Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het nationale hervormingsprogramma 2012 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van Slovenië voor de periode 2012-2015 /* COM/2012/0327 final - 2012/ () */
Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het nationale hervormingsprogramma 2012
van Slovenië
en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma van Slovenië voor
de periode 2012-2015 DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4, Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van
de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op
begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch
beleid[1], en met name
artikel 5, lid 2, Gezien Verordening (EU)
nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011
betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden[2],
met name artikel 6, lid 1, Gezien de aanbeveling van de Europese
Commissie[3], Gezien de resoluties van het Europees
Parlement[4], Gezien de conclusies van de Europese Raad, Gezien het advies van het Comité voor de
werkgelegenheid, Na raadpleging van het Economisch en Financieel
Comité, Overwegende hetgeen volgt: (1) Op 26 maart 2010 hechtte de
Europese Raad zijn goedkeuring aan het voorstel van de Europese Commissie voor
een nieuwe groei- en werkgelegenheidstrategie. Deze Europa 2020-strategie moet
voor betere coördinatie van het economisch beleid zorgen en zich toespitsen op
de sleutelgebieden waarop Europa’s potentieel voor duurzame groei en
concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft. (2) De Raad heeft op 13 juli 2010
een aanbeveling inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van
de lidstaten en de Unie (2010–2014) en op 21 oktober 2010 een besluit
betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten[5]
aangenomen, die samen de "geïntegreerde richtsnoeren" vormen. De
lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid
met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden. (3) Op 12 juli 2011 heeft de Raad
een aanbeveling over het nationale hervormingsprogramma voor 2011 van Slovenië
aangenomen en een advies over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van
Slovenië voor de periode 2011-2014 uitgebracht. (4) Op 23 november 2011
hechtte de Commissie haar goedkeuring aan de tweede jaarlijkse groeianalyse en
gaf daarmee de aanzet tot het tweede Europees Semester van voorafgaande en
geïntegreerde beleidscoördinatie, dat op de Europa 2020-strategie berust. Op 14
februari 2012 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011
het Waarschuwingsmechanismeverslag[6] aangenomen. Daarin werd
Slovenië genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie
zouden worden onderworpen. (5) Op 2 maart 2012 heeft de
Europese Raad de prioriteiten inzake financiële stabiliteit,
begrotingsconsolidatie en groeibevorderende maatregelen goedgekeurd. Hij
benadrukte de noodzaak gedifferentieerde, groeivriendelijke
begrotingsconsolidatie na te streven, de kredietverschaffing aan de economie te
normaliseren, groei en concurrentievermogen te bevorderen, werkloosheid en de
sociale gevolgen van de crisis aan te pakken, en de overheidsdiensten te
moderniseren. (6) Op 2 maart 2012 verzocht de
Europese Raad voorts de lidstaten die aan het Euro Plus-pact deelnemen hun
toezeggingen tijdig te presenteren om in hun stabiliteits- of
convergentieprogramma's en hun nationale hervormingsprogramma's te kunnen
worden opgenomen. (7) Op 26 april 2012 heeft
Slovenië zijn convergentieprogramma voor de periode 2012–2015 ingediend en op
13 april 2012 zijn nationale hervormingsprogramma 2012. Om met de onderlinge
verbanden rekening te houden zijn beide programma's terzelfder tijd
geëvalueerd. Voorts heeft de Commissie een diepgaande evaluatie uit hoofde van
artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 uitgevoerd om na te gaan of
Slovenië door macro-economische onevenwichtigheden is geraakt. Op basis van
haar diepgaande evaluatie[7] is de Commissie tot de
conclusie gekomen dat er in Slovenië sprake is van interne onevenwichtigheden
die met name van invloed zijn op het afbouwen van vreemd vermogen van het
bedrijfsleven en de stabiliteit van de banken. Deze
interne onevenwichtigheden en potentiële externe onevenwichtigheden moeten
nauwlettend worden gevolgd en worden meegenomen in economische
beleidsoverwegingen om het risico op negatieve gevolgen voor de werking van de
economie te beperken. De herkapitalisatie en
verkoop van de grootste bank en de vaste verbintenis om het buitensporig tekort
te corrigeren vóór de uiterste termijn van 2013 zijn twee belangrijke elementen
van het programma. Het risico op buitensporige
onevenwichtigheden kan worden geminimaliseerd door snelle en grondige
implementatie op deze terreinen. (8) Op basis van de
overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad verrichte evaluatie van
het stabiliteitsprogramma 2012 komt de Raad tot de conclusie dat het aan de
begrotingsprognoses van het programma ten grondslag liggende macro-economische
scenario optimistisch is in vergelijking met de voorjaarsprognose 2012 van de
Commissie. De doelstelling van de in het programma beschreven
begrotingsstrategie is om het overheidstekort in 2013, de door de Raad bepaalde
uiterste termijn, onder de 3 % van het bpp te brengen en daarna te streven
naar verdere terugdringing van het tekort, zodat Slovenië de
middellangetermijnbegrotingsdoelstelling (MTD) vóór 2015 bereikt. De MTD behelst
een structureel evenwicht; deze doelstelling is sinds het vorige programma niet
gewijzigd, maar kan niet als adequaat worden beschouwd volgens het
stabiliteits- en groeipact, aangezien volgens de huidige beleidslijnen en
prognoses niet snel genoeg vorderingen worden geboekt op weg naar houdbaarheid
op lange termijn. De kans bestaat dat de resultaten met betrekking tot het
tekort slechter zijn dan gepland, doordat i) de maatregelen voor de periode
2013-2015 onvoldoende zijn gespecificeerd; ii) in het verleden de primaire
lopende uitgaven regelmatig zijn overschreden; iii) de ontvangsten lager zouden
kunnen uitvallen gezien het relatief optimistische macro-economische scenario
en de onzekerheid over het effect van de onlangs vastgestelde
belastingmaatregelen; en door iv) eventuele aanvullende kapitaalondersteunende
maatregelen en garanties. Afgaande op het (herberekende) structurele saldo[8]
bedraagt de geplande gemiddelde jaarlijkse begrotingsinspanning 1 % van
het bbp in de periode 2011-2013, iets meer dan de aanbeveling van de Raad. De
voorjaarsprognose 2012 van de Commissie impliceert echter een aanvullende
inspanning voor 2013 om te voldoen aan de aanbeveling voor de volledige
correctieperiode. Na de correctie van het buitensporig tekort komt het
jaarlijkse tempo op weg naar de MTD volgens het programma in 2015 overeen met
de in het stabiliteits- en groeipact vastgestelde benchmark van 0,5 %,
maar ligt het in 2014 daaronder, terwijl de overheidsuitgaven, rekening houdend
met discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde, beide jaren
overeenkomen met de benchmark van het stabiliteits- en groeipact, waardoor de
in het programma geplande aanpassingen over het algemeen adequaat zijn met het
oog op de MTD. Gezien bovenstaande risico's zou de vooruitgang met betrekking
tot de MTD beide jaren trager kunnen zijn dan wenselijk. De bruto staatsschuld
bedroeg in 2011 48 % van het bbp en zal volgens het programma in 2013 de
piek van 53 % bereiken (en blijft daarmee onder de referentiewaarde van
60 % van het bbp), alvorens tegen het einde van de programmaperiode licht
te dalen. De schuldprognoses zouden hoger kunnen uitvallen vanwege de eerder
genoemde mogelijkheid van een groter overheidstekort en stock-flowadjustments. Het
begrotingskader voor de middellange termijn en de uitgavenregel van Slovenië
zijn nog steeds niet dwingend genoeg en onvoldoende gericht op het bereiken van
de MTD en het verzekeren van de houdbaarheid op lange termijn. (9) De Sloveense regering was tot
op heden niet in de gelegenheid om stelselwijzigingen in het pensioenstelsel
aan te brengen, aangezien er binnen twaalf maanden na het referendum van juni
2011 over de vorige pensioenhervorming geen wetgeving kon worden aangenomen. In
december 2011 en mei 2012 zijn echter wel maatregelen verlengd en versterkt om
de kosten op korte termijn te beheersen. Hoewel deze noodmaatregelen op korte
termijn relevant en gunstig zijn, zijn zij duidelijk onvoldoende om de
uitdagingen op lange termijn het hoofd te kunnen bieden. De regering is
voornemens om tegen het einde van 2013 een nieuwe pensioenhervorming uit te
voeren, die zou zijn gebaseerd op een meerpijlersysteem en een verhoging van de
effectieve pensioenleeftijd. Hoewel er geen nadere details zijn verstrekt,
lijkt het ambitieniveau van deze plannen bescheiden. Gezien de omvang van de
problemen is een ingrijpende hervorming gerechtvaardigd, waarin de volgende
kwesties worden aangepakt: de lage wettelijke pensioengerechtigde leeftijd,
verschillen tussen de pensioengerechtigde leeftijd voor mannen en vrouwen, de uitgebreide
mogelijkheden voor vervroegd pensioen en de genereuze indexatieregelingen voor
de pensioenen. Tot op heden zijn geen specifieke maatregelen uitgevoerd om de
arbeidsparticipatie van ouderen te verhogen, alhoewel de richtsnoeren voor de
tenuitvoerlegging van de maatregelen inzake actief arbeidsmarktbeleid 2012-2015
en het plan voor de uitvoering van maatregelen inzake een actief
arbeidsmarktbeleid voor 2012 zich specifiek richten op oudere werklozen. (10) De Sloveense banksector lijkt
thans voor nog grotere uitdagingen te staan dan ten tijde van de beoordeling
over 2011. De sector heeft over het hele jaar 2011 aanzienlijke verliezen
geleden en naar verwachting zal de vertragende economie verdere verliezen op
leningen met zich meebrengen aangezien meer ondernemingen moeilijkheden hebben
hun schulden af te lossen. De maatregelen die tot nog toe zijn genomen of
aangekondigd, zijn niet ambitieus genoeg gezien de omvang van het probleem. Met
de dringend noodzakelijke tweede herkapitalisatie van de grootste bank (NLB) is
geen vooruitgang geboekt. De nieuwe regering heeft aangegeven voornemens te
zijn haar deelnemingen in grote banken te zullen verminderen tot een
blokkerende minderheid. De relatie tussen dit streven op langere termijn en de
directe en dringende behoefte aan vers kapitaal moet duidelijk aan de orde
worden gesteld, aangezien de verantwoordelijkheid uiteindelijk ondubbelzinnig
op de staat als meerderheidsaandeelhouder rust. Een duidelijke
privatiseringsstrategie met tijdige kapitaalinjecties om verliezen te dekken,
de zekerheid van goed bestuur en professioneel, gedepolitiseerd beheer zou dit
beleid en de eventuele verkoop van deze banken geloofwaardiger maken. (11) Er werden het afgelopen jaar
geen concrete voorstellen gedaan om de asymmetrie te verminderen tussen de
bescherming die aan respectievelijk vaste en tijdelijke werknemers wordt
geboden. In 2011 begonnen de onderhandelingen met de sociale partners over de
wet inzake arbeidsverhoudingen, maar er is geen overeenstemming bereikt en
evenmin zijn er wijzigingen aangenomen. In het nationale hervormingsprogramma
worden een aantal maatregelen aangegeven om de flexizekerheid te vergroten en
de segmentatie aan te pakken, maar het bevat geen tijdschema voor de
vaststelling daarvan. In de onlangs goedgekeurde wet inzake het in evenwicht
brengen van de overheidsfinanciën zijn aanzienlijke hogere lasten
(concessievergoedingen) ingevoerd voor werkstudenten om dit arbeidsstatuut
minder aantrekkelijk te maken, maar er worden op dit moment geen andere maatregelen
overwogen. (12) Het vermogen van het
onderwijs- en opleidingsstelsel om in te spelen op de behoeften van de
arbeidsmarkt blijft ontoereikend, ofschoon er thans in de hele onderwijscyclus
loopbaanadviesdiensten worden geïntroduceerd en er wordt getracht informatie te
verstrekken over carrièremogelijkheden. Er zijn geen concrete stappen genomen
om een systeem op te zetten om de vraag op de arbeidsmarkt te voorspellen.
Sommige door het Europees Sociaal Fonds gecofinancierde projecten werden
opgezet om beroepen te promoten waarnaar op de arbeidsmarkt veel vraag is. Deze
maatregelen zijn zinvol, maar pakken de problemen al met al onvoldoende aan. De
beoordeling door externe deskundigen van de algehele effectiviteit van de
openbare arbeidsvoorzieningsdienst in Slovenië is nog niet beschikbaar. (13) Ondanks wetswijzigingen in
april 2011 om het Bureau bescherming mededinging (BBM) met ingang van 1 januari
2012 om te zetten in een onafhankelijk agentschap, is het BBM nog niet
onafhankelijk aangezien eerst aan diverse procedurele voorwaarden moet zijn
voldaan. Bovendien werden de middelen van het BBM in 2011 gereduceerd. Deze
ontwikkelingen zijn van invloed op het vermogen van het bureau zijn
handhavingsacties uit te breiden en institutioneel gewicht te verlenen aan
hervormingsinspanningen die de mededinging een impuls moeten geven. Onlangs is
een studie voltooid naar de deregulering van beroepen, maar de concrete
beleidsmaatregelen op dit terrein blijven vaag. Meer in het algemeen kunnen
sommige aspecten van het rechtskader voor de vestiging van dienstverleners
vragen oproepen inzake de verenigbaarheid met de dienstenrichtlijn. Het
algehele ondernemingsklimaat wordt gekenmerkt door zwakheden die nationale en
buitenlandse investeerders afschrikken en het saneren van bankbalansen
hinderen, zoals de directe en indirecte betrokkenheid van de staat bij de
economie en debiteurvriendelijke en soms problematische insolventieprocedures. Tot slot begint het
nationale transmissienetwerk een knelpunt te worden nu het land steeds
belangrijker wordt als doorvoerland voor elektriciteit. (14) Na een sterke discretionaire
toename in maart 2010 was het minimumloon in 2011 als percentage van het
gemiddelde loon het hoogste van de EU, hoewel het nog steeds onder de
armoededrempel ligt. De indexatie van de twee daaropvolgende jaren leidde tot
een nominale stijging van nog eens 4 %. Dit belemmert het
concurrentievermogen van arbeidsintensieve industrieën en verergert de
structurele werkloosheid. (15) Slovenië heeft een aantal
toezeggingen gedaan in het kader van het Euro Plus-pact. Deze toezeggingen en
de nakoming van de in 2011 gedane toezeggingen hebben betrekking op het
bevorderen van werkgelegenheid, het verbeteren van het concurrentievermogen,
het bevorderen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en het versterken
van de financiële stabiliteit. De Commissie heeft de nakoming van de in het
kader van het Euro Plus-pact gedane toezeggingen onderzocht. In de
aanbevelingen is met de resultaten van dit onderzoek rekening gehouden. (16) In de context van het Europees
Semester heeft de Commissie een alomvattende analyse van het economische beleid
van Slovenië verricht. Zij heeft zowel het stabiliteitsprogramma als het
nationale hervormingsprogramma doorgelicht en een diepgaande evaluatie
gepresenteerd. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan
voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in Slovenië, maar ook
of de EU-regels en ‑richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak
de algemene economische governance van de Europese Unie te versterken door
middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. Haar
aanbevelingen in het kader van het Europees Semester worden in de onderstaande
aanbevelingen (1) tot en met (7) weergegeven. (17) In het licht van deze
beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma van Slovenië onderzocht.
Zijn advies[9] daarover is met name in
aanbeveling (1) weergegeven. (18) In het licht van de diepgaande
evaluatie van de Commissie en deze beoordeling heeft de Raad het nationale
hervormingsprogramma voor 2012 en het stabiliteitsprogramma van Slovenië
onderzocht. Zijn aanbevelingen op grond van artikel 6 van Verordening (EU) nr.
1176/2011 zijn met name in de aanbevelingen (3), (6) en (7) weergegeven, BEVEELT AAN dat Slovenië in de periode
2012-2013 actie onderneemt om: 1. De begroting voor 2012 uit te
voeren en de begrotingsstrategie voor 2013 te versterken met voldoende
gespecificeerde structurele maatregelen en klaar te staan om aanvullende
maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat het buitensporig tekort op tijd
en op houdbare wijze wordt gecorrigeerd en dat de in de aanbevelingen van de
Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure geformuleerde structurele
aanpassing wordt verwezenlijkt. Daarna passende structurele aanpassingen door
te voeren om voldoende vooruitgang te boeken met betrekking tot de
middellangetermijndoelstellingen voor de begrotingssituatie, inclusief het
voldoen aan de uitgavenbenchmark. Het begrotingskader voor de middellange
termijn te versterken, met inbegrip van de uitgavenregel, door het in grotere
mate bindend en transparant te maken. 2. Met spoed maatregelen te
nemen om de houdbaarheid op lange termijn van het pensioenstelsel te waarborgen
en tegelijkertijd ervoor te zorgen dat de pensioenen toereikend blijven, door
i) de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd voor mannen en vrouwen gelijk te
trekken; ii) de wettelijke pensioengerechtigde leeftijd te verhogen volgens de
levensverwachting; iii) de mogelijkheden voor vervroegd pensioen te beperken;
en iv) het indexatiesysteem voor de pensioenen te herzien. De participatiegraad
van oudere werknemers ook te verhogen door een actief arbeidsmarktbeleid en
maatregelen voor een leven lang leren verder te ontwikkelen. 3. De nodige maatregelen te
nemen om voldoende kapitaalbuffers in de banksector op te bouwen en de sanering
van balansen aan te moedigen zodat opnieuw passende leningen voor productieve
activiteiten kunnen worden verstrekt. Volwaardige verificatie door derden te
bewerkstelligen voor de ramingen van verliezen op leningen in het kader van de
stresstests voor systeembanken. 4. De wetgeving inzake
arbeidsbescherming met betrekking tot vaste contracten te wijzigen om de
segmentatie van de arbeidsmarkt te verminderen, in overleg met sociale partners
en overeenkomstig nationale praktijken. De parallelle arbeidsmarkt met
werkstudenten verder aan te pakken. 5. De vaardigheden beter af te
stemmen op de vraag van de arbeidsmarkt, met name voor laaggeschoolde
werknemers en hogeropgeleiden, en de hervorming van beroepsonderwijs en ‑training
voort te zetten. 6. Verdere stappen te zetten om
de markt open te stellen en de reorganisatie van de professionele
dienstverlening te versnellen. Het ondernemingsklimaat te verbeteren door i)
het uitvoeren van de hervorming van het Bureau bescherming mededinging, ii) het
opstellen van een kader voor staatsbedrijven dat rechtstreekse invloed op het
beheer en strenge normen voor ondernemingsbestuur waarborgt, iii) het
verbeteren van faillissementsprocedures, met name wat betreft snelheid en
efficiëntie. 7. In overleg met de sociale
partners en overeenkomstig de nationale praktijken ervoor te zorgen dat de
loonstijging, inclusief de aanpassing van het minimumloon, het
concurrentievermogen en de werkgelegenheid bevordert. Gedaan te Brussel, Voor de Raad De
voorzitter [1] PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. [2] PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25. [3] COM(2012)327 final [4] P7_TA(2012)0048 en P7_TA(2012)0047. [5] Besluit 2012/238/EU van de Raad van 26 april 2012. [6] COM(2012)68 final [7] SWD(2012)158 final [8] Conjunctuurgezuiverd saldo, exclusief eenmalige en
tijdelijke maatregelen, dat door de diensten van de Commissie op basis van de
in het programma voorkomende informatie is herberekend volgens de gezamenlijk
overeengekomen methode. [9] Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG)
nr. 1466/97 van de Raad.