|
Il-Ġurnal Uffiċjali |
MT Is-serje C |
|
C/2025/6437 |
28.11.2025 |
Pubblikazzjoni ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni ta’ isem skont l-Artikolu 97(4), l-ewwel subparagrafu, tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fis-settur tal-inbid
(C/2025/6437)
Fi żmien 3 xhur mid-data ta’ din il-pubblikazzjoni, l-awtoritajiet ta’ Stat Membru jew ta’ pajjiż terz, jew persuna fiżika jew ġuridika li jkollha interess leġittimu u tkun stabbilita jew residenti f’pajjiż terz, tista’ tippreżenta oppożizzjoni lill-Kummissjoni f’konformità mal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2024/1143 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1).
DOKUMENT UNIKU
“Lumbarda”
Nru tal-UE: PDO-HR-02869
Data tal-applikazzjoni: 30.9.2022
1. Isem/ismijiet għar-reġistrazzjoni
Lumbarda
2. Tip ta’ indikazzjoni ġeografika
DOP – Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta
3. Kategoriji ta’ prodotti tad-dwieli
|
1. |
Inbid |
|
4. |
Inbid spumanti |
|
15. |
Inbid minn għeneb imqadded |
4. Deskrizzjoni tal-inbid jew tal-inbejjed
1. Inbid (“kvalitetno vino s kontroliranim zemljopisnim podrijetlom” [inbid ta’ kwalità ta’ oriġini ġeografika kontrollata] u “vrhunsko vino s kontroliranim zemljopisnim podrijetlom” [inbid ta’ kwalità superjuri ta’ oriġini ġeografika kontrollata])
DESKRIZZJONI QASIRA
Skont il-mikrokundizzjonijiet tal-post u l-metodu tal-ipproċessar, il-vinifikazzjoni u l-maturazzjoni tal-għeneb, dawn l-inbejjed bi ħsad normali huma ċari daqs il-kristall, b’kulur isfar jagħti fl-aħdar sa isfar dehbi, kontenut ta’ alkoħol minn medju sa qawwi, konċentrazzjonijiet għoljin ta’ estratt u rmied, u aċidità moderata. Dawn il-fatturi kollha jagħtu lill-inbejjed togħma bbilanċjata, b’sensazzjoni ta’ mrar ħafifa jew aktar qawwija. L-inbejjed għandhom aroma delikata sa medja-qawwija ta’ fjuri u frott, li tfakkar l-iżjed fil-fjuri u l-frott tal-frott taċ-ċitru, kif ukoll it-tuffieħ u l-ħawħ misjurin.
L-istil l-ieħor tal-inbid bi ħsad normali tal-Grk jirriżulta mit-teknika tat-tqaddim tal-inbid fuq il-ħmira u fil-btieti tal-ballut, il-produzzjoni ta’ nbid b’kulur isfar dehbi qawwi, u aroma kumplessa li tikkonsisti minn frott u ġewż misjur, qoxra tal-larinġ imnixxfa, u noti tal-butir u l-ħwawar. Minbarra t-togħma qawwija ħafna u l-freskezza pjaċevoli tiegħu, l-inbid għandu sawra rikka minħabba l-preżenza ta’ tannini ħfief, u finitura persistenti ħafna.
Il-kontenut massimu permess ta’ diossidu tal-kubrit għall-inbejjed huwa ta’ 200 mg/l, jew 250 mg/l għall-inbejjed b’aktar minn 5 g/l ta’ zokkor residwu.
Il-limiti tal-leġiżlazzjoni applikabbli tal-UE japplikaw għall-valuri analitiċi mhux elenkati fit-tabella.
|
Karatteristiċi analitiċi ġenerali |
|
|
Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum) |
__ |
|
Qawwa alkoħolika effettiva minima (f’% tal-volum) |
10,0 |
|
Aċidità totali minima |
4,5 grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku |
|
Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru) |
18 |
|
Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru) |
250 |
2. Inbid spumanti (“Vrhunsko pjenušavo vino” [Inbid spumanti ta’ kwalità superjuri])
DESKRIZZJONI QASIRA
L-inbejjed spumanti huma ċari daqs il-kristall, b’kulur isfar jagħti fl-aħdar sa isfar dehbi, u għandhom il-karatteristiċi tipiċi ta’ din il-kategorija ta’ nbid: freskezza u tfexfix notevoli. Għandhom aroma u togħma kumplessi li jfakkru fil-frott misjur u l-frott taċ-ċitru, bi qrusa ħafifa fuq il-palat li hi tipika tal-varjetà. L-istruttura soda tal-inbejjed spumanti hija r-riżultat tal-aċidità totali u s-sensazzjoni tagħhom ta’ mineralità notevoli, kif ukoll tal-konċentrazzjonijiet għoljin tagħhom ta’ estratt u rmied.
Il-kontenut massimu permess ta’ diossidu tal-kubrit huwa 235 mg/l.
Id-diossidu tal-karbonju (pressjoni) fil-flixkun ikun mill-inqas 3,0 bar.
Il-limiti tal-leġiżlazzjoni applikabbli tal-UE japplikaw għall-valuri analitiċi mhux elenkati fit-tabella.
|
Karatteristiċi analitiċi ġenerali |
|
|
Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum) |
__ |
|
Qawwa alkoħolika effettiva minima (f’% tal-volum) |
10,0 |
|
Aċidità totali minima |
5,0 grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku |
|
Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru) |
18 |
|
Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru) |
235 |
3. Inbid minn għeneb imqadded (“kvalitetno vino KZP – desertno vino” [inbid ta’ kwalità ta’ oriġini ġeografika kkontrollata – inbid għal mal-ħelu] u “vrhunsko vino KZP – desertno vino” [inbid ta’ kwalità superjuri ta’ oriġini ġeografika kkontrollata – inbid għal mal-ħelu])
DESKRIZZJONI QASIRA
Miksub mill-metodu speċifiku tal-ipproċessar tal-għeneb imqadded, li jiġi parzjalment deidrat fix-xemx jew fid-dell, l-inbejjed mill-għeneb imqadded għandhom sfumaturi ta’ kulur isfar dehbi sa ambra aktar qawwija, qawwa alkoħolika ogħla u konċentrazzjonijiet għoljin ta’ estratt u rmied. Għandhom togħma kumplessa persistenti ddominata mill-ħlewwa u t-togħma ta’ frott. L-aroma tagħhom tfakkar fl-għasel, iż-żbib u l-frott misjur iżżejjed.
Il-kontenut massimu permess ta’ diossidu tal-kubrit huwa ta’ 250 mg/l, jew 300 mg/l għall-inbejjed b’aktar minn 50 g/l ta’ zokkor residwu.
Il-limiti tal-leġiżlazzjoni applikabbli tal-UE japplikaw għall-valuri analitiċi mhux elenkati fit-tabella.
|
Karatteristiċi analitiċi ġenerali |
|
|
Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum) |
__ |
|
Qawwa alkoħolika effettiva minima (f’% tal-volum) |
9,0 |
|
Aċidità totali minima |
4,5 grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku |
|
Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru) |
30 |
|
Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru) |
300 |
5. Prattiki tal-produzzjoni tal-inbid
(a) Prattiki enoloġiċi essenzjali
1. Pożizzjoni tal-vinji
Prattika ta’ kultivazzjoni
Tradizzjonalment, ix-xogħol fil-vinji kollha tal-pjanura ta’ Lumbarda jsir bl-idejn, u l-metodu ta’ tħarriġ użat huwa esklużivament dak f’forma ta’ sġajriet, mingħajr kannizzata. Approċċ aktar kontemporanju għat-tkabbir tal-Grk fil-pjanura ta’ Lumbarda jinvolvi l-adattament tal-flanni għall-ipproċessar mekkanizzat, fejn id-distanza bejn il-flanni nbidlet għal 1,40 × 0,80 m, bl-użu ta’ kannizzata b’fil wieħed b’arbli magħmula minn diversi materjali. Il-forma ta’ tħarriġ inbidlet f’forma ta’ mrewħa biz-zkuk jikbru f’linja dritta fid-direzzjoni tal-flann. L-aktar salvaġġ komuni f’dawn il-vinji huma r-Rupestris du Lot, il-Kober 5BB, l-SO4 u l-Paulsen 1103. Il-kultivazzjoni tal-vinji fuq karst meljorat daħħlet kunċett ġdid u kontemporanju ta’ vitikultura, li jagħmel l-aħjar użu mit-tratturi tal-vinji u l-partijiet li jitqabbdu magħhom biex isiru operazzjonijiet agrotekniċi u ampelotekniċi. L-aktar forma ta’ tħarriġ użata b’mod komuni hija s-sistema tal-cordon Royat singola jew doppja, filwaqt li jintużaw ir-Richter 110, il-Paulsen 1103 u r-Ruggieri 140 bħala salvaġġ.
2. Spazju bejn il-pjanti
Restrizzjonijiet rilevanti għall-produzzjoni tal-inbejjed
L-ispazju bejn il-pjanti huwa 1,0 × 1,0 m fil-vinji l-qodma tradizzjonali, 1,4 × 0,8 m fil-vinji b’appoġġ minimu fejn jintuża l-makkinarju (magni tal-ħrit eċċ.), u 1,90-2,10 × 0,80 m fil-vinji b’disinn modern fuq karst meljorat.
3. Tħarriġ tad-dwieli
Restrizzjonijiet rilevanti għall-produzzjoni tal-inbejjed
Il-vinji qodma tradizzjonali ta’ Lumbarda jużaw sistema ta’ żbir taz-zkuk mingħajr kannizzata, jew sistema f’forma ta’ mrewħa b’kannizzata waħda ta’ arbli tad-dwieli jew b’fil wieħed jew b’żewġ fili biex jilqgħu r-rimjiet. F’vinji b’disinn kontemporanju, is-sistema ta’ tħarriġ użata hija s-sistema tal-cordon Royat singola.
4. Ħsad tal-għeneb
Restrizzjonijiet rilevanti għall-produzzjoni tal-inbejjed
L-għeneb jinqata’ biss bl-idejn, u jitqiegħed f’kontenituri xierqa tal-plastik.
(b) Rendimenti massimi
|
1. |
Inbid (“kvalitetno vino KZP”) 13 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru |
|
2. |
Inbid (“vrhunsko vino KZP”) 12 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru |
|
3. |
Inbid spumanti (“vrhunsko pjenušavo vino”) 12 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru |
|
4. |
Inbid minn għeneb imqadded (“kvalitetno vino KZP”) 13 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru |
|
5. |
Inbid minn għeneb imqadded (“vrhunsko vino KZP”) 12 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru |
6. Żona ġeografika definita
Id-Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta Lumbarda tkopri t-territorju amministrattiv kollu tal-muniċipalità ta’ Lumbarda, li tinkludi l-parti l-aktar fil-Lvant tal-gżira ta’ Korčula. Il-baħar jifforma l-konfini tat-Tramuntana, tal-Lvant u tan-Nofsinhar, filwaqt li l-konfini tal-Punent huwa ffurmat mit-Tramuntana san-Nofsinhar minn linja definita minn seba’ referenzi bażiċi tal-grilja bil-koordinati WGS 84, fil-forma ta’ koordinati tal-GPS li jistgħu jiddaħħlu fi kwalunkwe apparat tal-GPS mingħajr aġġustament ulterjuri tal-apparat (1. E 42o56'47'' N 17o09'12'' 2. E 42o56'28'' N 17o08'56'' 3. E 42o56'28'' N 17o08'50'' 4. E 42o56'03'' N 17o08'16'' 5. E 42o55'26'' N 17o08'05'' 6. E 42o55'07'' N 17o08'15'' 7. E 42o54'27'' N 17o07'58''. Dawn ir-referenzi tal-grilja huma mmarkati wkoll bħala koordinati fl-HTRS96/TM, is-sistema uffiċjali ta’ projezzjoni tal-mapep tal-Kroazja, bil-kodiċijiet 1. E(m)553320 N(m)4756493; 2. E(m)552946 N(m)4755919; 3. E(m)552828 N(m)4755918; 4. E(m)552045 N(m)4755117; 5. E(m)551824 N(m)4753978; 6. E(m)552038 N(m)4753396; 7. E(m)551674 N(m)4752177.
7. Varjetà jew varjetajiet ta’ għeneb tal-inbid
Grk — Grk Korčulanski, Grk Mali, Grk Veli, Gark, Lumbarajski Grk
8. Deskrizzjoni tar-rabta jew tar-rabtiet
8.1. Inbid – Inbid spumanti – Inbid minn għeneb imqadded
Fatturi naturali
Klima, ħamrija u riljiev
Iż-żona ta’ Lumbarda għandha klima Mediterranja tipika, ġeneralment ikkaratterizzata minn xtiewi moderati u bix-xita u sjuf niexfin u sħan. It-temperatura medja annwali hija ta’ madwar 17 °C, b’temperatura medja ta’ madwar 20,5 °C matul l-istaġun tat-tkabbir. Lumbarda hija prattikament imdawra bil-baħar, li jkompli jimminimizza l-varjazzjonijiet fit-temperatura matul is-sena. L-għadd medju ta’ sigħat ta’ dawl tax-xemx huwa ta’ madwar 2 800. Matul is-sena, il-preċipitazzjoni tilħaq medja ta’ madwar 1 100 mm, b’varjazzjonijiet sinifikanti f’xi snin, f’termini kemm tal-kwantità kif ukoll tad-distribuzzjoni tal-preċipitazzjoni f’ċerti xhur. Bħala regola, il-biċċa l-kbira tal-preċipitazzjoni taqa’ fil-perjodu tal-ħarifa/ix-xitwa, bl-inqas preċipitazzjoni fis-sajf, u Lulju jkun l-aktar xahar niexef f’termini assoluti. L-aktar irjieħ komuni fiż-żona ta’ Lumbarda matul is-sena huma l-Jugo, il-Bura u l-Maestral, li wkoll huma tipiċi għall-klima Mediterranja.
F’termini tar-riljiev, iż-żona ta’ Lumbarda hija taħlita ta’ għelieqi prinċipalment lejn il-Lvant u l-Grigal u terren ġentili bl-għoljiet minsuġa b’għelieqi mtarrġa tradizzjonali lejn il-Punent u l-Lbiċ, li llum huma kkomplementati minn żoni ta’ karst meljorat, prinċipalment f’lokalità magħrufa bħala Defora. Il-bażi tas-substrat ewlieni tikkonsisti minn ġebel tal-ġir dolomitiku tal-Kretaċju fil-parti tal-Lvant ta’ Lumbarda, miksi b’ramel tal-kwarz Kwaternarju, it-tip dominanti ta’ ħamrija li fuqu tradizzjonalment ilha titkabbar il-varjetá Grk minn żmien il-qedem. Hemm diversi teoriji dwar l-oriġini tal-materjal ramli f’din il-parti tal-gżira ta’ Korčula; l-iktar teorija li għandha bażi tajba sa issa hija li ġie minfuħ mir-riħ. Huwa maħsub li matul il-perjodu tal-Kretaċju Superjuri, l-irjieħ mil-Levant gradwalment ksew is-substrat ewlieni tal-blat tal-ġebel tal-ġir bir-ramel, li għadu hemm sal-lum. Il-karatteristiċi ewlenin ta’ dan ir-ramel huma grad għoli ta’ porożità u provvista skarsa ħafna ta’ makroelementi u mikroelementi. Minkejja dan, il-Grk kibret sew hawnhekk u r-ramel ta’ Lumbarda sar il-ħabitat ottimali tagħha. F’xi partijiet periferali tal-pjanura ta’ Lumbarda, jistgħu jinstabu tipi differenti ta’ ħamrija ħamra flimkien ma’ depożiti tal-ġebel tal-ġir dolomitiku kolluvjali depożitati minn qabel — u fuq l-inklinazzjonijiet ta’ ħamrija antropoġenika, artijiet imtarrġa b’kontenut ta’ żrar varjat. Is-substrati antropoġeniċi tal-karst meljorat iffurmati matul l-aħħar deċennji fiż-żona ta’ Lumbarda huma fil-forma ta’ taħlita ta’ substrat ewlieni tal-ġebel tal-ġir dolomitiku mgħaffeġ b’partikoli ta’ ħamrija naturali, normalment fil-forma ta’ ħamrija ħamra u materjal tal-ħumus, bħala fdal tat-tipi differenti ta’ veġetazzjoni Mediterranja fiż-żona minn żmien il-qedem. F’dak li għandu x’jaqsam mal-kompożizzjoni tas-substrat il-ġdid iffurmat, il-massa hija magħmula minn sodda ta’ blat tal-ġebel tal-ġir dolomitiku bi granulazzjoni medja ta’ 2-10 cm (50-60 %), kif ukoll sodda ta’ blat bi granulazzjoni ta’ aktar minn 10 cm (5-10 %), bil-bqija jkunu taħlita ta’ partikoli naturali tal-ħamrija, ħumus u trab tal-ġebel. Il-fond medju tal-profil attiv ta’ dan is-substrat huwa ta’ madwar 60-80 cm, skont il-pożizzjoni tal-blat solidu tas-substrat ewlieni.
8.2. Fatturi umani
Il-metodu tradizzjonali tal-produzzjoni tal-inbid tal-varjetà Grk beda jinbidel b’mod sinifikanti fil-bidu tas-snin 90, u l-produzzjoni llum laħqet livell estremament għoli ta’ proċessi tekniċi u teknoloġiċi moderni, mill-ipproċessar primarju sal-finalizzazzjoni tal-produzzjoni tal-inbid u l-ibbottiljar. Għall-kuntrarju tal-passat, meta l-most kien jiġi ffermentat flimkien mal-karfa tal-għeneb, imbattal ripetutament mill-btieti u mferra’ fi btieti biex jiffermenta bil-kwiet, illum it-teknika tal-produzzjoni tinvolvi l-ipproċessar rapidu tal-għeneb wara l-ħsad, it-tkessiħ tal-għeneb, il-maxx u l-most, u l-kjarifikazzjoni u d-dikantar tal-most qabel ma tibda l-fermentazzjoni. Bi ftit eċċezzjonijiet, il-fermentazzjoni tibda billi jiżdiedu razez differenti ta’ ħmira magħżula bħala kulturi starter u tipi xierqa ta’ ikel għall-ħmira, u l-fermentazzjoni titwettaq b’kontroll sħiħ tat-temperaturi tal-proċess mill-bidu sal-aħħar, li tipproduċi l-inbid tal-Grk tal-aqwa kwalità possibbli. Dan jintwera wkoll mill-fatt li mill-ħsad tal-2011 ’l hawn, fil-proċess biex tinkiseb awtorizzazzjoni għall-kummerċjalizzazzjoni, l-inbejjed Lumbarda ngħataw id-dritt li jużaw it-terminu tradizzjonali “vrhunsko vino s kontroliranim zemljopisnim podrijetlom” f’aktar minn 70 % tal-każijiet. Il-fattur uman fil-produzzjoni tal-kategorija ta’ “Inbid spumanti” mill-varjetà Grk huwa rilevanti fil-kisba u t-titjib tal-ħiliet tal-produtturi fit-teknoloġija għall-produzzjoni tal-inbid spumanti u fl-implimentazzjoni xierqa tal-miżuri ampelotekniċi kollha meħtieġa fil-vinji, li minnhom jiddependu l-proċessi u l-veloċità tas-sajran tal-għeneb bħala l-materja prima għall-produzzjoni tal-inbejjed spumanti. Madankollu, iċ-ċavetta għall-produzzjoni b’suċċess tal-inbejjed spumanti tinsab fid-determinazzjoni tal-perjodu ottimali għall-qtugħ tal-għeneb. Il-fattur uman fil-produzzjoni tal-kategorija “Inbid minn għeneb imqadded” mill-varjetà Grk huwa marbut ukoll mal-implimentazzjoni bir-reqqa tal-operazzjonijiet agrotekniċi u ampelotekniċi xierqa fil-vinji, b’mod partikolari f’termini taż-żamma tal-istat ta’ saħħa impekkabbli tal-għeneb, kif ukoll l-inkoraġġiment tal-proċess tas-sajran, segwit mis-sajran żejjed tal-għeneb, bħala punt tat-tluq għall-implimentazzjoni sussegwenti tal-proċessi addizzjonali tat-tqaddid, li huma essenzjali f’din it-teknoloġija tal-produzzjoni.
8.3. VARJETAJIET TA’ GĦENEB TAL-INBID
Il-varjetà predominanti mkabbra fiż-żona tad-DOP Lumbarda hija l-Grk. Sa issa, kienet irreġistrata bħala varjetà ta’ oriġini mhux magħrufa, għalkemm is-sorsi bil-miktub normalment jiddikjaraw li hija varjetà indiġena tal-gżira ta’ Korčula. Xi awturi jsostnu li l-isem possibbilment joriġina minn żmien il-qedem [Grk tfisser Grieg bil-Kroat], filwaqt li oħrajn ma jeskludux il-possibbiltà li l-isem ġej mit-togħma kemxejn morra [bil-Kroat gorak] tal-inbid. L-ispeċifiċità ta’ din il-varjetà tinsab fil-fatt li għandha fjura morfoloġikament ermafrodita, iżda funzjonalment femminili, li spiss twassal għal fertilizzazzjoni aktar batuta u proporzjon kbir ta’ għeneb żgħir ħafna u partenokarpiku mhux mixtieq f’kull għanqud. Għal din ir-raġuni, il-Plavac Mali u l-Maraština, magħrufa aħjar f’Korčula bl-isem ta’ Rukatac Bijeli, tradizzjonalment jitħawlu bħala dakkara potenzjali fil-vinji. F’termini tal-kompożizzjoni tal-inbejjed tal-Grk, il-varjetà Maraština (Rukatac) qatt ma taqbeż il-5 % u bl-ebda mod ma taffettwa jew tibdel il-kwalità essenzjali jew il-karatteristiċi organolettiċi tal-inbejjed.
Minbarra l-ispeċifiċità tal-varjetà Grk f’termini tal-fjura funzjonalment femminili u morfoloġikament ermafrodita tagħha, il-karatteristiċi agrobijoloġiċi importanti tal-varjetà huma riflessi f’vigorezza kemxejn aktar notevoli, li tirriżulta fl-iżvilupp ta’ rimjiet ħoxnin u wieqfa u, b’mod aktar ġenerali, tkabbir u żvilupp robusti tad-dwieli. Għalhekk wieħed jifhem li l-varjetà Grk hija perfettament adattata għat-tkabbir fuq ħamrija eħfef, biż-żrar, permeabbli u ramlija. Minkejja l-fertilizzazzjoni ħafna drabi aktar batuta f’xi snin ta’ produzzjoni, tipproduċi biżżejjed rendimenti u għeneb ta’ kwalità xierqa. Tilħaq il-maturità teknoloġika fi tmiem it-tieni u t-tielet perjodu tal-maturazzjoni.
8.4. Interazzjoni tal-fatturi naturali u umani
Il-produzzjoni tal-għeneb u l-inbid mill-varjetà Grk ilha ħafna marbuta b’mod inseparabbli maż-żona ta’ Lumbarda, inizjalment tul l-uċuħ tar-ramel ta’ Lumbarda u sa ċertu punt fuq l-inklinazzjonijiet imtarrġa, u aktar reċentement fuq l-uċuħ tal-karst meljorat. B’xorti tajba, tul l-istorja l-varjetà Grk kampat fil-perjodi tajbin u ħżiena tal-vitikultura u l-produzzjoni tal-inbid tul il-kosta tal-Lvant tal-Adrijatiku, speċjalment problemi assoċjati mal-feġġa tal-phylloxera u l-mard kriptogamiku, u baqgħet tiġi kkultivata kważi esklużivament fiż-żona ta’ Lumbarda. Għal għexieren ta’ snin, l-idejn diliġenti tal-bdiewa ħadmu taħt il-kundizzjonijiet speċifiċi tal-ħamrija u tal-klima taż-żona ta’ Lumbarda u rnexxielhom jipproduċu għeneb ta’ kwalità mill-varjetà Grk, li jrendi nbejjed ta’ kwalità eċċezzjonali li ilhom rikonoxxuti u apprezzati mill-konsumaturi. Ir-riżultati reċenti tal-kultivazzjoni tal-varjetà Grk fuq is-substrat tal-karst meljorat ma juru wkoll l-ebda tip ta’ devjazzjoni fil-valuri tal-parametri tal-analiżi fiżikokimika, jew f’termini tal-karatteristiċi organolettiċi tal-inbid meta mqabbla ma’ dawk mill-vinji fuq ir-ramel. Dan huwa spjegat faċilment mill-fatt li, fiż-żewġ każijiet, f’termini tal-kundizzjonijiet ġenerali għall-kultivazzjoni tal-Grk, is-substrati huma ħfief u skulati, b’livell aktar baxx ta’ fertilità, li fih il-varjetà Grk tasal tirnexxi bil-mod tagħha stess, u tipproduċi għeneb u nbejjed ta’ kwalità eċċezzjonali, speċifika u distintiva. Fi kliem ieħor, ir-rabta kawżali fundamentali li taffettwa l-ispeċifiċità tal-karatteristiċi analitiċi u organolettiċi — l-ispeċifiċità u l-kwalità ta’ kull wieħed mit-tliet prodotti tal-varjetà Grk – tinsab fil-kundizzjonijiet ġeoloġiċi/pedoloġiċi uniċi u speċifiċi tal-ħamrija ramlija u l-karst meljorat li fuqhom jinsabu l-vinji. Barra minn hekk, dawn il-kundizzjonijiet speċifiċi f’interazzjoni mal-karatteristiċi agrobijoloġiċi tal-varjetà Grk, kif ukoll ir-rwol daqstant importanti li għandhom il-fatturi umani biex b’mod kostanti jiżdiedu l-ħiliet tal-produzzjoni u tittejjeb it-teknoloġija tal-produzzjoni tal-inbid, jiżguraw li kull wieħed mit-tliet prodotti — il-kategoriji “Inbid”, “Inbid spumanti” u “Inbid minn għeneb imqadded” — ikun dejjem ikkaratterizzat mill-valuri analitiċi għoljin tal-estratt u l-irmied totali tagħhom, li ma jinstabux f’varjetajiet oħra ta’ għeneb abjad f’dawn iż-żoni. Dan juri b’mod ċar li l-interkonnessjoni u l-interazzjoni bejn il-fatturi naturali u umani japplikaw b’mod ugwali għat-tliet kategoriji ta’ prodotti differenti kollha tal-varjetà Grk.
8.5. Inbid
Kif diġà ntqal, it-teknoloġija reċenti tal-produzzjoni tal-inbid inbidlet u tjiebet b’mod sinifikanti f’termini ta’ diversi aspetti tal-proċeduri għall-ipproċessar primarju tal-għeneb u għat-trattament u t-tiqdim tal-inbid. Madankollu, ir-riżultati tal-analiżi tal-inbid għadhom juru konċentrazzjonijiet għoljin tal-estratt niexef totali, li jvarjaw minn minimu ta’ 23,2 g/l sa 27,8 g/l fuq perjodu ta’ żmien twil. Dawn ivarjaw b’mod sinifikanti mill-valuri għal varjetajiet oħra ta’ għeneb tal-inbid abjad imkabbra f’dawn iż-żoni. Dawn ir-riżultati juru wkoll konċentrazzjonijiet għoljin ta’ rmied. Dawn il-valuri kollha jistgħu jiġu attribwiti biss għall-karatteristiċi agrobijoloġiċi ta’ din il-varjetà.
8.6. Inbid spumanti
Immexxija mill-għarfien teknoloġiku modern u l-ħiliet miksuba fil-produzzjoni tal-inbid b’mod ġenerali, u b’fehim tal-potenzjal għoli ta’ produzzjoni tal-varjetà Grk, il-produtturi reċentement bdew jipproduċu nbejjed spumanti ta’ kwalità għolja, kif ikkonfermat minn għadd ta’ premjijiet fil-wirjiet u l-evalwazzjonijiet tal-inbid kemm fil-pajjiż kif ukoll barra minnu. Il-karatteristiċi agrobijoloġiċi tal-varjetà Grk — fuq kollox il-vigorezza qawwija tagħha, kif ukoll l-istruttura tal-għenieqed, li fihom l-għeneb partenokarpiku żgħir ħafna drabi jikkostitwixxi sehem imdaqqas, b’monitoraġġ bir-reqqa tar-ritmu tal-maturazzjoni u d-determinazzjoni tal-perjodu ta’ ħsad f’waqtu — jagħmlu l-għeneb Grk materja prima eċċellenti għall-produzzjoni tal-inbid spumanti. B’riżultat ta' dan, il-fatturi umani riflessi fil-miżuri ampelotekniċi ġestiti bir-reqqa fil-vinja u t-titjib kontinwu tal-ħiliet fit-teknoloġija għall-produzzjoni tal-inbid spumanti — flimkien mal-karatteristiċi speċifiċi tal-fatturi naturali stabbiliti hawn fuq — fl-aħħar mill-aħħar jirriżultaw fi nbejjed spumanti bi qrusa varjetali qawwija, sensazzjoni qawwija ta’ mineralità, korporatura sħiħa li tirriżulta mill-kontenut tal-estratt u l-irmied tagħhom, u aroma u togħma kumplessi li jfakkru fil-frott misjur u l-frott taċ-ċitru.
8.7. Inbid minn għeneb imqadded
Min-naħa l-oħra, il-produzzjoni tradizzjonali tal-inbejjed ħelwin minn għeneb imqadded, li għalihom il-varjetà Grk hija wkoll xierqa, għadha għaddejja sal-lum. Bis-saħħa tal-kundizzjonijiet pedoloġiċi speċifiċi għall-iskular tal-ħamrija, it-temp sħun u spiss xott tal-ħarifa jippermetti li l-għeneb isir malajr u tajjeb, u jippermetti wkoll żieda fl-akkumulazzjoni taz-zokkor. Barra minn hekk, it-tnixxif ulterjuri tal-għeneb f’żoni bid-dell u ventilati xierqa bil-mod tradizzjonali jrendi għeneb adattat għall-produzzjoni tal-inbid minn għeneb imqadded. Fi kwalunkwe każ, l-interazzjoni bejn il-fatturi naturali u umani stabbiliti hawn fuq tirriżulta fi nbejjed ħelwin minn għeneb imqadded b’korporatura qawwija u sħiħa b’kontenut għoli ta’ estratti u rmied. F’termini tal-karatteristiċi organolettiċi, dawn l-inbejjed għandhom kulur isfar dehbi sa ambra u aromi tal-frott kumplessi ddominati minn frott misjur iżżejjed u mqadded, żbib u għasel.
9. Rekwiżiti oħra applikabbli
Dispożizzjonijiet addizzjonali relatati mat-tikkettar
Qafas legali:
|
|
Fil-leġiżlazzjoni nazzjonali |
Tip ta’ rekwiżit addizzjonali:
|
|
Dispożizzjonijiet addizzjonali relatati mat-tikkettar |
Deskrizzjoni tar-rekwiżit:
|
|
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprevedi li, bl-użu tal-metodu uffiċjali tal-OIV ta’ 100 punt għall-klassifikazzjoni tal-inbejjed, l-inbejjed bid-denominazzjoni tradizzjonali “vrhunsko vino KZP” iridu jiksbu mill-inqas 82 punt, u l-inbejjed li bid-denominazzjoni tradizzjonali “kvalitetno vino KZP” mill-inqas 72 punt. Madankollu, biex tkun tista’ tintuża d-denominazzjoni ta’ oriġini protetta Lumbarda, in-numru minimu ta’ punti għal “kvalitetno vino KZP” u “kvalitetno vino KZP – desertno vino” huwa ta’ 78 punt. Id-deċiżjoni li l-istandard jiżdied għal mill-inqas 78 punt għall-inbejjed bid-denominazzjoni tradizzjonali “kvalitetno vino KZP” u “kvalitetno vino KZP – desertno vino” ttieħdet mill-produtturi stess, miġbura flimkien fl-assoċjazzjoni “Grk-Lumbarda”, bil-għan li jiġi żgurat li l-kwalità oġġettiva tal-inbejjed qatt ma tkun iddubitata u tilħaq livell li jippreserva b’mod permanenti r-reputazzjoni u l-fama tal-inbejjed bid-denominazzjoni ta’ oriġini protetta Lumbarda. |
|
|
Ma hemm assolutament l-ebda ħtieġa li jintwera fuq it-tikketta l-għadd ta’ punti miksuba fil-klassifikazzjoni uffiċjali ta’ prodott fil-proċess biex tinkiseb awtorizzazzjoni għall-kummerċjalizzazzjoni. |
Link għall-ispeċifikazzjoni tal-prodott
(1) Ir-Regolament (UE) 2024/1143 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ April 2024 dwar indikazzjonijiet ġeografiċi għall-inbid, ix-xorb spirituż u l-prodotti agrikoli, kif ukoll l-ispeċjalitajiet tradizzjonali garantiti u t-termini tal-kwalità mhux obbligatorji għall-prodotti agrikoli, li jemenda r-Regolamenti (UE) Nru 1308/2013, (UE) 2019/787 u (UE) 2019/1753 u li jħassar ir-Regolament (UE) Nru 1151/2012 (ĠU L, 2024/1143, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1143/oj).
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/6437/oj
ISSN 1977-0987 (electronic edition)