De Commissie van de Europese Gemeenschappen heeft allereerst betoogd dat het in het gemeenschappelijk tarief vastgestelde douanerecht voor koffie jegens alle derde landen van toepassing is voor zover de wetgeving van de Gemeenschap geen bijzondere preferentiële rechten voorziet. En geen der sedert 1 januari 1971 toegepaste preferentiële regelingen kan ten opzichte van Guinea toepassing vinden. Men zou bij voorbeeld kunnen denken aan de preferentiële regelingen voorzien in de Associatieovereenkomst tussen de EEG en de Afrikaanse staten en Madagascar die met de EEG zijn geassocieerd (hierna te noemen: Associatieovereenkomst (1969)) en in 's Raads besluit van 29 september 1970 inzake de associatie van de landen en gebieden overzee met de Europese Economische Gemeenschap (PB nr. L 282 van 28. 12. 1970, blz. 83) (hierna te noemen Associatiebesluit (1970)).

Ten aanzien van de evolutie van de associatie der landen en gebieden bedoeld in bijlage IV van het EEG-Verdrag brengt de Commissie artikel 227, lid 3, van het Verdrag in herinnering, volgens hetwelk de landen en gebieden overzee waarvan de lijst als bijlage IV aan dit Verdrag is gehecht… het onderwerp [vormen] van de bijzondere associatieregeling omschreven in het vierde deel van dit Verdrag, en dat Guinea in bijlage IV onder die landen en gebieden wordt genoemd. Zij geeft een exposé van de regeling die voor die landen en gebieden is neergelegd in het vierde deel van het Verdrag en in de toepassingsovereenkomst betreffende de associatie tussen die landen en gebieden en de Gemeenschap als bedoeld in artikel 136 van het Verdrag, die als bijlage bij het Verdrag is gevoegd. De toepassingsovereenkomst was maar vijf jaar geldig en had nadien dus door nieuwe bepalingen moeten worden vervangen. Toen een aantal dezer landen en gebieden — waaronder Guinea — tijdens de geldigheidsduur dezer overeenkomst hun onafhankelijkheid hadden verkregen opende de Gemeenschap met achttien dezer landen onderhandelingen die tot een associatieovereenkomst tussen de EEG en de met de EEG geassocieerde Afrikaanse staten en Madagascar hebben beleid. Deze overeenkomst is op 1 juni 1964 in werking getreden. Guinea heeft' aan de onderhandelingen niet deel genomen en is ook niet toegetreden. Bij besluit van 25 februari 1964 heeft de Raad voor de landen en gebieden die niet onafhankelijk waren geworden nieuwe associatiebepalingen vastgesteld. Bedoelde overeenkomst en bedoeld besluit zijn per 1 januari 1971 vervangen door voormelde Associatieovereenkomst (1969) en voormeld Associatiebesluit (1970).

De Commissie meent echter dat ter beantwoording van de gestelde vraag niet volstaan kan worden met de vaststelling dat Guinea niet tot de Associatieovereenkomst (1969) is toegetreden en niet onder het Associatiebesluit (1970) valt, immers Guinea (= Guinee) staat op de lijst van bijlage IV en het vierde deel van het Verdrag is naar tijdsduur niet beperkt.

Volgens de Commissie kunnen uit het feit dat Guinea nog in bijlage IV is vermeld, op zichzelf geen conclusies worden getrokken: de bijlage is, afgezien van de vermelding der Nederlandse Antillen, niet bijgewerkt. Men mag zich integendeel afvragen of en hoeverre de bepalingen van het vierde deel van het Verdrag nog van toepassing zijn. Ten aanzien van de onafhankelijk geworden staten lopen de meningen uiteen. Volgens de Commissie behoeft aan deze uiteenlopende opvattingen geen bespreking te worden gewijd omdat zelfs het feit dat het vierde deel na de onafhankelijkheidsverklaring geheel of ten dele toepasselijk is gebleven niet zou impliceren dat Guinea in 1971 onder een communautaire associatieregeling viel. Men zou het er voor kunnen houden dat het vierde deel toepasselijk is gebleven in die zin dat de associatie op grondslag van de artikelen 131 en volgende ook nadat de landen en gebieden bedoeld in bijlage IV hun onafhankelijkheid hebben verkregen in de lijn van de verdragsdoeleinden is blijven liggen, doch dit voert dan hoogstens tot de conclusie dat deze landen en gebieden zich konden associëren en betekent niet dat dit ook is gebeurd.

Ten slotte vraagt de Commissie zich af hoe over handhaving van de concrete bepalingen der oorspronkelijke associatie moet worden geoordeeld. Wanneer men aanneemt dat het vierde deel van het Verdrag na de inwerkingtreding der associatieovereenkomst van 1963 op Guinea (Guinee) van toepassing is gebleven, dan levert zulks nog niet een associatieverhouding — of een daarin besloten liggende preferentiële regeling — op Het vierde deel kan zonder toepassingsovereenkomst niet als een toepasselijke associatiregeling worden beschouwd.

Het kan verleidelijk schijnen te stellen dat de overgangsbepalingen van artikel 14 der toepassingsovereenkomst — ter aanvulling van het vierde deel van het Verdrag — nog op Guinea van toepassing zijn. In dit artikel wordt een stand-still voorzien en het heeft betrekking op het tijdvak tussen de datum waarop de overeenkomst eindigt en het invoeren van bepalingen voor een nieuwe periode. De Commissie meent echter dat de overgangsbepalingen naar hun aard niet meer kunnen worden toegepast wanneer een nieuwe overeenkomst niet in het voornemen ligt.

Voorts betoogt de Commissie dat een associatie met een onafhankelijke staat een zekere wederkerigheid veronderstelt. Doch Guinea heeft sinds het bereiken van de onafhankelijkheid op geen enkele manier meer deelgenomen aan de associatie die haar oorsprong vindt in het vierde deel van het Verdrag. Volgens de Commissie volgt daaruit dat de associatieverhouding van 1958 is onderbroken, althans opgeschort.

En ten slotte wettigen ook de regelen betreffende de opvolging van staten — met name in het kader van de dekolonisatie — geen andere conclusie. Zij komt dus tot de slotsom dat geen enkele bepaling van het Gemeenschapsrecht in die zin kan worden uitgelegd dat in 1971 waren van herkomst uit Guinea bij invoer in Duitsland als produkten in de zin van de regeling bedoeld in de associatieovereenkomst van 29 juli 1969 moesten worden behandeld.

De firma Carlheinz Lensing erkent dat een objectieve beoordeling van de situatie rechtens tot ontkennende beantwoording van de vraag van het Finanzgericht moet leiden — ofschoon zij bij een bevestigende beantwoording belang kan hebben —. Guinea kan, omdat het de Franse constitutie van 14 oktober 1959 niet heeft bekrachtigd en daarmede aan haar bevoorrechte betrekkingen met Frankrijk een einde heeft gemaakt, niet meer profiteren van de preferentiële regeling die op speciale betrekkingen tussen Guinea en Frankrijk was gebaseerd. De voorwaarden voor een op de bepalingen van het Verdrag zelf berustende associatie zijn daarmede komen te vervallen. Een in het Verdrag besloten liggende of van Raad of van Commissie uitgegane machtiging van de Duitse en Franse Regeringen om voor importen uit Guinea vrijdom van invoerrechten toe te staan bestaat haars inziens niet.

De firma geeft te kennen dat de litigieuze beschikking voor het Finanzgericht met andere middelen wordt bestreden. Zij is het eens met de opvatting dat de Bundesminister der Finanzen door tien jaar lang over de gehele lijn van douanerechten bij invoer uit Guinea af te zien, een situatie heeft geschapen waarop de justitiabelen mochten vertrouwen, en dus niet alsnog wegens importen die in het verleden hadden plaatsgevonden douanerechten mocht heffen. In die zin heeft de minister dan ook bij brief van 17 mei 1972 aan het Deutsche Kaffee-Verband met zoveel woorden verklaard zich ermede te verenigen dat bijaldien het preferentiële régime voor Guinea mocht worden afgeschaft, importen die reeds hebben plaatsgevonden niet alsnog zouden worden belast.

Nadat het hiermede weergegeven rapport ter terechtzitting was uitgebracht, heeft de mondelinge behandeling plaatsgehad. De Commissie is gehoord ter terechtzitting van 24 oktober 1973 en de Advocaat-Generaal heeft ter terechtzitting van 27 november 1973 zijn conclusie genomen.