiżjoni preliminari:

–

timponi, bħala prinċipju, fuq iċ-ċittadini Belġjani u fuq il-membri tal-familja tagħhom kif ukoll fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni li jirrisjedu fit-territorju Belġjan u fuq il-membri tal-familja tagħhom projbizzjoni ta’ ħruġ għal ivvjaġġar mhux essenzjali bi tluq mill-Belġju lejn pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u taż-żona Schengen ikklassifikati ħomor skont il-kodiċi tal-kuluri stabbilit abbażi tad-data epidemjoloġika;

–

timponi fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni mhux Belġjani u fuq il-membri tal-familja tagħhom (indipendentement minn jekk għandhomx dritt jew le ta’ residenza fit-territorju Belġjan) restrizzjonijiet fuq id-dħul (bħal kwarantina u testijiet) għal ivvjaġġar mhux essenzjali bi tluq minn pajjiżi tal-Unjoni u taż-żona Schengen lejn il-Belġju kklassifikati ħomor skont il-kodiċi tal-kuluri stabbilit abbażi tad-data epidemjoloġika?

25.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, datata s‑7 ta’ Frar 2022, ġiet ippreżentata fit‑23 ta’ Frar 2022. Nordic Info, il-Gvernijiet tal-Belġju, tar-Rumanija, tan-Norveġja u tal-Isvizzera kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Il-Gvernijiet tal-Belġju, tar-Rumanija u tan-Norveġja, kif ukoll il-Kummissjoni, kienu rrappreżentati waqt is-seduta li nżammet fl‑10 ta’ Jannar 2023.

IV.

Analiżi

26.

Il-kawża ineżami hija bbażata fuq il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ żewġ ġabriet ta’ miżuri relatati, iżda distinti, implimentati mill-Gvern Belġjan f’Lulju 2020  ( 19 ) sabiex jiġi kkontrollat it-tixrid tal-COVID‑19. Fl-ewwel lok, il-kawża tikkonċerna ċerti restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar, jiġifieri, l-ewwel, il-projbizzjoni ta’ vvjaġġar “mhux essenzjali”, li tipprojbixxi lill-vjaġġaturi milli jitilqu mit-territorju Belġjan sabiex jivvjaġġaw lejn pajjiżi meqjusa li għandhom riskju ta’ infezzjoni ogħla kif ukoll – bl-eċċezzjoni taċ-ċittadini Belġjani u tar-residenti – milli jidħlu f’dan it-territorju minn dawn il-pajjiżi u, it-tieni, ir-rekwiżiti ta’ kwarantina u ta’ testijiet ta’ skrinjar imposti fuq dawn iċ-ċittadini u residenti  ( 20 ) meta jirritornaw mill-pajjiżi inkwistjoni. Fit-tieni lok, il-kawża tirrigwarda t-twettiq ta’ kontrolli, fuq persuni li jkunu qasmu jew li jkunu pprovaw jaqsmu l-fruntieri Belġjani, sabiex jiġu infurzati dawn ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar.

27.

Tali miżuri huma rregolati minn regoli differenti taħt id-dritt tal-Unjoni. Minn naħa, ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar, sa fejn dawn japplikaw huma infurzati kontra ċittadini tal-Istati Membri  ( 21 ) li jixtiequ jivvjaġġaw lejn jew minn wieħed minn dawn l-Istati, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ diversi dispożizzjonijiet tad-dritt primarju u sekondarju tal-Unjoni li jiżguraw lil dawn iċ-ċittadini dritt ta’ moviment liberu. Din hija l-qofol tal-ewwel domanda magħmula. Min-naħa l-oħra, il-kontrolli fil-fruntiera ma humiex koperti mid-dispożizzjonijiet imsemmija iktar ’il fuq  ( 22 ). Fir-rigward tal-Istati Membri li għalihom japplika l-acquis ta’ Schengen, bħall-Belġju  ( 23 ), il-legalità ta’ dawn il-kontrolli għandha tiġi eżaminata fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Din hija l-kwistjoni ċentrali tat-tieni domanda tal-qorti nazzjonali.

28.

Ser nindirizza ż-żewġ kwistjonijiet suċċessivament fit-taqsimiet li ġejjin.

A.

Fuq il‑kompatibbiltà tar‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati mar‑regoli dwar il‑moviment liberu tal‑persuni (l‑ewwel domanda)

29.

Għall-evalwazzjoni legali tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati, u fid-dawl tad-dibattitu li seħħ quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jiena nikkunsidra utli li jiġu indirizzati numru ta’ kwistjonijiet, jiġifieri, ir-regoli rilevanti fil-qasam tal-moviment liberu (1), il-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tagħhom (2), il-punt sa fejn dawn ir-restrizzjonijiet ostakolaw l-eżerċizzju tad-drittijiet li huma żgurati fihom (3), il-possibbiltà għall-Istati Membri li jidderogaw mid-dritt tal-Unjoni, b’mod “eċċezzjonali”, fiċ-ċirkustanzi inkwistjoni (4) u, finalment, il-legalità ta’ dawn ir-restrizzjonijiet fid-dawl ta’ dawn ir-regoli (5).

1.

Ir‑regoli rilevanti dwar il‑moviment liberu tal‑persuni

30.

Ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar bħal dawk adottati mill-Belġju huma miżuri ta’ portata ġenerali li affettwaw bosta persuni. Il-persuni kkonċernati setgħu kellhom status legali differenti, pereżempju, ċittadini ta’ Stati Membri jew ċittadini ta’ pajjiżi terzi bi dritt ta’ residenza fil-Belġju, eċċ. Dawn il-persuni setgħu fittxew li jivvjaġġaw lejn, jew jaslu minn, postijiet differenti – Stati Membri oħra tal-Unjoni jew pajjiż terz – u għal raġunijiet differenti – xogħol, familja, divertiment u oħrajn. Skont dawn il-varjabbli, l-istess restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar jistgħu jiġu evalwati fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali differenti, tad-dritt tal-Unjoni u tad-dispożizzjonijiet tad-dritt internazzjonali li jirregolaw il-moviment transkonfinali tal-persuni.

31.

Madankollu, fil-kuntest ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha teżerċita stħarriġ olistiku tal-legalità ta’ tali miżuri. Pjuttost, hija qiegħda hemm sabiex tipprovdi interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tkun utli għall-qorti tar-rinviju sabiex tiddeċiedi l-kawża prinċipali, fid-dawl tas-sitwazzjoni fattwali inkwistjoni quddiemha.

32.

Din il-kawża hija kemxejn partikolari f’dan ir-rigward. Fil-fatt, il-legalità tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar rilevanti ma hijiex qiegħda tiġi kkontestata minn individwu partikolari, li kien prekluż milli jivvjaġġa lejn jew minn destinazzjoni partikolari. Din hija pjuttost azzjoni għal responsabbiltà ċivili mressqa minn kumpannija li, bħala operatur Belġjan li torganizza vjaġġi, b’mod partikolari, lejn l-Isvezja, hija ġiet indirettament affettwata minn dawn ir-restrizzjonijiet. Madankollu, quddiem il-qorti tar-rinviju, Nordic Info ma tinvokax il-libertà tagħha li tipprovdi servizzi turistiċi transkonfinali, kif protetta minn diversi dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni  ( 24 ). Minflok, hija tinvoka d-dritt għall-moviment liberu li l-klijenti attwali u potenzjali tagħha – li huma preżunti li huma ċittadini tal-Istati Membri – igawdu skont id-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita ruħha, fil-kawża ineżami, li teżamina, essenzjalment, ir-regoli marbuta ma’ dan id-dritt.

33.

Ninnota li, skont l-Artikolu 20(1) TFUE, iċ-ċittadini tal-Istati Membri għandhom l-istatus ta’ ċittadini tal-Unjoni. Dan l-istatus jagħtihom b’mod partikolari, skont l-Artikolu 20(2)(a) u l-Artikolu 21(1) ta’ dan it-trattat kif ukoll l-Artikolu 45(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”)  ( 25 ) inter alia, dritt ta’ moviment liberu fit-territorju tal-Istati Membri, ikun xi jkun l-għan, turiżmu inkluż. Dan id-dritt għandu jiġi eżerċitat fil-kundizzjonijiet stabbiliti mill-istrumenti tad-dritt sekondarju adottati sabiex jimplimentawh  ( 26 ), b’mod partikolari d-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza  ( 27 ).

34.

Id-dritt għall-moviment liberu żgurat liċ-ċittadini tal-Unjoni jinkludi żewġ komponenti. Dan jimplika, l-ewwel, dritt ta’ ħruġ, espress fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Dan huwa d-dritt ta’ kull ċittadin tal-Unjoni li jitlaq mit-territorju ta’ kull Stat Membru, inkluż tiegħu  ( 28 ), sabiex jivvjaġġa lejn Stat Membru ieħor  ( 29 ), bil-kundizzjoni biss li jkollu karta tal-identità valida jew passaport validu u, nirrepeti, ikun x’ikun l-għan tal-ħruġ  ( 30 ). Għaldaqstant, is-sitwazzjoni taċ-ċittadini Belġjani u taċ-ċittadini l-oħra tal-Unjoni, li talbu li jitilqu mit-territorju Belġjan sabiex imorru l-Isvezja għal vaganza, hija koperta minn dan id-dritt  ( 31 ).

35.

Dan id-dritt għall-moviment liberu jimplika wkoll dritt ta’ dħul, minkejja li, f’dan ir-rigward, il-qafas ġuridiku huwa kemxejn iktar ikkumplikat. Essenzjalment, minn naħa, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jagħti liċ-ċittadini ta’ Stat Membru d-dritt li jidħlu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, bil-kundizzjoni biss li jkunu fil-pussess ta’ karta tal-identità jew passaport validi u, f’dan il-każ ukoll, indipendentement mill-għan tad-dħul. Min-naħa l-oħra, din id-dispożizzjoni ma tirregolax id-dħul ta’ ċittadini tal-Unjoni fl-Istat Membru tagħhom stess  ( 32 ). Madankollu, l-ewwel, id-dritt ta’ persuna li tidħol fit-territorju tal-Istat li tiegħu hija ċittadina jirriżulta minn prinċipju stabbilit sew tad-dritt internazzjonali, affermat mill-ġdid, inter alia, fl-Artikolu 3(2) tal-Protokoll Nru 4 tal-KEDB  ( 33 ). It-tieni, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 21(1) TFUE japplika għas-sitwazzjoni speċifika ta’ ċittadin tal-Unjoni li jirritorna fl-Istat Membru tiegħu stess wara li jkun eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu billi jivvjaġġa barra mill-pajjiż  ( 34 ). B’mod ġenerali, f’dan il-każ, iċ-ċittadini Belġjani u ċ-ċittadini l-oħra tal-Unjoni bbenefikaw minn dritt li jidħlu fit-territorju Belġjan wara, pereżempju, vjaġġ turistiku fl-Isvezja – għalkemm bis-saħħa ta’ bażijiet legali differenti.

2.

Fuq l‑applikabbiltà ta’ dawn ir‑regoli fir‑rigward tal‑moviment tal‑persuni bejn il‑Belġju u l‑Islanda jew in‑Norveġja

36.

F’dan l-istadju ta’ dawn il-konklużjonijiet, nixtieq nindirizza kwistjoni li għalkemm sekondarja, madankollu kienet tikkostitwixxi parti sinjifikattiva mid-dibattitu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Speċifikament, jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li Nordic Info regolarment torganizza vjaġġi mhux biss lejn l-Isvezja, iżda wkoll lejn l-Islanda u n-Norveġja. Għalkemm dawn il-pajjiżi ma humiex fl-Unjoni, huma parti miż-żona Schengen  ( 35 ). Għaldaqstant, ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar ikkontestati applikaw, fir-rigward tagħhom, bl-istess mod bħal fir-rigward tal-Istati Membri  ( 36 ). F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tindika li, minkejja li t-talba għal responsabbiltà mressqa minn Nordic Info tikkonċerna d-dannu li hija ġarrbet f’dak li jirrigwarda l-kanċellazzjoni ta’ vjaġġi lejn l-Isvezja, din il-kumpannija “ma teskludi l-ebda kap ta’ danni”. Din il-qorti tidher għalhekk li tindika li r-rikorrenti tista’, fi stadju ulterjuri tal-proċedura fil-kawża prinċipali, tirrevedi jew, tal-inqas, tispeċifika t-talba tagħha sabiex tinkludi l-kanċellazzjonijiet eventwali ta’ vjaġġi lejn l-Islanda u/jew in-Norveġja. Għalhekk, il-qorti nazzjonali rreferiet, fl-ewwel domanda tagħha, għaċ-ċittadini tal-Unjoni li jixtiequ jivvjaġġaw mill-Belġju lejn ċerti “pajjiżi tal-Unjoni u taż-żona Schengen” (u viċe versa).

37.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Qorti tal-Ġustizzja staqsiet lill-intervenjenti, waqt is-seduta, dwar il-kwistjoni jekk u, jekk ikun il-każ, sa fejn, ir-regoli dwar il-moviment liberu tal-persuni stabbiliti mid-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza japplikaw fir-rigward tal-Islanda u tan-Norveġja.

38.

Flimkien mal-Gvernijiet tal-Belġju u tar-Rumanija, jiena mhux konvint li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tindirizza din il-kwistjoni fis-sentenza sussegwenti tagħha fil-kawża ineżami. Barra mill-fatt li l-qorti nazzjonali ma hijiex tfittex kjarifika dwar din il-kwistjoni – peress li jidher li hija konvinta mit-tweġiba  ( 37 ) – ma huwiex ċert jekk l-għoti ta’ tali kjarifika ex officio jkunx utli għal din il-qorti fid-deċiżjoni tal-kawża li għandha quddiemha. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja tkun qiegħda essenzjalment tagħti opinjoni konsultattiva dwar kwistjoni li għadha, f’dan l-istadju tal-kawża prinċipali, ipotetika ħafna  ( 38 ), sabiex tkopri l-possibbiltà li din imbagħad tista’ ssir rilevanti iktar tard jekk Nordic Info temenda jew tispeċifika t-talba tagħha. Il-Qorti tal-Ġustizzja normalment tirrifjuta, u ġustament, li ssegwi tali approċċ spekulattiv fil-kuntest tal-proċedura għal deċiżjoni preliminari  ( 39 ).

39.

Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi madankollu li tagħti deċiżjoni dwar din il-kwistjoni, ser nagħmel ir-rimarki li ġejjin b’mod sussidjarju.

40.

B’mod ġenerali, ir-regoli dwar il-moviment liberu tal-persuni previsti mit-Trattat FUE u l-istrumenti tad-dritt sekondarju adottati għall-applikazzjoni tagħhom jirregolaw, kif ġa semmejt, is-sitwazzjoni taċ-ċittadini tal-Unjoni li jivvjaġġaw bejn l-Istati Membri, u mhux il-moviment ta’ persuni bejn Stat Membru, bħall-Belġju, u pajjiż terz bħall-Islanda jew in-Norveġja. Il-fatt li dawn l-aħħar pajjiżi huma parti miż-żona Schengen huwa irrilevanti f’dan ir-rigward peress li dawn ir-regoli ma jifformawx parti mill-acquis ta’ Schengen.

41.

Madankollu, l-Islanda u n-Norveġja huma wkoll partijiet għall-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea  ( 40 ) (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”), flimkien mal-Istati Membri kollha tal-Unjoni Ewropea u l-Unjoni nnifisha. Dan il-ftehim jinkludi, fl-annessi tiegħu  ( 41 ), żewġ riferimenti espressi għad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, sa mid-dħul fis-seħħ tad-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 158/2007 tas‑7 ta’ Diċembru 2007  ( 42 ) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt”). Permezz ta’ dawn ir-riferimenti, din id-direttiva ġiet inkorporata fid-dritt taż-ŻEE, b’xi adattamenti żgħar  ( 43 ), u għalhekk, torbot lill-Partijiet Kontraenti għal dan il-ftehim  ( 44 ).

42.

Fid-dawl ta’ dan, peress li l-annessi inkwistjoni huma ddedikati, rispettivament, għall-moviment liberu tal-ħaddiema u għad-dritt ta’ stabbiliment, u kull wieħed minnhom jindika li d-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza “tapplika, fejn xieraq, għall-qasam kopert mill-[anness inkwistjoni]”, għandu jiġi ppreċiżat jekk din id-direttiva ġietx integrata biss parzjalment fil-Ftehim ŻEE, unikament fir-rigward tal-moviment taċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni u tal-Istati tal-EFTA fi ħdan iż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem iż-“ŻEE”) għall-finijiet speċifiċi tal-impjieg u tal-attivitajiet ta’ persuni li jaħdmu għal rashom, rispettivament, jew kompletament, b’tali mod li tirregola dan il-moviment għal kwalunkwe skop, kif tagħmel fl-Unjoni  ( 45 ). F’dan il-kuntest, il-kwistjoni dwar jekk persuni mhux ekonomikament attivi – jiġifieri persuni bħal studenti, pensjonanti, eċċ., li la huma impjegati u lanqas persuni li jaħdmu għal rashom – jibbenefikawx, fi ħdan iż-ŻEE, mid-dritt għall-moviment liberu żgurat minn din id-direttiva ġiet diskussa b’mod partikolari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

43.

Fil-fatt, filwaqt li l-Ftehim ŻEE jinkludi, bħat-Trattat FUE, dispożizzjonijiet li jiżguraw il-moviment liberu tal-persuni għal finijiet ekonomiċi  ( 46 ), huwa ma jinkludix dispożizzjonijiet analogi għall-Artikoli 20 u 21 TFUE, li jirregolaw il-moviment fi ħdan l-Unjoni ta’ dawn iċ-ċittadini mhux attivi tal-Unjoni. Fil-fatt, il-kunċett kollu ta’ “ċittadinanza tal-Unjoni” ma għandux ekwivalenza f’dan il-ftehim  ( 47 ).

44.

Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma tatx deċiżjoni dwar dan is-suġġett  ( 48 ), il-Qorti tal-EFTA diġà għamlet dan. Fis-sentenza tagħha f’Gunnarsson  ( 49 ), dik il-qorti kkunsidrat li d-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza tapplika għall-moviment tal-persuni “mhux ekonomikament attivi” fi ħdan iż-ŻEE, indipendentement mill-assenza, fil-Ftehim ŻEE, ta’ dispożizzjoni ekwivalenti għall-Artikoli 20 u 21 TFUE. Essenzjalment, il-Qorti tal-EFTA fakkret li d-dritt għall-moviment liberu tal-persuni mhux ekonomikament attivi kien diġà żgurat taħt id-dritt tal-Unjoni u d-dritt taż-ŻEE, qabel l-introduzzjoni tal-kunċett ta’ “ċittadinanza tal-Unjoni” u l-ħolqien ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, f’direttivi differenti  ( 50 ), inkorporati sa mill-bidu f’dan il-ftehim. Id-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza ħassret u ssostitwixxiet dawn id-direttivi u d-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt ittrasponiet dan l-iżvilupp għad-dritt taż-ŻEE. Għalkemm il-moviment ta’ persuni “mhux ekonomikament attivi” issa huwa marbut, fid-dritt tal-Unjoni, mal-kunċett ta’ “ċittadinanza tal-Unjoni”, u għalkemm dan tal-aħħar ma għandux ekwivalenza fid-dritt taż-ŻEE, dan ma jfissirx, skont il-Qorti tal-EFTA, li l-individwi għandhom jiġu “mċaħħda mid-drittijiet li jkunu diġà kisbu” skont dan il-ftehim qabel l-introduzzjoni ta’ dan il-kunċett u li “jkunu nżammu” f’din id-direttiva  ( 51 ).

45.

Evidentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex marbuta bis-sentenzi tal-Qorti tal-EFTA. Madankollu, fil-fehma tiegħi, il-prinċipju tad-dritt internazzjonali ġenerali tal-osservanza tal-impenji kuntrattwali (pacta sunt servanda)  ( 52 ), ir-“relazzjonijiet privileġġati […] li jorbtu lill-Unjoni, lill-Istati Membri tagħha u lill-Istati tal-EFTA”  ( 53 ), kif ukoll il-ħtieġa li tiġi żgurata, sa fejn huwa possibbli, l-applikazzjoni uniformi tal-Ftehim ŻEE fil-Partijiet Kontraenti kollha, jimplikaw li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tieħu inkunsiderazzjoni dawn id-deċiżjonijiet għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dan il-ftehim  ( 54 ). Fil-fatt, nissuġġerixxi li ssegwihom, sakemm ma jeżistux raġunijiet imperattivi sabiex dan ma jsirx.

46.

Fil-fehma tiegħi, din ir-riżerva ma tapplikax f’dan il-każ. Fil-fatt, ir-raġunament tal-Qorti tal-EFTA fis-sentenza tagħha Gunnarsson huwa konvinċenti. Il-fatt li ċ-“ċittadinanza taż-ŻEE” ma teżistix fid-dritt taż-ŻEE ma jiġġustifikax it-tnaqqis tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae ta’ direttiva li ġiet inkorporata bħala tali fil-Ftehim ŻEE. Wara kollox, ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza huma indirizzati speċifikament għal persuni li ma humiex ekonomikament attivi  ( 55 ). Kieku l-Kumitat Konġunt kellu l-intenzjoni li jeskludi dawn il-persuni mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva fid-dritt taż-ŻEE, huwa seta’ faċilment jinkludi riżerva espressa għal dawn id-dispożizzjonijiet. Madankollu, ma jidhirx li hemm tali riżerva fid-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt. Konsegwentement, huma biss id-drittijiet li ma għandhomx bażi legali fid-direttiva nnifisha, u li jirriżultaw biss mill-Artikoli 20 u 21 TFUE, li ma japplikawx fi ħdan iż-ŻEE, minħabba n-nuqqas ta’ dispożizzjoni ekwivalenti fil-Ftehim ŻEE  ( 56 ).

47.

Fil-qosor, għal kull bżonn, ir-regoli tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jirregolaw ukoll, fil-fehma tiegħi, il-moviment taċ-ċittadini tal-Istati Membri tal-Unjoni u tal-Istati tal-EFTA fi ħdan iż-ŻEE. Għaldaqstant, dawn il-persuni jibbenefikaw, fil-kundizzjonijiet previsti minn din id-direttiva, minn dritt ta’ moviment liberu bejn, inter alia, il-Belġju u l-Islanda jew in-Norveġja, inter alia għat-turiżmu  ( 57 ).

3.

Ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati ostakolaw l‑eżerċizzju tad‑dritt għall‑moviment liberu żgurat minn dawn ir‑regoli

48.

Huwa stabbilit li restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali ostakolaw l-eżerċizzju, miċ-ċittadini tal-Unjoni, tad-dritt tagħhom għall-moviment liberu.

49.

L-ewwel, sa fejn din kienet tapplika għaċ-ċittadini tal-Unjoni li jixtiequ jitilqu mit-territorju Belġjan sabiex imorru fl-Istati Membri kklassifikati “ħomor” fil-kuntest tal-klassifikazzjoni bil-kuluri inkwistjoni, il-projbizzjoni tal-ivvjaġġar “mhux essenzjali” kienet tirrestrinġi, b’mod drastiku ħafna, id-dritt ta’ ħruġ żgurat, inter alia, fl-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Dan huwa minnu, indipendentement mill-fatt li l-ivvjaġġar lejn Stati Membri oħra (jiġifieri dawk ikklassifikati “ħodor” jew “sofor”) baqa’, għall-kuntrarju, illimitat. Fil-fehma tiegħi, huwa biżżejjed li dawn il-persuni ma setgħux jivvjaġġaw liberament lejn l-Istat tal-għażla tagħhom  ( 58 ). Fir-rigward tal-Istati Membri “ħomor”, il-possibbiltà għaċ-ċittadini tal-Unjoni li jeżerċitaw id-dritt ta’ ħruġ kienet limitata b’mod sinjifikattiv. Fil-fatt, dan id-dritt ġie miċħud fir-rigward ta’ ħafna skopijiet ta’ vvjaġġar, fosthom it-turiżmu. Barra minn hekk, sa fejn din kienet tapplika għaċ-ċittadini tal-Unjoni – bl-eċċezzjoni taċ-ċittadini Belġjani  ( 59 ) u tal-Istati Membri l-oħra li jirrisjedu fil-Belġju  ( 60 ) – li xtaqu jidħlu fit-territorju Belġjan minn Stat Membru “aħmar”, il-projbizzjoni tal-ivvjaġġar ikkontestata kienet tirrestrinġi, b’mod daqstant sever, id-dritt ta’ dħul żgurat, inter alia, fl-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva, għal raġunijiet simili.

50.

It-tieni, sa fejn dawn kienu japplikaw għal ċittadini tal-Unjoni li ma humiex mill-Belġju, li kienu jirrisjedu fil-Belġju, mar-ritorn tagħhom minn vjaġġ “mhux essenzjali” lejn Stat Membru “aħmar”, ir-rekwiżiti ta’ kwarantina u ta’ ttestjar ta’ skrinjar kienu jirrestrinġu wkoll id-dritt ta’ dħul previst fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. B’mod partikolari, l-obbligu ta’ kwarantina kien jillimita b’mod drastiku l-possibbiltà ta’ moviment fit-territorju Belġjan, li kellu, fil-fehma tiegħi, effett ekwivalenti sabiex jittardja d-dħul f’dan it-territorju. Sa fejn dawn kienu japplikaw għaċ-ċittadini Belġjani fl-istess ċirkustanzi, dawn ir-rekwiżiti, filwaqt li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju stabbilit mill-ġdid fl-Artikolu 3(2) tal-Protokoll Nru 4 tal-KEDB  ( 61 ), kienu jirrestrinġu, fil-fehma tiegħi, id-dritt għall-moviment liberu, kif żgurat mill-Artikolu 21 TFUE, għal raġunijiet simili.

4.

Possibbiltà “eċċezzjonali” ta’ deroga mid‑dritt tal‑Unjoni skont l‑Artikolu 347 TFUE?

51.

Fid-dawl ta’ wħud mill-argumenti mressqa mill-intervenjenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, nixtieq nindirizza, f’dan l-istadju ta’ dawn il-konklużjonijiet, kunsiderazzjoni importanti dwar il-possibbiltà, għall-Istati Membri, li jidderogaw mid-dritt tal-Unjoni matul il-pandemija tal-COVID‑19.

52.

Fil-fatt, dawn l-intervenjenti jsostnu li l-pandemija kienet tikkostitwixxi, tal-inqas matul l-ewwel xhur tagħha, “kriżi”, li kienet teħtieġ intervent urġenti mill-awtoritajiet pubbliċi. Nirrileva, f’dan ir-rigward, li diversi Stati Membri ddikjaraw, f’mument jew ieħor matul il-pandemija, “stat ta’ emerġenza”, li jinvolvi sospensjoni ta’ jew deroga temporanja minn liġijiet ordinarji fit-territorji tagħhom sabiex jimplimentaw il-miżuri urġenti meqjusa neċessarji sabiex tiġi indirizzata dik il-kriżi. Fil-fatt, ħafna minn dawn il-miżuri – b’mod partikolari l-lockdowns ġeneralizzati – irriflettew dawk applikabbli fi żminijiet ta’ gwerra.

53.

Dan iqajjem il-kwistjoni dwar jekk għandux jiġi applikat qafas legali “eċċezzjonali” biex jiġu evalwati l-miżuri kkontestati, minflok ir-regoli “ordinarji” tal-Unjoni u l-eċċezzjonijiet “ordinarji” tagħhom. F’dan ir-rigward, infakkar li l-Artikolu 347 TFUE jipprevedi “klawżola ta’ salvagwardja”, li tirrikonoxxi, essenzjalment, li Stati Membri jistgħu jadottaw il-miżuri li huma jqisu neċessarji, inter alia, fil-każ ta’ “disturb serju intern li jolqot l-ordni pubbliku”  ( 62 ). Din id-dispożizzjoni, li qatt ma ġiet interpretata mill-Qorti tal-Ġustizzja, tista’ teoretikament tippermetti deroga ġenerali mir-regoli kollha ta’ dan it-trattat u ta’ dawk adottati fuq il-bażi tiegħu, inklużi d-diversi dispożizzjonijiet dwar il-moviment liberu tal-persuni, f’tali ċirkustanzi  ( 63 ). Bla dubju, il-kwistjonijiet dwar jekk u, jekk ikun il-każ, sa fejn il-pandemija tal-COVID‑19 tista’ titqies li kkawżat tali “disturbi serji interni” fl-Istati Membri  ( 64 ), kif ukoll dwar il-kundizzjonijiet u l-limiti possibbli l-oħra marbuta ma’ din il-“klawżola ta’ salvagwardja”, huma estremament sensittivi.

54.

Madankollu, minbarra l-fatt li l-Gvern Belġjan ma invokax l-Artikolu 347 TFUE  ( 65 ), quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew xi mkien ieħor, ikun, fi kwalunkwe każ, neċessarju li tingħata deċiżjoni dwar din id-dispożizzjoni biss jekk miżuri nazzjonali bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma setgħux jiġu ġġustifikati skont ir-regoli “ordinarji” tal-Unjoni u l-eċċezzjonijiet “ordinarji” tagħhom  ( 66 ). Madankollu, kif ser nispjega fil-bqija ta’ dawn il-konklużjonijiet, dawn ir-regoli huma flessibbli biżżejjed sabiex jakkomodaw il-partikolarità tas-sitwazzjoni inkwistjoni.

5.

Fuq il‑legalità tar‑restrizzjonijiet fuq l‑ivvjaġġar ikkontestati fid‑dawl tal-klawżoli ta’ deroga previsti mid‑Direttiva dwar iċ‑ċittadinanza

55.

Anki skont id-dritt “ordinarju” tal-Unjoni, id-dritt għall-moviment liberu li jgawdu minnu ċ-ċittadini tal-Unjoni ma huwiex assolut. Huma permissibbli r-restrizzjonijiet  ( 67 ). Madankollu, sabiex tkun kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, kwalunkwe restrizzjoni għandha tosserva, b’mod partikolari, il-kundizzjonijiet stabbiliti fih. Sa fejn ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, dawn għandhom jiġu evalwati skont il-kundizzjonijiet previsti fil-Kapitolu VI ta’ dan l-istrument. Barra minn hekk, sa fejn dawn ir-restrizzjonijiet kienu japplikaw għaċ-ċittadini Belġjani li jirritornaw fil-Belġju, li eżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ moviment liberu, infakkar li għalkemm din is-sitwazzjoni ma taqax taħt id-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, iżda taħt l-Artikolu 21 TFUE, il-kundizzjonijiet ta’ deroga previsti minn din id-direttiva japplikaw b’analoġija  ( 68 ).

56.

Bħala introduzzjoni għall-Kapitolu VI, l-Artikolu 27(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jinkludi r-regola ġenerali li l-Istati Membri għandhom permess jirrestrinġu l-“libertà ta’ moviment” taċ-ċittadini tal-Unjoni għal raġunijiet ta’ “ordni pubbliku”, “sigurtà pubblika” jew “saħħa pubblika”. Din ir-regola ġenerali hija speċifikata fil-bqija ta’ dan il-kapitolu. B’mod partikolari, l-Artikolu 29(1) ta’ din id-direttiva jirregola l-possibbiltà għall-Istati Membri li jirrestrinġu din il-“libertà” għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”. Fir-rigward tal-legalità ta’ miżuri nazzjonali adottati għal tali raġunijiet, dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet għandhom għalhekk jinqraw flimkien. Flimkien, dawn jimponu sensiela ta’ kundizzjonijiet, li se jkunu spjegati f’iktar dettall hawn taħt, u għandhom jiġu rrispettati fil-każijiet kollha  ( 69 ).

57.

Filwaqt li l-Gvern Belġjan invoka l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza kemm quddiem il-qorti tar-rinviju kif ukoll quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, Nordic Info ssostni li, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fihom humiex issodisfatti, dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux ikopru r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Dan jeħtieġ diskussjoni astratta dwar il-portata ta’ dawn id-dispożizzjonijiet (a), qabel ma ssir evalwazzjoni speċifika ta’ dawn il-miżuri fid-dawl tal-kundizzjonijiet inkwistjoni (b).

a)

Il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 27(1) u tal‑Artikolu 29(1) tad‑Direttiva dwar iċ‑ċittadinanza

58.

Fil-fehma ta’ Nordic Info, l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza ma humiex, b’mod ġenerali, wiesgħa biżżejjed sabiex ikopru – kompletament jew, tal-inqas, parzjalment – ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħal dawk inkwistjoni għaliex dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu restrizzjonijiet biss fuq id-dritt ta’ dħul, u mhux id-dritt ta’ ħruġ (1) u, fi kwalunkwe każ, jippermettu biss restrizzjonijiet “individwali” għall-moviment liberu, u mhux restrizzjonijiet “ġenerali” (2). Jiena nindirizza dawn l-oġġezzjonijiet suċċessivament fit-taqsimiet li ġejjin.

1)

Fuq il‑possibbiltà li jiġu ristretti kemm id‑dritt ta’ dħul kif ukoll id‑dritt ta’ ħruġ

59.

Infakkar li l-Artikolu 27(1), moqri flimkien mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, jippermetti lill-Istati Membri jirrestrinġu l-“libertà ta’ moviment” għal raġunijiet ta’ saħħa pubblika, mingħajr ebda preċiżazzjoni oħra fir-rigward tat-tip ta’ miżuri li jistgħu jittieħdu mill-awtoritajiet nazzjonali.

60.

Fl-ewwel lok, dawn it-termini jkopru l-possibbiltà ta’ restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ dħul stabbiliti fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Dan jinkludi, minn naħa, il-possibbiltà ta’ projbizzjoni ta’ dħul fit-territorju ta’ Stat Membru. Madankollu, japplikaw ir-riżervi. Din id-dispożizzjoni ma tista’ tintuża qatt minn Stat Membru sabiex jirrifjuta d-dħul fit-territorju tiegħu liċ-ċittadini tiegħu stess – għas-sempliċi raġunijiet li (i) din id-direttiva ma tapplikax f’din is-sitwazzjoni, u (ii) hija prekluża mill-prinċipju stabbilit mill-ġdid fl-Artikolu 3(2) tal-Protokoll Nru 4 tal-KEDB  ( 70 ). Barra minn hekk, isegwi mill-Artikolu 29(2) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza li Stat Membru ma jistax jipprojbixxi, għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”, id-dħul – wara, pereżempju, vjaġġ lejn l-Isvezja – ta’ ċittadini ta’ Stati Membri oħra li jirrisjedu fit-territorju tiegħu  ( 71 ). Min-naħa l-oħra, Stat Membru jista’, bħala prinċipju, jimponi fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni li ma jistgħux jiġu pprojbiti milli jidħlu fit-territorju nazzjonali, tipi oħra ta’ restrizzjonijiet fuq id-dħul tagħhom li ma għandhomx effett ekwivalenti għal rifjut. Ir-rekwiżiti ta’ kwarantina u ta’ ttestjar imposti fuq ir-residenti tal-Belġju mar-ritorn tagħhom minn pajjiżi b’“riskju għoli” jaqgħu f’din il-kategorija  ( 72 ).

61.

Fit-tieni lok, jiena tal-fehma li, kuntrarjament għal dak li ssostni Nordic Info, l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jistgħu wkoll ikopru l-possibbiltà ta’ restrizzjonijiet għad-dritt ta’ ħruġ stabbilit fl-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva, bħal projbizzjoni ta’ ħruġ  ( 73 ). Għalkemm it-titolu tal-Kapitolu VI jista’ jqarraq bil-qarrej f’dan ir-rigward  ( 74 ), l-ewwel, l-espressjoni “libertà ta’ moviment” użata fih hija evidentement wiesgħa biżżejjed sabiex tinkludi dan id-dritt. It-tieni, ma jsegwix mill-fatt li l-Artikolu 29(2) jindirizza, essenzjalment, miżura speċifika, jiġifieri r-rifjut ta’ permess ta’ dħul, li huma biss ir-restrizzjonijiet fuq id-dritt ta’ dħul li huma permessi għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika” – peress li l-għan ta’ din id-dispożizzjoni ma huwiex li telenka r-restrizzjonijiet kollha permissibbli għall-moviment liberu skont l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1), iżda sempliċement li tinkwadra l-użu ta’ din il-miżura. Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija konformi mal-għan imfittex mid-deroga ta’ “saħħa pubblika” prevista minn dawn id-dispożizzjonijiet – li huwa, kif jirriżulta mill-formulazzjoni ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, li jippermetti lil Stat Membru jipproteġi t-territorju tiegħu u l-popolazzjoni tiegħu kontra t-tixrid ta’ ċertu mard infettiv jew li jittieħed. Tassew, l-awturi tal-Artikolu 29(1) (probabbilment) kellhom f’moħħhom l-eżempju ta’ Stat Membru li jimpedixxi lill-vjaġġaturi li jġorru tali mard milli jidħlu fit-territorju tiegħu u milli “jdaħħlu” l-mard magħhom. Madankollu, il-protezzjoni tat-territorju ta’ Stat tista’ wkoll, f’ċerti sitwazzjonijiet, tiġġustifika r-restrizzjoni tal-ħruġ tar-residenti tiegħu stess, sabiex jiġu pprojbiti milli “jġibu lura magħhom” tali mard meta jirritornaw  ( 75 ). Finalment, din l-interpretazzjoni hija kkonfermata mix-xogħol preparatorju  ( 76 ) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza  ( 77 ).

2)

Fuq il‑possibbiltà li l‑moviment liberu jiġi ristrett permezz ta’ miżuri ġenerali

62.

Il-miżuri nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellhom applikazzjoni ġenerali. Fil-fatt, il-projbizzjoni tal-ivvjaġġar u r-rekwiżiti ta’ kwarantina u ttestjar kienu japplikaw sistematikament għal kategoriji astratti u wiesgħa ta’ persuni f’sitwazzjonijiet determinati b’mod oġġettiv – il-persuni li jivvjaġġaw lejn jew minn Stat Membru tal-Unjoni b’ “riskju għoli” għal għan “mhux essenzjali”, persuni li jivvjaġġaw lejn jew minn pajjiż terz mhux fiż-żona Schengen, eċċ.

63.

Madankollu, Nordic Info ssostni li huma biss miżuri individwali li jirrestrinġu d-dritt għall-moviment liberu li jistgħu jiġu ġġustifikati fuq il-bażi tal-Artikolu 27(1), moqri flimkien mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Tali miżuri jistgħu jiġu adottati biss każ b’każ, meta evalwazzjoni individwali tas-sitwazzjoni ta’ persuna partikolari tiżvela li din tippreżenta perikolu għas-saħħa pubblika – minħabba li din il-persuna tippreżenta sintomi ta’, jew kellha espożizzjoni għal, waħda mill-mard imsemmi f’din id-dispożizzjoni – u tippreżenta, għalhekk, riskju reali li tkun infettata u li xxerred din il-marda.

64.

Bħall-Gvernijiet tal-Belġju, tar-Rumanija u tan-Norveġja, kif ukoll il-Kummissjoni, jiena tal-fehma li restrizzjonijiet ġenerali għal-libertà ta’ moviment jistgħu, skont l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, jiġu adottati għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”, mingħajr ma tkun neċessarja tali evalwazzjoni każ b’każ  ( 78 ).

65.

L-ewwel, dawn id-dispożizzjonijiet jirreferu, rispettivament, għar-“restrizzjonijiet” li l-Istati Membri jistgħu jimplimentaw kif ukoll għall-“miżuri li jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment” li huma jistgħu jadottaw għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”. Dawn it-termini wiesgħa jistgħu jinkludu kemm miżuri individwali kif ukoll ġenerali.

66.

It-tieni, l-istruttura ġenerali tal-Kapitolu VI tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza ssaħħaħ din l-interpretazzjoni. Fil-fatt, filwaqt li l-Artikolu 27(2) jipprevedi, f’dak li jirrigwarda l-miżuri meħuda għal raġunijiet ta’ “ordni pubbliku” jew ta’ “sigurtà pubblika”, li dawn “għandhom ikunu bbażati esklussivament fuq il-kondotta personali ta’ l-individwu kkonċernat” u li “[ġ]ustifikazzjonijiet li huma iżolati mill-partikolaritajiet tal-każ jew li jiddependu fuq konsiderazzjonijiet ta’ prevenzjoni ġenerali m’għandhomx jiġu aċċettati”, l-Artikolu 29 ma jsemmix tali rekwiżit fir-rigward tal-miżuri meħuda għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”  ( 79 ).

67.

Ċertament, din id-differenza fil-formulazzjoni ma tistax, waħedha, tkun determinanti. It-test tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza ma huwiex ħieles minn inkonsistenzi  ( 80 ). Fil-passat, il-Qorti tal-Ġustizzja, ġustament estendiet in-neċessità għal evalwazzjoni individwali għal dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza li ma jsemmuhiex b’mod espress. Hija għamlet dan, b’mod partikolari, fis-sentenza tagħha McCarthy et  ( 81 ), fir-rigward ta’ miżuri meħuda minħabba abbuż ta’ dritt, skont l-Artikolu 35 ta’ din id-direttiva.

68.

Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita ruħha għal miżuri meħuda għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”, skont l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, bħall-Gvernijiet tal-Belġju, tar-Rumanija u tan-Norveġja kif ukoll il-Kummissjoni, nirrileva, bħala t-tielet punt, li huwa loġiku li jitħalla marġni ta’ manuvra ikbar lill-Istati Membri f’dak li jirrigwarda t-theddid għas-“saħħa pubblika”, għall-kuntrarju tat-theddid għall-“ordni pubbliku” jew is-“sigurtà pubblika” u tal-aġir abbużiv, peress li dawn huma, sempliċement, elementi differenti.

69.

Minn naħa, it-theddid għall-“ordni pubbliku” jew għas-“sigurtà pubblika” jirriżultaw ġeneralment mill-aġir ta’ ċerti individwi speċifiċi, bħal terroristi jew kriminali perikolużi. Għalhekk, l-awtoritajiet pubbliċi, bħala prinċipju, ma għandhomx ikunu jistgħu jadottaw, b’mod partikolari minħabba l-importanza tad-dritt ta’ moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni, miżuri ġenerali preventivi, bħall-projbizzjoni tad-dħul tal-persuni kollha milli jivvjaġġaw minn ċerti pajjiżi minħabba li xi wħud minnhom jistgħu jkunu perikolużi. Dan mhux biss imur lil hinn minn dak li huwa neċessarju f’dan ir-rigward, iżda nqis li, f’soċjetà demokratika, ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali ħafna, l-awtoritajiet pubbliċi ma għandhomx jitħallew jassumu li l-individwi huma perikolużi minħabba s-sempliċi fatt li jappartjenu għal kategorija daqstant wiesgħa u astratta ta’ persuni  ( 82 ). F’dan ir-rigward, kunsiderazzjonijiet dwar id-dinjità individwali huma rilevanti. Fil-fatt, f’ħafna każijiet, tali approċċ ikun ibbażat fuq preġudizzju  ( 83 ). L-istess loġika tapplika fir-rigward tal-prevenzjoni tal-abbuż tad-dritt għall-moviment liberu. Anki meta jkun hemm ħafna każijiet ta’ dħul abbużiv ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jippretendu li jkunu membri tal-familja ta’ ċittadini tal-Unjoni, l-Istati Membri ma jistgħux, għal raġunijiet ta’ prekawzjoni, jadottaw miżuri ġenerali li jċaħħdu lill-membri kollha tal-familja mid-dritt tagħhom, inter alia, skont id-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza  ( 84 ).

70.

Min-naħa l-oħra, it-theddida għas-“saħħa pubblika” li hija rilevanti skont l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, jiġifieri, ir-riskju ta’ tixrid fit-territorju ta’ Stat Membru ta’ ċertu “mard b’potenzal epidermiku” jew ta’ “mard ieħor infettiv jew mard parassit kontaġjuż”, ġeneralment ma hijiex marbuta mal-imġiba ta’ ċerti individwi speċifiċi. Is-sitwazzjoni epidemjoloġika f’pajjiż partikolari tista’ tkun kunsiderazzjoni rilevanti f’dan ir-rigward  ( 85 ). F’ċerti ċirkustanzi, skont il-grad ta’ kontaġġju tagħhom, parti kbira, jekk mhux popolazzjoni sħiħa, tista’ tkun infettata. F’dan il-kuntest, miżuri individwali meħuda fil-punt tad-dħul jew tal-ħruġ tal-vjaġġaturi fit-territorju ta’ Stat Membru, fuq il-bażi ta’ sintomi apparenti jew ta’ espożizzjoni kkonfermata għall-mard inkwistjoni mhux dejjem jafu jkunu effettivi biżżejjed sabiex jipprevjenu jew jillimitaw it-tixrid tagħhom  ( 86 ). Restrizzjonijiet ġenerali tal-moviment liberu, adottati fuq raġunijiet ta’ prekawzjoni, immirati, pereżempju, lejn il-persuni kollha li jkunu qegħdin jivvjaġġaw minn ċerti pajjiżi jew reġjuni b’“riskju għoli”, jistgħu jkunu meħtieġa. L-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza għandhom jiġu interpretati skont dan. Għalkemm dawn id-dispożizzjonijiet, bħala klawżoli derogatorji, għandhom jiġu interpretati b’mod strett  ( 87 ), din l-interpretazzjoni għandha madankollu tiżgura li dawn ikunu xierqa  ( 88 ). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 168(1) TFUE, “[i]l-livell għoli ta’ ħarsien tas-saħħa fiżika u mentali għandu jkun assigurat fid-definizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ l-istrateġiji u l-attivitajiet kollha ta’ l-Unjoni”, inkluż il-moviment liberu tal-persuni – obbligu tant importanti li jiġi stabbilit mill-ġdid fit-tieni sentenza tal-Artikolu 35 tal-Karta. Il-kontroll tal-epidemiji huwa parti inerenti għal dan l-għan  ( 89 ).

71.

Hemm kontroargument tal-aħħar, li għandu jiġi indirizzat qabel ma tingħalaq din it-taqsima. Fil-fatt, l-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jinkludu salvagwardji għaċ-ċittadini tal-Unjoni suġġetti għal miżuri li jirrestrinġu d-drittijiet li huma jisiltu minn din id-direttiva. L-awtoritajiet nazzjonali għandhom, skont l-Artikoli 30(1) u (2), rispettivament jikkomunikaw lill-“persuni kkonċernati” “kwalunkwe deċiżjoni li tittieħed skond l-Artikolu 27(1)” u jinformawhom dwar ir-“raġunijiet ta’ politika pubblika [ordni pubbliku], ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika li fuqhom qed tittieħed id-deċiżjoni fil-każ tagħhom”. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 31(1) ta’ dik id-direttiva, dawn l-awtoritajiet għandhom jiżguraw li l-“persuni kkonċernati” ikollhom proċeduri ta’ rimedju “biex jappellaw kontra jew ifittxu reviżjoni ta’ kwalunkwe deċiżjoni meħudha kontrihom minħabba raġunijiet ta’ politika pubblika [ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika”.

72.

F’dan il-kuntest, Nordic Info ssostni li l-fatt li dawn id-dispożizzjonijiet jirreferu b’mod konsistenti għal “deċiżjonijiet” indirizzati lil ċerti “persuni kkonċernati” jimplika neċessarjament li jistgħu jittieħdu biss miżuri individwali fuq il-bażi tal-Artikolu 27(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, anki għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”. Jista’ wkoll leġittimament isir il-punt li, peress li s-salvagwardji inkwistjoni kienu maħsuba, fi kliem il-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex “jippermettu lill-persuna kkonċernata tinvoka ċirkustanzi u kunsiderazzjonijiet relatati mas-sitwazzjoni personali tagħha”  ( 90 ), li tippermetti lill-Istati Membri jadottaw, fuq il-bażi ta’ din id-dispożizzjoni, miżuri ta’ portata ġenerali jista’ jċaħħad dawk is-salvagwardji mis-sustanza tagħhom.

73.

Jiena ma naħsibx li dan huwa l-każ. L-ewwel, kif tenfasizza l-Kummissjoni, l-għan tal-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza ma huwiex li jiġu limitati t-tip ta’ miżuri li jistgħu jiġu adottati skont l-Artikolu 27(1), iżda biss li jipprevedu ċerti salvagwardji meta jittieħdu tali miżuri. Il-fatt li l-Artikoli 30 u 31 jużaw it-terminu “deċiżjoni”, b’kuntrast mat-termini iktar wiesgħa ta’ “restrizzjonijiet” jew “miżuri”, jirrifletti biss il-fatt li, kif jista’ jiġi dedott mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti, huma ta’ spiss meħtieġa miżuri individwali minn din id-direttiva u li, evidentement, il-leġiżlatur tal-Unjoni kellu dawn il-miżuri f’moħħu meta abbozza dawn id-dispożizzjonijiet. B’mod ġenerali, it-termini “miżuri” u “deċiżjonijiet” jidhru li huma użati mingħajr distinzjoni fid-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, u mhux dejjem b’mod koerenti  ( 91 ), fis-sens li ma tista’ tinsilet l-ebda konklużjoni mill-użu ta’ terminu wieħed jew l-ieħor f’dispożizzjoni partikolari. It-tieni, għalkemm dawn id-dispożizzjonijiet ma ġewx abbozzati fid-dawl ta’ miżuri ġenerali, dan ma jfissirx li l-possibbiltà li jiġu adottati tali miżuri għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika” ċċaħħad dawk id-dispożizzjonijiet minn kull effett utli. Iċ-ċittadini tal-Unjoni xorta għandhom ikunu jistgħu, sa ċertu punt, “[j]invoka[w] ċirkustanzi u kunsiderazzjonijiet relatati mas-sitwazzjoni personali [tagħhom]”. Ser nerġa’ lura għal dan l-aspett fil-punti 115 sa 119 iktar ’il quddiem.

b)

Fuq il‑kwistjoni dwar jekk il‑kundizzjonijiet stabbiliti fl‑Artikolu 27(1) u fl‑Artikolu 29(1) tad‑Direttiva dwar iċ‑ċittadinanza kinux issodisfatti fiċ‑ċirkustanzi inkwistjoni

74.

Fit-taqsimiet preċedenti spjegajt għaliex miżuri nazzjonali bħal dawk ikkontestati fil-kawża prinċipali jistgħu, bħala prinċipju, jiġu ġġustifikati skont l-Artikolu 27(1) moqri flimkien mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza.

75.

Madankollu, sabiex ikunu kompletament kompatibbli ma’ dawn id-dispożizzjonijiet, tali miżuri għandhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet kollha li jirriżultaw minnhom. B’mod iktar preċiż, dawn kellhom jiġu implimentati b’reazzjoni għal theddida serja, reali u rilevanti għas-“saħħa pubblika” (1) u għandhom josservaw il-prinċipji ta’ ċertezza legali (2), ta’ ugwaljanza fit-trattament (3) kif ukoll ta’ proporzjonalità (4). Huwa l-Istat Membru inkwistjoni li għandu juri li dan huwa l-każ. Barra minn hekk, hija finalment il-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tevalwa l-fatti, li għandha tiddetermina jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti fil-kawża prinċipali. Il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, tista’ tipprovdi gwida dwar din il-kwistjoni, fuq il-bażi tal-informazzjoni quddiemha. Għal dan l-għan, ser neżamina dawk il-kundizzjonijiet sussegwentement fit-taqsimiet li ġejjin.

1)

Fuq l‑eżistenza ta’ theddida serja, reali u rilevanti għas‑“saħħa pubblika”

76.

Kif indikat hawn fuq, l-użu tal-ġustifikazzjoni ta’ “saħħa pubblika” stabbilita fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza huwa inkwadrat mill-Artikolu 29. Din l-aħħar dispożizzjoni fiha definizzjoni preċiża taċ-ċirkustanzi rilevanti li fihom tali motivi jistgħu jiġu validament invokati  ( 92 ). Skont l-ewwel paragrafu tiegħu, ċertu mard biss jista’ jiġġustifika l-implimentazzjoni ta’ miżuri li jirrestrinġu l-moviment liberu. Dawn jinkludu l-“mard b’potenzal epidermiku kif imfisser mill-[WHO]” – jiġifieri r-Regolamenti Internazzjonali dwar is-Saħħa (2005) (iktar ’il quddiem ir-“RIS”)  ( 93 ).

77.

B’mod ċar, il-COVID‑19 taqa’ taħt din il-kategorija. Nosserva li, fit‑30 ta’ Jannar 2020  ( 94 ), id-Direttur Ġenerali tal-WHO kkonstata li t-tifqigħa tal-marda inkwistjoni kienet tikkostitwixxi “emerġenza għas-saħħa pubblika ta’ tħassib internazzjonali” [traduzzjoni mhux uffiċjali] fis-sens ta’ dan l-istrument  ( 95 ). Barra minn hekk, fil‑11 ta’ Marzu 2020, l-istess istituzzjoni, fid-dawl taż-żieda esponenzjali tal-każijiet u tal-pajjiżi affettwati, ikklassifikat il-COVID‑19 bħala pandemija  ( 96 ).

78.

Madankollu, il-fatt li ċerti miżuri ġew adottati għal tali marda ma huwiex biżżejjed sabiex jiġu kkunsidrati bħala ġġustifikati skont l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-awtoritajiet pubbliċi jinvokaw motivi ta’ “saħħa pubblika” sabiex jiġġustifikaw restrizzjoni tad-dritt għall-moviment liberu li jgawdu minnu ċ-ċittadini tal-Unjoni, huma għandhom juru, b’mod sodisfaċenti, li l-miżuri inkwistjoni huma meħtieġa sabiex jipproteġu b’mod effettiv l-interessi li dawn id-dispożizzjonijiet jirreferu għalihom  ( 97 ). Filwaqt li jirriżulta mir-raġuni stess tal-Artikolu 29(1) li, b’mod ġenerali, il-mard imsemmi fih huwa kkunsidrat bħala li jikkostitwixxi theddida serja għas-“saħħa pubblika”, miżuri preventivi kontra tali mard ma jistgħux jiġu imposti fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni b’mod sistematiku  ( 98 ): din it-theddida għandha tkun reali, u mhux sempliċement ipotetika, fiċ-ċirkustanzi tal-każ. Għalhekk, l-awtoritajiet pubbliċi għandhom juru, billi jwettqu evalwazzjoni tar-riskji, fuq il-bażi tal-iktar data xjentifika affidabbli li tkun disponibbli fil-mument meta seħħew il-fatti u r-riżultati l-iktar aġġornati tar-riċerka internazzjonali, il-probabbiltà li t-theddida inkwistjoni timmaterjalizza ruħha, kif ukoll il-gravità tal-impatt fuq is-“saħħa pubblika” jekk fil-fatt din isseħħ  ( 99 ).

79.

Madankollu, kif isostnu l-gvernijiet intervenjenti u l-Kummissjoni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li, meta, wara li titwettaq tali evalwazzjoni tar-riskji, tkun teżisti inċertezza dwar l-eżistenza jew il-portata tal-allegat riskju għas-“saħħa pubblika”, iżda l-probabbiltà ta’ dannu reali għal dan l-interess tippersisti fil-każ li r-riskju jimmaterjalizza ruħu, Stat Membru jista’, skont il-prinċipju ta’ prekawzjoni, jieħu miżuri mingħajr ma jkollu għalfejn jistenna li r-realtà u l-gravità ta’ dan ir-riskju jsiru kompletament apparenti  ( 100 ). Għalkemm xorta jrid ikun hemm xi prova tan-neċessità ta’ miżuri kawtelatorji, l-oneru tal-prova huwa baxx f’tali ċirkustanzi, li jippermetti lill-awtoritajiet nazzjonali jaġixxu bl-urġenza meħtieġa. Għaldaqstant, qorti msejħa sabiex tevalwa tali miżuri għandha, fil-fehma tiegħi, tillimita ruħha li tistħarreġ jekk l-evalwazzjoni mill-awtoritajiet tal-eżistenza ta’ theddida reali u serja għas-“saħħa pubblika” hijiex ibbażata fuq raġunijiet raġonevoli.

80.

Fil-kawża ineżami, ma huwiex ikkontestat li dan kien il-każ, fir-rigward tal-COVID‑19, fl-eqqel tal-“ewwel mewġa” tal-pandemija fl-Unjoni. Dak iż-żmien, iż-żieda esponenzjali fl-għadd ta’ każijiet ittrasformat it-tifqigħa ta’ din il-marda fi “kriżi tas-saħħa”. Irrispettivament mill-inċertezza xjentifika dwar is-sors, it-trażmissibbiltà, id-dinamika tal-infezzjoni u l-effetti tal-coronavirus (dak iż-żmien) ġdid, l-awtoritajiet pubbliċi kellhom iktar minn raġunijiet raġonevoli biżżejjed sabiex jemmnu li l-pandemija kienet theddida reali u serja għas-sigurtà tal-provvista tal-kura tas-saħħa – peress li s-sistemi nazzjonali tal-kura tas-saħħa sabuha diffiċli jkampaw mal-għadd ta’ persuni li kellhom jiġu rrikoverati fl-isptar – kif ukoll għall-ħajja u l-integrità fiżika tal-popolazzjoni tagħhom. Barra minn hekk, huwa diffiċli li tiġi miċħuda l-osservazzjoni li, f’dak iż-żmien, il-pandemija kienet “kapaċi jkollha konsegwenzi serji ħafna mhux biss għas-saħħa, iżda għas-soċjetà, l-ekonomija, il-funzjonament tal-Istat u l-ħajja b’mod ġenerali”  ( 101 ).

81.

Għalhekk, l-awtoritajiet pubbliċi setgħu raġonevolment, tal-inqas, jikkunsidraw li l-kontroll tat-tixrid tal-COVID‑19 kien sar neċessità sabiex jissalvagwardjaw is-sistemi tal-kura tas-saħħa tagħhom u jimmitigaw il-konsegwenzi tal-virus fuq is-soċjetà kollha kemm hija u li, għal dan l-għan, huma kellhom bżonn, inter alia, jimplimentaw sett ta’ “interventi mhux farmaċewtiċi”, inklużi restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar, sabiex jipprovaw inaqqsu t-trażmissjoni  ( 102 ) tal-marda fil-komunità  ( 103 ).

82.

Madankollu, il-kwistjoni kruċjali, għall-finijiet tal-kawża prinċipali, hija jekk dan kienx għadu l-każ, fil-Belġju, fil-mument tal-adozzjoni u tal-implimentazzjoni tal-miżuri kkontestati għad-detriment ta’ Nordic Info – jiġifieri, b’mod ġenerali, fil-bidu tax-xahar ta’ Lulju 2020. Fil-fatt, il-legalità ta’ dawn il-miżuri għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-kuntest prevalenti  ( 104 ).

83.

Dak iż-żmien, il-gravità tal-“ewwel mewġa” kienet għaddiet. Is-sitwazzjoni epidemjoloġika ġenerali fl-Unjoni kienet diġà bdiet turi sinjali ta’ titjib sa minn Mejju, li wassal għal “ottimiżmu kawt”  ( 105 ), sal-punt li l-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri biex jikkunsidraw l-illaxkar gradwali u, eventwalment, it-tneħħija tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar li kienu stabbilixxew bejniethom fil-bidu ta’ Marzu  ( 106 ). Dan it-titjib ġie kkonfermat f’Ġunju. B’hekk, diversi Stati Membri neħħew dawn ir-restrizzjonijiet fil‑15 ta’ Ġunju, u l-Kummissjoni inkoraġġixxiet lill-oħrajn jagħmlu l-istess. Ir-restrizzjoni temporanja tal-ivvjaġġar mhux essenzjali fl-Unjoni wkoll saret iktar flessibbli fit‑30 ta’ Ġunju  ( 107 ).

84.

Madankollu, il-Gvern Belġjan sostna li, filwaqt li s-sitwazzjoni epidemjoloġika fl-Unjoni fil-bidu ta’ Lulju tjiebet b’mod ġenerali, il-pandemija la kienet intemmet u lanqas kienet ikkontrollata bis-sħiħ. Fil-fatt, din is-sitwazzjoni kienet differenti ħafna minn pajjiż għall-ieħor. Għalkemm ġiet stabbilizzata fil-Belġju, data oġġettiva  ( 108 ) wriet żieda sinjifikattiva fl-infezzjonijiet li seħħew fi Stati Membri oħra, inkluża l-Isvezja. Minħabba li l-virus huwa kontaġġjuż ħafna  ( 109 ), l-awtoritajiet Belġjani kkunsidraw li r-riskju ta’ ritorn totali tal-pandemija fit-territorju nazzjonali – “tieni mewġa” (dak iż-żmien) potenzjali – kien reali, b’mod partikolari jekk il-miżuri ta’ konteniment jitneħħew kmieni wisq, minħabba l-bidu tal-vaganzi tas-sajf. Għalhekk, iddeċidew li jżommu xi wħud minn dawn il-miżuri, inklużi r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati, filwaqt li adattawhom għar-riskju.

85.

Fil-fehma tiegħi, l-evalwazzjoni mill-awtoritajiet Belġjani tar-riskju għas-“saħħa pubblika” fil-mument meta seħħew il-fatti tidher raġonevoli, fid-dawl tal-prinċipju ta’ prekawzjoni  ( 110 ). Il-miżuri kkontestati jidhru, għalhekk, li huma ġġustifikati skont l-Artikolu 27(1) u l-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza. Il-fatt li, f’dak iż-żmien, ma kienx hemm trattament jew tilqim awtorizzati u/jew effettivi sabiex jittaffa l-impatt li l-virus jista’ jkollu fuq il-popolazzjoni jtendi li jikkonferma r-raġonevolezza ta’ din l-evalwazzjoni. Madankollu, kif enfasizzat il-Kummissjoni, il-portata tar-riskju kienet tiddependi wkoll mill-kapaċità prevedibbli, inter alia, tas-sistema tal-kura tas-saħħa Belġjana li tkampa ma’ żieda ġdida potenzjali fl-infezzjonijiet fit-territorju nazzjonali, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju  ( 111 ).

86.

B’kuntrast ma’ dan, il-fatt li Stati Membri oħra neħħew, madwar dan il-perijodu, uħud mill-miżuri jew il-miżuri kollha li huma kienu implimentaw sabiex jillimitaw it-trażmissjoni tal-virus ma huwiex determinanti f’dan ir-rigward. Fil-fatt, peress li, l-ewwel, is-saħħa u l-ħajja umana jokkupaw l-ewwel post fost l-interessi protetti mit-Trattat FUE  ( 112 ), it-tieni, din il-kompetenza f’dan il-qasam hija, essenzjalment, imħollija lill-Istati Membri  ( 113 ) u, it-tielet, li kull azzjoni tal-Unjoni għandha tosserva r-“responsabbiltajiet” tal-Istati Membri f’dan il-qasam  ( 114 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet repetutament li huma l-Istati Membri li għandhom jiddeterminaw, b’mod partikolari, “[i]l‑livell ta’ protezzjoni li huma jixtiequ jiżguraw lis‑saħħa pubblika” u li għalhekk għandhom jingħataw “marġni ta’ diskrezzjoni” f’dan il-qasam  ( 115 ). Għalhekk, minkejja li ċerti Stati Membri kienu manifestament ikkunsidraw il-livell ta’ riskju marbut mal-COVID‑19 bħala aċċettabbli, dan ma jikkontestax ir-raġonevolezza tal-evalwazzjoni mill-awtoritajiet Belġjani tan-neċessità ta’ miżuri ta’ prekawzjoni fil-Belġju  ( 116 ).

2)

Ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati kienu trasparenti

87.

Għalkemm, prima facie, l-awtoritajiet Belġjani kellhom raġunijiet leġittimi sabiex jimplimentaw miżuri kawtelatorji fil-mument meta seħħew il-fatti, sabiex ikunu kompatibbli mal-Artikolu 27(1) u mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, dawn il-miżuri kellhom ukoll ikunu trasparenti, jiġifieri konformi mal-prinċipju ta’ ċertezza legali. Dan il-prinċipju jeżiġi, b’mod partikolari, li d-dispożizzjonijiet legali jkunu ċari, preċiżi u prevedibbli fl-effett tagħhom, b’mod partikolari meta jkollhom, bħal f’dan il-każ, konsegwenzi negattivi għall-individwi u għall-impriżi  ( 117 ).

88.

Fil-fehma tiegħi, il-miżuri kkontestati ġew ifformulati b’ċarezza u preċiżjoni suffiċjenti sabiex il-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jirregolaw l-aġir tagħhom. L-ewwel, il-miżuri kienu ddefiniti b’mod ċar – il-projbizzjoni tal-ivvjaġġar u r-rekwiżiti ta’ kwarantina u ttestjar. It-tieni, il-lista ta’ pajjiżi “ħomor”/li għandhom “riskju għoli” li għalihom kienu japplikaw kienet disponibbli fuq paġna internet iddedikata u, għalhekk, faċilment aċċessibbli. It-tielet, huwa minnu li dawk il-miżuri kienu bbażati fuq kunċett – dak tal-ivvjaġġar “mhux essenzjali” – li n-natura miftuħa tiegħu ħolqot ċerta inċertezza għall-persuni li jixtiequ jivvjaġġaw lejn u mill-Belġju. Il-Gvern Belġjan spjega li, għalkemm dan il-kunċett ma kienx speċifikat fir-regolamenti applikabbli, lista illustrattiva ta’ raġunijiet għall-ivvjaġġar meqjusa bħala “essenzjali”, kienet madankollu disponibbli online, li kienet tikkorrispondi għal-lista applikabbli fil-kuntest tar-restrizzjoni temporanja tal-ivvjaġġar mhux essenzjali lejn l-Unjoni  ( 118 ). Dan mingħajr dubju għen lill-persuni jifhmu jekk il-vjaġġ li huma kienu qegħdin jippjanaw setax jitqies bħala “essenzjali” jew le. Madankollu, filwaqt li, fuq il-bażi ta’ din il-lista, ċerti vjaġġi kienu b’mod ċar ipprojbiti – il-vjaġġi turistiċi, pereżempju – uħud mill-indikazzjonijiet ta’ dik il-lista, bħall-“ivvjaġġar għal raġunijiet imperattivi ta’ familja”, kienu miftuħa wkoll. F’dan ir-rigward, jidhirli li l-awtoritajiet nazzjonali kienu obbligati, skont il-prinċipju ta’ ċertezza legali, li jistabbilixxu mekkaniżmu li jippermetti lill-pubbliku jistaqsi minn qabel, permezz ta’ mezzi xierqa, jekk ċertu raġuni għall-ivvjaġġar – relatat, pereżempju, mal-familja – kienx ikkunsidrat bħala “essenzjali” jew le, sabiex jevitaw li jiġu affrontati b’rifjut mhux mistenni mat-tluq jew mal-wasla. Fil-fatt, il-Gvern Belġjan spjega li kien ipprovda, “FAQ” online dwar dan is-suġġett. Kull darba li kienet issir tali mistoqsija ta’ spiss mill-pubbliku, tkun ingħatat tweġiba hemmhekk mill-awtoritajiet. Dan jidher li jissodisfa r-rekwiżit li għadni kif semmejt.

3)

Fuq ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati applikati b’mod mhux diskriminatorju

89.

Sabiex ikunu kompatibbli mal-Artikolu 27(1) u mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, il-miżuri kkontestati kellhom, ukoll, jiġu applikati b’mod mhux diskriminatorju  ( 119 ).

90.

Dan l-aspett jista’ jiġi indirizzat fil-qosor peress li jidher ċar li kien il-każ. L-ewwel, il-projbizzjoni tal-ħruġ mit-territorju Belġjan lejn pajjiżi b’“riskju għoli”/“ħomor” kienet tapplika irrispettivament min-nazzjonalità tal-vjaġġaturi. It-tieni, fir-rigward tal-projbizzjoni tad-dħul, huwa minnu li din il-miżura ma kinitx tapplika għaċ-ċittadini Belġjani u għaċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra li kienu jirrisjedu fil-Belġju, filwaqt li din kienet imposta fuq iċ-ċittadini l-oħra tal-Unjoni. Madankollu, din id-differenza fit-trattament hija ġġustifikata għaliex dawn il-kategoriji ta’ persuni ma jinsabux f’sitwazzjoni paragunabbli  ( 120 ). It-tielet, il-kwarantina u t-testijiet kienu meħtieġa mir-residenti Belġjani mar-ritorn tagħhom mill-istess pajjiżi, irrispettivament min-nazzjonalità tagħhom.

4)

Fuq il‑proporzjonalità tar‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati

91.

Sabiex ikunu kompatibbli mal-Artikolu 27(1) u mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, il-miżuri kkontestati kellhom, barra minn hekk, josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità  ( 121 ). Kif ser jiġi spjegat fid-dettall fit-taqsimiet li ġejjin, l-evalwazzjoni ta’ dan ir-rekwiżit tinkludi eżami ta’ tliet kriterji kumulattivi, jiġifieri jekk dawn il-miżuri kinux “xierqa” (i), “neċessarji” (ii) u “proporzjonati sensu stricto” (iii).

92.

Madankollu, qabel ma jiġu ttrattati l-kriterji kollha, huma meħtieġa ċerti preċiżazzjonijiet fir-rigward tal-istandard ta’ stħarriġ ta’ dan il-prinċipju li huwa applikabbli fil-kawża ineżami. Kif indika l-Gvern Norveġiż, fil-qasam tas-saħħa pubblika, huwa meħtieġ ċertu rażan f’dan ir-rigward. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet repetutament li, skont il-“marġni ta’ diskrezzjoni” li għandhom l-Istati Membri f’dan il-qasam, huma għandhom jiddeterminaw mhux biss il-livell ta’ protezzjoni li huma jixtiequ jagħtu lis-saħħa pubblika fit-territorju tagħhom, iżda wkoll “il‑mod li bih dan il‑livell għandu jintlaħaq”  ( 122 ). Barra minn hekk, din is-setgħa diskrezzjonali hija partikolarment wiesgħa f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali fejn l-awtoritajiet pubbliċi jfittxu li jirrispondu għal pandemija kkawżata minn virus ġdid, li għadha fi stadju relattivament bikri u inċert ta’ dan l-avveniment, bi żmien jew b’għarfien limitati sabiex jikkunsidraw il-miżuri l-iktar xierqa. F’tali sitwazzjoni, il-prinċipju ta’ prekawzjoni jeżiġi li l-awtoritajiet pubbliċi jkollhom marġni ta’ manuvra sinjifikattiv  ( 123 ).

93.

Biex niċċara, dan ma jfissirx li dawn l-awtoritajiet ingħataw forma ta’ carte blanche fir-reazzjoni tagħhom għall-pandemija tal-COVID‑19, b’tali mod li l-istħarriġ ġudizzjarju tal-azzjonijiet tagħhom f’dan ir-rigward għandu jiġi eskluż. Fil-fatt, l-istħarriġ ġudizzjarju huwa iktar u iktar neċessarju peress li, minħabba l-urġenza tas-sitwazzjoni, il-miżuri introdotti għall-ġlieda kontra t-tixrid ta’ din il-marda kienu spiss ġew adottati mill-gvernijiet biss, mingħajr ma segwew il-proċess deċiżjonali demokratiku normali u, b’mod partikolari, mingħajr stħarriġ parlamentari ex ante.

94.

Għalhekk, sabiex jiġu rrikonċiljati, minn naħa, dan il-marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ u, min-naħa l-oħra, l-osservanza neċessarja tal-istandards ġuridiċi, il-portata tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-prinċipju ta’ proporzjonalità fil-kawża ineżami għandha, fil-fehma tiegħi, tkun limitata, għal darba oħra, għall-kwistjoni dwar jekk l-awtoritajiet setgħux raġonevolment jikkunsidraw li l-miżuri kkontestati kienu xierqa u neċessarji għall-ġestjoni tar-riskju għas-“saħħa pubblika” imsemmi iktar ’il fuq, u proporzjonati sensu stricto  ( 124 ).

95.

Nixtieq nippreċiża wkoll mill-bidu nett li, fiż-żmien tal-mument meta seħħew il-fatti, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni adottaw  ( 125 ), skont il-kompetenza limitata tal-Unjoni fil-qasam tas-saħħa pubblika  ( 126 ), sensiela ta’ komunikazzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u linji gwida, sabiex jippromwovu livell ta’ koordinazzjoni bejn id-diversi miżuri adottati mill-Istati Membri b’reazzjoni għall-pandemija  ( 127 ). Jekk dawn l-istrumenti legali mhux vinkolanti ma kinux, mid-definizzjoni tagħhom stess, vinkolanti għall-Istati Membri, huma xorta kien ikollhom jeħduhom debitament inkunsiderazzjoni skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali. Għalhekk, il-prinċipji u r-regoli rrakkomandati stabbiliti fihom huma elementi kuntestwali rilevanti fil-kawża ineżami.

i)

Ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati dehru xierqa

96.

Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rekwiżit li kwalunkwe miżura li tirrestrinġi l-moviment liberu tkun “xierqa” jinkludi żewġ kriterji kumulattivi: il-miżura inkwistjoni, l-ewwel, trid tkun kapaċi tikkontribwixxi għall-kisba tal-għan imfittex, kif ukoll, it-tieni, trid “verament tissodisfa l-intenzjoni li dan jintlaħaq u […] tiġi implimentata b’mod koerenti u sistematiku”  ( 128 ).

–

Dawn ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar jidhru li jistgħu jikkontribwixxu għall‑għan imfittex

97.

Sabiex jissodisfa l-ewwel parti tar-rekwiżit ta’ “natura xierqa”, il-Gvern Belġjan kellu juri li r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħar-restrizzjonijiet ikkontestati setgħu jikkontribwixxu għall-prevenzjoni tar-riskju ta’ żieda ġdida fil-każijiet tal-COVID‑19 fit-territorju Belġjan. Dwar din il-kwistjoni, hija meħtieġa evidenza xjentifika u li tikkorrobora. Minkejja dan, anki f’dan il-każ, skont il-prinċipju ta’ prekawzjoni, l-oneru tal-prova huwa baxx. Fil-fatt, fil-mument meta seħħew il-fatti, filwaqt li t-theddida tal-pandemija kienet tidher reali u serja, kien hemm livell sinjifikattiv ta’ inċertezza fir-rigward tas-soluzzjonijiet disponibbli sabiex din tiġi indirizzata.

98.

F’dan ir-rigward, dan il-gvern sostna li, għalkemm ma kienx possibbli li jiġi stabbilit b’ċertezza, fil-mument meta seħħew il-fatti, li dawn il-miżuri kien ser ikollhom effett preventiv, xorta kien raġonevoli, fuq il-bażi tal-informazzjoni xjentifika disponibbli f’dak iż-żmien, li wieħed jassumi li dan seta’ kien il-każ. Kien hemm “kunsens wiesa’” bejn l-esperti mediċi nazzjonali u l-konsulenti tal-Gvern li l-movimenti internazzjonali ta’ persuni kienu qegħdin jikkontribwixxu b’mod sinjifikattiv għat-tixrid tal-COVID‑19. Ir-restrizzjoni ta’ dawn il-movimenti kienet għalhekk tidher bħala miżura xierqa għall-kontroll tal-pandemija.

99.

Naqbel li l-awtoritajiet Belġjani setgħu raġonevolment jassumu li r-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar kienu ser jikkontribwixxu għall-għan tas-“saħħa pubblika” imfittex. Madankollu, għandha ssir preċiżazzjoni addizzjonali f’dan ir-rigward peress li dik il-kontribuzzjoni ma hijiex daqstant evidenti daqskemm ġiet issuġġerita lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-gvernijiet intervenjenti u mill-Kummissjoni.

100.

Fil-fatt, fir-rigward tal-bażi xjentifika ta’ tali miżuri, ninnota li, qabel il-COVID‑19, kien ġeneralment ikkunsidrat li r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ma kinux effettivi biex jikkontjenu l-mard epidemiku  ( 129 ). Għalhekk, fl-ewwel ġimgħat tal-pandemija, il-WHO ma rrakkomandatx l-implimentazzjoni ta’ tali restrizzjonijiet fir-rigward taċ-Ċina jew ta’ pajjiżi oħra  ( 130 ). Madankollu, kif inhu magħruf, il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi injoraw il-parti tal-WHO f’dan ir-rigward  ( 131 ). L-istituzzjonijiet tal-Unjoni stess approvaw ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar implimentati fi ħdan l-Unjoni mill-Istati Membri u rrakkomandaw l-implimentazzjoni tar-restrizzjoni temporanja kkoordinata fuq l-ivvjaġġar mhux essenzjali lejn l-Unjoni, billi qiesu li l-influss kbir ta’ persuni li jivvjaġġaw mill-pajjiżi milquta mill-virus kien jinvolvi l-“importazzjoni” ta’ numru kunsiderevoli ta’ każijiet “barranin” tal-COVID‑19 fil-pajjiżi tal-wasla tagħhom, li seta’ jipproduċi tifqigħat lokali, kif fil-fatt għamel  ( 132 ). F’dan il-kuntest, diversi dokumenti xjentifiċi ppubblikati fir-rebbiegħa tal‑2020 issuġġerixxew li dawn ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar fil-fatt ikkontribwixxew sabiex jillimitaw jew, tal-inqas, jittardjaw il-wasla u t-tifqigħa inizjali tal-marda fil-pajjiżi kkonċernati  ( 133 ). Il-WHO nnifisha eventwalment irrevediet il-pożizzjoni tagħha u kkunsidrat li dawn il-miżuri kellhom ċertu valur f’dan ir-rigward  ( 134 ).

101.

Madankollu, għandu jiġi nnotat li, fil-mument meta seħħew il-fatti, il-COVID‑19 kienet diġà stabbilixxiet ruħha fit-territorju Belġjan. Wieħed b’mod leġittimu seta’ jaħseb dwar ir-restrizzjoni tal-moviment internazzjonali wara li l-virus kien diġà nfirex fil-popolazzjoni lokali. Madankollu, kif isostni l-Gvern Belġjan, u minkejja li l-provi dwar il-kwistjoni li kienu disponibbli dak iż-żmien kienu limitati u inkonklużivi  ( 135 ), kien raġonevoli li wieħed jassumi li, f’kuntest fejn, l-ewwel, is-sitwazzjoni epidemjoloġika kienet tvarja b’mod sinjifikattiv minn Stat Membru għal ieħor, b’ċerti pajjiżi li esperjenzaw rata għolja ta’ trażmissjoni ta’ virus, filwaqt li s-sitwazzjoni fit-territorju Belġjan kienet komparattivament sigura  ( 136 ), u fejn, it-tieni, kien mistenni, bis-sajf wara l-bieb, li kien ser jasal jew jirritorna influss sinjifikattiv ta’ vjaġġaturi minn dawn il-pajjiżi b’inċidenza ogħla għal raġunijiet marbuta mat-turiżmu, iż-żamma ta’ ċerti restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar bejn il-Belġju u dawn il-pajjiżi kienet tagħmel sens. Dan seta’ jikkontribwixxi, b’mod limitat, iżda ta’ min japprezza  ( 137 ), għal prevenzjoni ta’ żieda sinjifikattiva ġdida tal-każijiet tal-COVID‑19 fit-territorju Belġjan. Fil-fatt, dan seta’ jipprevjeni importazzjoni sinjifikattiva ta’ każijiet ta’ COVID‑19 “barranin” li setgħu, min-naħa tagħhom, ifixklu l-bilanċ fraġli lokali. Fil-fatt, il-WHO nnifisha pprevediet il-possibbiltà li timplimenta jew li żżomm tali restrizzjonijiet bħala waħda mill-miżuri xierqa għal-limitazzjoni tat-trażmissjoni fil-komunità f’tali kuntest  ( 138 ).

102.

Ovvjament, ladarba jidher li huwa stabbilit – b’mod raġonevoli – li r-restrizzjoni tal-movimenti internazzjonali ta’ persuni tista’ tikkontribwixxi għal-limitazzjoni tat-tixrid tal-COVID‑19, ftit li xejn hemm dubju li, kif sostnew il-gvernijiet intervenjenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-projbizzjoni kkontestata fuq l-ivvjaġġar “mhux essenzjali” kienet xierqa sabiex tillimita dan il-moviment bejn il-Belġju u l-pajjiżi b’“riskju għoli” inkwistjoni. Il-projbizzjoni ta’ “dħul” kienet tipprevjeni r-riskju li vjaġġaturi minn dawn iż-żoni “idaħħlu” magħhom każijiet tal-marda. Il-projbizzjoni ta’ “ħruġ” ipprevjeniet lir-residenti Belġjani milli jivvjaġġaw lejn dawk iż-żoni bl-istess riżultat mar-ritorn tagħhom. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti ta’ kwarantina u ta’ testijiet ta’ skrinjar imposti fuq ir-residenti Belġjani ppermettew, kif isostni l-Gvern Belġjan, lill-awtoritajiet sabiex isegwu mill-qrib l-istat ta’ saħħa tagħhom, li seta’ jikkontribwixxi għall-identifikazzjoni u għall-iżolament tal-każijiet importati ssuspettati, u b’hekk ġie limitat ir-riskju ta’ trażmissjoni għall-popolazzjoni lokali  ( 139 ).

–

Ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati dehru konsistenti

103.

Il-kwistjoni dwar jekk ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati “irriflettewx realment” intenzjoni li jintlaħaq l-għan imfittex ta’ “saħħa pubblika” tiddependi fuq jekk dawn il-miżuri kinux parti minn strateġija usa’ biex jiġi limitat it-tixrid tal-COVID‑19  ( 140 ). Dan jidher li kien il-każ. Il-Gvern Belġjan jindika li “interventi mhux farmaċewtiċi” oħra maħsuba sabiex jipprevjenu t-trażmissjoni fil-komunità – bħal miżuri ta’ iġjene, l-ittestjar, l-iżolament u t-traċċar tal-kuntatti – kienu fis-seħħ fil-mument meta seħħew il-fatti. Barra minn hekk, meta Stat Membru jirrestrinġi, kif għamel il-Belġju f’dak iż-żmien, l-ivvjaġġar minn u lejn Stati Membri oħra minħabba s-sitwazzjoni epidemjoloġika relattivament agħar tagħhom, il-konsistenza kienet tirrikjedi, fil-fehma tiegħi, li dan jimponi restrizzjonijiet simili fuq il-moviment lejn u minn żoni, ġewwa t-territorju nazzjonali, li kellhom sitwazzjoni epidemjoloġika serja  ( 141 ). Mill-proċess ma jirriżultax b’mod ċar jekk dan kienx il-każ fil-Belġju f’dak iż-żmien. Dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

104.

Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-miżuri kontenzjużi ġewx implimentati b’mod konsistenti u sistematiku, infakkar li l-applikazzjoni tagħhom kienet tiddependi mis-sitwazzjoni epidemjoloġika fil-pajjiżi kkonċernati, fattur li huwa manifestament konsistenti mal-għan ta’ saħħa pubblika mfittex. Barra minn hekk, il-pajjiżi kollha f’sitwazzjoni epidemjoloġika simili ġew ittrattati bl-istess mod f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, l-evalwazzjoni ta’ din is-sitwazzjoni f’kull pajjiż twettqet fuq il-bażi ta’ data raġonevolment affidabbli u aġġornata pprovduta mill-ECDC  ( 142 ) – fattur li mingħajr dubju kkontribwixxa għall-konsistenza tas-sistema ġenerali.

105.

Il-fatt li r-restrizzjonijiet ikkontestati ma kinux japplikaw għal vjaġġi “mhux essenzjali” ma jikkontestax, fil-fehma tiegħi, il-konsistenza tagħhom. Fil-fatt, numru limitat ta’ raġunijiet għall-ivvjaġġar kienu rrikonoxxuti bħala “essenzjali”. Il-portata ta’ din l-esklużjoni ma kinitx, għaldaqstant, ta’ natura li setgħet tipprevjeni l-kisba tal-għan ta’ saħħa pubblika mfittex  ( 143 ). Fil-fatt, din l-esklużjoni kienet neċessità fir-rigward ta’ dan l-għan. L-ostakolar ta’ dan l-ivvjaġġar “essenzjali”, b’mod partikolari l-moviment ta’ ħaddiema “essenzjali” bħal professjonisti tal-kura tas-saħħa, kien ikun detrimentali għall-ġlieda kontra l-COVID‑19. Finalment, kif ser nispjega fid-dettall iktar ’il quddiem, din l-esklużjoni kienet rekwiżit sabiex tiġi żgurata l-proporzjonalità ta’ dawn il-miżuri  ( 144 ). Barra minn hekk, infakkar li l-“għan” tal-miżuri inkwistjoni kien l-influss potenzjali ta’ vjaġġaturi għal finijiet turistiċi li ma kienx ikkonċernat minn din l-esklużjoni.

ii)

Ir‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati dehru li kienu neċessarji

106.

Ir-rekwiżit li kwalunkwe miżura restrittiva għall-moviment liberu tkun “neċessarja” jinkludi wkoll żewġ kundizzjonijiet. Għandu jiġi vverifikat, l-ewwel, jekk jeżistux miżuri alternattivi li jkunu effikaċi daqs il-miżura magħżula sabiex jintlaħaq l-għan imfittex filwaqt li jkunu inqas restrittivi  ( 145 ) u, it-tieni, jekk din il-miżura hijiex “strettament neċessarja”, jiġifieri, li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan  ( 146 ).

–

Fuq il‑kwistjoni dwar jekk kienx hemm alternattivi inqas restrittivi, iżda daqstant effettivi

107.

Bħala punt preliminari dwar din il-kwistjoni, infakkar li huwa kull Stat Membru li għandu jiddetermina kemm il-livell ta’ protezzjoni li huwa jixtieq jagħti lis-saħħa pubblika fit-territorju tiegħu kif ukoll il-mod kif din il-protezzjoni għandha tiġi żgurata – bil-kundizzjoni li r-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni jkunu ssodisfatti. Il-fatt li Stati Membri oħra setgħu imponew miżuri inqas stretti, għalhekk, ma huwiex determinanti  ( 147 ). Ovvjament, iktar ma jkun għoli l-livell ta’ protezzjoni ta’ saħħa imfittex, iktar ikunu qawwija l-miżuri neċessarji sabiex dan jinkiseb. B’mod ċar, f’dan il-każ, il-Belġju kien qiegħed ifittex livell għoli ta’ protezzjoni.

108.

Fir-rigward, issa, tal-eżistenza ta’ alternattivi għar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati, li jkunu daqstant effikaċi fil-protezzjoni tas-saħħa pubblika, filwaqt li jkunu inqas restrittivi fuq il-libertà ta’ moviment, nirrileva li l-oneru tal-prova impost fuq l-awtoritajiet nazzjonali f’dan ir-rigward ma jasalx sal-punt li jeżiġi li huma juru li ebda miżura oħra ma tista’ tikkostitwixxi alternattiva daqstant vijabbli  ( 148 ). Għalhekk, fil-kawża ineżami, ma huwiex neċessarju li tiġi eżaminata kull miżura immaġinabbli. Huwa biżżejjed li jsir stħarriġ tal-alternattivi l-iktar ovvji, li ġew diskussi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

109.

L-ewwel, l-impożizzjoni ta’ miżuri individwali ta’ rifjut ta’ dħul jew ta’ kwarantina biss fuq ċerti vjaġġaturi, pereżempju dawk b’sintomi tal-marda, kienet, ċertament, tkun inqas restrittiva. Madankollu, hija ma kinitx tkun daqstant effikaċi fil-prevenzjoni tar-riskju ta’ “importazzjoni” ta’ każijiet ta’ COVID‑19, fil-livell imfittex mill-awtoritajiet Belġjani. Anki jekk jiġi preżunt li l-iskrinjar tas-sintomi tal-vjaġġaturi kollha fil-punt ta’ dħul tagħhom fit-territorju Belġjan kien possibbli, kien raġonevoli li wieħed jassumi li tali skrinjar kien jippermetti l-identifikazzjoni ta’ ċerti portaturi tal-marda biss, u li proporzjon minnhom – jiġifieri l-persuni asintomatiċi u presintomatiċi – jgħaddu mill-filtru mingħajr identifikazzjoni  ( 149 ). L-iskrinjar ġenerali tal-vjaġġaturi permezz ta’ testijiet rapidi kien ikollu nuqqasijiet simili  ( 150 ).

110.

It-tieni, is-sempliċi impożizzjoni ta’ kwarantina fuq il-vjaġġaturi kollha li jaslu jew jirritornaw minn pajjiżi b’“riskju għoli” lanqas ma kien ikun effettiv sabiex jintlaħaq il-livell ta’ protezzjoni mfittex mill-Gvern Belġjan daqs projbizzjoni tal-ivvjaġġar lejn u minn dawn il-pajjiżi, peress li r-rekwiżiti ta’ kwarantina japplikaw biss għar-residenti. B’mod ċar, it-tqegħid fi kwarantina ta’ vjaġġaturi għal tul ta’ żmien xieraq jikkontribwixxi, sa ċertu punt, għall-mitigazzjoni tar-riskju msemmi hawn fuq  ( 151 ). Fit-teorija, hija tiżgura li kulħadd, inklużi l-portaturi asintomatiċi u dawk fil-fażi ta’ presintomatika, ta’ inkubazzjoni, ikunu iżolati mill-bqija tal-popolazzjoni lokali u, b’hekk, ma jikkawżawx katini ta’ infezzjoni. Madankollu, kif isostnu l-Gvernijiet tal-Belġju u tan-Norveġja, għalkemm projbizzjoni tal-ivvjaġġar tipprevjeni r-riskju ta’ importazzjoni ta’ każijiet tal-COVID‑19 “barranin” fit-territorju nazzjonali, il-kwarantina, għall-kuntrarju, hija biss miżura korrettiva, li taġixxi meta tali każijiet ikunu diġà importati u, skont il-modalitajiet tagħha, tkun biss parzjalment effettiva fit-tnaqqis tar-riskju ta’ trażmissjoni ulterjuri lill-popolazzjoni lokali. Li tirrikjedi minn nies li joqogħdu kwarantina d-dar, kif jidher li kien il-każ fil-kawża ineżami, tippreżenta tali nuqqasijiet. Lil hinn mill-fatt li l-persuni jistgħu ma josservawx bis-sħiħ l-obbligu li jiżolaw ruħhom, ħafna drabi jaqsmu d-djar tagħhom ma’ membri tal-familja li jistgħu, huma stess, jiġu infettati u jxerrdu l-marda  ( 152 ).

–

Fuq in‑neċessità stretta tar‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati

111.

Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati kinux imorru lil hinn minn dak li kien neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan tas-“saħħa pubblika” imfittex, infakkar li dawn il-miżuri kienu japplikaw biss fir-rigward tal-pajjiżi kkunsidrati li jqiegħdu f’riskju relattivament għoli ta’ infezzjoni lill-vjaġġaturi. Barra minn hekk, jidher – għalkemm dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju – li, kull meta data dwar ir-rata ta’ infezzjoni ġewwa pajjiż partikolari, fuq livell reġjonali, kienet disponibbli, ir-restrizzjonijiet kienu applikati b’mod iktar immirat, f’dak li jirrigwarda l-ivvjaġġar bejn il-Belġju u r-reġjuni problematiċi  ( 153 ).

112.

Ċertament, seta’ kien possibbli li jiġu żviluppati miżuri iktar adattati, li setgħu jippermettu approċċ saħansitra iktar immirat. L-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni epidemjoloġika f’pajjiż partikolari setgħet tkun iktar irfinata. Kunsiderazzjonijiet bħar-rata ta’ ttestjar, l-istruttura tal-popolazzjoni, eċċ., setgħu jippermettu evalwazzjoni iktar preċiża  ( 154 ). Madankollu, dan kien, ovvjament, jagħmel din l-evalwazzjoni iktar kumplessa biex titwettaq, meta ż-żmien kien essenzjali. Kif jenfasizzaw il-Gvernijiet tal-Belġju u tan-Norveġja, id-dritt tal-Unjoni jippermetti lill-awtoritajiet nazzjonali jadottaw regoli li jiġu applikati u infurzati faċilment, anki jekk jistgħu ma jwasslux għal soluzzjoni perfetta għal kull sitwazzjoni  ( 155 ).

113.

Infakkar ukoll li, sabiex jiġi ssodisfatt ir-rekwiżit inkwistjoni f’din it-taqsima, il-miżuri li jirrestrinġu d-dritt għall-moviment liberu għandhom ukoll ikunu akkumpanjati minn ċerti salvagwardji, li huma ta’ natura li jiżguraw li l-indħil f’dan id-dritt ikun effettivament limitat għal dak li huwa strettament neċessarju  ( 156 ).

114.

F’dan il-każ, l-ewwel salvagwardja kontra tali ndħil mhux neċessarju jidhirli li kienet tinsab fl-evalwazzjoni mill-ġdid regolari tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati  ( 157 ). Kif enfasizzaw il-gvernijiet intervenjenti u l-Kummissjoni, is-sitwazzjoni epidemjoloġika f’kull pajjiż jew reġjun ġiet regolarment eżaminata mill-ġdid sabiex jiġi żgurat li dawn ir-restrizzjonijiet japplikaw, fir-rigward ta’ żona partikolari, sakemm din is-sitwazzjoni kienet problematika. Id-data dwar ir-rata ta’ infezzjoni nazzjonali jew reġjonali, apparentament, kienet tiġi aġġornata kull ġimgħa  ( 158 ), sabiex l-awtoritajiet pubbliċi setgħu jadattaw il-klassifikazzjoni bil-kulur b’mod dinamiku  ( 159 ). Fir-rigward tan-neċessità ġenerali ta’ dawn il-miżuri, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk id-deċiżjonijiet rilevanti kinux jinkludu klawżola “sunset”, li tipprevedi t-tmiem tagħhom f’data partikolari jew, tal-inqas, jekk l-awtoritajiet Belġjani kinux qegħdin isegwu l-evoluzzjoni tat-theddida li tiġġustifikahom.

115.

It-tieni, il-qorti tar-rinviju għandha tivverifika wkoll jekk is-salvagwardji proċedurali stabbiliti fl-Artikoli 30 u 31 tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza kinux fis-seħħ. Għalkemm, kif indikajt fil-punt 73 iktar ’il fuq, dawn id-dispożizzjonijiet ma ġewx abbozzati bil-ħsieb ta’ miżuri ġenerali bħal dawk inkwistjoni, dawn is-salvagwardji xorta kienu japplikaw. Fil-fatt, huma kellhom l-għan li “[jiżguraw] livell għoli ta’ protezzjoni tad-drittijiet taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni” f’każ ta’ restrizzjonijiet għal-libertà ta’ moviment tagħhom, kif ukoll li “[jiżguraw] ir-rispett tal-prinċipju li kwalunkwe azzjoni meħuda mill-awtoritajiet għandha tkun kompletament ġustifikata”  ( 160 ). Is-salvagwardji inkwistjoni jikkostitwixxu, barra minn hekk, espressjoni speċifika tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva żgurat fl-Artikolu 47 tal-Karta – li hija raġuni oħra għaliex dawn għandu jkollhom portata wiesgħa. Minkejja dan, naqbel mal-Gvern Belġjan u mal-Kummissjoni li ċerti adattamenti huma meħtieġa fil-kawża ineżami.

116.

Minn naħa, fir-rigward tal-obbligi ta’ “[komunikazzjoni] bil-miktub” tad-“deċiżjoni” li tillimita l-moviment liberu tal-“persuna kkonċernata” u li tingħatalha l-informazzjoni dwar ir-raġunijiet li għalihom ġiet adottata din id-“deċiżjoni”, stabbiliti rispettivament fl-Artikoli 30(1) u (2) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, huwa ovvju li r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati ma setgħux jiġu kkomunikati b’dan il-mod, u li din l-informazzjoni ma setgħetx ġiet ipprovduta, fuq bażi individwali, lill-persuni kollha li waqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom. Madankollu, il-protezzjoni offruta minn dawn is-salvagwardji kellha tiġi żgurata b’mod xieraq. Kif sostna l-Gvern Belġjan waqt is-seduta, il-fatt li informazzjoni dwar l-adozzjoni ta’ dawn ir-restrizzjonijiet u r-raġunijiet ta’ “saħħa pubblika” li fuqhom kienu bbażati kienu ġew kondiviżi ta’ spiss mal-pubbliku ġenerali permezz ta’ diversi forom ta’ mezzi ta’ xandir ta’ udjenza kbira jissodisfa, fil-fehma tiegħi, dan ir-rekwiżit  ( 161 ).

117.

Fir-rigward, min-naħa l-oħra, tal-obbligu li ċ-ċittadini tal-Unjoni jingħataw aċċess għal proċeduri ta’ rimedji ġudizzjarji sabiex jappellaw minn jew ifittxu stħarriġ ta’ kull “deċiżjoni” li tirrestrinġi d-dritt tagħhom għall-moviment liberu, stabbilit fl-Artikolu 31(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, dan ma jfissirx, fil-fehma tiegħi, li ċ-ċittadini tal-Unjoni kellu jkollhom id-dritt li jikkontestaw direttament miżuri ġenerali bħal dawk inkwistjoni jekk tali possibbiltà ma kinitx teżisti taħt id-dritt nazzjonali. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni għandha, fil-fehma tiegħi, tinqara fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta u tar-rekwiżit essenzjali li jirriżulta minnha  ( 162 ). Infakkar li l-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva żgurat fih ma jeżiġix, bħala tali, il-possibbiltà li jiġi ppreżentat rikors awtonomu sabiex tiġi kkontestata l-kompatibbiltà ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni, sakemm ikun hemm rimedju ġudizzjarju wieħed jew iktar, li jippermetti li jiġi żgurat, indirettament, ir-rispett tad-drittijiet ta’ individwu skont id-dritt tal-Unjoni  ( 163 ).

118.

Hemm diversi modalitaijiet kif il-qrati Belġjani setgħu jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet li ċ-ċittadini tal-Unjoni jisiltu mid-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza matul il-pandemija. L-ewwel, kull azzjoni, pereżempju, ta’ awtoritajiet tal-pulizija li jirrifjutaw, fuq il-bażi tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati, li jħallu persuna partikolari timbarka titjira, jew li jimponu piena fuq l-attentat ta’ dan, kienet tiġi kklassifikata, fiha nnifisha, bħala “deċiżjoni”, fis-sens tal-Artikolu 31(1) ta’ din id-direttiva  ( 164 ), u għalhekk kellha tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju. F’dan il-kuntest, il-persuna kkonċernata kellu jkollha l-opportunità li tqajjem, preliminarjament, il-kwistjoni tal-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tal-miżuri ġenerali li fuq il-bażi tagħhom ittieħdet din id-“deċiżjoni”. It-tieni, kien evidentement possibbli – peress li Nordic Info ressqet tali talba – li dan isir fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni kontra l-Istat  ( 165 ).

119.

Fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri ta’ rimedji, ċittadin tal-Unjoni kellu jkun f’pożizzjoni mhux biss li jikkontesta l-kompatibbiltà globali ta’ dawn il-miżuri mad-dritt tal-Unjoni, iżda wkoll li jsostni li dawn ma kellhomx jiġu invokati kontrih. Din il-persuna kellha tkun f’pożizzjoni li ssostni, pereżempju, li ġiet irrifjutata b’mod żbaljat id-dritt li timbarka fuq it-titjira tagħha, meta hija kienet qiegħda tivvjaġġa b’għan “essenzjali”. Il-qrati kellhom ikunu f’pożizzjoni li jistħarrġu, pereżempju, jekk l-awtoritajiet kellhomx dritt jikkunsidraw li l-vjaġġ inkwistjoni, għalkemm relatat mal-familja, ma kienx jaqa’ fil-kategorija ta’ “raġunijiet imperattivi ta’ familja”  ( 166 ) jew jekk iċ-ċirkustanzi individwali speċifiċi ħafna tal-persuna kellhomx jiġġustifikaw, lil hinn minn dawn il-kategoriji ġenerali ta’ vvjaġġar kkunsidrati bħala “essenzjali”, deroga eċċezzjonali mill-projbizzjoni tal-ivvjaġġar  ( 167 ).

iii)

Fuq il‑proporzjonalità stretta tar‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati

120.

Il-proporzjonalità sensu stricto timplika evalwazzjoni tal-iżvantaġġi kkawżati minn miżura partikolari, u tal-kwistjoni dwar jekk dawn l-iżvantaġġi humiex proporzjonati mal-għanijiet imfittxija  ( 168 ). Dan ir-rekwiżit ġie fil-biċċa l-kbira injorat mill-Gvernijiet intervenjenti u mill-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet tagħhom. Madankollu, din l-ommissjoni tista’ tinħafrilhom peress li dan l-istadju tat-test ta’ proporzjonalità huwa ġeneralment assenti mill-ġurisprudenza “klassika” tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam tal-moviment liberu  ( 169 ). Għall-kuntrarju, huwa jidher b’mod relattivament konsistenti fid-deċiżjonijiet tagħha dwar il-legalità ta’ miżuri nazzjonali li jillimitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali żgurati mill-Karta, skont l-Artikolu 52(1) tagħha  ( 170 ). F’dan il-kuntest, waqt is-seduta, il-Gvern Belġjan u l-Kummissjoni ġew mistoqsija mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar jekk il-qorti tar-rinviju kellhiex, fil-fatt, tivverifika wkoll il-proporzjonalità stretta tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar inkwistjoni. Dawn l-intervenjenti ammettew li dik il-qorti kellha tagħmel dan. Jiena wkoll konvint li dan huwa l-approċċ korrett, għar-raġunijiet li ġejjin.

121.

Il-miżuri li jirrestrinġu l-moviment liberu tal-persuni jqajmu, b’mod ġenerali, kwistjonijiet li jinvolvu drittijiet fundamentali. Minbarra l-fatt li d-dritt għall-moviment liberu li jgawdu ċ-ċittadini tal-Unjoni huwa, fih innifsu, protett fil-Karta  ( 171 ), il-miżuri nazzjonali li jirrestrinġu dan id-dritt normalment jillimitaw, fl-istess ħin, id-drittijiet u l-libertajiet l-oħra żgurati fiha. Dan huwa ċertament il-każ f’din il-kawża. Ir-restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar inkwistjoni, billi jostakolaw il-moviment bejn l-Istati Membri, setgħu, skont iċ-ċirkustanzi, illimitaw (i) id-dritt għall-ħajja privata u tal-familja protett fl-Artikolu 7 (sa fejn dawn setgħu, b’mod partikolari, iżommu l-familji mifruda)  ( 172 ), (ii) id-dritt għall-edukazzjoni protett mill-Artikolu 14 (sa fejn dawn setgħu jipprevjenu, pereżempju, lill-istudenti milli jattendu korsijiet f’università barranija), (iii) id-dritt għax-xogħol żgurat fl-Artikolu 15 (sa fejn setgħu jipprevjenu lill-persuni milli jaħdmu barra mill-pajjiż) u (iv) il-libertà ta’ intrapriża protetta fl-Artikolu 16 (b’mod partikolari, minħabba li dawn għamlu prattikament impossibbli l-provvista ta’ servizzi turistiċi fir-rigward tal-pajjiżi b’“riskju għoli” ikkonċernati).

122.

F’tali sitwazzjonijiet, il-kundizzjonijiet ta’ deroga mid-dritt għall-moviment liberu, kif previsti fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, għandhom jiġu interpretati b’mod konformi mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Karta. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ma tistax tittollera restrizzjonijiet fuq il-moviment liberu tal-persuni li ma jkunux ammissibbli skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta. Isegwi, fil-fehma tiegħi, li t-test ta’ proporzjonalità għandu jkun strett skont l-ewwel dispożizzjoni daqskemm huwa strett skont it-tieni dispożizzjoni.

123.

Fil-fatt, teżisti differenza importanti, f’termini ta’ protezzjoni tad-drittijiet fundamentali, bejn l-istadji differenti tat-test ta’ proporzjonalità. Ir-rekwiżiti ta’ “adegwatezza” u ta’ “neċessità” jikkonċernaw biss l-effikaċja tal-miżuri inkwistjoni meta mqabbla mal-għan imfittex. Fl-aħħar mill-aħħar, dan huwa sempliċi stħarriġ ġudizzjarju limitat tal-kwistjoni dwar jekk l-awtoritajiet evalwawx b’mod raġonevolment korrett is-sitwazzjoni fattwali f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, dan l-istħarriġ jiddependi ħafna minn kunsiderazzjonijiet astratti bħal-“livell ta’ protezzjoni” tal-interess inkwistjoni mfittex mill-awtoritajiet pubbliċi. Kif indikat preċedentement, iktar mal-livell ta’ protezzjoni jkun għoli, iktar ser ikunu jidhru “neċessarji” l-miżuri restrittivi, anki dawk partikolarment drastiċi. Madankollu, ċerti miżuri, “neċessarji” kemm huma neċessarji sabiex jiġu ssalvagwardjati ċerti interessi, huma sempliċiment wisq onerużi fuq interessi oħra biex ikunu aċċettabbli f’soċjetà demokratika. Dan huwa preċiżament il-punt tar-rekwiżit ta’ “proporzjonalità sensu stricto”. Skont dan ir-rekwiżit, il-vantaġġi li jirriżultaw mill-miżuri kkontestati meta mqabbla mal-għan imfittex għandhom jiġu bbilanċjati mal-iżvantaġġi li jikkawżaw fir-rigward tad-drittijiet fundamentali  ( 173 ). Kif irrileva l-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-konklużjonijiet tiegħu f’Tele2 Sverige et  ( 174 ), dan l-ibbilanċjar “jiftaħ […] dibattitu fuq il-valuri li għandhom jipprevalu f’soċjetà demokratika u, b’mod definittiv, fuq it-tip ta’ soċjetà li nixtiequ ngħixu fiha”. Dan id-dibattitu huwa neċessarju, anki fir-rigward tal-miżuri ta’ “saħħa pubblika”  ( 175 ) u, inżid, b’mod partikolari fir-rigward tal-miżuri meħuda fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID‑19, minħabba l-impatt bla preċedent tagħhom fuq il-popolazzjoni kollha tal-Istati Membri  ( 176 ).

124.

Issa, f’dak li jirrigwarda l-proporzjonalità stretta tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati, nirrileva li, kif indikat preċedentement, minn naħa, dawn il-miżuri llimitaw, skont iċ-ċirkustanzi, diversi drittijiet u libertajiet fundamentali protetti mill-Karta. Min-naħa l-oħra, dawn dehru xierqa u neċessarji sabiex jintlaħaq għan ta’ interess ġenerali rrikonoxxut mill-Unjoni, jiġifieri l-protezzjoni tas-saħħa pubblika. Barra minn hekk, kif indikaw il-Gvernijiet tal-Belġju u l-Gvern tan-Norveġja, l-implimentazzjoni ta’ tali miżuri kienet meħtieġa sabiex tipproteġi d-“dritt għas-saħħa” tal-popolazzjonijiet nazzjonali, li huwa rikonoxxut f’diversi strumenti internazzjonali li l-Istati Membri huma parti fihom, u li jimponilhom obbligi pożittivi li jieħdu l-miżuri xierqa, b’mod partikolari, sabiex jikkontrollaw mard epidemiku  ( 177 ). F’dan il-kuntest, kellu jinżamm “bilanċ ġust” bejn dawn id-diversi drittijiet u interessi  ( 178 ).

125.

Ovvjament, iż-żamma ta’ tali bilanċ ma kienx eżerċizzju faċli. Iż-żamma taħt kontroll tal-pandemija filwaqt li jiġi limitat l-impatt tal-miżuri tas-saħħa fuq il-libertajiet ċivili kienet, mingħajr ebda dubju, kompitu kumpless. L-awtoritajiet pubbliċi kellhom jagħmlu bosta għażliet politiċi, ekonomiċi u soċjali, u pjuttost malajr, minħabba s-sitwazzjoni li kienet qiegħda tevolvi rapidament li kienu qegħdin jaffaċċjaw. Fil-fatt, probabbilment din kienet waħda mill-ikbar sfidi li l-awtoritajiet pubbliċi kellhom jaffaċċjaw fl-istorja reċenti.

126.

L-ibbilanċjar tal-vantaġġi u tal-iżvantaġġi tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħal dawk inkwistjoni kien partikolarment diffiċli. Minn naħa, tali miżuri setgħu jgħinu fil-limitazzjoni tat-tixrid tal-COVID‑19. Min-naħa l-oħra, dawn setgħu jikkawżaw disturbi soċjali u ekonomiċi sinjifikattivi  ( 179 ).

127.

L-ewwel, ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar kellhom impatt sinjifikattiv fuq in-negozji u l-libertà relatata żgurata mill-Artikolu 16 tal-Karta. B’mod partikolari, il-konsegwenzi għas-settur tat-turiżmu kienu mingħajr preċedent. Minħabba dawn ir-restrizzjonijiet, l-attivitajiet, inter alia, tal-operaturi tat-tours, bħal Nordic Info, b’mod ġenerali waqfu  ( 180 ). Madankollu, fil-kuntest tal-ibbilanċjar tal-valuri kompetituri, l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu, fil-fehma tiegħi, raġonevolment iqisu li s-saħħa pubblika għandha tipprevali fuq tali kunsiderazzjonijiet ekonomiċi  ( 181 ) u/jew li pandemija mhux ikkontrollata setgħet ikollha konsegwenzi saħansitra iktar serji għall-ekonomija fuq perijodu twil, jekk ma kinux ittieħdu miżuri temporanji sabiex it-tixrid tagħha jiġi limitat. Barra minn hekk, ġew adottati miżuri oħra, fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali, sabiex jittaffa l-impatt ta’ dawn ir-restrizzjonijiet fuq is-settur inkwistjoni  ( 182 ).

128.

It-tieni, ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ħolqu żvantaġġi sinjifikattivi għall-individwi. Dawn l-iżvantaġġi huma ta’ piż kbir fuq il-qalb tal-avukat tal-Unjoni peress li dawn il-miżuri kellhom l-ikbar impatt fuq il-“wild għażiż” tad-dritt tal-Unjoni, jiġifieri ċ-ċittadin mobbli tal-Unjoni. L-istatus inkwistjoni, kif ukoll id-dritt għall-moviment liberu assoċjat miegħu, ġew ikkonċepiti bħala mezz ta’ emanċipazzjoni ta’ individwi, permezz tal-istudju, ix-xogħol, il-ħolqien ta’ relazzjonijiet ta’ ħbiberija, il-ħolqien ta’ rabtiet familjari, eċċ. madwar l-Unjoni. Dan ġab miegħu stil ta’ ħajja: għal ħafna minn dawn iċ-ċittadini, l-ivvjaġġar internazzjonali huwa element essenzjali tal-ħajja. F’daqqa waħda, il-mobilità stess li kienet qiegħda trawwem l-Unjoni kienet qed titqies bħala theddida u għalhekk ġiet limitata  ( 183 ).

129.

Minkejja dan, huwa ċar li, ġeneralment, ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar jaf għandhom impatt differenti fuq iċ-ċittadini tal-Unjoni, skont iċ-ċirkustanzi. Il-prevenzjoni, pereżempju, ta’ persuna milli tmur lura f’darha u/jew li tingħaqad mal-persuni maħbuba tagħha f’pajjiż ieħor tinterferixxi mad-dritt fundamentali ta’ din il-persuna għar-rispett tal-ħajja privata u tal-familja, iktar milli kieku tiġi prekluża milli tmur l-Isvezja fuq vjaġġ turistiku. Din hija r-raġuni għalfejn, ħafna drabi, il-proporzjonalità stretta ta’ tali miżuri għandha tiġi evalwata in concreto, fid-dawl taċ-ċirkustanzi individwali tal-persuni affettwati  ( 184 ).

130.

Fil-punt 70 ta’ dawn il-konklużjonijiet spjegajt li, fir-rigward tar-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar adottati bħala reazzjoni għat-theddida ta’ marda epidemika, tali evalwazzjoni individwali spiss ma tkunx possibbli mingħajr ma tiġi kompromessa l-effikaċja ta’ tali restrizzjonijiet. Jistgħu jiġu adottati miżuri ġenerali f’dan ir-rigward. Madankollu, f’dan il-każ, għandha ssir evalwazzjoni tal-proporzjonalità in abstracto, billi ssir distinzjoni bejn kategoriji differenti ta’ persuni u ta’ ċirkustanzi, sabiex jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li ċerti raġunijiet għall-ivvjaġġar jistħoqqilhom iktar protezzjoni minn oħrajn u għandhom jipprevalu fuq ir-rekwiżiti tas-saħħa pubblika  ( 185 ).

131.

Il-Gvern Belġjan sostna matul is-seduta, bi tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula lilu mill-Qorti tal-Ġustizzja, li r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati jirriżultaw minn din il-loġika. B’mod partikolari, kien biex tiġi żgurata l-proporzjonalità stretta ta’ dawn il-miżuri li l-persuni li jivvjaġġaw għal finijiet “essenzjali”, b’mod partikolari għal “raġunijiet imperattivi ta’ familja”, tħallew barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom.

132.

Fil-fehma tiegħi, peress li l-kategoriji ġenerali ta’ vjaġġar “essenzjali” ġew mifhuma b’mod wiesa’ biżżejjed sabiex jissodisfaw ir-rekwiżiti, inter alia, tad-dritt fundamentali għall-ħajja privata u tal-familja, u li l-evidenza neċessarja sabiex jintwera li vjaġġ kien “essenzjali” ma hijiex ta’ natura li tirrendi, fil-prattika, eċċessivament diffiċli li tivvjaġġa  ( 186 ), dan fil-fatt ikkontribwixxa sabiex tiġi żgurata l-proporzjonalità stretta tal-miżuri kkontestati  ( 187 ). Madankollu, minbarra dawn il-kategoriji ġenerali, il-miżuri kkontestati kellhom ukoll, fil-fehma tiegħi, jiġu infurzati b’mod flessibbli. Ċirkustanzi individwali speċifiċi oħra kellhom jiġġustifikaw derogi eċċezzjonali fil-mument tal-infurzar. Il-persuni li kienu jirrisjedu temporanjament fil-Belġju kellhom jitħallew jirritornaw fl-Istat Membru ta’ residenza tagħhom, kemm jekk kien l-Isvezja jew pajjiż ieħor b’“riskju għoli”  ( 188 ). Ċerti ċirkustanzi umanitarji oħra setgħu, u kellhom, jiġġustifikaw ukoll tali deroga għal raġunijiet marbuta mad-drittijiet fundamentali. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan.

133.

Għall-kuntrarju, l-awtoritajiet pubbliċi setgħu raġonevolment jikkunsidraw li l-ivvjaġġar għal raġunijiet ta’ turiżmu, importanti kemm huwa importanti, kellu jċedi temporanjament għar-rekwiżiti tas-saħħa pubblika. Barra minn hekk, f’dan ir-rigward, wieħed għandu jżomm f’moħħu li r-restrizzjonijiet inkwistjoni kienu japplikaw biss fir-rigward ta’ ċerti pajjiżi b’“riskju għoli”, filwaqt li vvjaġġar għal raġunijiet ta’ turiżmu lejn pajjiżi oħra permess. Dan ikkontribwixxa wkoll sabiex tiġi indirizzata l-proporzjonalità stretta tal-miżuri kontenzjużi.

6.

Konklużjoni provviżorja

134.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel domanda fis-sens li l-Artikolu 4(1) u l-Artikolu 5(1), moqrija flimkien mal-Artikolu 27(1) u mal-Artikolu 29(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux, bħala prinċipju, miżuri nazzjonali, implimentati b’risposta għat-theddida serja u reali għas-saħħa pubblika rrappreżentata minn pandemija, li jikkonsistu, minn naħa, fi projbizzjoni tal-ivvjaġġar lejn u minn pajjiżi li għandhom sitwazzjoni epidemjoloġika relattivament agħar minn dik prevalenti fl-Istat Membru inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, f’rekwiżiti ta’ kwarantina u ttestjar fuq ir-residenti meta jirritornaw minn tali pajjiżi.

B.

Fuq il‑legalità tal‑kontrolli mwettqa sabiex jiġu infurzati r‑restrizzjonijiet tal‑ivvjaġġar ikkontestati (it‑tieni domanda)

135.

Quddiem il-qorti tar-rinviju, Nordic Info tallega li, sabiex jiġu infurzati r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar diskussi fl-analiżi tiegħi tal-ewwel domanda, l-awtoritajiet Belġjani wettqu, fil-mument meta seħħew il-fatti, kontrolli fil-fruntieri bejn il-Belġju u Stati ta’ Schengen oħra, bi ksur tar-regoli tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen.

136.

Infakkar li, sabiex jiġi implimentat l-għan tal-Unjoni li toħloq “spazju […] mingħajr fruntieri interni, li fih il-moviment liberu tal-persuni jkun assigurat”  ( 189 ), il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jipprevedi l-prinċipju tal-assenza ta’ kontrolli fil-fruntieri ta’ persuni li jaqsmu “fruntieri interni”  ( 190 ) bejn il-pajjiżi li għalihom japplika l-acquis ta’ Schengen, bħall-Belġju u l-Isvezja  ( 191 ). L-Artikolu 22 ta’ dan il-kodiċi jesprimi dan il-prinċipju billi jipprevedi li l-fruntieri interni jistgħu jinqasmu minn kull punt mingħajr ma jsiru kontrolli fil-fruntieri fuq il-persuni. Madankollu, bħala eċċezzjoni, l-Artikoli 25 sa 35 tal-istess kodiċi jippermettu, taħt ċerti kundizzjonijiet, l-introduzzjoni mill-ġdid temporanja ta’ tali kontrolli.

137.

Fil-kawża ineżami, Nordic Info ssostni li l-kontrolli kkontestati twettqu bi ksur tal-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Barra minn hekk, fil-fehma tagħha, il-kundizzjonijiet għal introduzzjoni mill-ġdid eċċezzjonali tal-kontrolli fuq il-fruntieri interni, kif previsti fl-Artikoli 25 et seq. ta’ dan il-kodiċi, ma kinux issodisfatti.

138.

Fid-deċiżjoni tar-rinviju, il-qorti tar-rinviju tidher li titlaq mill-premessa li l-kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet Belġjani kienu jikkostitwixxu “verifiki fuq il-fruntiera”, fis-sens tal-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, u, għalhekk, tistaqsi dwar il-legalità tagħhom skont l-Artikoli 25 et seq. ta’ dan il-kodiċi biss. Madankollu, il-Gvern Belġjan jikkontesta din il-premessa fis-sottomissjonijiet tiegħu. Barra minn hekk, it-tieni domanda hija fformulata b’mod wiesa’ u miftuħ, u potenzjalment tkopri wkoll din il-kwistjoni. Għaldaqstant, inqis li huwa xieraq li nipprovdi xi preċiżazzjonijiet fir-rigward tal-klassifikazzjoni tal-kontrolli kkontestati (1), qabel ma neżamina l-kundizzjonijiet ta’ introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fil-fruntieri interni (2).

1.

Fuq il‑klassifikazzjoni tal‑kontrolli kkontestati

139.

It-talba għal deċiżjoni preliminari hija vaga fir-rigward tal-kontrolli mwettqa mill-awtoritajiet Belġjani sabiex jiġu infurzati r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati fil-mument meta seħħew il-fatti. Il-qorti tar-rinviju tispjega biss – u tfakkar fil-formulazzjoni tat-tieni domanda tagħha – li l-projbizzjoni tal-ivvjaġġar prevista fl-Artikolu 18 tad-digriet ikkontestat  ( 192 ) ġiet “ikkontrollata u ssanzjonata” f’każ ta’ ksur u li din tista’ tiġi “infurzata ex officio” mill-awtoritajiet kompetenti. Għall-bqija, din il-qorti tirriproduċi l-kontenut ta’ wħud mid-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt Belġjan, mingħajr ma tispjega dak li kienu jfissru fil-prattika. Fi kwalunkwe każ, l-elementi li ġejjin jirriżultaw mill-proċess u, b’mod partikolari, mit-tweġibiet mogħtija mill-Gvern Belġjan għall-mistoqsijiet magħmula lilu mill-Qorti tal-Ġustizzja.

140.

Minn naħa, ma huwiex ikkontestat li, fil-mument meta seħħew il-fatti, l-awtoritajiet Belġjani ma kinux formalment introduċew mill-ġdid il-kontrolli fuq il-fruntieri interni li l-Belġju jaqsam ma’ pajjiżi oħra ta’ Schengen, skont l-Artikoli 25 et seq. tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Min-naħa l-oħra, ċerti kontrolli twettqu f’dak iż-żmien minn uffiċjali tal-pulizija, b’mod partikolari:

–

fl-ajruporti, bħala prinċipju, fir-rigward tat-titjiriet kollha. Madankollu, għal titjiriet minn pajjiżi ta’ Schengen “ħomor”/b’“riskju għoli”, il-passiġġieri ġew ikkontrollati b’mod każwali;

–

fl-istazzjonijiet ferrovjarji, bl-uffiċjali li jwettqu kontrolli każwali fuq passiġġieri minn ferroviji internazzjonali ta’ veloċità għolja ġejjin minn pajjiżi ġirien, fil-mument tal-iżbark fl-ewwel stazzjon fejn dawn il-ferroviji jkunu waqfu wara li jkunu daħlu fit-territorju Belġjan;

–

fit-toroq li jaqsmu l-fruntieri, b’unitajiet mobbli tal-uffiċjali li jwettqu kontrolli każwali waqt il-ħin tax-xogħol normali tagħhom.

141.

Skont il-fehma tal-Gvern Belġjan, dawn il-kontrolli ma kinux “verifiki fuq il-fruntiera” fis-sens tal-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Dawn kienu biss każijiet tal-“eżerċizzju ta’ setgħat ta’ pulizija mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri taħt il-liġi nazzjonali […] f’żoni tal-fruntiera” u, barra minn hekk, ma kellhomx “effett ekwivalenti għal verifiki fuq il-fruntiera” fis-sens tal-Artikolu 23(a) ta’ dan il-kodiċi. Għaldaqstant, dawn ma kinux jaqgħu taħt il-projbizzjoni tal-kontrolli fil-fruntieri interni, kif tippreċiża din l-aħħar dispożizzjoni.

142.

Il-klassifikazzjoni korretta tal-kontrolli kkontestati hija, ovvjament, kwistjoni li għandha tiġi deċiża mill-qorti tar-rinviju. Madankollu sabiex niggwida lil din il-qorti f’dan ir-rigward, ser nagħmel xi osservazzjonijiet.

143.

Minn naħa, il-kontrolli kkontestati jistgħu, prima facie, jidhru li jissodisfaw id-definizzjoni ta’ “verifiki fuq il-fruntiera” mogħtija fl-Artikolu 2(11) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Fil-fatt, l-ewwel, jidher li dawn ġew “[i]mwettqa f’punti tal-qsim tal-fruntiera” jew qrib dawn il-punti – tal-inqas f’dak li jirrigwarda t-toroq u l-ajruporti  ( 193 ), minkejja li l-każ tal-istazzjonijiet ferrovjarji ma huwiex wisq differenti  ( 194 ). It-tieni, huma saru mingħajr dubju “sabiex ikun żgurat li persuni […] jitħallew jidħlu fit-territorju [ta’ Stat Membru] jew jitilqu minnu”, peress li jidher li l-uffiċjali tal-pulizija kienu qegħdin jivverifikaw li l-vjaġġaturi kienu jissodisfaw tal-inqas waħda mill-kundizzjonijiet imposti fil-mument meta seħħew il-fatti sabiex “jitħallew jidħlu” jew “jitilqu” mit-territorju Belġjan – jiġifieri li jivvjaġġaw għal “għan essenzjali” jew, alternattivament, li ma jiġux minn, jew jipprovaw jitilqu lejn, pajjiż b’“riskju għoli”.

144.

Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-kontrolli kkontestati apparentement ma sarux f’installazzjonijiet fissi, iżda pjuttost minn unitajiet mobbli ta’ uffiċjali tal-pulizija preżenti f’postijiet differenti f’ħinijiet differenti, kif ukoll il-fatt li dawn ma kinux sistematiċi  ( 195 ), iżda “kontrolli fuq il-post” każwali, huma indikazzjonijiet qawwija  ( 196 ) li dawn kienu, kif isostni l-Gvern Belġjan, każijiet ta’ “eżerċizzju ta’ setgħat ta’ pulizija […] f’żoni tal-fruntiera”, kif previst fl-Artikolu 23(a) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Sakemm l-intensità u l-frekwenza ta’ dawn il-kontrolli – li għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju fuq il-bażi tar-regoli rilevanti tad-dritt Belġjan – ma kinux ta’ natura li jkollhom “effett ekwivalenti għal verifiki fuq il-fruntiera”, dawn fil-fatt ma kinux koperti mill-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 22 ta’ dan il-kodiċi  ( 197 ). Il-fatt li l-Artikolu 23(a) jipprevedi biss, fil-punt (ii), kontrolli mwettqa b’reazzjoni għal “theddid […] għas-sigurtà pubblika”, u mhux “theddid […] għas-saħħa pubblika”, huwa irrilevanti f’dan ir-rigward. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ma tipprovdix bażi legali u lanqas ma tiddefinixxi r-raġunijiet li għalihom jistgħu jiġu eżerċitati s-“setgħat ta’ pulizija” – peress li dawn ir-raġunijiet huma ddefiniti fid-dritt nazzjonali applikabbli – u x-xenarju tal-kontrolli fil-qasam tas-sigurtà pubblika jingħata biss bħala eżempju  ( 198 ).

2.

Il‑kundizzjonijiet għall‑introduzzjoni mill‑ġdid temporanja tal‑kontrolli fuq il‑fruntieri interni

145.

Fit-taqsima preċedenti spjegajt għaliex, fil-fehma tiegħi, bla ħsara għall-verifika mill-qorti tar-rinviju, kontrolli bħal dawk imwettqa, fil-mument meta seħħew il-fatti, mill-awtoritajiet Belġjani sabiex jinfurzaw ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati ma kinux jikkostitwixxu “verifiki fuq il-fruntiera” ipprojbiti mal-fruntieri interni fis-sens tal-Artikolu 22 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Għaldaqstant, il-kwistjoni dwar jekk il-kundizzjonijiet għal introduzzjoni mill-ġdid eċċezzjonali tal-kontrolli fuq dawn il-fruntieri kinux issodisfatti fil-Belġju f’dak iż-żmien ma tidhirx li għadha rilevanti. Madankollu, ser nindirizza dan għall-finijiet ta’ kompletezza  ( 199 ).

146.

L-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jistabbilixxi l-qafas ġenerali li jirregola l-introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fil-fruntieri interni. Huwa jipprevedi, b’mod partikolari, li dan il-kontroll jista’ jiġi introdott mill-ġdid “[f]ejn […] jkun hemm theddida serja għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà interna” fi Stat Membru. Kundizzjonijiet proċedurali u sostantivi oħra għandhom jiġu ssodisfatti, kif ser nispjega iktar ’il quddiem  ( 200 ).

147.

Madankollu, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk dawn il-kundizzjonijiet l-oħra kinux issodisfatti fil-mument meta seħħew il-fatti fil-Belġju, Nordic Info ssostni li l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri, b’mod ċar, ma kinitx possibbli f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għas-sempliċi raġuni li l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen ma jsemmix is-“saħħa pubblika” bħala ġustifikazzjoni għal tali miżura. Din il-kwistjoni hija, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, fil-qalba tat-tieni domanda tal-qorti tar-rinviju. Għalhekk, qabel kollox, ser neżamina, b’mod astratt, il-portata ta’ din id-dispożizzjoni (a), qabel ma nagħmel xi rimarki qosra dwar jekk il-kundizzjonijiet għall-implimentazzjoni ta’ tali miżura kinux issodisfatti fiċ-ċirkustanzi inkwistjoni (b).

a)

Fuq il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 25(1) tal‑Kodiċi tal‑Fruntieri ta’ Schengen

148.

Fil-fehma tiegħi, l-argument ta’ Nordic Info dwar ir-raġunijiet li għalihom jistgħu jiġu introdotti mill-ġdid il-kontrolli fil-fruntieri interni skont l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen għandu ċertu piż  ( 201 ).

149.

Fil-fatt, meta l-Artikolu 27(1) tad-Direttiva dwar iċ-ċittadinanza jsemmi espressament “politika pubblika [ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika” (enfasi miżjuda minni) bħala raġunijiet permissibbli għar-restrizzjoni tal-moviment liberu, l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jirreferi biss, fir-rigward tal-kontrolli fil-fruntieri interni, għat-“theddida serja għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà interna”, u apparentement jinjora s-“saħħa pubblika”. Il-prevenzjoni ta’ “theddid għas-saħħa pubblika” tal-Istati Membri hija, fil-fatt, imsemmija f’dan il-kodiċi, iżda biss fir-rigward tad-dħul ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jaslu fil-fruntieri esterni  ( 202 ).

150.

Barra minn hekk, analiżi tal-istorja tal-imsemmi kodiċi donnha tindika li din id-differenza fis-sistema ma hijiex sempliċi ommissjoni, iżda għażla deliberata tal-leġiżlatur tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, infakkar li l-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen  ( 203 ), iffirmata f’Schengen fid‑19 ta’ Ġunju 1990  ( 204 ), ma kinitx tirreferi għas-“saħħa pubblika” la fir-rigward tal-kundizzjoni tad-dħul tal-barranin u lanqas fir-rigward tal-introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fil-fruntieri interni  ( 205 ). Madankollu, fil-proposta leġiżlattiva tagħha, li saret l-ewwel verżjoni tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen  ( 206 ), il-Kummissjoni pproponiet inter alia, li jiżdied mal-kundizzjonijiet ta’ dħul eżistenti li l-barranin ma għandhomx jikkostitwixxu theddida għas-saħħa pubblika  ( 207 ) u li l-kontrolli fil-fruntieri jistgħu jerġgħu jiġu introdotti f’każ ta’ “theddida serja għall-ordni pubbliku, l-ordni pubbliku jew is-saħħa pubblika”  ( 208 ) [mhux traduzzjoni uffiċjali]. Madankollu, fl-ewwel qari tat-test, il-Parlament emenda d-dispożizzjonijiet dwar il-kontrolli fil-fruntieri interni fis-sens li kull riferiment għal theddida għas-“saħħa pubblika” ġie mħassar  ( 209 ). L-emenda inkwistjoni ssopravviviet il-bqija tal-proċess leġiżlattiv.

151.

Madankollu, bħall-Gvern tal-Belġju, tan-Norveġja u tal-Isvizzera, kif ukoll il-Kummissjoni, jiena tal-opinjoni li, għalkemm “theddid għas-saħħa pubblika” ma jistax, waħdu, jiġġustifika l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni skont l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, xorta jibqa’ l-fatt li ċerti sitwazzjonijiet marbuta mas-saħħa pubblika huma tant gravi li jistgħu jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “theddida serja għall-ordni pubbliku” użata f’din id-dispożizzjoni  ( 210 ).

152.

Għalkemm il-kunċett ta’ “theddida serja għall-ordni pubbliku” ma huwiex iddefinit fil-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, mill-premessa 27 ta’ dan il-kodiċi jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried li d-definizzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-ġurisprudenza tagħha fil-qasam tal-moviment liberu tapplika f’dan ir-rigward. Skont il-ġurisprudenza rilevanti, il-kunċett ta’ “ordni pubbliku” jippreżupponi l-eżistenza ta’ “theddiha reali, attwali u suffiċjentement gravi, li taffettwa interess fundamentali tal-kumpannija [tas-soċjetà]”  ( 211 ).

153.

L-ewwel, il-protezzjoni tal-popolazzjoni kontra l-ħsara, permezz, b’mod partikolari, tal-kontroll ta’ mard epidemiku, kif ukoll il-provvista ta’ kura tas-saħħa lil din il-popolazzjoni, tista’ faċilment titqies li tagħmel parti minn dawn l-“interessi fundamentali tas-soċjetà”. Fil-fatt, din tista’ tkun waħda mill-“funzjonijiet Statali essenzjali” li l-Unjoni “għandha tirrispetta” skont l-Artikolu 4(2) TUE. It-tieni, ir-riskji ta’ tali mard jistgħu, f’ċerti ċirkustanzi, ikunu gravi biżżejjed sabiex jikkostitwixxu “theddida reali, attwali u suffiċjentement gravi” li taffettwa dawn l-“interessi”  ( 212 ).

154.

Sa fejn, pereżempju, pandemija tissodisfa d-definizzjoni tal-“ordni pubbliku” kif imfakkra iktar ’il fuq, ma nara ebda raġuni sabiex din tiġi eskluża mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen. Il-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma hijiex ikkwalifikata fir-rigward tat-tip ta’ “theddid għall-ordni pubbliku” li jista’ jiġġustifika l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni. Sakemm tkun “serja”, kwalunkwe tali theddida hija koperta. L-elementi storiċi eżaminati iktar ’il fuq ma jeskludux, fil-fehma tiegħi, tali interpretazzjoni  ( 213 ). Biex niċċara, dan ma jfissirx li s-“saħħa pubblika” u l-“ordni pubbliku” jikkoinċidu, u li tal-ewwel tista’ dejjem tiġġustifika tali miżura. Dan ikun il-każ biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali fejn is-sitwazzjoni tas-saħħa pubblika tkun gravi biżżejjed biex thedded b’mod serju l-ordni pubbliku  ( 214 ).

b)

Fuq il‑kwistjoni dwar jekk il‑kundizzjonijiet għall‑introduzzjoni mill‑ġdid tal‑kontrolli fil‑fruntieri kinux issodisfatti fiċ‑ċirkustanzi inkwistjoni

155.

Peress li l-qorti tar-rinviju realment ma tistaqsix dwar jekk il-kundizzjonijiet għall-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri kinux issodisfatti fiċ-ċirkustanzi inkwistjoni u peress li, barra minn hekk, kwalunkwe preċiżazzjonijiet dwar din il-kwistjoni x’aktarx ikunu irrilevanti għall-kawża prinċipali, ser nillimita ruħi li nagħmel xi rimarki dwar dan l-aspett.

156.

Fl-ewwel lok, kif għadni kif spjegajt, l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni hija ġustifikabbli, skont l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, b’reazzjoni għal “theddida serja għall-ordni pubbliku jew għas-sigurtà interna fi Stat Membru”. Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-pandemija tal-COVID‑19 kinitx effettivament tikkostitwixxi tali “theddida” fil-mument meta seħħew il-fatti, infakkar il-punti 76 sa 86 iktar ’il fuq.

157.

Fit-tieni lok, mill-Artikolu 25(2) u mill-Artikolu 26 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen jirriżulta li l-implimentazzjoni ta’ tali miżura għandha tosserva l-prinċipju ta’ proporzjonalità  ( 215 ).

158.

L-ewwel, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni hijiex miżura xierqa sabiex tiġi rrimedjata t-“theddida serja għall-ordni pubbliku” li l-COVID‑19 setgħet tippreżenta fil-mument meta seħħew il-fatti, infakkar il-punti 97 sa 102 ta’ dawn il-konklużjonijiet għal diskussjoni dwar l-effett (limitat) tar-restrizzjonijiet fuq il-movimenti internazzjonali tal-persuni fuq it-tixrid ta’ marda epidemika. Madankollu, sa fejn ir-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar bħal dawk inkwistjoni kienu xierqa f’dan ir-rigward, jidhirli li l-istess jgħodd għall-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fuq il-fruntieri interni. Fil-fatt, tali miżura kkontribwixxiet (jew setgħet tikkontribwixxi) għall-infurzar ta’ dawn ir-restrizzjonijiet u, għaldaqstant, għall-applikazzjoni sistematika u koerenti tagħhom.

159.

It-tieni, il-kwistjoni dwar jekk l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni kinitx neċessarja tiddependi, essenzjalment, mill-kwistjoni dwar jekk miżuri alternattivi kinux ikunu inqas restrittivi, iżda daqstant effettivi, sabiex jiġu infurzati r-restrizzjonijiet tal-ivvjaġġar ikkontestati. F’dan ir-rigward, nirrileva li kontrolli “fuq il-post” imwettqa b’mod każwali fit-territorju, inkluż fiż-żoni tal-fruntiera, flimkien ma’ pieni effettivi u dissważivi f’każ ta’ ksur ta’ dawn il-miżuri, setgħu probabbilment jikkostitwixxu mezz inqas restrittiv, iżda daqstant effikaċi, sabiex jiġu infurzati – u, fil-fatt, jidher li din kienet speċifikament l-azzjoni magħżula mill-awtoritajiet Belġjani fil-mument meta seħħew il-fatti  ( 216 ).

160.

It-tielet, fir-rigward tal-proporzjonalità stretta tal-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni, infakkar l-osservazzjonijiet tiegħi fil-punti 120 sa 133 iktar ’il fuq, għal diskussjoni dwar l-aċċettazzjoni, f’soċjetà demokratika, tar-restrizzjonijiet għall-movimenti internazzjonali tal-persuni għal raġunijiet ta’ “saħħa pubblika”. Inżid ukoll li, lil hinn mill-inkonvenjenza kkawżata minn restrizzjonijiet sostanzjali fuq l-ivvjaġġar, il-kontrolli fil-fruntieri jinvolvu, fihom innifishom, ċerti żvantaġġi  ( 217 ). Il-kontrolli fil-fruntieri mwettqa mill-Istati Membri matul il-pandemija fixklu b’mod sinjifikattiv il-moviment ta’ persuni li kienu qed jivvjaġġaw għal skopijiet “essenzjali” u li għalhekk ma kinux koperti minn projbizzjonijiet tal-ivvjaġġar, u li għalihom il-qsim mingħajr xkiel tal-fruntieri huwa kruċjali. L-impatt ta’ dawn il-kontrolli fuq ħaddiema tal-fruntiera u l-kura tas-saħħa xi drabi kien sinjifikattiv, speċjalment meta wassal għal kjuwijiet twal u dewmien konsiderevoli. L-istess huwa minnu fir-rigward tal-moviment tal-merkanzija bejn il-fruntieri. Tal-inqas, sabiex “jibbilanċjaw” il-vantaġġi u l-iżvantaġġi possibbli tal-kontrolli fil-fruntieri, kellhom jiġu implimentati miżuri, bħas-sistema tal-“korsiji ħodor” irrakkomandata mill-Kummissjoni, sabiex jiġi ffaċilitat il-fluss tal-persuni u tal-merkanzija “essenzjali”  ( 218 ).

161.

Finalment, infakkar li għandha tiġi segwita proċedura speċifika sabiex jiġu introdotti mill-ġdid il-kontrolli fil-fruntieri interni. B’mod partikolari, skont l-Artikolu 27 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, l-awtoritajiet nazzjonali kellhom iwettqu komunikazzjoni lill-kontropartijiet tagħhom fl-Istati Membri l-oħra u lill-Kummissjoni mhux iktar tard minn erba’ ġimgħat qabel l-introduzzjoni mill-ġdid ippjanata. B’mod eċċezzjonali, skont l-Artikolu 28, huma setgħu immedjatament jintroduċu mill-ġdid il-kontrolli fil-fruntieri, filwaqt li jikkomunikaw din il-miżura fl-istess ħin. Fi kwalunkwe każ, kienet meħtieġa komunikazzjoni. Jidher li mhux l-Istati Membri kollha li ħadu tali miżura matul il-pandemija kkonformaw ma’ dan ir-rekwiżit  ( 219 ).

3.

Konklużjoni provviżorja

162.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-tieni domanda fis-sens li l-Artikolu 25(1) tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen ma jipprekludix, bħala prinċipju, Stat Membru milli temporanjament jintroduċi mill-ġdid kontrolli fil-fruntieri interni bħala reazzjoni għal pandemija, sakemm din tkun gravi biżżejjed sabiex tiġi kklassifikata bħala “theddida serja għall-ordni pubbliku” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni u li l-kundizzjonijiet kollha stabbiliti fiha jkunu ssodisfatti.

V.

Konklużjoni

163.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi magħmula min-Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Brussell bil-lingwa Olandiża, il-Belġju) kif ġej: