EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 14.4.2021
COM(2021) 177 final
Aanbeveling voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Internationale Criminele Politieorganisatie (ICPO-Interpol)
TOELICHTING
1.ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING
Terrorisme en zware en georganiseerde criminaliteit vormen tegenwoordig in toenemende mate een dynamisch, mondiaal en complex verschijnsel, dat een robuuste en gecoördineerde respons van de rechtshandhavingsinstanties van de Europese Unie vereist. Bovendien wordt het mobiele, transnationale en grensoverschrijdende karakter van terrorisme en zware criminaliteit steeds geprononceerder. Deze ontwikkelingen vragen om nauwere en effectievere samenwerking met internationale organen, zoals Interpol, die een brug kunnen slaan tussen de EU en de internationale rechtshandhavingsinstanties.
Context van de huidige samenwerking tussen de EU en Interpol
De Internationale Criminele Politieorganisatie (Interpol) is met 194 lidstaten de grootste intergouvernementele organisatie van criminele politie ter wereld. Interpol faciliteert de samenwerking op het gebied van rechtshandhaving, bijvoorbeeld door het delen van rechtshandhavingsgegevens en de toegang ertoe mogelijk te maken. Interpol heeft meerdere samenwerkingsovereenkomsten gesloten met een reeks internationale organisaties, op gebieden van wederzijds belang. Alle lidstaten van de EU zijn lid van Interpol.
Nadat in 1983 door Interpol voor het eerst regels betreffende de verwerking van politie-informatie werden vastgesteld, heeft Interpol zijn procedures in de loop der jaren geactualiseerd, waarbij het beginsel geldt dat eerbiediging van de privacy van personen essentieel is bij het delen van informatie in het kader van de rechtshandhaving. De huidige Interpol-regels inzake de verwerking van persoonsgegevens zijn niet lang geleden geactualiseerd, namelijk in 2019.
De EU en Interpol werken al geruime tijd intensief samen op een aantal gebieden die verband houden met rechtshandhaving. Interpol is voor de EU een belangrijke partner op het gebied van interne en externe veiligheid, met inbegrip van de bestrijding van terrorisme en georganiseerde misdaad, alsook op het gebied van geïntegreerd grensbeheer.
Zo worden in Gemeenschappelijk Standpunt 2005/69/JBZ van de Raad de lidstaten opgeroepen de nodige maatregelen te nemen om de samenwerking tussen hun bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten en tussen deze autoriteiten en dergelijke autoriteiten in derde landen te verbeteren door de uitwisseling van paspoortgegevens met Interpol, met het oog op de preventie en de bestrijding van de zware en georganiseerde criminaliteit, waaronder terrorisme.
Interpol neemt ook actief deel aan de operationele uitvoering van de EU-beleidscyclus/Empact, door de operationele acties van de lidstaten te ondersteunen in samenwerking met de EU-agentschappen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Deze laatste werken nauw met Interpol samen op basis van een aantal overeenkomsten/regelingen. Toen in 2017 het Europees Openbaar Ministerie (EOM) werd opgericht, ontstond er een nieuw EU-orgaan op het gebied van grensoverschrijdende onderzoeken en vervolgingen. De samenwerking tussen het EOM en Interpol moet tot stand worden gebracht en worden gereguleerd, nu het EOM binnenkort operationeel zal worden.
Tot slot is de EU een van de grootste geldverschaffers van Interpol. De middelen worden toegewezen aan projecten die door Interpol worden uitgevoerd of waarbij Interpol een projectpartner is. Zij zijn met name bestemd voor informatie-uitwisseling, rechtshandhaving, met inbegrip van samenwerking op het gebied van grensbeheer en activiteiten op het gebied van capaciteitsopbouw, en projecten en programma’s die gericht zijn op een aantal onderwerpen op het gebied van terrorisme en zware criminaliteit, waarbij de regionale focus vooral op Afrika, Azië en Latijns-Amerika ligt.
Noodzaak van een samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Interpol
In het kader van de EU-strategie voor een Veiligheidsunie van 2020 wordt er bij de lidstaten op aangedrongen de samenwerking tussen de EU en Interpol te intensiveren, aangezien dat essentieel is voor verbetering van die samenwerking en van de informatie-uitwisseling. In de strategie wordt erkend dat Interpol, een van de grootste intergouvernementele criminele politieorganisaties, in dit verband een belangrijke rol moet spelen. De Commissie gaat daarom na hoe de samenwerking met Europol kan worden opgevoerd, waarbij ook de mogelijke toegang tot de gegevensbanken van Interpol en de versterking van de operationele en strategische samenwerking aanbod zullen komen. Verder wordt in de EU-agenda inzake terrorismebestrijding van 2020 erkend dat Interpol een belangrijke partner op het gebied van terrorismebestrijding is, bijvoorbeeld vanwege de deskundigheid van de organisatie op het gebied van buitenlandse terroristische strijders, dat op bepaalde gebieden samenwerking moet worden geïnitieerd of geïntensiveerd en dat het voor verscheidene EU-organen operationeel noodzakelijk is toegang te krijgen tot de gegevensbanken van Interpol, willen zij hun taken kunnen uitvoeren.
Hoewel er al met Interpol wordt samengewerkt, zijn er gebieden waar de samenwerking kan en moet worden opgevoerd, of op sommige gebieden moet worden geïnitieerd, om te kunnen voorzien in een reeks onontbeerlijke operationele behoeften en om bestaande rechtshandelingen te kunnen uitvoeren. Doel daarvan is de lidstaten beter te ondersteunen bij het voorkomen en bestrijden van terrorisme en georganiseerde criminaliteit. Voor deze operationele behoeften met een samenwerkingsovereenkomst met Interpol worden gesloten.
In de volgende paragrafen wordt nader ingegaan op deze behoeften.
Ten eerste moet er een nieuwe samenwerkingsovereenkomst komen tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en Interpol. Er bestaat al een samenwerkingsovereenkomst met Interpol die voorziet in de uitwisseling van persoonsgegevens. Deze werd in 2001 gesloten, ruim voordat op 1 mei 2017 de Europol-verordening in werking trad. Deze overeenkomst verleent Europol echter geen directe of indirecte toegang tot informatie en tot de gegevensbanken van Interpol, met name de databank van kennisgevingen met informatie over terroristen. Bovendien verloopt de informatie-uitwisseling van Europol met Interpol en de raadpleging van de gegevensbanken van Interpol ten behoeve van de uitvoering van de taken van Europol uitsluitend via de verbindingsofficier van Interpol bij Europol of de verbindingsofficier van Europol bij Interpol. Een nieuwe overeenkomst inzake de betrekkingen tussen Europol en Interpol is daarom noodzakelijk, zowel om rekening te houden met de jongste ontwikkelingen op het gebied van de bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende en transnationale zware georganiseerde criminaliteit, als om de huidige operationele behoeften, het mandaat van Europol en het meest recente stelsel voor gegevensbescherming van de EU in aanmerking te nemen.
Ten tweede moet de interoperabiliteit worden gewaarborgd. De EU en Interpol hebben verkennende besprekingen gevoerd over de vraag of een samenwerkingsovereenkomst noodzakelijk is, nu de verordeningen betreffende de interoperabiliteit van de EU-informatiesystemen op het gebied van grenzen en visa, politiële en justitiële samenwerking en asiel en migratie, en de verordening betreffende het Europees reisinformatie- en ‑autorisatiesysteem (Etias) zijn vastgesteld.
Zowel de verordening betreffende interoperabiliteit als de verordening betreffende het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem voorziet voor EU-lidstaten en -agentschappen in gecontroleerde toegang, via het Europees zoekportaal (ESP), tot twee databanken van Interpol. Deze twee databanken van Interpol zijn de databank voor gestolen of verloren reisdocumenten (SLTD) en de databank voor reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen (TDAWN). Deze databanken bevatten een groot aantal gegevens over reisdocumenten van onderdanen van derde landen. Het gebruik van de databanken kan informatielacunes tot een minimum beperken, positieve matches maximaliseren en er daardoor voor zorgen dat het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem betere operationele resultaten oplevert.
In de twee bovengenoemde verordeningen is bepaald dat zoekopdrachten in de Interpol-databanken zodanig moeten worden uitgevoerd dat er geen informatie wordt onthuld aan de eigenaar van de Interpol-signalering. Een samenwerkingsovereenkomst met Interpol biedt de vereiste rechtsgrondslag en de nodige garanties op het gebied van gegevensbescherming, en maakt het mogelijk dat het Europees zoekportaal verbinding maakt met de Interpol-databanken. Een samenwerkingsovereenkomst zal ook de mogelijkheid bieden om een beveiligde verbinding tot stand te brengen tussen het Europees zoekportaal en het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem en de IT-infrastructuur van Interpol, waardoor de toegang tot de databanken van Interpol mogelijk wordt. Het doel ervan is terroristische misdrijven te helpen voorkomen en onderzoeken.
In hetzelfde verband heeft de Commissie in 2018 een voorstel ingediend tot herziening van de verordening betreffende het Visuminformatiesysteem, die het – net als het Europees reisinformatie- en autorisatiesysteem – mogelijk moet maken automatische zoekopdrachten uit te voeren in EU-systemen voor grensbeheer en grensbeveiliging en Interpol-databanken. In december 2020 bereikten het Europees Parlement en de Raad een politiek akkoord over dit voorstel, dat de komende maanden zal worden goedgekeurd. Het politiek akkoord bevat een bepaling die vergelijkbaar is met die in de verordening betreffende het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem. Daarom moet bij de onderhandelingen met Interpol over de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst ook rekening worden gehouden met de herziening van de verordening betreffende het Visuminformatiesysteem. Dat draagt ook bij tot het voorkomen en onderzoeken van terroristische misdrijven.
Ten derde hebben rechtshandhavingsinstanties en justitiële autoriteiten actuele informatie over criminelen en misdrijven nodig. Interpol beheert een breed scala aan databanken met dergelijke informatie op mondiale schaal, die wordt geleverd door de 194 lidstaten van Interpol. De 18 databanken van Interpol bevatten meer dan 100 miljoen records op rechtshandhavingsgebied met informatie over personen, zoals namen en vingerafdrukken, en gestolen goederen, zoals paspoorten, voertuigen, wapens en vuurwapens.
Deze informatie is voor Europol, Frontex, Eurojust en het EOM van waarde voor de uitvoering van hun taken overeenkomstig hun mandaat. De informatie maakt hun optreden doeltreffender door de operationele meerwaarde die zij biedt, met name doordat zij de lidstaten ondersteunt bij het opsporen, voorkomen en bestrijden van terrorisme en andere zware criminaliteit. Deze informatiebronnen stellen de agentschappen en het EOM in staat de accuratesse en de kwaliteit van de informatie waarover zij reeds beschikken, te verbeteren, verbanden en andere connecties tussen informatie vast te stellen, informatielacunes op te vullen en zo de lidstaten holistische en uniforme inlichtingen te bieden. Hoewel de databanken voor de EU-lidstaten rechtstreeks toegankelijk zijn, doordat zij lid zijn van Interpol, hebben Frontex, Eurojust en het EOM momenteel geen toegang op een wijze die overeenstemt met hun mandaat (hetzij rechtstreekse toegang, hetzij toegang op “hit/no hit”-basis), doordat er geen overeenkomst met Interpol is.
Voor de agentschappen specifieke kwesties worden hieronder nader toegelicht.
Europol
Om zijn taken uit te voeren, wisselt Europol momenteel informatie uit met Interpol en raadpleegt het Interpol-databanken via de verbindingsofficier van Interpol bij Europol of de verbindingsofficier van Europol bij Interpol, op grond van de thans geldende samenwerkingsovereenkomst tussen Europol en Interpol. In de praktijk is echter gebleken dat deze procedure moet worden verbeterd, versneld en gestroomlijnd om snelle toegang tot deze informatie te vergemakkelijken, waarbij het met name gaat om de informatie in Interpol-databanken die betrekking heeft op terrorismebestrijding, in het bijzonder de kennisgevingen met informatie over terroristen. Daardoor zou bij de operationele steun van Europol aan de lidstaten – met name wat betreft zijn analytische vermogen – gebruik kunnen worden gemaakt van de informatie waarover Interpol beschikt. Directe of indirecte toegang tot de Interpol-databanken zou derhalve de operationele samenwerking verbeteren, waarbij de beperkingen die door de eigenaar van de gegevens worden opgelegd, in acht moeten worden genomen.
Frontex
Frontex moet op grond van zijn mandaat zorgen voor een geïntegreerd beheer van de buitengrenzen van de EU, met het oog op een efficiënt beheer van die grenzen, met volledige eerbiediging van de grondrechten. Grenstoezicht, een van de onderdelen van het Europees geïntegreerd grensbeheer, omvat maatregelen om legale grensoverschrijdingen te vergemakkelijken en, waar passend, maatregelen op het gebied van het voorkomen en opsporen van grensoverschrijdende criminaliteit aan de buitengrenzen, met name het smokkelen van migranten, mensenhandel en terrorisme. In dit verband is er een operationele noodzaak dat personeelsleden van categorie 1 (statutair personeel) van het permanente korps van Frontex, om hun taken uit te voeren, toegang krijgen tot de Interpol-databanken. Meer in het bijzonder wordt in artikel 82, lid 1, van Verordening (EU) nr. 2019/1896 bepaald dat de ingezette teamleden van categorie 1 in staat moeten zijn taken te verrichten en bevoegdheden uit te oefenen die nodig zijn voor grenstoezicht, zoals bedoeld in Verordening (EU) 2016/399 (Schengengrenscode). Dit omvat de controle van onderdanen van derde landen aan de buitengrenzen aan de hand van Interpol-databanken (met name de databank van gestolen of verloren reisdocumenten), overeenkomstig artikel 8, lid 3, punt a), i), artikel 8, lid 3), punt a), ii), en artikel 6, lid 1, punt e), van de Schengengrenscode. Dit ondersteunt de preventie en het onderzoek van terroristische misdrijven, met name bij grenscontroles aan de buitengrenzen van de EU.
Eurojust
Er is voor het uitvoeren van de taken van Eurojust een essentiële operationele noodzaak om de samenwerking met Interpol te intensiveren en een rechtsgrondslag te krijgen voor de uitwisseling van persoonsgegevens. Meer in het bijzonder is het noodzakelijk dat Interpol gestructureerd en structureel wordt betrokken bij zaken van Eurojust, onder meer in het kader van coördinatievergaderingen, coördinatiecentra en gemeenschappelijke onderzoeksteams. Met name wanneer Eurojust om ondersteuning wordt verzocht met het oog op de coördinatie van de uitvoering van gerechtelijke maatregelen en personen in derde landen moeten worden aangehouden, zou de betrokkenheid van Interpol een toegevoegde waarde hebben, het gerechtelijk proces versnellen en het werk van Eurojust vergemakkelijken. Eurojust moet ook informatie uitwisselen met Interpol over vermoedelijke buitenlandse terroristische strijders, waarbij met name rekening moet worden gehouden met het register voor terrorismebestrijding bij Eurojust. Interpol-kanalen worden reeds gebruikt voor de verzending van uitleveringsverzoeken en kunnen binnenkort beschikbaar zijn voor de verzending van verzoeken om wederzijdse rechtshulp.
EOM
Het EOM is een onafhankelijk EU-orgaan dat bevoegd is voor het opsporen, vervolgen en voor de rechter brengen van daders van en medeplichtigen aan strafbare feiten die de financiële belangen van de Europese Unie schaden. Het is bevoegd om onderzoeken in te stellen, vervolgingsbevelen uit te voeren en de functie van openbaar aanklager uit te oefenen bij de bevoegde rechtbanken van de lidstaten. In dit verband heeft het EOM, wat betreft de samenwerking met Interpol, dezelfde operationele behoeften als nationale onderzoeks- en vervolgingsinstanties in de lidstaten, waarbij het onder meer gaat om toegang tot informatie in de Interpol-databanken, en uitwisseling van informatie met Interpol en met derde landen, via Interpol. Deze behoefte is nog toegenomen als gevolg van het grensoverschrijdende karakter van de misdrijven waarvoor het EOM bevoegd is en de noodzaak om met derde landen samen te werken. Bovendien zal het EOM naar verwachting bijstand van Interpol nodig hebben om de uitwisseling van informatie te vergemakkelijken, met name op het gebied van wederzijdse rechtshulp. De samenwerking tussen het EOM en Interpol moet nog worden opgezet en geregeld met inachtneming van hetgeen in het mandaat van het EOM is bepaald inzake samenwerking met internationale organisaties, voor zover dit nodig is voor de uitvoering van zijn taken.
De noodzaak van een samenwerkingsovereenkomst wordt ook erkend en bevestigd door Interpol en zijn leden. De 88e Algemene Vergadering van Interpol heeft in oktober 2019 resolutie 5 aangenomen waarbij het secretariaat-generaal van Interpol werd gemachtigd onderhandelingen te openen met de EU over de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst.
Andere vormen van samenwerking
Tegelijkertijd moeten ook andere vormen van samenwerking met Interpol in aanmerking worden genomen, die de Commissie, in samenwerking met de hoge vertegenwoordiger, wat GBVB-aspecten betreft, namens de EU zal trachten te ondersteunen als onderdeel van een afzonderlijk instrument met Interpol op basis van artikel 220 VWEU. Die samenwerking zal in overeenstemming met artikel 220, lid 2, VWEU verlopen wat betreft de vaststelling van het algemene samenwerkingskader en de totstandbrenging van een kader voor gestructureerde dialoog tussen de EU en Interpol op hoog niveau en op technisch niveau. De samenwerking zal tevens de beveiligingsdiensten van de Commissie, de Europese Dienst voor extern optreden, de Raad en het Parlement toegang bieden tot specifieke Interpol-databanken, ten behoeve van antecedentenonderzoek, opsporing en intern onderzoek inzake onderdanen van derde landen, en het mogelijk maken dat de Commissie gecontroleerde kennisgevingen van verloren, gestolen en ingetrokken EU-laissez-passers voor gestolen en verloren reisdocumenten invoert in de Interpol-databank.
2.DE BEOOGDE SAMENWERKINGSOVEREENKOMST
Met de beoogde samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Interpol worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
–regelen van de samenwerking tussen Europol en Interpol, rekening houdend met de jongste ontwikkelingen op het gebied van de bestrijding van terrorisme, grensoverschrijdende en transnationale zware georganiseerde criminaliteit, met de huidige operationele behoeften, met het mandaat van Europol en met het meest recente stelsel voor gegevensbescherming van de EU;
–de nodige waarborgen en garanties bieden om de EU-lidstaten en EU-agentschappen via het Europees zoekportaal gecontroleerde toegang te verlenen tot de Interpol-databanken van gestolen en verloren reisdocumenten (SLTD) en reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen (TDAWN), voor zover die toegang noodzakelijk is voor de uitvoering van hun taken, zulks in overeenstemming met hun toegangsrechten en met het EU-recht of het nationale recht betreffende die toegang, en met volledige inachtneming van de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten;
–de nodige waarborgen en garanties bieden om de EU-lidstaten en Frontex (de centrale eenheid van het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem) via het Europees zoekportaal toegang te verlenen tot de Interpol-databanken, zulks in overeenstemming met de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten;
–de nodige waarborgen en garanties bieden voor de uitvoering van een herziene verordening betreffende het Visuminformatiesysteem die de EU-lidstaten, ten behoeve van de behandeling van aanvragen van visa of verblijfsvergunningen, via het Europees zoekportaal toegang verleent tot de Interpol-databanken van gestolen en verloren reisdocumenten (SLTD) en reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen (TDAWN), met volledige inachtneming van de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten;
–tot stand brengen en regelen van de samenwerking tussen het Europees Openbaar Ministerie (EOM), zoals opgericht bij Verordening (EU) 2017/1939, en Interpol, in overeenstemming met hun mandaten en met volledige inachtneming van de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten;
–voorzien in de rechtsgrondslag die nodig is om Europol, Frontex-personeelsleden van categorie 1 (statutair personeel dat deel uitmaakt van het permanente korps) en het EOM toegang te verlenen tot de relevante Interpol-databanken voor de uitvoering van hun taken, met volledige inachtneming van de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten;
–voorzien in de rechtsgrondslag om Eurojust en het EOM te machtigen operationele informatie uit te wisselen met Interpol, met volledige inachtneming van de EU-vereisten inzake gegevensbescherming en de grondrechten.
Alle bovengenoemde doelstellingen moeten volledig in overeenstemming zijn met het EU-stelsel voor gegevensbescherming.
3.BEVOEGDHEID VAN DE EU
In artikel 3, lid 2, VWEU, wordt bepaald dat de EU exclusief bevoegd is om “een internationale overeenkomst te sluiten […] wanneer die sluiting gemeenschappelijke regels kan aantasten of de strekking daarvan kan wijzigen.” Een internationale overeenkomst kan gemeenschappelijke regels aantasten of de strekking ervan wijzigen wanneer het toepassingsgebied van de overeenkomst gedeeltelijk samenvalt met dat van de EU-wetgeving of voor een groot deel door het EU-recht wordt geregeld. Met betrekking tot de aspecten die in de samenwerkingsovereenkomst aan bod moeten komen, heeft de Europese Unie gemeenschappelijke regels vastgesteld op basis van de artikelen 16, 77, 79, 85 en 86, artikel 87, leden 1 en 2, en artikel 88 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Het huidige rechtskader van de Europese Unie omvat:
–de Verordeningen (EU) 2016/794, (EU) 2019/1896, (EU) 2018/1727 en (EU) 2017/1939 betreffende respectievelijk Europol, Frontex, Eurojust en het EOM, die bepalingen inzake de samenwerking met internationale organisaties zoals Interpol omvatten;
–de Verordeningen (EU) 2019/817, (EU) 2019/818 en (EU) 2018/1240, die voorzien in gecontroleerde toegang van EU-lidstaten of EU-agentschappen tot de Interpol-databanken van gestolen of verloren reisdocumenten en reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen;
–Verordening (EU) 2017/458 tot wijziging van Verordening (EU) 2016/399 (Schengengrenscode), die tot doel heeft de controles aan de buitengrenzen aan de hand van relevante databanken te verscherpen en waarin de Interpol-databank van gestolen of verloren reisdocumenten als een van de te raadplegen databanken wordt genoemd.
Deze aanbeveling is in overeenstemming met de bepalingen van bovengenoemde rechtshandelingen.
4.RECHTSGRONDSLAG
Het doel van deze aanbeveling is dat de Raad de Commissie machtigt om namens de EU te onderhandelen over de te sluiten samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Interpol. Artikel 218, leden 3 en 4, VWEU is de rechtsgrondslag op basis waarvan de Raad machtiging verleent voor het openen van onderhandelingen.
5.DE ONDERHANDELINGEN
Overeenkomstig artikel 218 VWEU zal de Commissie worden aangewezen als onderhandelaar van de EU voor de samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en Interpol.
De Commissie voert de onderhandelingen in overeenstemming met de onderhandelingsrichtsnoeren die in de bijlage bij het besluit zijn opgenomen en in overleg met een door de Raad aan te wijzen speciaal comité.
De Commissie zal het Europees Parlement volledig en tijdig op de hoogte houden van het verloop van de onderhandelingen.
Aanbeveling voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Internationale Criminele Politieorganisatie (ICPO-Interpol)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,
Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst (hierna “de overeenkomst” genoemd) tussen de Unie en Interpol. De overeenkomst heeft tot doel een regeling te treffen voor de samenwerking tussen de Unie en Interpol op het gebied van rechtshandhaving overeenkomstig de artikelen 87 en 88 VWEU, op het gebied van justitiële samenwerking in strafzaken overeenkomstig de artikelen 82, 85 en 86 VWEU, en op het gebied van grensbeveiliging (als onderdeel van grensbeheer) overeenkomstig artikel 77 VWEU.
(2)De overeenkomst dient de samenwerking tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en Interpol te regelen, rekening houdend met de jongste ontwikkelingen op het gebied van de bestrijding van terrorisme, grensoverschrijdende en transnationale zware en georganiseerde criminaliteit, met de huidige operationele behoeften en met het mandaat van Europol.
(3)De overeenkomst moet de nodige waarborgen en garanties bieden om de lidstaten van de Unie en de agentschappen van de Unie via het Europees zoekportaal (ESP) gecontroleerde toegang te verlenen tot de Interpol-databanken van gestolen en verloren reisdocumenten (“SLTD”) en reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen (“TDAWN”), voor zover die toegang noodzakelijk is voor de uitvoering van hun taken, zulks in overeenstemming met hun toegangsrechten en met het Unierecht of het nationale recht betreffende die toegang.
(4)De overeenkomst moet de nodige waarborgen en garanties bieden om de lidstaten van de Unie en de centrale eenheid voor het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias) van het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) via het Europees zoekportaal toegang te verlenen tot de Interpol-databanken van gestolen en verloren reisdocumenten en van reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen.
(5)De overeenkomst moet de nodige waarborgen en garanties bieden voor de uitvoering van een herziene verordening betreffende het Visuminformatiesysteem die de lidstaten van de Unie ten behoeve van de behandeling van aanvragen van visa of verblijfsvergunningen via het Europees zoekportaal toegang verleent tot de Interpol-databanken.
(6)De overeenkomst moet de totstandbrenging en regeling van de samenwerking tussen het Europees Openbaar Ministerie (“EOM”) en Interpol vergemakkelijken.
(7)De overeenkomst moet voorzien in de rechtsgrondslag die nodig is om Europol, de statutaire personeelsleden van Frontex die deel uitmaken van het permanente korps (personeelsleden van categorie 1) en het Europees Openbaar Ministerie toegang te verlenen tot relevante Interpol-databanken voor de uitvoering van hun taken.
(8)De overeenkomst moet voorzien in de rechtsgrondslag die nodig is om het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken (“Eurojust”) en het Europees Openbaar Ministerie te machtigen om operationele informatie uit te wisselen met Interpol.
(9)In artikel 23, leden 1, 2 en 5, van Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad is voorzien in de uitwisseling van persoonsgegevens tussen Europol en internationale organisaties, voor zover dat nodig is voor de uitvoering van de taken van Europol als omschreven in artikel 4 van Verordening (EU) 2016/794.
(10)Overeenkomstig artikel 9, lid 5, van Verordening (EU) 2019/817 van het Europees Parlementen de Raad, artikel 9, lid 5, van Verordening (EU) 2019/818 van het Europees Parlement en de Raad en artikel 12 van Verordening (EU) 2018/1240 van het Europees Parlement en de Raad moeten zoekopdrachten in de Interpol-databanken zodanig worden uitgevoerd dat aan de eigenaar van de Interpol-signalering geen informatie wordt onthuld. Overeenkomstig artikel 65 van Verordening (EU) 2018/1240 mogen persoonsgegevens niet worden doorgegeven aan of ter beschikking gesteld van derde landen, internationale organisaties of particuliere partijen, met uitzondering van de doorgifte aan Interpol met het oog op geautomatiseerde controle aan de hand van de Interpol-databanken van gestolen en verloren reisdocumenten en reisdocumenten die verband houden met kennisgevingen, en wordt bepaald dat deze doorgifte is onderworpen aan Verordening (EU) 2018/1725.
(11)In de artikelen 80, 99 en 104 van Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad worden met name de betrekkingen tussen het Europees Openbaar Ministerie en internationale organisaties geregeld en wordt voorzien in de uitwisseling van informatie tussen het EOM en die organisaties.
(12)Gezien overweging 33 van Verordening (EU) 2016/794 en overweging 46 van Verordening (EU) 2018/1727 van het Europees Parlement ende Raad is het passend de samenwerking tussen Europol en Interpol, respectievelijk tussen Eurojust en Interpol, te versterken door de efficiënte uitwisseling van persoonsgegevens te bevorderen.
(13)In artikel 68, lid 1, van Verordening (EU) 2019/1896 van het Europees Parlement en de Raad wordt voorzien in de mogelijkheid dat Frontex samenwerkt met internationale organisaties, waaronder met name Interpol. Overeenkomstig artikel 82, lid 1, van Verordening (EU) 2019/1896 moeten de teamleden van het permanente korps van Frontex in staat zijn taken te verrichten en bevoegdheden uit te oefenen op het gebied van grenstoezicht overeenkomstig Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad (Schengengrenscode). Overeenkomstig artikel 8, lid 3, punt a), i), artikel 8, lid 3, punt a), ii), en artikel 6, lid 1, punt e), van Verordening (EU) nr. 2016/399 omvat dit de controle van onderdanen van derde landen aan de hand van de Interpol-databanken (met name de Interpol-databank van gestolen en verloren reisdocumenten) aan de buitengrenzen van de lidstaten en van derde landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis met betrekking tot de controle van personen aan de buitengrenzen.
(14)In artikel 47, lid 1, artikel 47, leden 5 en 6, artikel 52 en artikel 56 van Verordening (EU) 2018/1727 worden de betrekkingen tussen Eurojust en internationale organisaties geregeld en wordt voorzien in de uitwisseling van persoonsgegevens tussen Eurojust en die organisaties.
(15)Gezien overweging 96 van Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad is het passend de samenwerking tussen de Unie en Interpol te versterken door een efficiënte uitwisseling van persoonsgegevens te bevorderen.
(16)In artikel 94 van Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad worden de voorwaarden vastgesteld voor de doorgifte van operationele persoonsgegevens aan internationale organisaties.
(17)De overeenkomst moet volledig in overeenstemming zijn met de bepalingen van de Europese Unie inzake gegevensbescherming die zijn opgenomen in Verordening (EU) 2016/679, Verordening (EU) 2018/1725 en Richtlijn 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad.
(18)De overeenkomst moet volledig de grondrechten eerbiedigen en de beginselen in acht nemen die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (“het Handvest”) zijn neergelegd, inzonderheid het recht op eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven, conform artikel 7 van het Handvest, het recht op de bescherming van persoonsgegevens, conform artikel 8 van het Handvest, en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, conform artikel 47 van het Handvest. De overeenkomst moet worden toegepast in overeenstemming met alle rechten en beginselen die in het Handvest zijn vastgelegd.
(19)Tijdens de onderhandelingen over de overeenkomst of in ieder geval voordat de overeenkomst wordt gesloten, dient de Commissie de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming te raadplegen.
(20)De Commissie dient te worden aangewezen als onderhandelaar van de Unie,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De Commissie wordt gemachtigd namens de Europese Unie te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Internationale Criminele Politieorganisatie inzake samenwerking en coördinatie bij het voorkomen en bestrijden van terrorisme en zware criminaliteit en het waarborgen van een Europees geïntegreerd grensbeheer aan de buitengrenzen van de lidstaten en derde landen die betrokken zijn bij de uitvoering, de toepassing en de ontwikkeling van het Schengenacquis met betrekking tot het toezicht op personen aan de buitengrenzen, met inbegrip van de nodige waarborgen voor de bescherming van persoonsgegevens.
Artikel 2
De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.
Artikel 3
De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met het [name of the special committee to be inserted by the Council].
Artikel 4
Dit besluit is gericht tot de Commissie.
Gedaan te Brussel,
Voor de Raad
De voorzitter