(1)

L-aċċess għall-materja prima hu essenzjali għall-ekonomija tal-Unjoni , għat-tranżizzjoni diġitali u ekoloġika, għas-sigurtà u għad-difiża u għall-funzjonament tas-suq intern. Hemm sett ta’ materja prima mhux tal-enerġija u mhux agrikola li, minħabba l-importanza ekonomika kbira tiegħu u l-esponiment tiegħu għal riskju kbir ta’ provvista, spiss ikkawżat minħabba konċentrazzjoni qawwija tal-provvista minn ftit pajjiżi terzi, jitqies kritiku. Minħabba r-rwol ewlieni ta’ ħafna materja prima kritika biex jitwettqu t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, f’konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew , u fid-dawl tal-użu tagħhom għall-applikazzjonijiet tad-difiża u  ajruspazjali , id-domanda se tiżdied b’mod esponenzjali fid-deċennji li ġejjin, u għalhekk huwa meħtieġ li jiġu implimentati miżuri biex jimmitigawha u jipproteġu lill-Unjoni mid-distakk li qed jiżdied bejn il-provvista u d-domanda fil-livell globali . Aktar materja prima użata f’setturi oħra bħall-agrikoltura, is-saħħa jew il-kostruzzjoni, tista’ tkun esposta għal riskji ta’ provvista għolja fil-futur. Fl-istess ħin, ir-riskju ta’ tfixkil fil-provvista qed jiżdied minħabba żieda fit-tensjonijiet ġeopolitiċi u fil-kompetizzjoni għar-riżorsi. Barra minn hekk, jekk ma titmexxiex kif xieraq, iż-żieda fid-domanda għall-materja prima kritika tista’ tikkaġuna impatti ambjentali u soċjali negattivi. Fid-dawl ta’ dawn ix-xejriet, jeħtieġ jittieħdu miżuri li jiżguraw l-aċċess għal provvista sigura u sostenibbli tal-materja prima kritika permezz tal-mitigazzjoni taż-żieda fid-domanda, it-trawwim tas-sostituzzjoni u ż-żieda fl-effiċjenza biex jitnaqqsu l-kritikalità tat-tkabbir esponenzjali mistenni fid-domanda fl-Unjoni, biex jitħarsu r-reżiljenza ekonomika u l-awtonomija strateġika miftuħa tal-Unjoni.

(1a)

Minbarra d-domanda dejjem tikber ta’ materja prima primarja u sekondarja, hemm domanda dejjem tikber għal ħaddiema tas-sengħa. In-nuqqas ta’ ħaddiema tas-sengħa fl-Unjoni diġà jinsab fi stadju kritiku, anke fis-settur tal-materja prima, li se jirrikjedi 1,2 miljun ħaddiema tas-sengħa addizzjonali sal-2030 fis-settur tal-elettromobbiltà u fis-settur tal-enerġija rinnovabbli biss. Jenħtieġ li għalhekk l-Unjoni tappoġġa lill-Istati Membri biex jipprovdu taħriġ u ħiliet u tikkunsidra azzjonijiet konkreti fil-livell tal-Unjoni, bħall-iżvilupp ta’ akkademja Ewropea fil-qasam tal-materja prima biex tipprovdi talenti lis-setturi tal-materja prima u avvanzata, u biex tħarreġ mill-ġdid u ttejjeb il-ħiliet tal-forza tax-xogħol eżistenti.

(1b)

Is-sitwazzjoni tas-sigurtà fl-Ewropa u madwar id-dinja tirrikjedi riflessjoni urġenti dwar kif tista’ tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-katina tal-provvista, inkluż fis-settur tad-difiża.

(2)

Minħabba l-kumplessità u l-karattru tranżnazzjonali tal-ktajjen tal-valur tal-materja prima kritika, jekk il-miżuri nazzjonali maħsuba biex jiżguraw provvista sigura u sostenibbli tal-materja prima kritika ma jkunux ikkoordinati, hemm potenzjal qawwi li dawn ifixklu l-kompetizzjoni u jifframmentaw is-suq intern. Għalhekk, biex jitħares il-funzjonament tas-suq intern, jenħtieġ li jinħoloq qafas komuni tal-Unjoni li jindirizza b’mod kollettiv din l-isfida prinċipali b’mod ġust u ekwu, f’konformità sħiħa mar-regoli applikabbli dwar il-kompetizzjoni fl-Unjoni u l-għajnuna mill-Istat .

(3)

L-ewwel nett, biex ikun żgurat b’mod effettiv l-aċċess tal-Unjoni għal provvista sigura u sostenibbli tal-materja prima kritika, jenħtieġ li dak il-qafas ikun jinkludi miżuri li jnaqqsu r-riskji dejjem akbar tal-provvista tal-Unjoni billi jsaħħu l-kapaċitajiet tal-Unjoni tul l-istadji kollha tal-katina tal-valur tal-materja prima strateġika, inkluż l-estrazzjoni, l-ipproċessar u r-riċiklaġġ, favur parametri referenzjarji definiti għal kull materja prima strateġika. Fir-rigward tar-riċiklaġġ, l-għan jenħtieġ li jkun li tittejjeb il-kapaċità tar-riċiklaġġ ta’ kull materja prima strateġika filwaqt li titqies il-fattibbiltà teknika u ekonomika. It-tieni, billi l-Unjoni se tibqa’ tkun dipendenti fuq l-importazzjonijiet, jenħtieġ li l-qafas ikun jinkludi miżuri li jżidu d-diversifikazzjoni tal-provvisti tal-Unjoni tal-materja prima strateġika, b’mod partikolari bil-għan li jitnaqqsu d-dipendenzi diretti u indiretti fuq sħab mhux affidabbli filwaqt li fl-istess ħin jitrawwem l-użu ta’ alternattivi u sostituzzjonijiet għal din il-materja prima kritika, bil-għan li tinkiseb impronta ambjentali aktar baxxa, biex titnaqqas jew tiġi mmitigata d-domanda għaliha. It-tielet, huwa meħtieġ li jiġu pprovduti miżuri li jsaħħu l-kapaċità tal-Unjoni li tidentifika, timmonitorja u ttaffi r-riskji eżistenti u futuri tal-provvista u taġixxi b’mod rapidu kif xieraq . Ir-raba’, jenħtieġ li l-qafas ikun fih miżuri li jżidu ċ-ċirkolarità u s-sostenibbiltà ottimizzati tal-materja prima kritika kkonsmata fl-Unjoni u li jrawmu r-riċerka u l-iżvilupp ta’ materjali u metodi ta’ produzzjoni innovattivi alternattivi biex jissostitwixxu l-materja prima kkonsmata fl-Unjoni . Fl-aħħar, jenħtieġ li jittieħdu miżuri biex jillimitaw id-domanda dejjem tikber għal materja prima kritika billi jiżdiedu l-effiċjenza u l-adozzjoni ta’ sostituzzjoni ta’ materjali fil-katina tal-valur kollha.

(4)

Biex ikun żgurat li l-miżuri stabbiliti fir-Regolament ikunu jiffukaw fuq l-aktar materjali rilevanti, jenħtieġ li tiġi stabbilita lista tal-materja prima strateġika u lista tal-materja prima kritika. Dawk il-listi jenħtieġ li jservu wkoll biex jiggwidaw u jikkoordinaw l-isforzi tal-Istati Membri favur it-twettiq tal-għanijiet ta’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li l-lista tal-materja prima strateġika jkun fiha materja prima li għandha importanza strateġika kbira, filwaqt li jitqies l-użu tagħha fit-teknoloġiji strateġiċi li fuqhom jistrieħu t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali jew għall-applikazzjonijiet tad-difiża jew spazjali, li qed iġarrbu diskrepanza potenzjalment sinifikanti bejn il-provvista dinjija u d-domanda projettata, u li hu relattivament diffiċli li tiżdied il-produzzjoni tagħhom, pereżempju minħabba ż-żminijiet twal meħtieġa għal proġetti ġodda li jżidu l-kapaċità tal-provvista. Biex jitqiesu l-bidliet teknoloġiċi u ekonomiċi possibbli kif ukoll ir-riskji ad hoc, bħal dawk li jirriżultaw minn kunflitti ġeopolitiċi jew katastrofi naturali , jenħtieġ li l-lista tal-materjali strateġiċi tiġi rieżaminata b’mod perjodiku u, jekk ikun meħtieġ, tiġi aġġornata. Biex ikun żgurat li l-isforzi li jżidu l-kapaċitajiet tal-Unjoni tul il-katina tal-valur, li jsaħħu l-kapaċità tal-Unjoni li timmonitorja u ttaffi r-riskji tal-provvista, u li jżidu d-diversifikazzjoni tal-provvista jkunu ffokati fuq il-materjali li tant jeħtieġu, jenħtieġ li l-miżuri rilevanti jkunu japplikaw biss għal-lista tal-materja prima strateġika.

(5)

Jenħtieġ li l-lista tal-materja prima kritika tkun tinkludi l-materja prima strateġika kollha u kull materja prima oħra ta’ importanza kbira għall-ekonomija ġenerali tal-Unjoni u li jkollha riskju kbir ta’ tfixkil fil-provvista. Biex jitqiesu l-bidliet teknoloġiċi u ekonomiċi possibbli, jenħtieġ li l-Kummissjoni, fil-kontinwazzjoni tal-prattika attwali, minn żmien għal żmien twettaq valutazzjoni abbażi tad-data dwar il-produzzjoni, il-kummerċ, l-applikazzjonijiet, ir-riċiklaġġ, u s-sostituzzjoni għal firxa wiesgħa ta’ materja prima biex taġġorna l-listi tal-materja prima kritika u strateġika ħalli dawn ikunu jirriflettu l-evoluzzjoni fl-importanza ekonomika u r-riskju tal-provvista assoċjat ma’ dik il-materja prima. Jenħtieġ li l-lista tal-materja prima kritika tkun tinkludi dik il-materja prima li tilħaq jew taqbeż il-limiti tal-importanza ekonomika u tar-riskju tal-provvista, mingħajr ma tikklassifika l-materja prima rilevanti mil-lat ta’ kritikalità. Jenħtieġ li din il-valutazzjoni tkun ibbażata fuq medja tal-aħħar data disponibbli f’perjodu ta’ 5 snin. Jenħtieġ li l-miżuri stabbiliti f’dan ir-Regolament relatati ma’ punt uniku ta’ servizz għall-permessi, l-ippjanar, l-esplorazzjoni, il-monitoraġġ, iċ-ċirkolarità u s-sostenibbiltà jkunu japplikaw għall-materja prima kritika kollha.  Id-domanda globali għall-materja prima kritika hija mbassra li dalwaqt taqbeż il-provvista, u b’hekk il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet ekwi għal alternattivi innovattivi u sostenibbli huma vitali għall-Unjoni. Dan jirrikjedi mhux biss investimenti fir-riċerka iżda wkoll il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet tas-suq li jippermettu li s-sostituti rinnovabbli jikkompetu ma’ materjali fossili tradizzjonali. Għalhekk, l-Unjoni jenħtieġ li tieħu miżuri antiċipattivi biex timmitiga ż-żieda mistennija fil-konsum tal-materja prima kritika meta mqabbla mal-projezzjonijiet, mingħajr ma tikkomprometti l-bażi industrijali tagħha. Il-lista ta’ materja prima kritika u prijoritajiet relatati jenħtieġ li titqies fil-liġi tal-Unjoni u nazzjonali rilevanti kollha fejn dawk il-materjali jiġu affettwati direttament jew indirettament.

(6)

Biex jissaħħu l-kapaċitajiet tal-Unjoni tul il-katina tal-valur tal-materja prima strateġika, jenħtieġ li jiġu stabbiliti parametri referenzjarji li jiggwidaw l-isforzi u jsegwu l-progress. Jenħtieġ li l-għan ikun li jiżdiedu l-kapaċitajiet għal kull materja prima strateġika f’kull stadju tal-katina tal-valur, filwaqt li jfittex li jinkisbu parametri referenzjarji tal-kapaċità ġenerali għall-estrazzjoni, l-ipproċessar u r-riċiklaġġ tal-materja prima strateġika. L-ewwel nett, jenħtieġ li l-Unjoni żżid l-użu tar-riżorsi ġeoloġiċi proprji tagħha tal-materja prima strateġika u tibni l-kapaċità li tippermettilha toħroġ il-materjali meħtieġa għall-produzzjoni ta’ mill-anqas 10 % tal-konsum tal-materja prima strateġika tal-Unjoni. Meta wieħed iqis li l-kapaċità tal-estrazzjoni tiddependi ħafna fuq id-disponibbiltà tar-riżorsi ġeoloġiċi tal-Unjoni, il-kisba ta’ dan il-parametru referenzjarju tiddependi fuq tali disponibbiltà. It-tieni, biex tinbena katina tal-valur sħiħa u tiġi evitata konġestjoni fl-istadji intermedji, jenħtieġ li l-Kummissjoni żżid ukoll il-kapaċità tal-ipproċessar tagħha tul il-katina tal-valur u tkun tista’ tipproduċi mill-anqas 40 % tal-konsum annwali tagħha tal-materja prima strateġika. Barra minn hekk, parti mill-kapaċità l-ġdida ta’ pproċessar tal-Unjoni tista’ tiġi żviluppata taħt sħubijiet strateġiċi fl-Unjoni, proġetti strateġiċi ewlenin ta’ benefiċċju reċiproku f’pajjiżi terzi, b’mod partikolari f’pajjiżi li qed jiżviluppaw u swieq emerġenti. It-tielet, fid-deċennji li ġejjin, sehem dejjem akbar mill-konsum tal-Unjoni tal-materja prima strateġika mistenni jkun jista’ jiġi kopert minn materja prima sekondarja, li ttejjeb kemm is-sigurtà u s-sostenibbiltà tal-provvista tal-materja prima tal-Unjoni. Għalhekk, jenħtieġ li l-kapaċità tar-riċiklaġġ tal-Unjoni tkun tista’ tipproduċi mill-anqas +10 % tal-volum tal-kapaċità tar-riċiklaġġ abbażi tal-linja bażi tal-2020-2022 għal kull materja prima strateġika biex mill-inqas jinġabar, jiġi sseparat u pproċessat 45 % ta’ kull materja prima strateġika li tinsab fl-iskart tal-Unjoni filwaqt li titqies il-fattibbiltà teknika u ekonomika. Dawn il-parametri referenzjarji jirreferu għall-perjodu sal-2030, f’konformità mal-miri tal-Unjoni dwar il-klima u l-enerġija stabbiliti skont ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (3) u l-miri diġitali tad-Deċennju Diġitali (4), li dawn jirfdu. Barra minn hekk, l-impjiegi ta’ kwalità, inkluż l-iżvilupp tal-ħiliet u t-tranżizzjonijiet minn impjieg għall-ieħor, se jindirizzaw ir-riskji fis-suq tax-xogħol settorjali u jgħinu biex tiġi żgurata l-kompetittività tal-UE. F’dik il-valutazzjoni, hija meħtieġa flessibbiltà biex jitqiesu l-ispeċifikazzjonijiet uniċi tal-materja prima inkwistjoni, inklużi l-proprjetajiet tal-materjal u l-isfidi tul il-katina tal-valur. Din jenħtieġ ukoll li jkollha l-mira li tappoġġa l-kapaċitajiet eżistenti.

(7)

Għal xi materja prima, l-Unjoni tiddependi kważi għalkollox fuq pajjiż wieħed għall-provvista tagħha. Tali dipendenzi joħolqu riskju kbar ta’ tfixkil fil-provvista , u, fil-każ tar-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina, iżidu r-riskji ta’ vulnerabbiltà u sigurtà tal-Unjoni. Biex jiġi limitat dan ir-riskju potenzjali u tiżdied ir-reżiljenza ekonomika tal-Unjoni, jenħtieġ li jsiru sforzi biex ikun żgurat li sal-2030 ma tkunx dipendenti fuq pajjiż terz wieħed għal aktar minn 65 % tal-provvista tagħha ta’ xi materja prima strateġika, mhux ipproċessata u fi kwalunkwe stadju tal-ipproċessar, filwaqt li iżda tingħata kunsiderazzjoni speċjali lill-pajjiżi li magħhom l-Unjoni stabbiliet Sħubija Strateġika dwar il-materja prima li tagħti lok għal aktar assigurazzjonijiet fir-rigward tar-riskji tal-provvista.

(8)

Jeħtieġ li jiġu stabbiliti miżuri xierqa li jappoġġaw Proġetti Strateġiċi maħsuba għall-estrazzjoni, l-ipproċessar jew ir-riċiklaġġ tal-materja prima strateġika fl-Unjoni li jenħtieġ li, flimkien mal-isforzi tal-Istati Membri, jikkontribwixxu biex jiżdiedu l-kapaċitajiet favur il-parametri referenzjarji. Miżuri oħra, b’mod partikolari dwar l-esplorazzjoni jew iċ-ċirkolarità, huma daqstant ieħor importanti għat-tisħiħ tal-istadji differenti tal-katina tal-valur u b’hekk jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-parametri referenzjarji. Biex ikun żgurat li l-parametri referenzjarji jintlaħqu fil-ħin, jenħtieġ li l-Kummissjoni, bil-għajnuna tal-Bord Ewropew għall-Materja Prima Kritika (“il-Bord”), issegwi u tirrapporta l-progress tal-parametri referenzjarji. Jekk il-progress rappurtat tal-parametri referenzjarji jkun ġeneralment insuffiċjenti, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta l-fattibbiltà u l-proporzjonalità ta’ miżuri addizzjonali. Nuqqas ta’ progress fuq sett wieħed jew żgħir biss ta’ materja prima strateġika, fil-prinċipju jenħtieġ li ma jwassalx għall-ħtieġa ta’ sforzi addizzjonali tal-Unjoni.

(9)

Biex jinbnew il-kapaċitajiet fl-Unjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni, bl-appoġġ tal-Bord, tidentifika Proġetti Strateġiċi fl-Unjoni li jkunu maħsuba biex isiru attivi fl-estrazzjoni, l-ipproċessar jew ir-riċiklaġġ tal-materja prima strateġika , jew fl-iżvilupp u l-espansjoni tas-sostituti. Il-Proġetti Strateġiċi jenħtieġ li jkunu proġetti ewlenin f’termini ta’ innovazzjoni teknoloġika u sostenibbiltà. L-appoġġ effettiv għall-Proġetti Strateġiċi għandu l-potenzjal li jtejjeb l-aċċess għall-materjali għas-setturi downstream, u li joħloq opportunitajiet ekonomiċi tul il-katina tal-valur, inkluż għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju ( SMEs), u l-komunitajiet lokali u jikkontribwixxu għall-ħolqien tal-impjiegi. Għalhekk, biex ikun żgurat l-iżvilupp ta’ Proġetti Strateġiċi fl-Unjoni, jenħtieġ li tali proġetti jibbenefikaw minn proċeduri tal-permessi simplifikati u prevedibbli, u appoġġ biex jiksbu aċċess għall-finanzjament li jekk jintwerew li jirnexxu, jistgħu jkunu mudell għall-proċeduri tal-għoti ta’ permessi u aċċess għall-finanzjament għal materja prima kritika jew materja prima oħra. Biex l-appoġġ ikun iffokat u jkun żgurat il-valur miżjud tagħhom, jenħtieġ li l-proġetti, qabel ma jirċievu dan l-appoġġ, jiġu analizzati skont sett ta’ kriterji. Jenħtieġ li l-Proġetti Strateġiċi fl-Unjoni jsaħħu s-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni għall-materja prima strateġika, juru fattibbiltà teknika biżżejjed u jiġu implimentati b’mod sostenibbli ambjentalment u soċjalment. Jenħtieġ li dawn jipprovdu wkoll benefiċċji transfruntieri lil hinn mill-Istat Membru kkonċernat. Meta l-Kummissjoni tivvaluta li dawn il-kriterji ntlaħqu, jenħtieġ li tippubblika r-rikonoxximent bħala Proġett Strateġiku f’deċiżjoni. Peress li jeħtieġ isir rikonoxximent malajr ħalli tiġi appoġġata b’mod effettiv is-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni, jenħtieġ li l-proċess tal-valutazzjoni jibqa’ ħafif u mhux peżanti żejjed. Il-mitigazzjoni taż-żieda fid-domanda għal materja prima kritika hija waħda mil-lievi biex tissaħħaħ l-awtonomija strateġika tal-Unjoni u titnaqqas l-impronta ambjentali globali tagħha. Għalhekk, il-Kummissjoni jenħtieġ li tiżviluppa indikatur biex timmonitorja l-evoluzzjoni tal-livell ta’ kritiċità u effiċjenza materjali ta’ prodotti intermedji u finali li jkun fihom materja prima kritika.

(10)

Biex tiġi ddiversifikata l-provvista tal-materja prima strateġika tal-Unjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni, bl-appoġġ tal-Bord, u f’kooperazzjoni ma’ sħab tal-istess fehma, tidentifika Proġetti Strateġiċi f’pajjiżi terzi u fil-pajjiżi u t-territorji barranin imsemmija fl-Anness II tat-TFUE li jkun beħsiebhom isiru attivi fl-estrazzjoni, l-ipproċessar jew ir-riċiklaġġ tal-materja prima strateġika. Tali proġetti jenħtieġ li jirrispettaw l-istandards u l-konvenzjonijiet internazzjonali relatati mal-protezzjoni ambjentali u d-drittijiet tal-bniedem, u jħeġġu l-użu ta’ mudelli ta’ negozju inklużivi li fihom il-komunitajiet lokali jipparteċipaw fit-teħid ta’ deċiżjonijiet. Biex ikun żgurat li tali Proġetti Strateġiċi jiġu implimentati b’mod effettiv, jenħtieġ li dawn igawdu aċċess aħjar għall-finanzjament u mekkaniżmi ta’ tneħħija tar-riskji għall-investiment . Biex ikun żgurat il-valur miżjud tagħhom u l-benefiċċji reċiproċi għall-Unjoni u l-pajjiżi terzi kkonċernati, inkluż għall-pajjiżi terzi fejn jinsabu , il-proġetti jenħtieġ li jiġu vvalutati skont sett ta’ kriterji. Bħall-proġetti fl-Unjoni, il-Proġetti Strateġiċi fil-pajjiżi terzi jenħtieġ li jikkontribwixxu għat-tisħiħ tas-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni tal-materja prima strateġika, juru fattibbiltà teknika biżżejjed u jiġu implimentati b’mod sostenibbli permezz tal-qafas ta’ skema ta’ ċertifikazzjoni tas-sostenibbiltà dwar il-materja prima rikonoxxuta mill-Kummissjoni . Il-proġett jenħtieġ li jkollu benefiċċju reċiproku għall-Unjoni u għall-pajjiż terz involut . Meta jkun meħtieġ, l-Unjoni se tappoġġa pajjiżi terzi biex isaħħu l-qafas legali, il-kapaċità ta’ governanza tajba u t-trasparenza tagħhom fis-settur tal-materja prima bil-għan li s-sħubija tal-materja prima ssir sitwazzjoni tajba għal kulħadd, inkluż għall-popolazzjoni lokali. Proġett jenħtieġ li jżid il-valur f’dak il-pajjiż u fil-każ tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw u dawk emerġenti, jippermettulu jimxi ’l fuq fil-katina tal-valur filwaqt li titqies ukoll il-konsistenza tiegħu mal-prinċipji mnaqqxa fit-Trattati, il-politika kummerċjali komuni tal-Unjoni u l-prijoritajiet strateġiċi kif ukoll il-prinċipju ta’ koerenza tal-politika għall-iżvilupp stabbilit fl-Artikolu 208 tat-TFUE. Tali valur jista’ jinkiseb bil-kontribut tal-proġett lil aktar minn stadju wieħed tal-katina tal-valur tal-materja prima u bil-ħolqien ta’ benefiċċji ekonomiċi u soċjali usa’ permezz tal-proġett, inkluż il-ħolqien tal-impjiegi skont standards internazzjonali tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO). Meta l-Kummissjoni tivvaluta li dawn il-kriterji ntlaħqu, jenħtieġ li tippubblika r-rikonoxximent bħala Proġett Strateġiku f’deċiżjoni.

(11)

Biex tkun żgurata s-sostenibbiltà taż-żieda fil-produzzjoni tal-materja prima, il-proġetti ġodda tal-materja prima jenħtieġ li jiġu implimentati b’mod sostenibbli. Għal dak il-għan, jenħtieġ li l-Proġetti Strateġiċi li jirċievu appoġġ skont dan ir-Regolament jiġu vvalutati filwaqt li jitqiesu l-istrumenti internazzjonali li jkopru l-aspetti kollha tas-sostenibbiltà enfasizzati fil-prinċipji tal-UE għall-materja prima sostenibbli (5), inkluż li jkunu żgurati l-protezzjoni ambjentali inkluż l-ambjent tal-baħar u tal-kosta, prattiki soċjalment responsabbli, inkluż ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem bħad-drittijiet tan-nisa u  tat-tfal, kif ukoll prattiki kummerċjali trasparenti. Il-proġetti jenħtieġ li jiżguraw ukoll impenn in bona fede u konsultazzjonijiet komprensivi u sinifikanti mal-komunitajiet lokali, inkluż mal-popli indiġeni. Biex il-promoturi tal-proġetti jingħataw mod ċar u effiċjenti biex jikkonformaw ma’ dan il-kriterju, il-konformità mal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni, mal-istandards, il-linji gwida u l-prinċipji internazzjonali jew il-parteċipazzjoni fi skema taċ-ċertifikazzjoni ambjentali rikonoxxuta skont dan ir-Regolament jenħtieġ li titqies biżżejjed. Barra minn hekk, il-Kummissjoni jenħtieġ li tkompli timpenja ruħha, fi djalogu mill-qrib mal-Istati Membri, pajjiżi terzi, l-industrija, korpi ta’ standardizzazzjoni u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra, f’diskussjonijiet dwar l-iżvilupp ta’ standards Ewropej ta’ estrazzjoni, ipproċessar u riċiklaġġ ta’ materja prima kritika. Proġetti tal-minjieri sostenibbli u li jirrispettaw l-ambjent, li jinkorporaw proċessi innovattivi u li jwettqu proċessar minerali u metallurġiku qrib is-siti ta’ estrazzjoni, jistgħu jitqiesu bħala proġetti importanti ta’ interess Ewropew komuni. Tali proġetti jridu jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għat-tkabbir ekonomiku, il-ħolqien tal-impjiegi, it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, u jsaħħu l-kompetittività għall-industrija u l-ekonomija tal-Unjoni. Barra minn hekk, biex jallinjaw mal-valuri u l-objettivi tal-Unjoni, tali proġetti jenħtieġ li juru impenn bla waqfien għat-trasparenza, l-edukazzjoni u l-impenn tal-komunità, filwaqt li jevitaw l-użu ta’ fjuwils fossili permezz tal-integrazzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, inaqqsu l-iskart, u jutilizzaw prattiki sostenibbli tal-użu tal-ilma. Il-materja prima strateġika hija, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, estratta bħala prodott sekondarju ta’ minerali trasportatur. Biex l-Unjoni tilħaq l-objettivi ta’ dan ir-Regolament, in-natura tal-prodott sekondarju tal-materja prima strateġika ma tħallix impatt fuq in-natura strateġika ta’ tali proġetti ta’ estrazzjoni. Proġetti bil-għan ta’ estrazzjoni jistgħu għalhekk jitqiesu bħala strateġiċi, kemm jekk il-minerali strateġiku jiġi estratt bħala prodott ewlieni kif ukoll meta jiġi estratt bħala prodott sekondarju.

(12)

Kull promotur ta’ proġett tal-materja prima strateġika jenħtieġ li jkun jista’ jitlob lill-Kummissjoni r-rikonoxximent tal-proġett tiegħu bħala Proġett Strateġiku. L-applikazzjoni jenħtieġ li tkun tinkludi diversi dokumenti u evidenza rilevanti relatati mal-kriterji. Biex tiġi vvalutata aħjar il-vijabbiltà soċjali, ambjentali u ekonomika, il-fattibbiltà tal-proġett, u l-livell ta’ fiduċja fl-istimi, il-promotur tal-proġett jenħtieġ li jipprovdi wkoll klassifikazzjoni tal-proġett skont il-Klassifikazzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Riżorsi, u biex issir validazzjoni oġġettiva, jenħtieġ li jappoġġa din il-klassifikazzjoni b’evidenza rilevanti. Ma’ applikazzjoni, jenħtieġ li tinhemeż ukoll skeda taż-żmien għall-proġett ħalli jiġi stmat meta l-proġett ikun jista’ jikkontribwixxi għall-parametri referenzjarji tal-kapaċità domestika jew tad-diversifikazzjoni. Billi l-aċċettazzjoni pubblika tal-proġetti tal-estrazzjoni hi kruċjali għall-implimentazzjoni effettiva tagħhom, jenħtieġ li l-promotur jipprovdi wkoll pjan li jkun fih miżuri li jiffaċilitaw l-aċċettazzjoni pubblika. Dan huwa validu wkoll għal proġetti f’pajjiżi terzi. Jenħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali lis-sħab soċjali, lis-soċjetà ċivili u lil atturi oħra ta’ sorveljanza. Il-promotur jenħtieġ li jipprovdi wkoll pjan kummerċjali li jipprovdi informazzjoni dwar il-vijabbiltà finanzjarja tal-proġett u li jagħti ħarsa ġenerali lejn il-finanzjament, inkluż l-istruttura tas-sjieda sabiex jiġi żgurat li l-finanzjament tal-proġett ma jkunx jikkontradixxi l-għan li tiżdied il-kooperazzjoni ma’ sħab tal-istess fehma, speċjalment fir-rigward tal-proġetti f’pajjiżi terzi jew iffinanzjati minn sħab fihom. Barra minn hekk, jenħtieġ li tiġi pprovduta informazzjoni dwar il-ftehimiet tax-xiri diġà garantiti kif ukoll stimi għall-ħolqien potenzjali tal-impjiegi u għall-ħtiġijiet tal-proġett mil-lat ta’ ħaddiema tal-ħiliet, inkluż it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid , u l-inizjattivi previsti biex itejbu l-parteċipazzjoni tan-nisa kif ukoll il-kundizzjonijiet tax-xogħol b’mod ġenerali.

(13)

Biex ikun żgurat it-trattament effettiv u effiċjenti tal-applikazzjonijiet, jenħtieġ li l-Kummissjoni tkun tista’ tagħti prijorità lill-ipproċessar tal-applikazzjonijiet tal-proġetti relatati ma’ stadji speċifiċi tal-katina tal-valur jew materja prima strateġika sottorappreżentati, biex tkun tista’ tiżgura l-progress bilanċjat tal-Unjoni tal-parametri referenzjarji kollha tal-kapaċità tal-Unjoni inklużi f’dan ir-Regolament. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tkun tista’ tagħti prijorità lill-Proġetti Strateġiċi li jikkontribwixxu għaċ-ċirkolarità tal-materja prima jew sottomessi mill-SMEs dment li jinżamm bilanċ ta’ proġetti bejn l-istadji differenti tal-katina tal-valur. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tfittex ukoll b’mod proattiv lill-pajjiżi sħab biex tippromwovi kollaborazzjonijiet strateġiċi.

(14)

Peress li hemm bżonn il-kooperazzjoni tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu jkun se jiġi implimentat Proġett Strateġiku ħalli tkun żgurata l-implimentazzjoni effettiva tiegħu, dak l-Istat Membru jenħtieġ li jkollu d-dritt li joġġezzjona għalih u b’hekk jipprevjeni li proġett jingħata l-istatus ta’ Proġett Strateġiku kontra r-rieda tiegħu. Meta jagħmel dan, l-Istat Membru rilevanti jenħtieġ li jipprovdi ġustifikazzjoni motivata għar-rifjut tiegħu billi jirreferi għall-kriterji applikabbli. Bl-istess mod, il-Unjoni jenħtieġ li ma tagħtix l-istatus ta’ Proġett Strateġiku lill-proġetti li jkunu se jitwettqu minn pajjiż terz kontra r-rieda tal-gvern tiegħu u għalhekk jenħtieġ li toqgħod lura milli tagħmel dan meta gvern ta’ pajjiż terz joġġezzjona.

(15)

Biex ikun evitat l-użu ħażin tar-rikonoxximent bħala Proġett Strateġiku, il-Kummissjoni jenħtieġ li tkun tista’ tħassar id-deċiżjoni inizjali tagħha li tirrikonoxxi proġett bħala strateġiku jekk dan ma jibqax jissodisfa l-kundizzjonijiet jew jekk ir-rikonoxximent kien ibbażat fuq applikazzjoni b’informazzjoni żbaljata. Qabel ma tkun tista’ tagħmel dan, il-Kummissjoni jenħtieġ li tikkonsulta lill-Bord u tisma’ lill-promotur tal-proġett. Il-promoturi tal-proġett jenħtieġ li jibqgħu kompletament responsabbli għal kwalunkwe qerq intenzjonat, u jistgħu jkunu soġġetti għal proċeduri ġudizzjarji korrispondenti.

(16)

Fid-dawl tal-importanza tagħhom biex tkun żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-materja prima strateġika, il-Proġetti Strateġiċi jenħtieġ li jitqiesu li huma fl-interess pubbliku jew ta’ tħassib dwar is-sigurtà pubblika . L-iżgurar tas-sigurtà tal-provvista tal-materja prima strateġika għandu importanza kruċjali għas-suċċess tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u għar-reżiljenza tas-setturi tad-difiża u  ajruspazjali . Biex jikkontribwixxu għas-sigurtà tal-provvista tal-materja prima strateġika fl-Unjoni, l-Istati Membri jistgħu jipprevedu appoġġ fil-proċeduri nazzjonali tal-għoti tal-permessi biex jitħaffef it-twettiq tal-Proġetti Strateġiċi f’konformità mal-liġi tal-Unjoni.

(17)

Il-proċessi nazzjonali tal-għoti tal-permessi jiżguraw li l-proġetti tal-materja prima jkunu sikuri, siguri u konformi mar-rekwiżiti ambjentali, soċjali u tas-sikurezza. Il-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni tistabbilixxi kundizzjonijiet komuni għall-proċess u għall-kontenut tal-proċessi nazzjonali tal-għoti tal-permessi, u b’hekk tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni ambjentali u tippermetti l-użu sostenibbli tal-potenzjal tal-Unjoni tul il-katina tal-valur tal-materja prima. Għalhekk, l-għoti tal-istatus ta’ Proġett Strateġiku jenħtieġ li jkun mingħajr preġudizzju għal xi kundizzjoni tal-permess applikabbli għall-proġetti rilevanti, inkluż dawk stabbiliti fid-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6), fid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE (7), fid-Direttiva 2000/60/KE (8) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, fid-Direttiva 2010/75/UE (9) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u fid-Direttiva 2004/35/KE (10) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, fid-Direttiva 2009/147/KE (11) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u fid-Direttiva 2006/21/KE (12) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

(18)

Fl-istess ħin, l-imprevedibbiltà, il-kumplessità u, xi drabi, it-tul eċċessiv tal-proċessi nazzjonali tal-għoti tal-permessi jimminaw is-sigurtà tal-investiment meħtieġa għall-iżvilupp effettiv tal-proġetti strateġiċi tal-materja prima. Għalhekk, biex tkun żgurata u mħaffa l-implimentazzjoni effettiva tagħhom, l-Istati Membri jenħtieġ li japplikaw proċedura tal-permessi simplifikata u prevedibbli għall-Proġetti Strateġiċi. Għal dak il-għan, il-Proġetti Strateġiċi jenħtieġ li jingħataw status ta’ prijorità fil-livell nazzjonali biex ikun żgurat trattament amministrattiv rapidu u trattament urġenti fil-proċeduri ġudizzjarji u ta’ soluzzjoni tat-tilwim kollha relatati magħhom. Dan ir-Regolament jenħtieġ li ma jkunx jipprevjeni lill-awtoritajiet kompetenti milli jissimplifikaw il-permessi tal-proġetti l-oħra tul il-katina tal-valur tal-materja prima kritika li ma jkunux Proġetti Strateġiċi.

(19)

Minħabba r-rwol tagħhom li jiżguraw is-sigurtà tal-provvista tal-Unjoni tal-materja prima strateġika, u l-kontribut tagħhom għall-awtonomija strateġika miftuħa tal-Unjoni u t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, il-Proġetti Strateġiċi jenħtieġ li jitqiesu mill-awtorità tal-permessi responsabbli li huma fl-interess pubbliku u tħassib dwar is-sigurtà pubblika . Il-Proġetti Strateġiċi li jħallu impatt ħażin fuq l-ambjent, sa fejn dan jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/60/KE, tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE u tad-Direttiva 2009/147/KE (13) jistgħu jiġu awtorizzati meta l-awtorità tal-permessi responsabbli tikkonkludi, abbażi tal-valutazzjoni każ b’każ tagħha, li l-interess pubbliku moqdi mill-proġett jisboq dawk l-impatti, diment li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet rilevanti kollha stabbiliti f’dawk id-Direttivi. Meta rilevanti, il-valutazzjoni każ b’każ jenħtieġ li tqis kif xieraq l-ispeċifiċità ġeoloġika tas-siti tal-estrazzjoni, li tillimita d-deċiżjonijiet dwar il-post minħabba n-nuqqas ta’ soluzzjonijiet alternattivi għal siti tal-estrazzjoni .

(20)

Biex titnaqqas il-kumplessità u jiżdiedu l-effiċjenza u t-trasparenza fil-proċess tal-permessi, il-promoturi tal-proġetti tal-materja prima kritika jenħtieġ li jkunu jistgħu jinteraġixxu ma’ awtorità nazzjonali waħda, li tkun responsabbli għall-iffaċilitar , il-koordinazzjoni u s-simplifikazzjoni tal-proċess kollu tal-għoti tal-permessi u li, fil-każ tal-Proġetti Strateġiċi, toħroġ deċiżjoni komprensiva fil-limitu taż-żmien applikabbli. Għal dak il-għan, l-Istati Membri jenħtieġ li jiddeżinjaw awtorità nazzjonali kompetenti waħda. Jenħtieġ li jiġi assenjat uffiċjal tal-każ li jipprovdi punt ta’ kuntatt faċli. Dak l-uffiċjal tal-każ maħtur jista’ jkun ukoll parti minn awtorità oħra fir-rigward tal-istrutturi nazzjonali differenti tal-punt uniku tal-kuntatt. Meta jkun meħtieġ fid-dawl tal-organizzazzjoni interna ta’ Stat Membru, il-kompiti tal-awtorità nazzjonali kompetenti jenħtieġ li jkunu jistgħu jiġu delegati lil awtorità differenti, soġġetta għall-istess kundizzjonijiet. Mingħajr ma taffettwa l-ħeffa tal-proċedimenti, l-awtorità kompetenti maħtura jenħtieġ li tkun tista’ titlob l-opinjoni u l-involviment ta’ ministeri kompetenti oħra. Biex jiżguraw l-implimentazzjoni effettiva tar-responsabbiltajiet tagħha, l-Istati Membri jenħtieġ li jipprovdu persunal u riżorsi biżżejjed lill-awtorità nazzjonali kompetenti tagħhom, jew lil awtorità li taġixxi f’isimha.

(21)

Biex tkun żgurata ċ-ċarezza dwar l-istatus tal-permessi tal-Proġetti Strateġiċi u tiġi limitata l-effettività ta’ litigazzjoni abbużiva potenzjali, filwaqt li ma tiġix imminata reviżjoni ġudizzjarja effettiva, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li kull tilwima dwar il-proċess tal-għoti tal-permessi għall-Proġetti Strateġiċi tissolva mingħajr dewmien. Għal dak il-għan, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jenħtieġ li jiżguraw li l-applikanti u l-promoturi tal-proġetti jkollhom aċċess għal proċedura sempliċi tas-soluzzjoni tat-tilwim u li l-Proġetti Strateġiċi jingħataw trattament urġenti fil-proċeduri ġudizzjarji u tas-soluzzjoni tat-tilwim kollha relatati mal-proġetti.  Barra minn hekk, dan ir-Regolament jenħtieġ li jiffaċilita l-iskambju tal-aħjar prattiki biex isolvu tilwim, bħal gruppi ta’ ħidma ad hoc taħt arbitri newtrali biex isolvu kwistjonijiet miftuħa.

(22)

Biex iċ-ċittadini u n-negozji jkunu jistgħu jgawdu direttament mill-benefiċċji tas-suq intern mingħajr ma jġarrbu piż amministrattiv addizzjonali bla bżonn, ir-Regolament (UE) 2018/1724 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (14), li stabbilixxa l-Gateway Diġitali Unika, jipprevedi regoli ġenerali għall-provvista online ta’ informazzjoni, ta’ proċeduri u ta’ servizzi tal-assistenza rilevanti għall-funzjonament tas-suq intern. Ir-rekwiżiti ta’ informazzjoni u l-proċeduri koperti minn dan ir-Regolament jenħtieġ li jikkonformaw mar-rekwiżiti tar-Regolament (UE) 2018/1724. B’mod partikolari, jenħtieġ li jkun żgurat li l-promoturi tal-proġetti tal-Proġett Strateġiku jkunu jistgħu jaċċessaw u jlestu kull proċedura relatata mal-proċess tal-għoti tal-permessi kompletament online, f’konformità mal-Artikolu 6(1) u l-Anness II tar-Regolament (UE) 2018/1724.

(23)

Biex il-promoturi tal-proġetti u investituri oħra jingħataw is-sigurtà u ċ-ċarezza meħtieġa biex jiżdied l-iżvilupp ta’ Proġett Strateġiku, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-proċess tal-għoti tal-permessi relatat ma’ tali proġetti ma jaqbiżx il-limitu taż-żmien stabbilit minn qabel. Għall-Proġetti Strateġiċi li jinvolvu biss l-ipproċessar jew ir-riċiklaġġ, it-tul tal-proċess tal-għoti tal-permessi jenħtieġ li ma jkunx iżjed minn sena. Madankollu, għall-Proġetti Strateġiċi li jinvolvu l-estrazzjoni, it-tul tal-proċess tal-għoti tal-permessi, meta jitqiesu l-kumplessità u l-firxa tal-impatti potenzjali involuti, jenħtieġ li ma jkunx iżjed minn sentejn. Biex dawk il-limiti taż-żmien jintlaħqu b’mod effettiv, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-awtoritajiet responsabbli jkollhom riżorsi u persunal biżżejjed. Bl-Istrument ta’ Appoġġ Tekniku, il-Kummissjoni tappoġġa lill-Istati Membri, meta jitolbuha, fit-tfassil, fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta’ riformi, inkluż li jsaħħu l-kapaċità amministrattiva relatata mal-permessi nazzjonali.

(24)

Il-valutazzjonijiet u l-awtorizzazzjonijiet ambjentali meħtieġa skont il-liġi tal-Unjoni, inkluż fir-rigward tal-ilma, il-ħabitats u l-għasafar, huma parti integrali mill-proċess tal-għoti tal-permessi tal-proġetti tal-materja prima u huma salvagwardja essenzjali biex tiżgura li l-impatti ambjentali negattivi jiġu evitati jew minimizzati. Madankollu, sabiex ikun żgurat li l-proċessi tal-għoti tal-permessi tal-Proġetti Strateġiċi jkunu prevedibbli u fil-ħin u ma jaqbżux il-limitu ta’ żmien stabbilit minn qabel għal stadju partikolari fil-proċess tal-għoti tal-permessi , jenħtieġ li jinħataf kull potenzjal ta’ simplifikazzjoni tal-valutazzjonijiet u tal-awtorizzazzjonijiet meħtieġa mingħajr ma jitnaqqar il-livell tal-protezzjoni ambjentali. F’dak ir-rigward, jenħtieġ li jkun żgurat li l-valutazzjoni meħtieġa tiġi kkombinata biex tevita d-duplikazzjoni bla bżonn u jenħtieġ li jkun żgurat li l-promoturi tal-proġetti u l-awtoritajiet responsabbli jaqblu b’mod espliċitu dwar l-ambitu tal-valutazzjoni kkombinata qabel titwettaq ħalli jkun evitat segwitu bla bżonn , mingħajr preġudizzju għall-kwalità ta’ dawk il-valutazzjonijiet .

(25)

Il-kunflitti dwar l-użu tal-art jistgħu joħolqu ostakli għall-varar tal-proġetti tal-materja prima kritika b’mod partikolari f’pajjiżi li qed jiżviluppaw, fejn it-tkeċċija furzata hija karatteristika komuni tal-operazzjonijiet ta’ estrazzjoni . Pjanijiet imfassla tajjeb, li jkunu bbażati fuq kooperazzjoni mill-qrib u ġustifikata tal-awtoritajiet kompetenti rilevanti fil-livell nazzjonali, reġjonali u lokali, inkluż pjanijiet spazjali u t-tqassim f’żoni, li jqisu l-potenzjal ta’ implimentazzjoni tal-proġetti tal-materja prima kritika u jiġu vvalutati l-impatti ambjentali potenzjali tagħhom, għandhom il-potenzjal li jgħinu fil-bilanċ bejn il-beni u l-interessi pubbliċi, jitnaqqas ir-riskju ta’ kunflitt u jitħaffef il-varar sostenibbli tal-proġetti tal-materja prima fl-Unjoni u fil-pajjiżi terzi . Għalhekk, meta jiżviluppaw il-pjanijiet rilevanti, l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali responsabbli jenħtieġ li jikkunsidraw li jinkludu dispożizzjonijiet għall-proġetti tal-materja prima.

(26)

Fl-Unjoni, il-proġetti tal-materja prima kritika spiss isibu diffikultajiet tal-aċċess għall-finanzjament. Is-swieq tal-materja prima kritika spiss ikunu karatterizzati minn volatilità kbira tal-prezzijiet, żminijiet twal tat-tħejjija, konċentrazzjoni qawwija u opaċità. Barra minn hekk, il-finanzjament għas-settur jeħtieġ livell għoli ta’ għarfien espert u strumenti finanzjarji li jimmiraw lejn investimenti tat-tneħħija tar-riskji, bħal fondi għall-materja prima, ħelsien mit-taxxa, garanziji finanzjarji, għotjiet jew miżuri finanzjarji oħra tal-mitigazzjoni tar-riskji li ħafna drabi jkunu neqsin fost l-istituzzjonijiet finanzjarji. Biex jingħelbu dawn il-fatturi u jingħata kontribut li jiżgura provvista stabbli u affidabbli tal-materja prima strateġika, l-Istati Membri u l-Kummissjoni jenħtieġ li jindirizzaw l-ostakli f’termini tal-politiki u jgħinu fl-aċċess għall-finanzjament u fl-appoġġ amministrattiv. L-Istati Membri jenħtieġ li jqisu l-impenji ambjentali, soċjali u tax-xogħol meħuda mill-promoturi tal-proġetti rilevanti meta jiddeċiedu dwar l-appoġġ finanzjarju. Sabiex ikun kompetittiv, innovattiv u reżiljenti, kif ukoll sabiex ikun jista’ jtejjeb il-kapaċitajiet tiegħu tal-produzzjoni, tal-ipproċessar u tar-riċiklaġġ kif ukoll il-kapaċitajiet ta’ sostituzzjoni, is-settur tal-materja prima kritika jeħtieġ li jkollu aċċess kemm għal finanzjament pubbliku kif ukoll għal dak privat. Fl-urġenza tiegħu li jaġixxi u sabiex jintlaħqu l-parametri referenzjarji stabbiliti f’dan ir-Regolament, huwa daqstant importanti li jiġi żgurat li politiki orizzontali oħra, bħal inizjattivi dwar il-finanzjament sostenibbli, jibqgħu konsistenti mal-isforzi tal-Unjoni biex tiffaċilita l-aċċess suffiċjenti tal-industrija tal-materja prima kritika tal-Unjoni għall-finanzjament u l-investiment.

(27)

Katina tal-valur soda fl-Ewropa tista’ tinbena biss b’mezzi finanzjarji adegwati. Il-Kummissjoni se taħdem mas-sħab tal-implimentazzjoni ta’ InvestEU biex issib modi kif iżżid l-appoġġ għall-investiment f’konformità mal-objettivi komuni stabbiliti fir-Regolament (UE) 2021/523 (15) u f’dan ir-Regolament. Iċ-Ċentru ta’ Konsulenza ta’ InvestEU jista’ jgħin biex jinbnew sensiela ta’ proġetti vijabbli.

(27a)

Dan ir-Regolament jenħtieġ li jtejjeb is-sinerġiji b’azzjonijiet appoġġati bħalissa mill-Unjoni u l-Istati Membri permezz ta’ programmi u azzjonijiet fir-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) fir-rigward ta’ materja prima kritika u fl-iżviluppi ta’ parti mill-katina tal-provvista, b’mod partikolari l-Programm Qafas Orizzont Ewropa stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/695 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill  (16) (Orizzont Ewropa) u d-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2021/764  (17).

(28)

Biex jingħelbu l-limitazzjonijiet tal-isforzi tal-investimenti pubbliċi u privati li bħalissa ħafna drabi jkunu frammentati u jiġu ffaċilitati l-integrazzjoni u r-redditu fuq l-investiment, jenħtieġ li l-Kummissjoni, l-Istati Membri u l-banek promozzjonali jikkoordinaw aħjar u joħolqu sinerġiji bejn il-programmi eżistenti tal-finanzjament fil-livell tal-Unjoni u nazzjonali, u jiżguraw koordinazzjoni u kollaborazzjoni aħjar mal-industrija u l-partijiet ikkonċernati ewlenin tas-settur privat. Għal dak il-għan, jenħtieġ li jiġi stabbilit sottogrupp apposta fil-Bord li jlaqqa’ flimkien lill-esperti tal-Istati Membri u tal-Kummissjoni kif ukoll tal-istituzzjonijiet finanzjarji pubbliċi rilevanti. Dan is-sottogrupp jenħtieġ li jiddiskuti l-ħtiġijiet ta’ finanzjament individwali tal-Proġetti Strateġiċi u l-possibbiltajiet tal-finanzjament eżistenti tagħhom biex il-promoturi tal-proġetti jingħataw suġġeriment dwar kif l-aħjar li jaċċessaw il-possibbiltajiet tal-finanzjament eżistenti. Meta jiddiskutu u jagħmlu rakkomandazzjonijiet għall-finanzjament tal-Proġetti Strateġiċi fil-pajjiżi terzi inklużi s-swieq emerġenti u l-pajjiżi li qed jiżviluppaw, il-Kummissjoni u , il-Bord, f’kooperazzjoni mal-pajjiżi sħab potenzjali jenħtieġ li jagħmlu l-Proġetti Strateġiċi prijorità skont l-istrateġija dwar il-Portal Globali, u jikkoordinaw mal-istituzzjonijiet ta’ finanzjament ta’ żvilupp nazzjonali u internazzjonali  (18).

(28a)

Huma meħtieġa sforzi kontinwi fil-livell tal-Unjoni u nazzjonali biex titrawwem u tiġi appoġġata r-riċerka u l-innovazzjoni fir-rigward tal-materja prima kritika, billi r-riċerka fundamentali se tkun essenzjali biex jiġu skoperti materjali ġodda u materjali sostituti.

(28b)

Huma meħtieġa strumenti speċifiċi finanzjarji u ta’ appoġġ u fondi ta’ riċerka u innovazzjoni mmirati biex itejbu l-effiċjenza, is-sostituzzjoni, il-proċessi ta’ riċiklaġġ u ċ-ċikli magħluqa tal-materjali fil-livell tal-Unjoni u dak nazzjonali permezz ta’ programmi ta’ riċerka u innovazzjoni u strumenti oħra biex tingħata spinta lill-innovazzjoni, b’mod partikolari fir-rigward tal-ipproċessar tal-iskart, materjali avvanzati u sostituzzjoni, u għall-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda u innovattivi fil-qasam tal-estrazzjoni sostenibbli tal-materja prima kritika fl-Unjoni.

(29)

L-investiment privat mill-kumpaniji, l-investituri finanzjarji u l-akkwirenti hu essenzjali. Meta l-investiment privat waħdu ma jkunx biżżejjed, l-implimentazzjoni effettiva tal-proġetti tul il-katina tal-valur tal-materja prima kritika jaf tkun teħtieġ l-appoġġ pubbliku, pereżempju fil-forma ta’ garanziji, self jew investimenti tal-ekwità u tal-kważi ekwità. Dan l-appoġġ pubbliku jista’ jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat. Tali għajnuna jrid ikollha effett ta’ inċentiv u tkun meħtieġa, xierqa u proporzjonata. Il-linji gwida eżistenti dwar l-għajnuna mill-Istat, li dan l-aħħar saritilhom reviżjoni dettaljata skont l-objettivi tat-tranżizzjoni doppja, jipprovdu biżżejjed possibbiltajiet ta’ appoġġ għall-investimenti tul il-katina tal-valur tal-materja prima kritika u objettivi oħra fl-ambitu tal-Patt Ekoloġiku Ewropew soġġett għal ċerti kundizzjonijiet. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tikkunsidra aktar il-possibbiltà li tistabbilixxi fond dedikat fil-livell tal-Unjoni, pereżempju fil-forma ta’ Fond Ewropew għall-Materja Prima Strateġika inkluż billi tikkunsidra l-istrumenti rotanti, jew l-allokazzjoni ta’ appoġġ finanzjarju permezz tar-riprijoritizzazzjoni tal-fondi fl-ambitu tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali. F’dak il-kuntest, jenħtieġ li jintużaw l-għarfien, il-pjattaformi ta’ investiment u l-pipelines diġà eżistenti dwar proġetti tal-materja prima kritika.

(30)

L-appoġġ pubbliku jintuża biex ċerti fallimenti tas-suq jew investimenti subottimali speċifiċi identifikati jiġu indirizzati b’mod proporzjonat, u l-azzjonijiet jenħtieġ li ma jidduplikawx jew jeskludu l-finanzjament privat , jimpedixxu l-kooperazzjoni bejn kumpaniji minn Stati Membri differenti, jew jgħawġu l-kompetizzjoni fis-suq intern. L-azzjonijiet jenħtieġ li jkunu mmirati u effiċjenti u jkollhom valur miżjud ċar għall-Unjoni.

(31)

Il-prezzijiet volatili ta’ diversi tipi ta’ materja prima strateġika, aggravati bil-mezzi limitati tal-iħħeġġjar fis-swieq tal-futur, joħolqu ostaklu kemm għall-promoturi tal-proġetti biex jiżguraw il-finanzjament għall-proġetti tal-materja prima strateġika, u anki għall-konsumaturi downstream li jipprovaw jiżguraw prezzijiet stabbli u prevedibbli għal inputs ewlenin. Bi sforz biex tonqos l-inċertezza dwar il-prezzijiet futuri tal-materja prima strateġika, jeħtieġ jiġi previst l-istabbiliment ta’ sistema li tippermetti lill-akkwirenti interessati u anki lill-promoturi tal-Proġetti Strateġiċi jindikaw l-offerti tagħhom tax-xiri jew tal-bejgħ u li dawn jitlaqqgħu jekk l-offerti rispettivi jkunu potenzjalment kompatibbli. Tali sistema hija essenzjali biex titrawwem il-parteċipazzjoni tal-SMEs fil-ktajjen tal-valur tal-materja prima strateġika. Jenħtieġ li jingħata appoġġ biex il-konsorzji tan-negozju jkunu jistgħu jaċċessaw swieq li għadhom mhumiex koperti minn Sħubija Strateġika jew ftehim ta’ kummerċ ħieles.

(31a)

Il-Bank Ewropew tal-Investiment jenħtieġ li, bi qbil mal-Bord, il-Kummissjoni Ewropea u l-Istati Membri, jesplora l-istabbiliment ta’ Faċilità ta’ Kreditu għall-Esportazzjoni tal-UE li tippermetti lill-impriżi Ewropej jinvestu fi proġetti li jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri stabbiliti f’dan ir-Regolament.

(32)

L-għarfien u l-immappjar eżistenti tal-okkorrenzi tal-materja prima tal-Unjoni kienu ġew żviluppati fi żmien meta ma kinitx prijorità li tkun żgurata l-provvista tal-materja prima kritika għall-iżvilupp ta’ teknoloġiji strateġiċi. Biex tinkiseb u tiġi aġġornata l-informazzjoni dwar l-okkorrenzi tal-materja prima kritika inkluż il-potenzjal tal-estrazzjoni ġeotermali , l-Istati Membri jenħtieġ li jfasslu programmi nazzjonali tal-esplorazzjoni ġenerali tal-materja prima kritika u materjali portaturi li jista’ jkun fihom materja prima kritika, li jenħtieġ li jinkludu miżuri bħall-immappjar tal-minerali, kampanji ġeokimiċi, stħarriġiet ġeoxjentifiċi, u r-riproċessar tas-settijiet tad-data xjentifiċi eżistenti. L-identifikazzjoni tal-okkorrenzi minerali u l-valutazzjoni tal-vijabbiltà teknika u ekonomika tal-estrazzjoni tagħhom jinvolvu kostijiet għoljin. Biex jonqos dak ir-riskju u jiġi ffaċilitat l-iżvilupp tal-proġetti tal-estrazzjoni, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu l-informazzjoni miksuba tul il-programm nazzjonali tal-esplorazzjoni rispettiv tagħhom disponibbli għall-pubbliku, meta xieraq bil-qafas tal-Infrastruttura għall-Informazzjoni Ġeografika stabbilita bid-Direttiva 2007/2/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (19).

(32a)

Sabiex jippermettu l-għanijiet ta’ estrazzjoni, ipproċessar u riċiklaġġ, l-Istati Membri jenħtieġ li jippromwovu azzjonijiet biex jiffaċċjaw in-nuqqas ta’ studenti u gradwati ġeoxjenzati fl-Unjoni.

(33)

Id-data u s-servizzi spazjali derivati mill-osservazzjoni tad-dinja u sistemi tal-GNSS, b’mod partikolari dawk derivati mill-Programm Spazjali tal-UE, Copernicus, Galileo u EGNOS, jenħtieġ li jintużaw sal-massimu possibbli biex jappoġġaw l-isforzi għal ktajjen tal-valur tal-materja prima kritika sostenibbli billi jipprovdu fluss kontinwu tal-informazzjoni, li jaf ikun utli għal attivitajiet bħall-monitoraġġ u l-ġestjoni taż-żoni tal-estrazzjoni, il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali u soċjoekonomiku, jew l-esplorazzjoni tar-riżorsi minerali. Peress li d-data u s-servizzi spazjali jistgħu jipprovdu wkoll data dwar żoni remoti u inaċċessibbli, din jenħtieġ li tiġi kkunsidrata mill-Istati Membri meta jfasslu u jimplimentaw il-programmi nazzjonali tal-esplorazzjoni tagħhom sa fejn ikun possibbli.

(34)

Għalkemm it-tisħiħ tal-katina tal-valur tal-materja prima kritika tal-Unjoni hu meħtieġ biex niżguraw aktar sigurtà tal-provvista, il-ktajjen tal-provvista tal-materja prima kritika se jibqgħu dinjin u esposti għal fatturi esterni. Avvenimenti riċenti jew attwali, fosthom il-kriżi tal-COVID-19 u l-aggressjoni militari mhux provokata u mhux ġustifikata kontra l-Ukrajna kif ukoll l-impatt fuq il-pajjiżi terzi tal-Inizjattiva Ċiniża għat-Toroq u l-Bliet ħarġu fid-dieher il-vulnerabbiltà ta’ wħud mill-ktajjen tal-provvista tal-Unjoni għat-tfixkil u l-urġenza li jiġu identifikati lievi biex tiġi mmitigata d-domanda, b’mod partikolari tal-materja prima strateġika . Biex ikun żgurat li l-Istati Membri u l-industriji Ewropej ikunu jistgħu jantiċipaw it-tfixkil fil-provvista u jkunu ppreparati biex jifilħu l-konsegwenzi tagħhom, jenħtieġ li jiġu żviluppati miżuri li jżidu l-kapaċità tal-monitoraġġ, inkluż l-iskambju ta’ informazzjoni biex jikkoordinaw l-istokkijiet strateġiċi fejn meħtieġ, u jsaħħu t-tħejjija tal-kumpaniji.

(35)

Fost l-Istati Membri m’hemmx l-istess kapaċità ta’ għarfien u antiċipazzjoni tar-riskji, u mhux l-Istati Membri kollha żviluppaw strutturi apposta biex jimmonitorjaw il-ktajjen tal-provvista tal-materja prima kritika u jistgħu jinfurmaw lill-kumpaniji dwar ir-riskji potenzjali ta’ tfixkil fil-provvista. Bl-istess mod, għalkemm xi kumpaniji investew fil-monitoraġġ tal-ktajjen tal-provvista tagħhom, oħrajn ma għandhomx il-kapaċità li jagħmlu dan. Għalhekk, fid-dawl tad-dimensjoni dinjija tal-ktajjen tal-provvista tal-materja prima kritika u minħabba l-kumplessità tagħhom, il-Kummissjoni jenħtieġ li tiżviluppa għodda apposta tal-monitoraġġ li tivvaluta r-riskji tal-provvista tal-materja prima kritika u tiżgura d-disponibbiltà tal-informazzjoni miġbura għall-awtoritajiet pubbliċi u l-atturi privati, u b’hekk iżżid is-sinerġiji fost l-Istati Membri. Biex ikun żgurat li l-ktajjen tal-valur tal-Unjoni jkunu ppreparati biżżejjed għat-tfixkil potenzjali fil-provvista, il-Kummissjoni jenħtieġ li twettaq testijiet tal-istress li jivvalutaw il-vulnerabbiltà tal-ktajjen tal-provvista tal-materja prima strateġika u l-esponiment tagħhom għar-riskji tal-provvista. L-Istati Membri jenħtieġ li jikkontribwixxu għal dan l-eżerċizzju billi, meta possibbli, iwettqu dawk it-testijiet tal-istress permezz tal-aġenziji nazzjonali tagħhom tal-provvista u tal-informazzjoni li jkopru l-materja prima kritika. Il-Bord jenħtieġ li jiżgura l-koordinazzjoni tal-implimentazzjoni tat-testijiet tal-istress mill-Kummissjoni u mill-Istati Membri. Meta l-ebda Stat Membru ma jkollu l-kapaċità biex iwettaq xi test tal-istress meħtieġ fuq materja prima strateġika partikolari, il-Kummissjoni jenħtieġ li twettqu hija stess. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tissuġġerixxi wkoll strateġiji potenzjali li jistgħu jadottaw l-awtoritajiet pubbliċi u l-atturi privati biex itaffu r-riskji tal-provvista fuq perjodu ta’ żmien qasir u medju , bħall-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ politika addizzjonali biex titnaqqas il-ħtieġa ta’ materja prima strateġika ta’ ġbir ta’ stokkijiet strateġiċi jew aktar diversifikazzjoni tal-provvista tagħhom. Għall-fini tal-ġbir tal-informazzjoni meħtieġa biex isiru l-miżuri tal-monitoraġġ u tat-testijiet tal-istress, il-Kummissjoni jenħtieġ li tikkoordina mas-sottogrupp permanenti rilevanti tal-Bord u l-Istati Membri jenħtieġ li jidentifikaw u jimmonitorjaw il-kumpaniji kbar li huma importanti għall-funzjonament tal-katina tal-valur. Meta l-ebda membru tas-sottogrupp permanenti ma jkollu l-kapaċità jwettaq test tal-istress meħtieġ fuq materja prima strateġika partikolari, il-Kummissjoni jenħtieġ li twettqu hija stess.

(36)

L-istokkijiet strateġiċi huma għodda importanti biex jittaffa t-tfixkil fil-provvista, b’mod partikolari tal-materja prima. Għalkemm l-Istrument għall-Emerġenzi fis-Suq Uniku propost jippermetti l-iżvilupp possibbli ta’ tali stokkijiet fil-każ tal-attivazzjoni tal-modalità ta’ viġilanza tas-Suq Uniku, l-Istati Membri u l-kumpaniji ma għandhomx obbligi li jiġbru jew jikkoordinaw l-istokkijiet strateġiċi tagħhom qabel tfixkil fil-provvista. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda mekkaniżmu tal-koordinazzjoni madwar l-Unjoni Ewropea li jippermetti l-iżvilupp ta’ valutazzjoni komuni u ta’ analiżi tad-duplikazzjonijiet u tas-sinerġiji potenzjali. Għalhekk, bħala l-ewwel pass, u filwaqt li jitqies in-nuqqas attwali ta’ informazzjoni rilevanti, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħtu informazzjoni lill-Kummissjoni dwar l-istokkijiet strateġiċi tagħhom, sew jekk operati minn awtoritajiet pubbliċi u sew jekk operaturi ekonomiċi f’isem l-Istati Membri. Dik l-informazzjoni jenħtieġ li tkun tinkludi l-livell ta’ stokk disponibbli ta’ kull materja prima strateġika, il-perspettiva tal-livelli tal-istokkijiet, u r-regoli u l-proċeduri applikabbli għal dawk l-istokkijiet. Kull talba jenħtieġ li tkun proporzjonata, tqis il-kost u l-isforz meħtieġ biex id-data ssir disponibbli kif ukoll l-impatt tagħha fuq is-sigurtà nazzjonali, u tistabbilixxi skadenzi xierqa għall-għoti tal-informazzjoni mitluba. L-informazzjoni dwar l-istokkijiet tal-operaturi ekonomiċi tista’ tiżdied mal-analiżi, iżda din ma tfissirx talba għal informazzjoni dwarhom. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tittratta d-data b’mod sigur, u tippubblika biss informazzjoni fuq livell aggregat. Bħala t-tieni pass, abbażi tal-informazzjoni miksuba, il-Bord jenħtieġ li jindika livell sigur ta’ stokkijiet tal-Unjoni, filwaqt li jitqies il-konsum annwali totali tal-Unjoni tal-materja prima strateġika kkonċernata. Abbażi ta’ paragun bejn l-istokkijiet eżistenti u l-livelli ġenerali tal-istokkijiet strateġiċi tal-materja prima strateġika madwar l-Unjoni, il-Bord, li jaġixxi bi qbil mal-Kummissjoni, imbagħad jenħtieġ li jkun jista’ joħroġ opinjonijiet mhux vinkolanti lill-Istati Membri dwar kif jistgħu jżidu l-konverġenzi u biex iħeġġiġhom jiġbru l-istokkijiet strateġiċi tagħhom , filwaqt li jevitaw it-tfixkil tas-suq inkluż b’detriment għas-swieq emerġenti u l-pajjiżi li qed jiżviluppaw . Meta jagħmel dan, il-Bord jenħtieġ li jikkunsidra l-ħtieġa li jinżammu inċentivi għall-iżvilupp ta’ stokkijiet strateġiċi minn operaturi privati li jużaw il-materja prima strateġika.

(37)

Biex tkun żgurata aktar koordinazzjoni, il-Kummissjoni jenħtieġ li tiżgura l-konsultazzjoni meħtieġa qabel il-parteċipazzjoni tal-Istati Membri f’fora internazzjonali fejn jistgħu jiġu diskussi tali stokkijiet strateġiċi, b’mod partikolari mis-sottogrupp permanenti dedikat tal-Bord. Bl-istess mod, biex tiżdied il-kumplimentarjetà bejn din il-proposta u strumenti orizzontali jew speċifiċi għal suġġetti oħra, il-Kummissjoni jenħtieġ li tiżgura li l-informazzjoni miġbura u aggregata tingħadda lill-mekkaniżmi ta’ viġilanza jew ta’ governanza tal-kriżijiet, bħall-grupp konsultattiv propost tal-Istrument għall-Emerġenzi fis-Suq Uniku, il-Bord Ewropew dwar is-Semikondutturi tal-Att propost dwar iċ-Ċipep, il-Bord tal-HERA jew il-Bord għall-Kriżijiet tas-Saħħa.

(38)

Biex ikun żgurat li jkunu ppreparati biżżejjed biex jiffaċċjaw tfixkil fil-provvista, il-kumpaniji l-kbar li jimmanifatturaw teknoloġiji strateġiċi fl-Unjoni b’materja prima strateġika jenħtieġ li jiżguraw ġestjoni tar-riskju intern xierqa . Dan se jiżgura li dawn iqisu r-riskji tal-provvista tal-materja prima strateġika u jiżviluppaw strateġiji xierqa tal-mitigazzjoni biex ikunu ppreparati aħjar f’każ ta’ tfixkil fil-provvista. Bl-istess mod, il-kumpaniji l-kbar li jaqgħu f’dan il-kamp ta’ applikazzjoni jenħtieġ li jwettqu testijiet tal-istress regolari tal-ktajjen tal-provvista tal-materja prima strateġika tagħhom biex jiżguraw li jqisu x-xenarji differenti kollha li jistgħu jolqtu l-provvista tagħhom f’każ ta’ tfixkil. Dawn il-miżuri se jwasslu biex il-kostijiet tar-riskji potenzjali tal-provvista jingħataw aktar kunsiderazzjonijiet.

(39)

Ħafna swieq tal-materja prima strateġika mhumiex trasparenti għalkollox u huma kkonċentrati fuq in-naħa tal-provvista, u dan iżid is-saħħa tan-negozjar lill-bejjiegħa u jżid il-prezzijiet lix-xerrejja , li joħloq sfida għas-suq . Biex tgħin tiżgura d-disponibbiltà tal-materja prima għall-impriżi stabbiliti fl-Unjoni, il-Kummissjoni jenħtieġ li tistabbilixxi sistema li tkun kapaċi taggrega d-domanda tax-xerrejja interessati. Meta tiżviluppa dik is-sistema, il-Kummissjoni jenħtieġ li tqis l-esperjenza miksuba fi sforzi simili, b’mod partikolari fir-rigward tax-xiri konġunt tal-gass kif stabbilit preċedentement b’rispons għall-kriżi tal-gass skont ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2576 (20). L-awtoritajiet tal-Istati Membri jenħtieġ li jkunu jistgħu jipparteċipaw ukoll f’din is-sistema biex jiġbru l-istokkijiet strateġiċi tagħhom. Il-miżuri kollha adottati bħala parti minnha f’dan il-mekkaniżmu jenħtieġ li jkunu kompatibbli mal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u dik nazzjonali .

(39a)

Settur tal-materja prima reżiljenti u kompetittiv huwa ta’ importanza ekonomika u strateġika kbira għall-Unjoni. Minħabba l-objettivi ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri li tissaħħaħ il-kapaċità tal-Unjoni fl-estrazzjoni, l-ipproċessar u r-riċiklaġġ ta’ materja prima strateġika, huwa importanti li jiġi żgurat ambjent tas-suq ġust u prevedibbli għall-impriżi tul il-katina tal-valur kollha tal-materja prima. Kwalunkwe sistema maħsuba biex taggrega d-domanda sabiex issaħħaħ il-pożizzjoni tas-suq tal-impriżi tal-Unjoni min-naħa tad-domanda trid għalhekk tikkunsidra bir-reqqa wkoll l-effetti tas-suq fuq l-impriżi tal-Unjoni fuq in-naħa tal-provvista.

(40)

Id-dispożizzjonijiet dwar il-monitoraġġ u l-istokkijiet strateġiċi inklużi f’dan ir-Regolament ma jinvolvux l-armonizzazzjoni tal-liġijiet u r-regolamenti nazzjonali u ma jissostitwux il-mekkaniżmi eżistenti. L-inċentivi tal-monitoraġġ u t-tħejjija għar-riskji jenħtieġ li jkunu konformi mal-istrumenti Ewropej. Għalhekk, l-istrumenti bħall-proposta tal-Istrument għall-Emerġenzi fis-Suq Uniku maħsuba biex jantiċipaw, itaffu u jirrispondu għall-kriżijiet li jolqtu l-funzjonament tas-Suq Uniku jew ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/2372 (21) dwar qafas ta’ miżuri għall-iżgurar tal-provvista ta’ kontromiżuri mediċi rilevanti għall-kriżi fil-każ ta’ emerġenza tas-saħħa pubblika fil-livell tal-Unjoni, xorta jistgħu japplikaw għall-materja prima kritika u strateġika f’każ ta’ kriżi jew theddida sal-punt li dawk il-materjali jkunu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawk l-istrumenti. Il-kumplimentarjetà u l-koerenza bejn dan ir-Regolament u l-istrumenti tal-kriżi jenħtieġ li jkunu żgurati mill-Kummissjoni permezz ta’ skambju attent tal-informazzjoni bejn il-korpi konsultattivi u ta’ governanza rispettivi stabbiliti b’dawn l-istrumenti ta’ kriżi .

(41)

Ħafna mill-materja prima kritika hi metalli, li fil-prinċipju jistgħu jiġu riċiklati kontinwament, iżda l-kwalitajiet xi drabi jiddeterjoraw. Dan joffri l-potenzjal li nersqu lejn ekonomija tassew ċirkolari fil-kuntest tat-tranżizzjoni ekoloġika. Wara l-fażi tal-bidu ta’ tkabbir malajr fid-domanda għall-materja prima kritika għal teknoloġiji ġodda, meta l-estrazzjoni u l-ipproċessar primarji xorta se jkunu jikkostitwixxu s-sors predominanti, ir-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid jenħtieġ li jsiru dejjem aktar importanti u  jnaqqsu l-ħtieġa ta’ estrazzjoni primarja u l-impatti assoċjati tagħha. Illum, iżda, ir-rati tar-riċiklaġġ u ta’ użu mill-ġdid ta’ ħafna mill-materja prima kritika huma baxxi, inkluż minħabba nuqqas ta’ kunsiderazzjoni ta’ riċiklabbiltà fil-fażi tad-disinn tal-prodotti, u s-sistemi u t-teknoloġiji tar-riċiklaġġ spiss ma jkunux adattati għall-ispeċifiċitajiet ta’ din il-materja prima. Għalhekk jeħtieġ tittieħed azzjoni li tindirizza l-fatturi differenti li jżommu lura l-potenzjal taċ-ċirkolarità. Irrispettivament mill-ammont ta’ materja prima strateġika kkunsmata fl-2030, l-Unjoni jenħtieġ li timmira lejn iċ-ċirkolarità ta’ dik il-materja prima.

(41a)

Jeħtieġ li l-Ewropa ssaħħaħ is-sovranità strateġika miftuħa tagħha u żżid ir-reżiljenza tagħha bi tħejjija għal tfixkil potenzjali fil-provvista minħabba kriżijiet tas-saħħa jew kriżijiet oħra. It-tisħiħ taċ-ċirkolarità u l-effiċjenza fir-riżorsi b’aktar riċiklaġġ u rkupru ta’ materja prima kritika, se jikkontribwixxi biex jintlaħaq dak l-għan.

(42)

L-Istati Membri għandhom kompetenzi importanti fil-qasam taċ-ċirkolarità, pereżempju fil-qasam tas-sistemi tal-ġbir u tat-trattament tal-iskart. Jenħtieġ li dawn jintużaw biex jiżdiedu r-rati tal-ġbir u tar-riċiklaġġ tal-flussi tal-iskart b’potenzjal qawwi ta’ rkupru ta’ materja prima kritika, billi jintużaw pereżempju inċentivi finanzjarji bħal skontijiet, għotjiet monetarji jew sistemi ta’ rifużjoni tad-depożiti filwaqt li tiġi ppreservata l-integrità tas-suq intern . L-awtoritajiet tal-Istati Membri jenħtieġ ukoll li jagħmlu differenza bħala xerrejja tal-materja prima kritika u tal-prodotti li jkun fihom din il-materja prima kritika, u l-programmi nazzjonali tar-riċerka u tal-innovazzjoni jenħtieġ li jipprovdu riżorsi sinifikanti biex jiżdiedu l-istat tal-għarfien u t-teknoloġija għaċ-ċirkolarità tal-materja prima kritika kif ukoll l-effiċjenza tal-materjali u strateġiji ta’ sostituzzjoni . Fl-aħħar nett, l-Istati Membri jenħtieġ li jippromwovu l-irkupru tal-materja prima kritika mill-iskart tal-estrazzjoni billi jtejbu d-disponibbiltà tal-informazzjoni u jindirizzaw l-ostakli legali, ekonomiċi u tekniċi. Soluzzjoni oħra possibbli li l-Istati Membri jenħtieġ li jeżaminaw hi mekkaniżmi tal-kondiviżjoni tar-riskji bejn l-operaturi u l-Istat Membru li jippromwovu l-irkupru minn faċilitajiet tal-iskart magħluqa.  Il-Kummissjoni jenħtieġ li timmonitorja l-azzjonijiet tal-Istati Membri, tistabbilixxi parametri referenzjarji u xxerred l-aħjar prattiki u tagħti rakkomandazzjonijiet għal aktar azzjonijiet għall-Istati Membri, meta jkun xieraq.

(42a)

L-iskart elettroniku fih konċentrazzjonijiet ta’ materja prima kritika li huma ordnijiet ta’ kobor ogħla minn dawk li jinsabu fl-aqwa gradi ta’ minerali madwar id-dinja. Dan jippreżenta opportunità ekonomika sinifikanti għall-minjieri urbani, b’potenzjal għoli għall-iżvilupp.

(43)

L-Unjoni għandha legat ta’ estrazzjoni tal-materja prima f’ħafna mir-reġjuni tagħha, u għalhekk għandha ammonti sostanzjali ta’ skart tal-estrazzjoni f’faċilitajiet magħluqa li, billi l-importanza ekonomika tagħhom żdiedet biss dan l-aħħar, b’mod ġenerali qatt ma ġew mistħarrġa għall-potenzjal tal-materja prima kritika. L-irkupru tal-materja prima kritika mill-faċilitajiet tal-iskart tal-estrazzjoni għandu l-potenzjal li jevita u jimmitiga l-effetti soċjali u ambjentali negattivi ta’ attivitajiet ġodda tal-estrazzjoni, joħloq valur ekonomiku u impjiegi fir-reġjuni storiċi tal-estrazzjoni, li spiss huma affettwati mid-deindustrijalizzazzjoni u mill-fatt li jkunu sejrin lura , għalkemm dawk ir-reġjuni jista’ jkollhom rwol sinifikanti biex itejbu r-reżiljenza tal-Unjoni u jnaqqsu l-impatti ambjentali u soċjali negattivi tal-aċċess għall-materja prima . In-nuqqas ta’ attenzjoni għall-kontenut tal-materja prima kritika, u l-informazzjoni dwaru, speċjalment fil-faċilitajiet tal-iskart magħluqa, hu ostaklu ewlieni biex ikun jista’ jinħataf iżjed il-potenzjal tal-materja prima kritika fl-iskart tal-estrazzjoni.

(44)

L-irkupru tal-materja prima kritika mill-faċilitajiet tal-iskart tal-estrazzjoni jenħtieġ li jkun parti mill-valorizzazzjoni tal-faċilitajiet tal-iskart rilevanti. Id-Direttiva 2006/21/KE tistabbilixxi rekwiżiti għoljin tal-protezzjoni ambjentali u tas-saħħa tal-bniedem għall-immaniġġjar tal-iskart tal-industrija tal-estrazzjoni. Filwaqt li dawn ir-rekwiżiti għoljin jenħtieġ li jinżammu, jixraq jiġu stabbiliti miżuri addizzjonali biex jiġi massimizzat l-irkupru tal-materja prima kritika mill-iskart tal-estrazzjoni.

(45)

L-operaturi eżistenti u ġodda tal-faċilitajiet tal-iskart tal-estrazzjoni jenħtieġ li jwettqu studju preliminari ta’ valutazzjoni ekonomika dwar l-irkupru tal-materja prima kritika mill-iskart tal-estrazzjoni preżenti fis-sit u d-depożiti tagħhom minn dan l-iskart li jkun qed jiġi ġġenerat. F’konformità mal-ġerarkija tal-iskart stabbilita fid-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (22), jenħtieġ li tingħata prijorità lill-prevenzjoni tal-ġenerazzjoni tal-iskart li fih materja prima kritika, billi tiġi estratta l-materja prima kritika mill-volum estratt qabel ma jsir skart. Fit-tiswir ta’ dan l-istudju, l-operaturi jenħtieġ li jiġbru l-informazzjoni meħtieġa, inkluż il-konċentrazzjonijiet u l-kwantitajiet tal-materja prima kritika fl-iskart tal-estrazzjoni, u jwettqu valutazzjoni ta’ diversi alternattivi fir-rigward tal-proċessi, l-operazzjonijiet jew l-arranġamenti kummerċjali li jistgħu jippermettu rkupru teknikament fattibbli u ekonomikament vijabbli tal-materja prima kritika. Dan l-obbligu jiżdied mal-obbligi stabbiliti fid-Direttiva 2006/21/KE u l-liġijiet nazzjonali li jittrasponuh u li huwa applikabbli direttament. Waqt l-implimentazzjoni tiegħu, l-operaturi u l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li jipprovaw inaqqsu kemm jista’ jkun il-piż amministrattiv u jintegraw il-proċeduri sa fejn ikun possibbli.

(46)

Biex jiġi indirizzat in-nuqqas attwali tal-informazzjoni dwar il-potenzjal tal-materja prima kritika tal-faċilitajiet magħluqa tal-iskart tal-estrazzjoni, l-Istati Membri jenħtieġ li jfasslu bażi tad-data bl-informazzjoni kollha rilevanti għall-promozzjoni tal-irkupru, b’mod partikolari l-kwantitajiet u l-konċentrazzjonijiet tal-materja prima kritika fil-faċilità tal-iskart tal-estrazzjoni skont r-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni. L-informazzjoni jenħtieġ li ssir disponibbli għall-pubbliku u b’format faċli għall-utent u diġitali, ħalli jingħata aċċess għal informazzjoni teknika aktar dettaljata. Biex jiżdied l-aċċess għall-informazzjoni li jkun faċli għall-utent, l-Istati Membri jenħtieġ li pereżempju jipprovdu punt ta’ kuntatt biex isir skambji aktar dettaljat mal-iżviluppaturi potenzjali ta’ proġetti tal-irkupru tal-materja prima kritika. Il-bażi tad-data jenħtieġ li tkun imfassla b’tali mod li tippermetti lill-promoturi potenzjali tal-proġetti jidentifikaw faċilment il-faċilitajiet b’potenzjal qawwi ta’ rkupru ekonomikament vijabbli f’perjodu ta’ żmien qasir, medju u twil. Biex jiffukaw ir-riżorsi limitati, l-Istati Membri jistgħu jħaddmu approċċ gradwali fil-ġbir tal-informazzjoni, u l-passi tal-ġbir tal-informazzjoni li huma aktar impenjattivi jwettquhom biss għall-aktar faċilitajiet promettenti. L-attivitajiet tal-ġbir tal-informazzjoni jenħtieġ li jkunu mmirati biex jipprovdu informazzjoni eżatta u rappreżentattiva dwar il-faċilitajiet tal-iskart tal-estrazzjoni u biex jiksbu l-aħjar indikazzjoni possibbli tal-potenzjal tal-irkupru tal-materja prima kritika.

(47)

Il-kalamiti permanenti huma inkorporati f’varjetà wiesgħa ta’ prodotti, u t-turbini eoliċi u l-vetturi elettriċi jkunu l-aktar applikazzjonijiet importanti u li qed jikbru malajr, bħal prodotti oħra fosthom apparati tal-immaġni bir-reżonanza manjetika, ir-robots industrijali, il-mezzi tat-trasport ħfief, il-ġeneraturi tat-tkessiħ, il-pompi tas-sħana, il-muturi elettriċi, il-pompi elettriċi industrijali, il-magni tal-ħasil awtomatiċi, it-tumble dryers, il-microwaves, il-vacuum cleaners u l-magni tal-ħasil tal-platti li fihom ammonti sinifikanti li jeħtieġ jiġu rkuprati. Ħafna mill-kalamiti permanenti, speċjalment it-tipi l-aktar performanti, fihom ċerta materja prima kritika, bħan-neodimju, il-praseodimju, id-disprożju u t-terbju, il-boron, is-samarju, in-nikil jew il-kobalt. Ir-riċiklaġġ tagħhom hu possibbli iżda llum qed isir biss fl-Unjoni fuq skala żgħira jew fil-kuntest ta’ proġetti tar-riċerka. Għalhekk jenħtieġ li l-kalamiti permanenti jkunu prodott ta’ prijorità biex tiżdied iċ-ċirkolarità.

(48)

Prekundizzjoni għaż-żieda taċ-ċirkolarità tal-kalamiti hi li r-riċiklaturi , ir-rinnovaturi u dawk li jsewwu jkollhom aċċess għall-informazzjoni meħtieġa dwar l-ammont, it-tip u l-kompożizzjoni kimika tal-kalamiti fi prodott, il-post fejn jinsabu u l-kisi, il-kolol u l-addittivi użati, kif ukoll informazzjoni dwar kif il-kalamiti permanenti jistgħu jitneħħew mill-prodott. Barra minn hekk, biex ikun żgurat interess kummerċjali għar-riċiklaġġ tal-kalamiti, il-kalamiti permanenti inkorporati fi prodotti mqiegħda fis-suq tal-Unjoni jenħtieġ li, maż-żmien, ikun fihom ammont dejjem akbar ta’ materjali riċiklati. Filwaqt li tingħata t-trasparenza dwar il-kontenut riċiklat fl-ewwel stadju, jenħtieġ li jiġi stabbilit kontenut minimu ta’ kontenut riċiklat wara valutazzjoni apposta fil-livell xieraq u l-impatti probabbli.

(49)

Il-materja prima kritika mibjugħa fis-suq tal-Unjoni spiss tiġi ċċertifikata fir-rigward tas-sostenibbiltà tal-produzzjoni u tal-katina tal-provvista tagħha. Iċ-ċertifikazzjoni tista’ tinkiseb fil-kuntest ta’ firxa wiesgħa ta’ skemi taċ-ċertifikazzjoni pubbliċi u privati disponibbli b’ambiti u strettezzi differenti, li joħolqu l-potenzjal ta’ konfużjoni rigward in-natura u l-veraċità tal-asserzjonijiet magħmula dwar is-sostenibbiltà relattiva tal-materja prima kritika mqiegħda fis-suq tal-Unjoni abbażi ta’ tali ċertifikazzjoni. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tingħata s-setgħa li tadotta atti ta’ implimentazzjoni li jirrikonoxxu l-iskemi taċ-ċertifikazzjoni li jenħtieġ li jitqiesu bħala komprensivi u affidabbli, u li jipprovdu bażi komuni għall-awtoritajiet u għall-parteċipanti fis-suq biex jagħmlu valutazzjoni tas-sostenibbiltà tal-materja prima kritika. Ir-rikonoxximent jenħtieġ li jingħata biss lill-iskemi taċ-ċertifikazzjoni li jkopru firxa wiesgħa ta’ aspetti tas-sostenibbiltà, fosthom il-protezzjoni ambjentali relatata mal-arja, il-ħamrija, l-ilma u l-bijodiversità, id-drittijiet tal-bniedem inkluż id-drittijiet tax-xogħol , kunsiderazzjonijiet ta’ governanza inklużi t-trasparenza kummerċjali u l-parteċipazzjoni tal-komunitajiet lokali, li tiggarantixxi standards ta’ sostenibbiltà għoljin, u li fihom dispożizzjonijiet għal verifika indipendenti u monitoraġġ tal-konformità minn partijiet terzi. Biex ikunu żgurati proċeduri effiċjenti, jenħtieġ li l-promoturi tal-proġetti li japplikaw biex jiġu rikonoxxuti bħala Proġetti Strateġiċi jitħallew jistrieħu fuq il-parteċipazzjoni fi skema rikonoxxuta biex juru li l-proġett tagħhom ikun qed jiġi implimentat b’mod sostenibbli.

(50)

Il-produzzjoni tal-materja prima kritika fi stadji differenti tal-katina tal-valur tikkaġuna impatti klimatiċi u ambjentali, b’mod partikolari fuq l-ilma u l-bijodiversità . Biex tiġi limitata tali ħsara u tiġi inċentivata l-produzzjoni ta’ materja prima kritika aktar sostenibbli, il-Kummissjoni jenħtieġ li tingħata s-setgħa li tiżviluppa sistema għall-kalkolu tal-impronta ambjentali tal-materja prima kritika, inkluż proċess ta’ verifika, biex tiżgura li l-materja prima kritika mqiegħda fis-suq tal-Unjoni turi pubblikament l-informazzjoni dwar dik l-impronta. Is-sistema jenħtieġ li tkun ibbażata fuq il-kunsiderazzjoni ta’ metodi tal-valutazzjoni xjentifikament sodi u standards internazzjonali rilevanti fil-qasam tal-valutazzjoni taċ-ċiklu tal-ħajja. Ir-rekwiżit li tiġi ddikjarata l-impronta ambjentali ta’ materjal jenħtieġ li japplika biss meta jkun ġie konkluż, abbażi ta’ valutazzjoni apposta, li dan jikkontribwixxi għall-objettivi klimatiċi u ambjentali tal-Unjoni u jkun proporzjonat għall-kostijiet ekonomiċi billi jiffaċilita l-akkwist tal-materja prima kritika b’impronta ambjentali aktar baxxa u ma jaffettwax b’mod sproporzjonat il-flussi kummerċjali. Meta jkunu ġew adottati l-metodi tal-kalkolu rilevanti, il-Kummissjoni jenħtieġ li tiżviluppa klassijiet tal-prestazzjoni għall-materja prima kritika, u b’hekk tippermetti lix-xerrejja potenzjali jqabblu faċilment l-impronta ambjentali relattiva tal-materjali disponibbli u jmexxu s-suq lejn materjali aktar sostenibbli. Il-bejjiegħa tal-materja prima kritika jenħtieġ li jiżguraw li d-dikjarazzjoni tal-impronta ambjentali tkun disponibbli għall-klijenti tagħhom. It-trasparenza dwar l-impronta relattiva tal-materja prima kritika mqiegħda fis-suq tal-Unjoni tista’ tippermetti wkoll politiki oħra fil-livell tal-Unjoni u nazzjonali, bħal inċentivi jew kriterji tal-akkwist pubbliku ekoloġiċi, li jippromwovu l-produzzjoni tal-materja prima kritika b’impatti ambjentali aktar baxxi. Huwa mifhum li l-baħar fond għandu l-akbar bijodiversità fid-Dinja u jipprovdi servizzi ambjentali kritiċi, inkluż is-sekwestru fit-tul tal-karbonju. It-tħaffir f’qiegħ il-baħar fond x’aktarx li jikkawża telfien permanenti tal-bijodiversità u ħsara lill-ekosistema. F’konformità mal-prinċipju ta’ prekawzjoni, jenħtieġ li ma jsir l-ebda tħaffir fil-baħar fond sakemm l-effetti tiegħu fuq l-ambjent tal-baħar u l-bijodiversità ma jkunux ġew riċerkati biżżejjed, u sakemm ma jkun hemm l-ebda kunsens xjentifiku li t-tħaffir fil-baħar fond jista’ jiġi ġestit b’mod li jiżgura ebda telfien tal-bijodiversità tal-baħar u ħsara lill-ekosistemi.

(51)

Il-metodi tal-Impronta Ambjentali jikkostitwixxu bażi rilevanti għall-iżvilupp tar-regoli tal-kalkolu. Dawn jiddependu fuq metodi tal-valutazzjoni xjentifikament sodi li jqisu obbligi simili stabbiliti minn leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni u l-iżviluppi fil-livell internazzjonali u jkopru l-impatti ambjentali, inkluż it-tibdil fil-klima u l-impatti relatati mal-ilma, l-arja, il-ħamrija, ir-riżorsi, l-użu tal-art u t-tossiċità.

(52)

Jenħtieġ li jkun żgurat li l-operaturi responsabbli jivvalutaw il-konformità tal-prodotti jew tal-materjali tagħhom mar-rekwiżiti biex itejbu ċ-ċirkolarità tal-kalamiti permanenti u dwar id-dikjarazzjoni tal-impronta ambjentali tal-materja prima kritika qabel ma jqegħduhom fis-suq u li dawk ir-rekwiżiti jiġu infurzati b’mod effettiv mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. Id-dispożizzjonijiet dwar il-konformità u s-sorveljanza tas-suq stabbiliti skont ir-Regolament (UE) 2019/1020 u r-Regolament (UE) 2023/xxx [OP: please insert reference to ESPR], tfasslu biex jindirizzaw din l-isfida u għalhekk jenħtieġ li japplikaw ukoll għal dawk ir-rekwiżiti. Biex ikun żgurat ukoll l-aqwa użu tal-oqfsa eżistenti, jenħtieġ li jkun żgurat li għall-prodotti soġġetti għall-approvazzjoni tat-tip skont ir-Regolament (UE) 2018/858 jew ir-Regolament (UE) Nru 168/2013, il-konformità tiġi infurzata bis-sistema eżistenti tal-approvazzjoni tat-tip.

(53)

Kif previst fl-Artikolu 10(1) tar-Regolament (UE) Nru 1025/2012, il-Kummissjoni jenħtieġ li titlob lil organizzazzjoni Ewropea waħda jew aktar tal-istandardizzazzjoni biex tabbozza standards Ewropej li jappoġġaw l-objettivi ta’ dan ir-Regolament.

(54)

L-Unjoni kkonkludiet Sħubijiet Strateġiċi li jkopru l-materja prima ma’ pajjiżi terzi biex timplimenta l-Pjan ta’ Azzjoni tal-2020 dwar il-Materja Prima Kritika. Biex tiġi ddiversifikata l-provvista, dawn l-isforzi jenħtieġ li jintensifikaw u jwasslu għall-istabbiliment ta’ Proġetti Strateġiċi. Biex jiġi żviluppat u żgurat qafas koerenti għall-konklużjoni tas-sħubijiet futuri u biex tiġi żviluppata diplomazija Ewropea fil-qasam tal-materja prima f’konformità mad-diplomazija fil-oqsma tal-enerġija u tal-klima tal-Unjoni. L-Istati Membri u l-Kummissjoni, bħala parti mill-interazzjoni tagħhom fuq il-Bord, jenħtieġ li jiddiskutu , janalizzaw u jiżguraw koordinazzjoni, fost l-oħrajn, dwar jekk is-sħubijiet eżistenti jilħqux l-għanijiet maħsuba, il-prijoritizzazzjoni tal-pajjiżi terzi għal sħubijiet ġodda, il-kontenut ta’ tali sħubijiet, u l-koerenza u s-sinerġiji potenzjali tagħhom bejn il-kooperazzjoni bilaterali tal-Istati Membri mal-pajjiżi terzi rilevanti u d-disponibbiltà ta’ aċċess suffiċjenti għall-finanzjament . L-Unjoni jenħtieġ li tfittex sħubijiet ta’ benefiċċju reċiproku u sostenibbli ma’ tali pajjiżi terzi, inkluż mas-swieq emerġenti u l-ekonomiji li qed jiżviluppaw (EMDE) , b’koerenza mal-istrateġija tagħha dwar il-Portal Globali, approċċ ta’ Tim Ewropa, politika kummerċjali komuni u l-politika ta’ żvilupp u estera tagħha, li jikkontribwixxu għad-diversifikazzjoni tal-katina tal-provvista tal-materja prima tagħha u jżidu l-valur tal-produzzjoni f’dawn il-pajjiżi. Jenħtieġ li jsiru wkoll aktar sforzi biex isir investiment f’kooperazzjoni ma’ sħab internazzjonali tal-istess fehma li jipparteċipaw fis-suq intern, pajjiżi kandidati jew pajjiżi terzi tal-istess fehma li la huma koperti minn Sħubija Strateġika u lanqas minn ftehim ta’ kummerċ ħieles. Dawk l-interessi reċiproċi jenħtieġ li jinkludu l-promozzjoni u l-protezzjoni tal-istandards ambjentali, il-protezzjoni soċjali u tad-drittijiet tal-bniedem f’konformità mal-leġiżlazzjoni internazzjonali u nazzjonali, b’rispett sħiħ tar-regoli ta’ kooperazzjoni multilaterali.

(54a)

Il-prijorità strateġika tal-Unjoni biex tiddiversifika l-provvista tagħha ta’ materja prima kritika jeħtieġ li ssir prijorità tal-azzjoni esterna u d-diplomazija tal-Unjoni fil-qafas tal-approċċ Tim Ewropa u f’konformità mal-politika esterna tagħha dwar l-enerġija u l-klima. Il-politika esterna tal-Unjoni dwar il-materja prima jenħtieġ li timmira li tispjega l-approċċ tal-Unjoni b’rabta mal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi, is-sostenibbiltà, iċ-ċirkolarità u s-sostituzzjoni kif ukoll timmira li tikkoopera u, jekk ikun meħtieġ, toħloq fora internazzjonali għal koordinazzjoni u trasparenza aħjar fis-swieq globali tal-materja prima kif ukoll għal pjattaformi għal xiri konġunt.

(55)

Biex tiġi appoġġata l-implimentazzjoni ta’ kompiti relatati mal-iżvilupp ta’ Proġetti Strateġiċi u l-finanzjament, il-programmi tal-esplorazzjoni, il-kapaċitajiet tal-monitoraġġ jew l-istokkijiet strateġiċi tagħhom u biex il-Kummissjoni tingħata pariri xierqa, jenħtieġ li jiġi stabbilit Bord Ewropew għall-Materja Prima Kritika. Jenħtieġ li l-Bord ikun magħmul mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni, filwaqt li jkun jista’ jiżgura l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili u ta’ partijiet oħra bħala osservaturi bħall-akkademiċi, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, istituzzjonijiet tal-Unjoni u aġenziji oħra tal-Unjoni . Biex jiġi żviluppat l-għarfien espert meħtieġ għall-implimentazzjoni ta’ ċerti kompiti, il-Bord jenħtieġ li jistabbilixxi sottogruppi permanenti dwar il-finanzjament, l-esplorazzjoni, il-monitoraġġ u l-istokkijiet strateġiċi kif ukoll is-sostenibbiltà , li jenħtieġ li jaġixxu bħala network billi jiġbru flimkien lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti differenti u, meta meħtieġ, jikkonsultaw lill-industrija, lill-akkademja, lis-soċjetà ċivili u lil partijiet ikkonċernati rilevanti oħra. Jenħtieġ li l-pariri u l-opinjonijiet tal-Bord ma jkunux vinkolanti u n-nuqqas ta’ tali parir jew opinjoni jenħtieġ li ma jipprevjenix lill-Kummissjoni milli twettaq il-kompiti tagħha skont dan ir-Regolament.

(56)

In-nuqqas ta’ progress favur l-objettivi, inkluż il-parametri referenzjarji tal-kapaċità u tad-diversifikazzjoni, jista’ jindika l-bżonn li jiġu adottati miżuri addizzjonali. Għalhekk, il-Kummissjoni jenħtieġ li timmonitorja l-progress favur dawk l-objettivi.

(57)

Biex il-piż amministrattiv fuq l-Istati Membri u  l-impriżi, speċjalment l-SMEs, jinżamm minimu, jenħtieġ li jiġu ssimplifikati l-obbligi differenti tar-rappurtar u l-Kummissjoni jenħtieġ li tiżviluppa mudell biex l-Istati Membri jkunu jistgħu jissodisfaw l-obbligi tar-rappurtar tagħhom dwar il-proġetti, l-esplorazzjoni u l-monitoraġġ f’dokument uniku ppubblikat b’mod regolari, li jista’ jkun kunfidenzjali jew ristrett.

(58)

Biex tkun żgurata kooperazzjoni ta’ fiduċja u kostruttiva tal-awtoritajiet kompetenti fil-livell tal-Unjoni u nazzjonali, il-partijiet kollha involuti fl-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament jenħtieġ li jirrispettaw il-kunfidenzjalità tal-informazzjoni u tad-data li jiksbu waqt il-qadi ta’ dmirijiethom. Il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, l-uffiċjali tagħhom, l-impjegati taċ-ċivil u persuni oħra li jaħdmu bis-superviżjoni ta’ dawn l-awtoritajiet, u l-uffiċjali u l-impjegati taċ-ċivil ta’ awtoritajiet oħra tal-Istati Membri jenħtieġ li ma jiżvelaw l-ebda informazzjoni miksuba jew skambjata minnhom skont dan ir-Regolament u tat-tip kopert mill-obbligu tas-segretezza professjonali. Dan jenħtieġ li japplika wkoll għall-Bord Ewropew għall-Materja Prima Kritika. Id-data jenħtieġ li tiġi ttrattata u maħżuna f’ambjent sigur.

(59)

Meta tkun se tadotta atti delegati skont l-Artikolu 290 tat-TFUE, hu partikolarment importanti li l-Kummissjoni tagħmel konsultazzjonijiet xierqa waqt it-tħejjija tagħha, inkluż fil-livell ta’ esperti, u li dawk il-konsultazzjonijiet isiru f’konformità mal-prinċipji stabbiliti fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (23). B’mod partikolari, biex tkun żgurata parteċipazzjoni ekwa fit-tħejjija tal-atti delegati, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jirċievu d-dokumenti kollha fl-istess ħin li jirċevuhom l-esperti tal-Istati Membri, u l-esperti tagħhom ikollhom aċċess sistematiku għal-laqgħat tal-gruppi tal-esperti tal-Kummissjoni li jittrattaw it-tħejjija tal-atti delegati.

(60)

Biex ikunu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, l-Kummissjoni jenħtieġ li tingħata setgħat ta’ implimentazzjoni fir-rigward ta’: (a) l-ispeċifikazzjoni tal-mudelli li jridu jintużaw għall-applikazzjonijiet għar-rikonoxximent tal-Proġetti Strateġiċi, ir-rapporti tal-progress relatati mal-Proġetti Strateġiċi, il-programmi nazzjonali tal-esplorazzjoni, u r-rappurtar tal-Istati Membri relatat mal-esplorazzjoni, il-monitoraġġ, l-istokkijiet strateġiċi u ċ-ċirkolarità; (b) l-ispeċifikazzjoni ta’ liema prodotti, komponenti u flussi tal-iskart jenħtieġ li jitqiesu li għandhom potenzjal kbir ta’ rkupru tal-materja prima kritika; u (c) id-determinazzjoni tal-kriterji u l-applikazzjoni tagħhom għar-rikonoxximent tal-iskemi relatati mas-sostenibbiltà tal-materja prima kritika. Jenħtieġ li dawk is-setgħat jiġu eżerċitati f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (24).

(61)

Biex ikun żgurat li l-obbligi imposti skont dan ir-Regolament jiġu rrispettati, b’mod partikolari rigward il-fatt li jkunu jirrispettaw ir-rekwiżiti tal-ekodisinn, il-kumpaniji li ma jikkonformawx mal-obbligu tagħhom, inkluż dwar it-tħejjija għar-riskju, ir-rappurtar tal-proġetti u l-informazzjoni dwar ir-riċiklabbiltà, jenħtieġ li jkunu soġġetti għal penali. Għalhekk, fil-liġi nazzjonali, l-Istati Membri jeħtieġ jistabbilixxu penali effettivi, proporzjonati u dissważivi għan-nuqqas ta’ konformità ma’ dan ir-Regolament.

(62)

Il-Kummissjoni jenħtieġ li twettaq evalwazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Skont il-paragrafu 22 tal-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, dik l-evalwazzjoni jenħtieġ li tkun ibbażata fuq il-ħames kriterji tal-effiċjenza, tal-effettività, tar-rilevanza, tal-koerenza u tal-valur miżjud tal-UE, u jenħtieġ li tipprovdi l-bażi għal valutazzjonijiet tal-impatt ta’ miżuri oħra possibbli. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tissottometti rapport lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, dwar l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament u l-progress għall-kisba tal-objettivi tiegħu, inkluż il-parametri referenzjarji tal-kapaċità u tad-diversifikazzjoni. Ir-rapport, abbażi tal-implimentazzjoni tal-miżuri relatati mat-trasparenza tal-impronta ambjentali tal-materja prima kritika, jenħtieġ li jivvaluta wkoll l-adegwatezza tal-istabbiliment ta’ limiti massimi relatati mal-impronta ambjentali.

(63)

Sal-punt li xi waħda mill-miżuri previsti f’dan ir-Regolament tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat, id-dispożizzjonijiet dwar dawk il-miżuri huma mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni tal-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat.

(64)

Peress li l-objettivi ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri li jitjieb il-funzjonament tas-suq intern billi jiġi stabbilit qafas li jiżgura l-aċċess tal-Unjoni għal provvista sigura u sostenibbli tal-materja prima kritika, ma jistgħux jintlaħqu biżżejjed mill-Istati Membri waħedhom, iżda pjuttost, minħabba l-iskala u l-effetti tiegħu, jistgħu jintlaħqu biss fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri, f’konformità mal-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE). F’konformità mal-prinċipju tal-proporzjonalità stabbilit f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak meħtieġ biex jintlaħaq dak l-objettiv,