I. Inleiding

Het algemene kader voor de samenwerking tussen de EU en Egypte is vastgelegd in de associatieovereenkomst die in 2001 is ondertekend en in 2004 in werking is getreden. Alle onderdelen van de associatieovereenkomst blijven weliswaar van kracht, maar in dit document worden de partnerschapsprioriteiten voor de komende drie jaar bepaald die de EU en Egypte gezamenlijk hebben vastgesteld in het licht van het herziene Europees nabuurschapsbeleid.

Met deze partnerschapsprioriteiten wordt ernaar gestreefd de gemeenschappelijke vraagstukken aan te pakken waarmee de EU en Egypte worden geconfronteerd, de gemeenschappelijke belangen te bevorderen en de stabiliteit op de lange termijn te garanderen aan weerszijden van de Middellandse Zee. Een gemeenschappelijke inzet voor de universele waarden van de democratie, de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten ligt aan de basis van de partnerschapsprioriteiten. Zij hebben ook tot doel de samenwerking te versterken met het oog op de ondersteuning van de "duurzame ontwikkelingsstrategie - visie 2030" van Egypte.

II. Voorgestelde prioriteiten

De partnerschapsprioriteiten moeten de verwachtingen van de bevolking aan weerszijden van de Middellandse Zee helpen inlossen, en in het bijzonder zorgen voor sociale rechtvaardigheid, waardige werkgelegenheid, economische welvaart en aanzienlijk betere levensomstandigheden, waardoor de stabiliteit van Egypte en de EU wordt versterkt. Door innovatie geschraagde inclusieve groei en doeltreffend en participatief bestuur, op basis van de beginselen van de rechtsstaat en met inachtneming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, zijn de essentiële aspecten van deze doelstellingen. De partnerschapsprioriteiten houden ook rekening met de rol van de EU en die van Egypte als internationale spelers en hebben tot doel zowel hun bilaterale als hun regionale en internationale samenwerking te versterken. Het hernieuwde partnerschap is gebaseerd op de volgende overkoepelende prioriteiten:

1. Duurzame modernisering van de economie en sociale ontwikkeling van Egypte

De EU en Egypte zullen als belangrijke partners samenwerken bij de verwezenlijking van de sociaal-economische doelstellingen die zijn opgenomen in de "duurzame ontwikkelingsstrategie - visie 2030" van Egypte om stabiliteit en welvaart in Egypte tot stand te brengen.

a) Economische modernisering en ondernemerschap

Egypte is vastbesloten om sociaal-economische duurzaamheid op de lange termijn tot stand te brengen door onder andere een gunstiger klimaat te scheppen voor inclusieve groei en werkgelegenheid, in het bijzonder voor jongeren en vrouwen, onder meer door de integratie van de informele sector in de economie te bevorderen. Met het oog op economische duurzaamheid op de lange termijn moet Egypte maatregelen nemen die meer begrotingsruimte kunnen genereren om haar duurzame ontwikkelingsstrategie beter uit te voeren, de hervormingen van het subsidie- en belastingstelsel stimuleren, waarbij de rol van de particuliere sector wordt versterkt en het ondernemingsklimaat wordt verbeterd om meer buitenlandse investeringen aan te trekken, onder meer door een meer open en concurrerend handelsbeleid, door optimaal profijt te trekken van het digitale dividend en door ondersteuning van essentiële infrastructuurprojecten zoals de ontwikkeling van een efficiënt transportsysteem. Voorts zal de EU inspanningen van Egypte ondersteunen op het vlak van de hervorming van het openbaar bestuur en behoorlijk bestuur, onder meer door gebruik te maken van statistieken van hoge kwaliteit en rekening te houden met de digitale revolutie en de hieraan gerelateerde nieuwe bedrijfsmodellen en maatschappelijke modellen. 

In de Egyptische strategie voor duurzame ontwikkeling wordt veel belang gehecht aan kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) en aan megaprojecten zoals het ontwikkelingsproject voor het Suezkanaal, het "gouden driehoek"-project voor minerale hulpbronnen in Opper-Egypte en het ontginnen van vier miljoen hectare voor landbouw en urbanisatie, alsook aan de Egyptische kennisbank, die allemaal een belangrijke bijdrage leveren aan sociaal-economische ontwikkeling op de lange termijn. Gezien het belang van de ontwikkeling van kmo's voor de inclusieve groei zal deze sector een centrale rol spelen in de EU-samenwerking met Egypte. De EU zal ook nagaan hoe het potentieel voor de sociaal-economische ontwikkeling van het ontwikkelingsproject voor het Suezkanaal (knooppunt Suezkanaal) kan worden bevorderd. Voorts zullen de EU en Egypte samenwerken op het vlak van onderzoek en innovatie en bij het bevorderen van digitale technologieën en diensten. In deze context hebben Egypte en de EU hun belangstelling te kennen gegeven voor een intensivering van de samenwerking voor een aantal belangrijke activiteiten op het vlak van onderzoek en hoger onderwijs, onder meer in het kader van Horizon 2020 en Erasmus +.

Gezien het onschatbare en veelzijdige Egyptische erfgoed en de belangrijke bijdrage van de culturele sector (sterk gerelateerd aan het toerisme) aan het bbp, de werkgelegenheid en de deviezenreserves van het land en de Egyptische samenleving in brede zin, zal bijzondere aandacht uitgaan naar de link tussen cultuur, cultureel erfgoed en lokale economische ontwikkeling.

b) Handel en investeringen

De EU en Egypte zijn belangrijke handelspartners. Beide partijen zijn vastbesloten de bestaande handels- en investeringsbetrekkingen te versterken en ervoor te zorgen dat de handelsbepalingen van de associatieovereenkomst Egypte-EU tot instelling van een vrijhandelszone zodanig worden uitgevoerd dat de vrijhandelszone haar volledige potentieel kan bereiken. De EU heeft vroeger het idee geopperd van een diepe en brede vrijhandelsovereenkomst (DCFTA) om de bestaande vrijhandelszone zowel te verdiepen als uit te breiden. De EU en Egypte zullen evenwel ook gezamenlijk vaststellen welke andere geschikte benaderingen kunnen worden ingezet om de handelsbetrekkingen te versterken.

c) Sociale ontwikkeling en sociale rechtvaardigheid

Egypte bevestigt zijn bereidheid om de sociale ontwikkeling en de sociale rechtvaardigheid te hervormen en te bevorderen, om de sociale en demografische problemen waarmee het land wordt geconfronteerd, aan te pakken en de personele middelen van het land te stimuleren waarmee de economische en sociale ontwikkeling van het land op gang kan worden gebracht. In dit verband zal de EU inspanningen van Egypte ondersteunen om gemarginaliseerde groepen te beschermen tegen de mogelijke negatieve gevolgen van economische hervormingen door middel van een sociaal vangnet en sociale bescherming. Verder zullen de EU en Egypte de plattelands- en stadsontwikkeling blijven bevorderen, alsook streven naar een verbetering van de basisdienstverlening, met bijzondere aandacht voor de modernisering van het onderwijs (met inbegrip van de technische en beroepsopleidingen) en de gezondheidszorg. De EU zal haar ervaring delen bij de totstandkoming van een inclusieve ziektekostenverzekering en een verbeterde gezondheidszorg.

d) Energiezekerheid, milieu en klimaatactie

De EU en Egypte gaan samenwerken bij de diversificatie van de energiebronnen, met een bijzondere aandacht voor hernieuwbare energiebronnen, en bij acties op het vlak van energie-efficiëntie. Op verzoek van de Egyptische regering zal de EU de inspanningen van Egypte ondersteunen om zijn geïntegreerde energiestrategie te actualiseren waarbij ernaar gestreefd wordt te voldoen aan de eisen inzake duurzame ontwikkeling en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Voorts biedt de ontdekking van offshore gasvelden in Egypte aanzienlijke mogelijkheden om synergie-effecten tot stand te brengen tussen de EU en Egypte op het vlak van conventionele energiebronnen, gezien de bestaande infrastructuur voor het vloeibaar maken van gas in Egypte. Hierdoor wordt de energieopwekking meer voorspelbaar, hetgeen in het belang is van zowel Egypte - gezien de aanzienlijke consumptiebehoeften van het land en het potentieel om inkomsten te generen (hetgeen ook gunstig is voor het ondernemingsklimaat en de sociale ontwikkeling) als de EU, die haar energiebevoorrading kan diversifiëren. De versterking van de energiedialoog tussen de EU en Egypte zal bijdragen tot het bepalen van de essentiële terreinen waarop kan worden samengewerkt (zoals technische bijstand voor de oprichting van een regionaal energieknooppunt), gezamenlijk onderzoek, uitwisseling van ervaring en beste praktijken, technologieoverdracht en de bevordering van subregionale samenwerking (binnen het Middellandse Zeegebied), waarbij rekening wordt gehouden met de noodzaak om de mariene ecosystemen van het Middellandse Zeegebied te behouden.

De EU en Egypte zullen samenwerken bij de bevordering van maatregelen op het vlak van klimaat en milieu binnen het kader van de verwezenlijking van duurzame ontwikkeling. Overeenkomstig de toezeggingen naar aanleiding van de goedkeuring van het klimaatverdrag van Parijs zal de EU de uitvoering ondersteunen van de voorgenomen nationaal bepaalde bijdragen van Egypte op het vlak van mitigatie- en adaptatiebeleid. Voorts zullen de EU en Egypte samenwerken om de doelstellingen te verwezenlijken die onder andere in de Ontwikkelingsagenda 2030 en het kader van Sendai voor rampenrisicovermindering zijn vastgesteld.

Egypte en de EU zullen de potentiële samenwerking onderzoeken op terreinen zoals duurzaam hulpbronnenbeheer, met inbegrip van watervoorraden, het behoud van de biodiversiteit, riolering en waterzuivering, beheer van vast afval, inclusief de vermindering van industriële vervuiling, het beheer van chemische stoffen en gevaarlijk afval, alsook de strijd tegen woestijnvorming en bodemdegradatie. Egypte en de EU onderzoeken ook de mogelijkheden die de ministeriële verklaring van de Unie voor het Middellandse Zeegebied (UMZ) over de blauwe economie biedt via de IMP/CC-faciliteit 1 . Volgende samenwerkingsterreinen worden onder meer overwogen: slimme zeehavens, maritieme clusters, geïntegreerd beheer van kustgebieden en zeevisserij.

2. Partnerschap op het gebied van buitenlands beleid

De EU en Egypte hebben er beide belang bij dat de samenwerking inzake buitenlands beleid op bilateraal, regionaal en internationaal niveau wordt versterkt.

Stabilisering van de gemeenschappelijke nabuurschap en daarbuiten

Voor Egypte is hierbij een rol weggelegd, via zijn zetel in de VN-Veiligheidsraad en zijn zetel in de Raad voor Vrede en Veiligheid van de Afrikaanse Unie. Voorts is ook de Arabische Liga (LAS) in Egypte gevestigd, waarmee de EU voornemens is de samenwerking te verdiepen en te verbreden. Egypte en de EU zullen streven naar meer samenwerking en een gemeenschappelijke visie op een aantal vraagstukken, ook op multilateraal niveau. Het partnerschap tussen de EU en Egypte is belangrijk voor de stabiliteit en de welvaart van het Middellandse Zeegebied, het Midden-Oosten en Afrika. Samenwerking tussen de EU en Egypte, onder meer binnen regionale fora, heeft tot doel bij te dragen aan conflictoplossing, vredesopbouw en de aanpak van politieke en economische vraagstukken in deze regio's. Voorts zullen de EU en Egypte de informatie-uitwisseling verbeteren over belangrijke regionale en internationale vraagstukken die voor beide partijen van belang zijn.

Samenwerking op het vlak van crisismanagement en humanitaire bijstand

De EU en Egypte zullen de samenwerking en het overleg intensiveren en zullen ervaringen uitwisselen op het vlak van crisismanagement en -preventie, zowel bilateraal als regionaal, om in hun gemeenschappelijke nabuurschap en daarbuiten de complexe vraagstukken op het vlak van vrede, stabiliteit en ontwikkeling aan te pakken die voortkomen uit conflicten en natuurrampen.

3. Versterking van de stabiliteit

Stabilisering is een gemeenschappelijke uitdaging waarmee de EU en Egypte worden geconfronteerd. Om stabiliteit te kunnen verwezenlijken, is het essentieel een moderne, democratische staat op te bouwen die baten oplevert die op een billijke wijze onder de volledige bevolking worden verdeeld. Mensenrechten - burgerrechten en politieke, economische, sociale en culturele rechten, zoals omschreven in het internationaal recht inzake de mensenrechten, het Verdrag betreffende de Europese Unie en de Egyptische grondwet - zijn een gemeenschappelijke waarde en vormen de hoeksteen van een moderne, democratische staat. Derhalve zijn Egypte en de EU vastbesloten om overeenkomstig hun internationale verplichtingen de democratie, de fundamentele vrijheden en mensenrechten als grondwettelijke rechten van al hun burgers te bevorderen. In deze context zal de EU ondersteuning verlenen aan Egypte bij de omzetting van deze rechten in wetgeving.

a) Een moderne, democratische staat

Egypte en de EU streven naar verantwoordingsplicht, de naleving van de beginselen van de rechtsstaat en de volledige eerbiediging van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en willen gehoor geven aan de verlangens van hun burgers. De EU zal de Egyptische inspanningen ondersteunen om de capaciteit te vergroten van de overheidsinstellingen voor het uitvoeren van doeltreffende hervormingen in de openbare sector en die van de instellingen voor wetshandhaving voor het uitvoeren van hun taken op het gebied van de veiligheid voor alle burgers, en om de grondwettelijke functies van het nieuwe parlement te ontwikkelen. Voorts zullen de EU en Egypte op de volgende terreinen meer samenwerken: de modernisering van justitie, een betere toegang tot de rechter voor alle burgers via rechtsbijstandsregelingen en de oprichting van gespecialiseerde rechtbanken, de hervorming van het beheer van de overheidsfinanciën en corruptiebestrijding. De EU en Egypte zullen ook overwegen justitiële samenwerking in civiele en strafzaken te ontwikkelen. Parlementaire samenwerking tussen de EU en Egypte, onder meer door gestructureerde contacten tussen parlementaire comités en groepen, moet de coördinatie versterken en het wederzijds begrip bevorderen. Voorts zal de EU de inspanningen van Egypte ondersteunen om de lokale autoriteiten meer zeggenschap te geven bij de planning en uitvoering van openbare dienstverlening, te zorgen voor gelijke kansen op economisch, sociaal en politiek vlak en de sociale integratie van alle Egyptenaren te bevorderen.

b) Veiligheid en terrorisme

Veiligheid is een gezamenlijke doelstelling. Terrorisme en gewelddadig extremisme dat de voedingsbodem vormt voor terrorisme, zijn een bedreiging voor het sociale weefsel van naties aan weerszijden van de Middellandse Zee. Zij vormen een grote bedreiging voor de veiligheid en het welzijn van onze burgers. Het is een gemeenschappelijke doelstelling van de EU en Egypte om het hoofd te bieden aan deze bedreigingen door samen te werken op basis van een alomvattende benadering waarbij de diepere oorzaken van het terrorisme worden aangepakt met inachtneming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden om aldus radicalisering succesvol te bestrijden en te voorkomen en de sociaal-economische ontwikkeling te bevorderen. De EU en Egypte zullen blijven samenwerken bij de bestrijding van extremisme en elke vorm van discriminatie, met inbegrip van islamofobie en vreemdelingenhaat.

Voorts heeft de samenwerking onder meer ook betrekking op de versterking van de luchtvaartveiligheid, bescherming van de veiligheid en de capaciteit om grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit zoals migrantensmokkel, mensenhandel, drugshandel en witwaspraktijken te voorkomen en te bestrijden.

Beide partijen komen overeen om nauwer samen te werken bij de uitvoering van het VN-actieprogramma ter bestrijding van de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens, onder meer door de uitwisseling van ervaringen, opleiding en andere activiteiten voor capaciteitsopbouw.

c) Beheer van migratiestromen waarbij beide partijen gebaat zijn

De politieke verklaring van de top van Valletta en het gezamenlijke actieplan van Valletta vormen het belangrijkste kader voor de samenwerking tussen de EU en Egypte op het vlak van migratie. De EU zal de inspanningen van de Egyptische regering ondersteunen die tot doel hebben het Egyptische kader voor migratiebeheer te versterken, onder meer door wetgevingshervormingen en strategieën voor migratiebeheer. Bij het voorkomen en bestrijden van irreguliere migratie, mensenhandel en -smokkel, inclusief identificatie en bijstandsverlening aan de slachtoffers van mensenhandel, kan Egypte rekenen op EU-steun. De EU zal ook zorgen voor de ondersteuning en versterking van de capaciteit van Egypte om de rechten van migranten te beschermen en te voorzien in bescherming van hen die - overeenkomstig de internationale normen – voor bescherming in aanmerking komen. De EU en Egypte zullen onderzoeken hoe zij kunnen samenwerken op het vlak van de vrijwillige terugkeer van irreguliere migranten naar hun land van oorsprong om ervoor te zorgen dat mondiale migratie op een legale manier wordt beheerd. Deze benadering gaat samen met een samenwerking die gericht is op het aanpakken van de diepere oorzaken van irreguliere migratie, met name onderontwikkeling, armoede en werkloosheid.

Mobiliteit van personen kan bijdragen tot de ontwikkeling van vaardigheden en kennis, die op hun beurt de ontwikkeling van Egypte kunnen bevorderen. Hierbij kunnen ook duurzame contacten worden uitgebouwd tussen hoog geschoolde arbeidskrachten in de EU en Egypte. De EU en Egypte zetten zich in voor de volledige bescherming van de rechten van migranten.

III. Beginselen van de samenwerking

De bevordering van de menselijke factor en interpersoonlijke contacten zal resulteren in sterkere banden tussen de EU en Egypte, waardoor het partnerschap tussen beide partners wordt geconsolideerd. Wederzijdse verantwoordingsplicht en verantwoordelijkheid ten opzichte van de Europese en Egyptische bevolking zijn een essentieel aspect van de partnerschapsprioriteiten.

Vraagstukken van gemeenschappelijk belang kunnen ook worden aangepakt door middel van een sterkere regionale en subregionale (Zuid-Zuid) samenwerking. In dit verband zullen de EU en Egypte samenwerken binnen het kader van de UMZ en via de Anna Lindh-stichting, in het bijzonder op het vlak van interculturele dialoog.

De cultuur van dialoog is het een waardevol instrument gebleken bij het ontwikkelen van wederzijds respect. Essentieel zijn de verdieping van de politieke dialoog over democratie en mensenrechten en de handhaving van die technische aspecten die deze dialoog versterken. Met deze dialoog kan ook vaste vorm worden gegeven aan het partnerschap en kunnen de diepgang en de verwezenlijkingen van het partnerschap worden beoordeeld.

Overeenkomstig de prioriteiten van de Egyptische regering zal specifieke aandacht voor jongeren - van wie de stabiliteit op de lange termijn van onze samenlevingen afhangt - en vrouwen - essentieel om vooruitgang te boeken in elke samenleving - in alle partnerschapsprioriteiten worden geïntegreerd. Hoofddoel is jongeren en vrouwen zeggenschap te geven en hen te voorzien van de wettelijke en praktische instrumenten om hun rol in de samenleving te kunnen vervullen door actief deel te nemen aan de economie en het bestuur van hun land. De EU zal haar ervaring op het vlak van de bestrijding van vrouwendiscriminatie, de bevordering van gendergelijkheid en inclusie, en het creëren van kansen voor jongeren, ter beschikking blijven stellen van Egypte.

De EU en Egypte zijn beide van mening dat het maatschappelijk middenveld een belangrijke en krachtige bijdrage levert aan de uitvoering van hun partnerschapsprioriteiten en aan een transparant, participatief bestuur en dat maatschappelijke organisaties het lopende proces van duurzame ontwikkeling in Egypte kunnen ondersteunen. Beide partijen zullen samenwerken met het maatschappelijk middenveld om een doeltreffende bijdrage te leveren aan het proces van economische, politieke en sociale ontwikkeling overeenkomstig de Egyptische grondwet en de respectieve nationale wetgeving.

IV. Conclusie

In een geest van gedeelde verantwoordelijkheid hebben de EU en Egypte gezamenlijk de partnerschapsprioriteiten bepaald en zullen zij in onderling overleg een evaluatie- en monitoringmechanisme ontwikkelen. Er wordt ook voorzien in een tussentijdse evaluatie om na te gaan welke impact de partnerschapsprioriteiten hebben gehad. Overeenkomstig de gerichte aanpak van de partnerschapsprioriteiten zullen de EU en Egypte met het oog op hun wederzijdse belangen de uitvoering van hun associatieovereenkomst rationaliseren. Het Associatiecomité en de Associatieraad blijven de centrale organen voor de algemene evaluatie van de uitvoering van de partnerschapsprioriteiten op jaarbasis.