<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-483/16</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62016CC0483</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:9">EU:C:2018:9</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>16</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>16</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">OpiniA N. WahlA – Sprawa C‑483/16</HT></P><P><HT TYPE="SC">Sziber</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Nilsa Wahla</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20180116">16 stycznia 2018 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: angielski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑483/16</HT></P><P>Zsolt Sziber</P><P>przeciwko</P><P>ERSTE Bank Hungary Zrt</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Fővárosi Törvényszék (sąd stołeczny w Budapeszcie, Węgry)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Ochrona konsumentów</KEYWORD><KEYWORD>Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich</KEYWORD><KEYWORD>Umowy o kredyt denominowany w walucie obcej</KEYWORD><KEYWORD>Ustawodawstwo krajowe dodające wymogi proceduralne przy zaskarżaniu nieuczciwego charakteru warunków w umowach konsumenckich</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Niniejsza sprawa jest kolejną z serii spraw dotyczących umów kredytów konsumenckich denominowanych w walutach obcych, które w przeszłości były zawierane w wielu państwach członkowskich, w tym na Węgrzech.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>W gruncie rzeczy sprawa ta stanowi kontynuację wyroku Trybunału z dnia <DATE ISO="20140430">30 kwietnia 2014 r.</DATE>, Kásler i Káslerné Rábai (zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>wyrokiem Kásler<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Sprawa <REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑26/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>. W innych sprawach dotyczących umów kredytu konsumenckiego denominowanych w walutach obcych zob. wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150226">26 lutego 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>Matei</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑143/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:127">EU:C:2015:127</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>; z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170920">20 września 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Andriciuc i in.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑186/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:703">EU:C:2017:703</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>. Zobacz także moja opinia w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Gavrilescu</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑627/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:690">EU:C:2017:690</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Sąd odsyłający zwraca się do Trybunału o wyjaśnienie w szczególności, czy ustawodawstwo krajowe przyjęte przez władze węgierskie w następstwie wyroku Kásler jest zgodne z dyrektywą 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19930405">5 kwietnia 1993 r.</DATE> w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="095" PAGE.FIRST="29" DATE.PUB="1993">Dz.U. 1993, L 95, s. 29</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>Zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów, państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="2"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo węgierskie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ustawa IV z 1959 r. kodeks cywilny</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Paragraf 239/A ust. 1 A Polgári Törvénykönyvről szóló 1959. évi IV. törvény (ustawy IV z 1959 r. kodeks cywilny), obowiązującej do dnia <DATE ISO="20140314">14 marca 2014 r.</DATE>, stanowił:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>Strony mogą wnieść pozew o unieważnienie umowy lub któregokolwiek z warunków umowy (nieważność częściowa), bez konieczności wnoszenia tym samym o zastosowanie skutków takiej nieważności<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ustawa V z 2013 r. kodeks cywilny</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Paragraf 6:108 A Polgári Törvénykönyvről szóló 2013. évi V. törvény (ustawy V z 2013 r. kodeks cywilny), obowiązującej od dnia <DATE ISO="20140315">15 marca 2014 r.</DATE>, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="006.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Żadne prawo nie może być oparte na nieważnej umowie, nie można też żądać wykonania takiej umowy. Sąd, na odpowiedni wniosek jednej ze stron, określa pozostałe skutki prawne nieważności w granicach przepisów dotyczących przedawnienia i nabycia prawa własności przez zasiedzenie.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Strony mogą wnieść pozew o unieważnienie umowy, bez konieczności wnoszenia tym samym o zastosowanie skutków takiej nieważności.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Sąd może rozstrzygnąć w przedmiocie skutków prawnych nieważności odchodząc od żądań stron, lecz nie może zastosować rozstrzygnięcia, któremu sprzeciwiają się obydwie strony<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ustawa DH1</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Paragraf 1 ust. 1 a Kúriának a pénzügyi intézmények fogyasztói kölcsönszerződéseire vonatkozó jogegységi határozatával kapcsolatos egyes kérdések rendezéséről szóló 2014. évi XXXVIII. törvény (ustawy XXXVIII z 2014 r. regulującej niektóre kwestie związane z orzeczeniem wydanym przez Kúria w celu ujednolicenia orzecznictwa dotyczącego umów kredytu zawieranych przez instytucje kredytowe z konsumentami, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>ustawą DH1<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>[N]iniejszą ustawę stosuje się do umów kredytu zawartych z konsumentami między dniem <DATE ISO="20040501">1 maja 2004 r.</DATE> i dniem wejścia w życie tej ustawy. Przy stosowaniu niniejszej ustawy <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>kredyt konsumencki<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="00AB" ID="QE0007"/> oznacza każdą umowę kredytu lub pożyczki lub umowę leasingu finansowego, dla której podstawą jest waluta obca (odnoszącą się do waluty obcej lub denominowaną w walucie obcej i spłacaną w forintach) lub forint, zawartą pomiędzy instytucją finansową a konsumentem, jeżeli obejmuje ona standardowe warunki umowy lub jakiekolwiek warunki, które nie były indywidualnie negocjowane, zawierające klauzule, o których mowa w § 3 ust. 1 lub § 4 ust. 1<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 3 tej ustawy:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="003.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>W konsumenckich umowach kredytu są nieważne – z wyjątkiem warunków umownych negocjowanych indywidualnie – te warunki, na podstawie których instytucja kredytowa przy uruchomieniu środków przeznaczonych na nabycie rzeczy będącej przedmiotem kredytu lub leasingu postanawia zastosować kurs kupna, a przy spłacie długu – kurs sprzedaży lub kurs wymiany odmienny od kursu ustalonego przy uruchomieniu środków.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="3"?><PARAG IDENTIFIER="003.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Zamiast nieważnego warunku, o którym mowa w ust. 1 […], stosuje się, zarówno w odniesieniu do uruchomienia środków, jak i do ich spłaty (w tym spłaty rat wszystkich kosztów, opłat i prowizji ustalonych w walucie obcej), urzędowy kurs wymiany ustalony przez Magyar Nemzeti Bank [narodowy bank węgierski] dla danej waluty<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Paragraf 4 ustawy DH1 stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="004.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>W odniesieniu do umów kredytu zawieranych z konsumentami przewidujących możliwość jednostronnej zmiany umowy, za nieuczciwe uważa się warunki takiej umowy – z wyjątkiem warunków negocjowanych indywidualnie – umożliwiające jednostronne zwiększenie odsetek lub jednostronne zwiększenie opłat i prowizji.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Warunek umowny, o którym mowa w ust. 1, jest nieważny, jeżeli instytucja kredytowa nie wytoczyła w terminie wyznaczonym w § 8 ust. 1 powództwa przed sądem cywilnym lub jeżeli sąd oddalił powództwo lub umorzył postępowanie, chyba że, w wypadku warunku umownego, można wszcząć postępowanie sądowe przewidziane w § 6 ust. 2, ale postępowanie nie zostało wszczęte lub zostało wszczęte, lecz sąd nie stwierdził nieważności warunku umownego na podstawie ust. 2a.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.002A"><NO.PARAG>2a.</NO.PARAG><ALINEA>Warunek umowny, o którym mowa w ust. 1, jest nieważny, jeżeli sąd stwierdził jego nieważność na podstawie ustawy szczególnej o rozliczaniu rachunków w postępowaniu sądowym wszczętym z powództwa organu nadzoru w interesie publicznym.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>W wypadkach, o których mowa w ust. 2 i 2a, instytucja kredytowa powinna dokonać rozliczania rachunków z konsumentem na zasadach określonych ustawą szczególną<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">4.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ustawa DH2</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Paragraf 37 A [Kúriának a] pénzügyi intézmények fogyasztói kölcsönszerződéseire vonatkozó jogegységi határozatával kapcsolatos egyes kérdések rendezéséről szóló 2014. évi XXXVIII. törvényben rögzített elszámolás szabályairól és egyes egyéb rendelkezésekről szóló 2014. évi XL. Törvény (ustawy XL z 2014 r. o zasadach stosowanych do rozliczania rachunków przewidzianych w ustawie XXXVIII z 2014 r. regulującej niektóre kwestie związane z orzeczeniem wydanym [przez Kúria] w celu ujednolicenia orzecznictwa dotyczącego umów kredytu zawieranych przez instytucje kredytowe z konsumentami i o niektórych innych przepisach, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>ustawą DH2<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="037.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>W odniesieniu do umów wchodzących w zakres stosowania niniejszej ustawy strony mogą żądać, aby sąd unieważnił umowę lub niektóre warunki umowne (zwanej dalej <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>częściową nieważnością<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="00AB" ID="QE0012"/>) – niezależnie od podstaw unieważnienia – jedynie w sytuacji, gdy żądają także określenia skutków prawnych nieważności (a mianowicie stwierdzenia, że umowa jest ważna lub że wywołuje skutki prawne do dnia wydania orzeczenia). W braku takiego żądania i w sytuacji gdy stronie umożliwiono konwalidację powództwa, z czego strona nie skorzystała – powództwo jest niedopuszczalne, a sąd nie może rozpatrzyć sprawy co do istoty. W wypadku gdy strony żądają określenia skutków prawnych nieważności lub nieważności częściowej, powinny także wskazać, jaki skutek prawny powinien zastosować sąd. W odniesieniu do stosowania skutków prawnych strony powinny przedstawić wyraźne, wyrażone liczbowo żądanie, obejmujące także rozliczanie rachunków pomiędzy stronami.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="037.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Biorąc pod uwagę ust. 1, należy, w odniesieniu do umów wchodzących w zakres stosowania niniejszej ustawy, na podstawie § 239/A ust. 1 [kodeksu cywilnego z 1959 r.] lub na podstawie § 6:108 ust. 2 [kodeksu cywilnego z 2013 r.] odrzucić powództwo jako niedopuszczalne, bez konieczności wzywania stron, lub umorzyć zawisłe postępowanie wszczęte w celu unieważnienia lub stwierdzenia częściowej nieważności umowy, pod warunkiem że spełnione są wymogi przewidziane niniejszą ustawą. Nie ma podstaw do odrzucenia powództwa jako niedopuszczalnego bez konieczności<?PAGE NO="4"?> wzywania stron lub do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy strona oprócz żądania unieważnienia lub stwierdzenia częściowej nieważności umowy przedstawiła inne żądanie w tym samym postępowaniu; w takim wypadku należy uznać, że nie podtrzymuje ona żądania unieważnienia umowy. Należy postąpić w ten sposób także w postępowaniach ponownie podjętych w następstwie zawieszenia.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="037.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Jeżeli w zawisłym postępowaniu nie ma już podstaw do odrzucenia powództwa jako niedopuszczalnego bez konieczności wzywania stron, należy umorzyć postępowanie, w sytuacji gdy strona w swym powództwie (lub ewentualnie w powództwie wzajemnym) w terminie 30 dni od doręczenia wezwania do konwalidacji powództwa skierowanego przez sąd nie żąda określenia skutków prawnych unieważnienia lub częściowej nieważności umowy i nie wskazuje skutków prawnych, których zastosowania żąda. Nie ma podstaw do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy strona oprócz żądania unieważnienia lub stwierdzenia częściowej nieważności umowy przedstawiła inne żądanie w tym samym postępowaniu; w takim wypadku należy uznać, że nie podtrzymuje ona żądania unieważnienia umowy<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 37/A tej ustawy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>sąd przy określaniu skutków prawnych nieważności, stosując przepisy w dziedzinie rozliczania rachunków przewidziane niniejszą ustawą – opierając się na danych ze sprawdzonego rozliczania rachunków na podstawie §38 ust. 6 – ustali obowiązek zapłaty przez strony<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Na podstawie § 38 ust. 6 ustawy DH2 rozliczenia rachunków uznaje się za sprawdzone, jeżeli:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>a)</NO.P><TXT>w terminie wyznaczonym niniejszą ustawą konsument nie złożył zażalenia do instytucji kredytowej w celu zakwestionowania dokonanego rozliczania rachunków lub nie złożył reklamacji na podstawie twierdzenia, że instytucja kredytowa nie dokonała takiego rozliczania rachunków;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>w terminie wyznaczonym niniejszą ustawą konsument nie wszczął postępowania przed Pénzügyi Békéltető Testület [węgierskim organem pojednawczym w dziedzinie finansowej];</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>w terminie wyznaczonym niniejszą ustawą konsument lub instytucja kredytowa nie wszczęli postępowania niesądowego, o którym mowa w § 23 ust. 1, lub postępowania sądowego, o którym mowa w § 23 ust. 2 niniejszej ustawy;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>decyzja kończąca postępowanie niesądowe, o którym mowa w § 23 ust. 1 wszczęte przez konsumenta lub instytucję kredytową, lub orzeczenie kończące postępowanie sądowe, o którym mowa w § 23 ust. 2 z powództwa konsumenta lub instytucji kredytowej, stało się prawomocne<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">5.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ustawa DH3</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Na podstawie § 3 ust. 1 Az egyes fogyasztói kölcsönszerződések devizanemének módosulásával és a kamatszabályokkal kapcsolatos kérdések rendezéséről szóló 2014. évi LXXVII. törvény (ustawy LXXVII z 2014 r. o uregulowaniu kwestii związanych ze zmianą waluty, w której są denominowane umowy kredytu zawierane z konsumentami i z przepisami dotyczącymi odsetek, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>ustawą DH 3<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>) <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>umowy kredytu zawierane z konsumentami zostaną zmienione z mocy prawa zgodnie z niniejszą ustawą<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 10 tej ustawy:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>W odniesieniu do konsumenckich umów kredytu hipotecznego w walucie obcej i do konsumenckich umów kredytu hipotecznego opartych na walucie obcej instytucja kredytowa będąca wierzycielem jest zobowiązana w terminie, którym dysponuje w celu zastosowania się do obowiązku rozliczania rachunków zgodnie z [ustawą DH2], do przekształcenia całej wierzytelności istniejącej na podstawie konsumenckiej umowy kredytu hipotecznego w walucie obcej lub konsumenckiej umowy kredytu<?PAGE NO="5"?> hipotecznego opartej na walucie obcej lub wynikającej z takiej umowy, ustalonej na podstawie rozliczania rachunków dokonanego zgodnie z ustawą o rozliczaniu rachunków (włącznie z odsetkami, opłatami, prowizjami i kosztami fakturowanymi w walucie obcej) w kredyt denominowany w forintach (zwane dalej <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>przeliczeniem na forinty<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="00AB" ID="QE0018"/>). W celu dokonania takiego przeliczenia zastosuje ona kurs wymiany korzystniejszy dla konsumenta w dniu odniesienia, spośród dwóch poniższych:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>średni kurs wymiany waluty urzędowo ustalony przez narodowy bank węgierski w okresie od <DATE ISO="20140616">16 czerwca 2014 r.</DATE> do <DATE ISO="20141107">7 listopada 2014 r.</DATE>; lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>kurs wymiany waluty urzędowo ustalony przez narodowy bank węgierski w dniu <DATE ISO="20141107">7 listopada 2014 r.</DATE><QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Paragraf 15/A tej ustawy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="015.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>W zawisłych postępowaniach wszczętych w celu unieważnienia zawartej z konsumentem umowy kredytu (lub stwierdzenia jej częściowej nieważności) lub w celu określenia skutków prawnych unieważnienia należy stosować ustalone niniejszą ustawą zasady dotyczące przeliczania na forinty także do kwoty wierzytelności konsumenta wynikającej z umowy kredytu w walucie obcej lub z umowy kredytu opartej na walucie obcej, ustalonej na podstawie rozliczania rachunków dokonanego zgodnie z [ustawą DH2].</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="015.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Kwota spłat dokonanych przez konsumenta do dnia wydania orzeczenia zmniejsza kwotę wierzytelności konsumenta ustalonej w forintach w dniu odniesienia w celu dokonania rozliczania rachunków.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="015.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>W wypadku gdy zawarta z konsumentem umowa kredytu zostanie uznana za ważną, należy ustalić zgodnie z niniejszą ustawą szczególne prawa i obowiązki stron umowne wynikające z rozliczania rachunków dokonanego zgodnie z [ustawą DH 2]<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne, postępowanie i pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20080507">7 maja 2008 r.</DATE> Zsolt Sziber wraz z Móniką Szeder zawarli z ERSTE Bank Hungary Zrt. (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>ERSTE Bank<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>) jako konsumenci umowę kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, wypłaconego i spłacanego w forintach, oraz załączoną do umowy kredytu umowę hipoteczną na nieruchomości. Umowa kredytu stanowiła, że do ustalenia rat spłaty kredytu zastosowanie znajduje kurs sprzedaży, natomiast przy uruchomieniu środków były one przeliczone na forinty po kursie kupna. Umowa przewidywała także prawo instytucji kredytowej do jednostronnej zmiany umowy (przez zwiększenie odsetek, prowizji i opłat).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Zsolt Sziber uznał umowę za niezgodną z prawem i wniósł skargę do Fővárosi Törvényszék (sądu stołecznego w Budapeszcie, Węgry). W swoim pozwie, następnie zmienionym, Z. Sziber twierdził przede wszystkim, że umowa jest nieważna w całości z szeregu następujących powodów: i) ze względu na to, że nie zawierała kwot poszczególnych rat, a w szczególności kwoty kapitału i odsetek, skutkiem czego dotyczyła świadczenia niemożliwego; ii) ponieważ nie można wpłacić kwoty w walucie obcej na rachunek kredytowy w forintach; iii) ponieważ w umowie nie sprecyzowano kursu wymiany stosowanego do przeliczenia na walutę obcą; iv) ponieważ instytucja kredytowa nie przeprowadziła badania wypłacalności dłużnika, w tym między innymi ze względu na ryzyko kursowe, oraz v) ponieważ konsument nie mógł dokonać oceny zakresu ryzyka kursowego na podstawie niejasnej i niezrozumiałej informacji, jaka została mu przedstawiona.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Tytułem żądania ewentualnego Z. Sziber wniósł o stwierdzenie, że tylko niektóre warunki umowne są nieuczciwe, co powoduje ich nieważność. W szczególności powód twierdzi, że warunek wymieniony w pkt VII.2 umowy jest nieuczciwy w zakresie, w jakim konsument, który nie uzyskał jasnej i zrozumiałej informacji dotyczącej wielkości ryzyka kursowego, nie mógł dokonać prawidłowej oceny zakresu tego ryzyka. Warunek wymieniony w pkt VIII.13 umowy jest zdaniem powoda nieuczciwy, ponieważ ustanawia możliwość, by komunikat bankowy stał się częścią umowy, przyznając tym samym bankowi prawo do uzupełniania umowy, co wprowadza nierównowagę kontraktową w zakresie praw i obowiązków stron. Zsolt Sziber twierdzi także, że warunki wymienione w pkt II.1 (ustalenie rat zgodnie z danymi wymienionymi w komunikacie bankowym), pkt III.2 (stopa procentowa i jej stopień zmienności) i pkt III.3 (prawo do zwiększenia odsetek) mają nieuczciwy charakter, a zatem są nieważne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Wskazując na powyższe, Z. Sziber twierdzi, że nie był w stanie dokonać oceny wielkości ryzyka kursowego. Ponadto podnosi on, że nieuczciwy charakter warunków dotyczących i) obliczania rat zgodnie z komunikatem banku, ii) stopy procentowej i stopnia jej zmienności oraz iii) prawa do zwiększenia odsetek – powoduje nieważność tych warunków.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Już po wszczęciu postępowania zmienione zostały niektóre właściwe przepisy krajowe oraz wprowadzone zostały dodatkowe zasady. W istocie przed sądami węgierskimi toczyło się wiele podobnych lub takich samych spraw jak sprawa wniesiona przez Z. Szibera. W dniu <DATE ISO="20140616">16 czerwca 2014 r.</DATE>, uwzględniając wyrok Trybunału w sprawie Kásler<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140430">30 kwietnia 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kásler i Káslerné Rábai</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑26/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, Kúria (sąd najwyższy, Węgry) stwierdził, że pewne warunki w umowach kredytu konsumenckiego mają nieuczciwy charakter. Jednakże Kúria (sąd najwyższy) nie uznał tych umów za nieważne, uznając, że pewne warunki umowne mogą zostać zmienione. W szczególności stwierdził on, że kursy kupna i sprzedaży stosowane jako kursy wymiany w przypadku kredytów denominowanych w walutach obcych powinny zostać zastąpione przez kurs wymiany waluty urzędowo ustalony przez narodowy bank węgierski. Nadwyżki zapłacone w przeszłości przez konsumentów powinny zostać zwrócone przez instytucje kredytowe<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Orzeczenie 2/2014, PJE, Magyar Közlöny, 2014, nr 91.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Biorąc pod uwagę, że zawieranie umów kredytu denominowanych w walutach obcych było powszechną praktyką, prawodawca węgierski postanowił skodyfikować orzecznictwo Kúria (sądu najwyższego) i przyjął szczególne przepisy proceduralne mające na celu uwzględnienie skutków tego orzecznictwa. W szczególności przyjęto wtedy ustawy DH1, DH2 i DH3, o których mowa w pkt 6–14 powyżej (zwane dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>odnośnymi przepisami krajowymi<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>W świetle nowych ram prawnych sąd krajowy uznał, że w niniejszej sprawie stosowanie przez ERSTE Bank kursu sprzedaży dla przeliczenia rat spłaty kredytu oraz uprawnienie banku do jednostronnego uzupełniania umowy są nieważne. Kwoty wpłacone na mocy tych warunków umowy do ERSTE Bank przez Z. Szibera były zatem nienależne i podlegają zwrotowi. Ponadto w zakresie innych roszczeń sąd krajowy wezwał Z. Szibera do uzupełnienia pozwu zgodnie z § 37 ustawy DH2. Zsolt Sziber nie zareagował na to wezwanie.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Ze względu na to, że Z. Sziber nie wprowadził zmian w pozwie, Fővárosi Törvényszék (sąd stołeczny w Budapeszcie, Węgry) stwierdził, że nie może orzec co do pozostałych materialnych aspektów sprawy. Zgodnie z § 37 ustawy DH2 sprawa powinna podlegać umorzeniu. Jednakże powziąwszy wątpliwości co do prawidłowej wykładni określonych przepisów prawa Unii i zgodności pewnych przepisów krajowych z tymi przepisami, sąd ten postanowieniem z dnia <DATE ISO="20160829">29 sierpnia 2016 r.</DATE> zawiesił postepowanie i zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>1)</NO.P><TXT>Czy następujące przepisy prawa Unii, a mianowicie [art. 169 TFUE], art. 38 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>kartą<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>) […]; art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy [93/13] w związku z art. 8 tej dyrektywy oraz motywem 47 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia <DATE ISO="20080423">23 kwietnia 2008 r.</DATE> w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu (i stosowaniu tego uregulowania) ustanawiającemu dodatkowe wymogi na szkodę strony postępowania (powoda lub pozwanego), która w okresie pomiędzy dniem <DATE ISO="20040501">1 maja 2004 r.</DATE> a dniem <DATE ISO="20140726">26 lipca 2014 r.</DATE> zawarła jako konsument umowę o kredyt zawierającą nieuczciwy warunek umowny pozwalający na jednostronne podwyższenie odsetek, opłat lub prowizji albo nieuczciwy warunek umowny obejmujący różnicę pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna, z uwagi na fakt, że zgodnie ze wspomnianymi dodatkowymi wymogami aby móc skutecznie powołać się przed sądami na prawa wynikające z nieważności wspomnianych umów konsumenckich i w szczególności aby sąd mógł rozpoznać sprawę co do istoty, wprowadza się obowiązek złożenia pisma procesowego w sprawie cywilnej (w szczególności pozwu, zmiany powództwa lub zarzutu nieważności podniesionego przez pozwanego w odpowiedzi na pozew – przeciwko skazaniu konsumenta – lub zmiany tego zarzutu, pozwu wzajemnego lub zmiany tego pozwu wzajemnego) o obowiązkowej treści, podczas gdy druga strona postępowania, która nie zawarła jako konsument umowy o kredyt lub zawarła w tym samym okresie jako konsument umowę o kredyt odmiennego od wyżej wymienionego rodzaju, nie jest zobowiązana do złożenia takiego pisma o określonej treści?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Zarówno w sytuacji gdy Trybunał udzieli odpowiedzi twierdzącej, jak i gdy udzieli odpowiedzi przeczącej na pierwsze pytanie, sformułowane bardziej ogólnie niż pytanie drugie – czy przepisy prawa Unii wskazane w pytaniu pierwszym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, aby następujące obowiązkowe wymogi dodatkowe [lit. a)–c)] znajdowały zastosowanie do strony postępowania, która jako konsument zawarła umowę o kredyt, określoną w pytaniu pierwszym:</TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>pismo procesowe (pozew, zmiana powództwa lub zarzut nieważności podniesiony przez pozwanego w odpowiedzi na pozew – przeciwko skazaniu konsumenta – lub zmiana tego zarzutu, pozew wzajemny lub zmiana tego pozwu wzajemnego), które w postępowaniu sądowym powinna złożyć strona postępowania (powód lub pozwany) zawierająca jako konsument umowę o kredyt określoną w pytaniu pierwszym, jest dopuszczalne, to znaczy może zostać zbadane co do istoty, tylko w sytuacji gdy w takim piśmie procesowym strona postępowania nie żąda wyłącznie, by sąd stwierdził częściową lub całkowitą nieważność umowy o kredyt konsumencki, określonej w pytaniu pierwszym, ale żąda także, aby sąd zastosował skutki prawne całkowitej nieważności, podczas gdy druga strona postępowania, która nie zawarła jako konsument umowy o kredyt lub zawarła w tym samym okresie jako konsument umowę o kredyt odmiennego od wyżej wymienionego rodzaju, nie jest zobowiązana do złożenia takiego pisma o określonej treści?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>pismo procesowe (pozew, zmiana powództwa lub zarzut nieważności podniesiony przez pozwanego w odpowiedzi na pozew – przeciwko skazaniu konsumenta – lub zmiana tego zarzutu, pozew wzajemny lub zmiana tego pozwu wzajemnego), które w postępowaniu sądowym powinna złożyć strona postępowania (powód lub pozwany) zawierająca jako konsument umowę o kredyt określoną w pytaniu pierwszym, jest dopuszczalne, to znaczy może zostać zbadane co do istoty, tylko w sytuacji gdy w takim piśmie procesowym strona<?PAGE NO="8"?> postępowania nie żąda, by sąd oprócz stwierdzenia całkowitej nieważności umowy o kredyt konsumencki, określonej w pytaniu pierwszym, zastosował, wśród skutków prawnych całkowitej nieważności, skutek polegający na przywróceniu sytuacji, która istniała przed zawarciem umowy, podczas gdy druga strona postępowania, która nie zawarła jako konsument umowy o kredyt lub zawarła w tym samym okresie jako konsument umowę o kredyt odmiennego od wyżej wymienionego rodzaju, nie jest zobowiązana do złożenia takiego pisma o określonej treści?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>pismo procesowe (pozew, zmiana powództwa lub zarzut nieważności podniesiony przez pozwanego w odpowiedzi na pozew – przeciwko skazaniu konsumenta – lub zmiana tego zarzutu, pozew wzajemny lub zmiana tego pozwu wzajemnego), które w postępowaniu sądowym powinna złożyć strona postępowania (powód lub pozwany) zawierająca jako konsument umowę o kredyt określoną w pytaniu pierwszym, jest dopuszczalne, to znaczy może zostać zbadane co do istoty, tylko w sytuacji gdy takie pismo procesowe w odniesieniu do okresu od początku umownego stosunku prawnego do dnia złożenia pozwu obejmuje niezwykle złożone z matematycznego punktu widzenia (określone przepisami krajowymi) rozliczenie, którego należy dokonać także z uwzględnieniem zasad przeliczania na forinty i które to rozliczenie powinno zawierać szczegółowe obliczenia pozycja po pozycji, rachunkowo sprawdzalne, w których wskazano raty wymagalne zgodnie z umową, raty spłacone przez powoda, raty wymagalne, ustalone bez uwzględnienia nieważnego postanowienia, oraz różnicę pomiędzy tymi wartościami i powinno wskazywać w formie łącznej kwoty sumę, jaką strona postępowania zawierająca jako konsument umowę o kredyt, określoną w pytaniu pierwszym, jest jeszcze dłużna instytucji finansowej lub ewentualnie nadpłaconą, podczas gdy druga strona postępowania, która nie zawarła jako konsument umowy o kredyt lub zawarła w tym samym okresie jako konsument umowę o kredyt odmiennego od wyżej wymienionego rodzaju, nie jest zobowiązana do złożenia takiego pisma o określonej treści?</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Czy przepisy prawa Unii wskazane w pytaniu pierwszym należy interpretować w ten sposób, że naruszenie takich przepisów poprzez ustalenie wyżej wskazanych (w pytaniach pierwszym i drugim) dodatkowych wymogów wiąże się jednocześnie z naruszeniem art. 20, 21 i 47 [karty], z uwzględnieniem także (w części również w pytaniach pierwszym i drugim) faktu, iż, na podstawie wyroków Trybunału: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20001205">5 grudnia 2000 r.</DATE>, <NAME.CASE>Guimont</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑448/98</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:663">EU:C:2000:663</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0023">23</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120510">10 maja 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Duomo Gpa i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑357/10 do C 359/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:283">EU:C:2012:283</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) oraz postanowienia z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140703">3 lipca 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>Tudoran</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑92/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2051">EU:C:2014:2051</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) sądy państw członkowskich powinny stosować prawo Unii w dziedzinie ochrony konsumentów także w sytuacjach niemających charakteru transgranicznego, to znaczy o charakterze wyłącznie krajowym; czy też, w zakresie, w jakim umowy o kredyt, których dotyczy pytanie pierwsze, są <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>umowami o kredyt opartymi na walucie obcej<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="00AB" ID="QE0024"/>, należy uznać, że na podstawie tej tylko okoliczności mamy do czynienia ze sprawą o charakterze transgranicznym?<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Biorąc pod uwagę, że sąd krajowy uznał, że nie może rozstrzygnąć sprawy ze względu na brak aktywności po stronie powoda, Trybunał zwrócił się do niego z pytaniem, czy sprawa nadal pozostaje w toku przed tym sądem. Pismem z dnia <DATE ISO="20161027">27 października 2016 r.</DATE> the Fővárosi Törvényszék (sąd stołeczny w Budapeszcie) odpowiedział twierdząco, wyjaśniając, że wynik sprawy (badanie sprawy co do istoty lub odrzucenie powództwa ze względów proceduralnych) zależy od odpowiedzi udzielonych przez Trybunał na skierowane do niego pytania prejudycjalne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>W niniejszym postępowaniu pisemne uwagi przedstawili ERSTE Bank, rząd węgierski oraz Komisja. Te same strony zostały wysłuchane podczas rozprawy, która odbyła się w dniu <DATE ISO="20171024">24 października 2017 r.</DATE></TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="9"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie właściwości Trybunału i dopuszczalności</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Zanim przejdę do istoty sprawy, konieczne jest omówienie kilku kwestii dotyczących właściwości i dopuszczalności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Po pierwsze, początkowy sposób sformułowania wniosku budził wątpliwości co do tego, czy sprawa nadal pozostaje w toku przed sądem odsyłającym, co zgodnie z art. 267 TFUE stanowi niezbędny warunek przedłożenia Trybunałowi pytania prejudycjalnego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19880421">21 kwietnia 1988 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pardini</NAME.CASE>, <NO.CASE>338/85</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1988:194">EU:C:1988:194</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0010">10</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0011">11</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. Zobacz także moja opinia w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Gavrilescu</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑627/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:690">EU:C:2017:690</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, w szczególności pkt 36–40.</P></NOTE>. Jednakże zgodnie z późniejszymi wyjaśnieniami sądu krajowego, że sprawa jest nadal przed nim zawisła, nie ma moim zdaniem już w tym względzie dalszych wątpliwości.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Jednakże, co ważniejsze, pomimo przedstawienia Trybunałowi uwag na piśmie i przeprowadzenia rozprawy, nadal niejasne jest, które przepisy prawa Unii znajdują zastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Na początek, w odniesieniu do wykładni przepisów traktatu dotyczących ochrony konsumentów – obecnie art. 169 TFUE – należy wskazać, że przepis ten jest przede wszystkim skierowany do instytucji, organów, urzędów i agencji Unii. Bez wyjaśnienia ze strony sądu krajowego, dlaczego i w jaki sposób przepis ten miałby znaleźć zastosowanie w sytuacji takiej jak sytuacja Z. Szibera, Trybunał nie będzie mógł moim zdaniem dokonać jego użytecznej wykładni. Podobnie bez dodatkowych wyjaśnień ze strony sądu krajowego dotyczących istotności art. 20 (równość wobec prawa), art. 21 (zakaz dyskryminacji), art. 38 (ochrona konsumenta) i art. 47 (prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu) karty w niniejszej sprawie Trybunał nie powinien moim zdaniem podejmować próby rozstrzygania w sprawie tych przepisów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Ponadto dyrektywa 2008/48/WE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia <DATE ISO="20080423">23 kwietnia 2008 r.</DATE> w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="133" PAGE.FIRST="66" DATE.PUB="2008">Dz.U. 2008, L 133, s. 66</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> nie ma zastosowania w postępowaniu głównym ze względu na to, że jej art. 2 ust. 2 lit. a) stanowi, że dyrektywa nie ma zastosowania wobec umów o kredyt zabezpieczonych hipoteką, co mam miejsce w przypadku umowy zawartej przez Z. Szibera.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Wreszcie poważną trudność przedstawia określenie roszczeń opartych na dyrektywie 93/13, której przepisy – co oczywiste – obowiązywały <HT TYPE="ITALIC">przed</HT> przyjęciem odnośnych przepisów krajowych, co do których to roszczeń, już <HT TYPE="ITALIC">po</HT> wejściu w życie odnośnych przepisów krajowych (i otrzymaniu przez Z. Szibera rozliczenia rachunków przez bank<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy DH3 instytucje kredytowe zobowiązane były przesłać swoim klientom rozliczenia rachunków do dnia <DATE ISO="20150201">1 lutego 2015 r.</DATE></P></NOTE>) sąd krajowy będzie musiał rozstrzygnąć w postępowaniu głównym. Również brak aktywności po stronie Z. Szibera, gdy po przyjęciu odnośnych przepisów krajowych sąd odsyłający zwrócił się do niego o wprowadzenie odpowiednich zmian w pozwie, budzi wątpliwości co do dalszego istnienia powództwa opartego na potencjalnym nieuczciwym charakterze warunków umownych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Przede wszystkim jednak odnośne przepisy krajowe znajdują zastosowanie do wszystkich umów kredytu zawartych przez instytucje kredytowe z konsumentami pomiędzy <DATE ISO="20040501">1 maja 2004 r.</DATE> a <DATE ISO="20140726">26 lipca 2014 r.</DATE>, denominowanych w walutach obcych (umowa w walucie obcej lub umowa wypłacona w walucie obcej, której zwrot następuje w forintach) lub w forintach, obejmujących warunki uznane za nieuczciwe lub które mogą być nieuczciwe. Warunki te podlegają uchyleniu (i w odpowiednich<?PAGE NO="10"?> przypadkach zastąpieniu innymi warunkami), a umowy denominowane w walucie obcej podlegają przeliczeniu na umowy denominowane w forintach. Instytucje kredytowe zobowiązane są wysłać konsumentom rozliczenie rachunków określające wynikające z tego konsekwencje finansowe. Kwoty nadpłacone przez konsumentów podlegają zwrotowi na ich rzecz.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Na tym tle wydawałoby się, że wprowadzenie odnośnych przepisów krajowych samo w sobie już wywołało oczekiwany przez Z. Szibera skutek w postaci nieważności warunków umownych, które uważał on za nieuczciwe. Spośród jego roszczeń przed sądem krajowym pozostają jedynie te, które wydają się przede wszystkim oparte na przepisach prawa krajowego niezwiązanych z żadnym znajdującym zastosowanie przepisem prawa Unii (w tym, na ile jest to możliwe do ustalenia, na dyrektywie 93/13): twierdzenia dotyczące niewypełnienia przez instytucję kredytową wymogu dotyczącego odpowiedniej oceny kredytu w ramach badania wypłacalności dłużnika, niemożność spłaty rat ze względu na brak określenia ich kwot oraz niemożność wpłaty kwoty w walucie obcej na rachunek prowadzony w forintach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Na tej podstawie wydaje się, że niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny ze względu na to, że opis okoliczności faktycznych i prawnych nie jest dostatecznie szczegółowy, aby umożliwić Trybunałowi udzielenie użytecznej odpowiedzi zgodnie z art. 267 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Mając powyższe na uwadze, odniosę się jednak do kwestii merytorycznych podniesionych przez sąd odsyłający, na wypadek, gdyby Trybunał nie zgodził się ze mną co do kwestii proceduralnych omówionych powyżej. W mojej analizie skupię się na zgodności §37 ustawy DH2 z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przyjmując założenie, że pomimo stosowania odnośnych przepisów krajowych Z. Sziber nadal ma w postępowaniu głównym aktualne roszczenia oparte na tej dyrektywie.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Co do istoty</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania pierwszego i drugiego</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>W pytaniach pierwszym i drugim, które można omówić wspólnie, sąd krajowy co do zasady zwraca się o wyjaśnienie, czy art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym wprowadzającym wymogi takie jak w § 37 ustawy DH2 dla powództw wnoszonych przez konsumentów, którzy w określonym czasie zawarli umowę kredytu zawierającą nieuczciwe warunki umowne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że system ochrony ustanowiony na mocy dyrektywy 93/13 opiera się na założeniu, iż konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120614">14 czerwca 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Banco Español de Crédito</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑618/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:349">EU:C:2012:349</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0039">39</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>; z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130314">14 marca 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Aziz</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑415/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:164">EU:C:2013:164</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. W związku z taką słabszą pozycją konsumenta art. 6 ust. 1 dyrektywy stanowi, że nieuczciwe warunki umowne nie są dla niego wiążące. Przepis ten należy uznać za równoważny z krajowymi przepisami mającymi w ramach krajowego porządku prawnego charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20161221">21 grudnia 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>Gutiérrez Naranjo i in.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑154/15, C‑307/15 i C‑308/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:980">EU:C:2016:980</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo.</P></NOTE>. Jest to przepis, który zmierza do zastąpienia ustanowionej przez umowę formalnej równowagi praw i obowiązków stron umowy rzeczywistą równowagą, która przywraca równość stron<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120614">14 czerwca 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Banco Español de Crédito</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑618/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:349">EU:C:2012:349</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>; z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130314">14 marca 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Aziz</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑415/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:164">EU:C:2013:164</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Z uwagi na charakter i znaczenie interesu publicznego, jakim jest ochrona konsumentów znajdujących się w słabszej pozycji względem przedsiębiorców, dyrektywa 93/13 zobowiązuje państwa członkowskie, co wynika z jej art. 7 ust. 1 w związku z jej motywem dwudziestym czwartym, do zapewnienia stosownych i skutecznych środków <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>mających na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140430">30 kwietnia 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kásler i Káslerné Rábai</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑26/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI>), pkt <REF.NP.ECR REF="NP0078">78</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Jednakże w braku harmonizacji krajowych procedur egzekwowania praw przysługujących konsumentom na podstawie dyrektywy 93/13 zasady określające dopuszczalność roszczeń opartych na zarzucanym nieuczciwym charakterze warunków w umowach konsumenckich należą do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na mocy zasady ich autonomii proceduralnej, jednak pod warunkiem, że nie są mniej korzystne niż w przypadku podobnych spraw o charakterze krajowym (zasada równoważności) oraz że nie uniemożliwiają lub nie czynią nadmiernie utrudnionym wykonywania praw przyznanych konsumentom przez prawo Unii (zasada skuteczności)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120614">14 czerwca 2012 r.</DATE>, <NAME.CASE>Banco Español de Crédito</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑618/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:349">EU:C:2012:349</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Na tym tle jasne wydaje się, że na pytania przedłożone w niniejszej sprawie nie można udzielić odpowiedzi w sposób abstrakcyjny, lecz niezbędna jest pogłębiona analiza właściwych przepisów krajowych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Taką analizę zasadniczo najlepiej przeprowadziłby sad krajowy. Mogą bowiem istnieć takie istotne aspekty przedmiotowych przepisów krajowych, które nie są znane Trybunałowi. Ponadto związki pomiędzy poszczególnymi przepisami i innymi istotnymi przepisami lub zasadami w danym państwie członkowskim mogą nie być dostatecznie jasne dla Trybunału. Tym bardziej jest to możliwe w sprawie takiej jak niniejsza, gdzie – pomimo złożenia przez strony uwag pisemnych i przeprowadzenia rozprawy – nadal brak jest jasności co do pewnych aspektów faktycznych sporu, a także zakresu i znaczenia odnośnych przepisów krajowych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Pomimo to zajmę stanowisko odnośnie do wątpliwości wyrażonych przez sąd odsyłający co do zgodności z dyrektywą 93/13 przepisów takich jak będące przedmiotem postępowania głównego na podstawie przyjętego przez mnie rozumienia właściwych okoliczności faktycznych i prawnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Moim zdaniem kluczową kwestią w niniejszym postępowaniu jest, czy przepisy krajowe takie jak art. 37 ustawy DH2 zapewniają zgodność z zasadami równoważności i skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający zwraca uwagę Trybunału na pewne szczególne aspekty odnośnych przepisów krajowych. Powództwo o stwierdzenie nieważności nieuczciwych warunków umownych wniesione przez konsumenta jest dopuszczalne (czy też może być rozpatrzone, jeśli sprawa jest już zawisła przed sądem) jedynie wtedy, gdy powód: (i) domaga się zastosowania skutków prawnych związanych z nieważnością umowy, (ii) żąda, by sąd zastosował, wśród skutków prawnych nieważności umowy, skutek polegający na orzeczeniu o ważności lub skuteczności umowy do dnia wydania wyroku, (iii) przedstawia wyraźne, wyrażone liczbowo żądanie, obejmujące także rozliczanie rachunków pomiędzy stronami (warunki te dalej zwane są razem <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>omawianymi wymogami proceduralnymi<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Sąd krajowy podkreśla, że wymogi te nie muszą być spełnione w przypadku powództw o stwierdzenie nieważności wnoszonych przez konsumentów działających poza zakresem odnośnych przepisów krajowych, a co więcej, mogą one utrudniać wykonywanie praw konsumentów na podstawie dyrektywy 93/13.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Jeżeli tak jest, należałoby odnieść się do kwestii, czy spełnione zostało kryterium równoważności.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">a)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Zasada równoważności</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Należy zatem ustalić, czy odnośne przepisy krajowe są, w sytuacji takiej, jak dotycząca Z. Szibera, <HT TYPE="ITALIC">nie mniej korzystne</HT> niż przepisy regulujące dochodzenie podobnych roszczeń na podstawie prawa krajowego. Moim zdaniem porównywalna jest tutaj sytuacja konsumenta, który zawarł umowę kredytu z instytucją kredytową i domaga się stwierdzenia całkowitej lub częściowej nieważności tej umowy na podstawie innej niż § 37 ustawy DH2<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Porównaj opinia rzecznika generalnego P. Légera w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Levez</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑326/96</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:220">EU:C:1998:220</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> (na przykład przepisów bezwzględnie obowiązujących zawartych w kodeksie cywilnym lub handlowym).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>W przypadku tych drugich postępowań – wynikające o ile rozumiem z § 239/A starego kodeksu cywilnego (obowiązującego do <DATE ISO="20140315">15 marca 2014 r.</DATE>) i § 6:108 nowego kodeksu cywilnego (obowiązującego od <DATE ISO="20140316">16 marca 2014 r.</DATE>) – odnośne wymogi proceduralne nie muszą być spełnione, aby powództwo było dopuszczalne (czy też aby postępowanie mogło być kontynuowane w dniu wejścia w życie nowych przepisów). Można zatem bez obaw stwierdzić, że wymogi te zobowiązują powoda do podjęcia dodatkowego wysiłku wiążącego się z określeniem szczegółów jego roszczeń.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Jednakże nie oznacza to, że kryterium równoważności nie jest spełnione. W istocie moim zdaniem błędem byłoby badanie odnośnych wymogów proceduralnych w oderwaniu od właściwego kontekstu, tak jak wydaje się to robić sąd krajowy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Trybunał stwierdził, że przy badaniu, czy dany przepis proceduralny prawa krajowego jest mniej korzystny niż w przypadku podobnych spraw o charakterze krajowym, należy w każdym przypadku uwzględnić miejsce tego przepisu w systematyce całego postępowania, przebieg odnośnego postępowania oraz szczególne cechy, jakie wykazuje ono przed różnymi instancjami krajowymi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981201">1 grudnia 1998 r.</DATE>, <NAME.CASE>Levez</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑326/96</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:577">EU:C:1998:577</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. Zobacz również wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20131205">5 grudnia 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Asociación de Consumidores Independientes de Castilla y León</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:800">EU:C:2013:800</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0034">34</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Podkreślam, że procedury sądowe ustanowione w odnośnych przepisach krajowych, ujęte w całości, różnią się od procedur przewidzianych w porównywalnych sytuacjach. Ustawodawca węgierski nie tylko wprowadził nowe (prawdopodobnie bardziej surowe) wymogi dopuszczalności względem konsumentów, którzy chcą mieć dostęp do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>zwykłych<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> postępowań sądowych, lecz wymogi te zostały wprowadzone w celu zapewnienia dostępu do nowych i innych postępowań sądowych, które w dziedzinach regulowanych tymi przepisami zastępują zwykłe procedury.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Oznacza to, że ocena równoważności odnośnych przepisów krajowych musi uwzględniać cel i główne cechy nowych procedur w porównaniu do podobnych postępowań krajowych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981201">1 grudnia 1998 r.</DATE>, <NAME.CASE>Levez</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑326/96</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:577">EU:C:1998:577</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Prawidłowe podejście, jakie należy przyjąć w niniejszej sprawie, będzie polegało na zbadaniu, czy nowe procedury (których jeden z aspektów stanowią rozważane wymogi proceduralne) <HT TYPE="ITALIC">rozpatrywane jako całość</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zobacz podobnie opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Margarit Panicello</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑503/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:696">EU:C:2016:696</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0135">135</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> zapewniają konsumentom równie skuteczną, praktyczną i terminową ochronę praw opartych na dyrektywie 93/13 jak ta przyznana przez zwykłe przepisy proceduralne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Z uwagi na kontekst, w jakim przepisy te zostały wprowadzone, nowe procedury wydają mi się zapewniać wręcz <HT TYPE="ITALIC">bardziej</HT> skuteczną ochronę praw przyznanych konsumentom na mocy dyrektywy 93/13 niż ochrona wynikająca ze zwykłych przepisów proceduralnych. Jest tak dlatego, że – jak zostanie wykazane poniżej – te nowe przepisy połączyły procedury, które konsumenci i instytucje kredytowe w zwykłym trybie musieli przejść w celu zmiany lub stwierdzenia nieważności umowy<?PAGE NO="13"?> kredytu, w ten sposób przyspieszając rozstrzygnięcie sporu pomiędzy nimi i obniżając jego koszty. W istocie sama zmiana lub stwierdzenie nieważności umowy kredytu zazwyczaj nie wystarcza dla rozstrzygnięcia sporu pomiędzy konsumentem a instytucją kredytową (jak wynika to choćby z wyroku Kásler<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140430">30 kwietnia 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kásler i Káslerné Rábai</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑26/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Jak już wspomniałem, niniejsza sprawa wynikła z jednej z wielu umów o kredyt konsumencki denominowanych w walucie obcej, jakie w ostatnich latach zostały zawarte na Węgrzech, które następnie przełożyły się na dużą liczbę powództw wniesionych przed sądy krajowe. Umowy te często zawierały pewne nieuczciwe warunki. Ustawodawca węgierski, opierając się na zasadach określonych przez Kúria (sąd najwyższy) w wyroku z dnia <DATE ISO="20140616">16 czerwca 2014 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Zobacz przypis 5 powyżej.</P></NOTE>, który z kolei czerpał odpowiednie wnioski z wyroku Trybunału w sprawie Kásler<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140430">30 kwietnia 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kásler i Káslerné Rábai</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑26/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, miał na celu rozwiązanie tej sytuacji na przyszłość poprzez przyjęcie ustaw DH1, DH2 i DH3. Instrument przyjęty w tym celu miał dać konsumentom będącym w tej sytuacji łatwiejszy i szybszy sposób sądowego dochodzenia przysługujących im praw, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa zainteresowanych instytucji kredytowych do obrony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Nieuczciwy charakter pewnych postanowień umownych (które podlegały badaniu przez Trybunał w sprawie Kásler) albo został zatem stwierdzony przez prawo, albo przepisy zakładały, że postanowienia te są nieuczciwe, i umowy kredytu denominowane w walutach obcych zostały przekształcone na umowy denominowane w forintach węgierskich. Zostały wprowadzone także specjalne procedury w celu określenia prawnych i finansowych skutków wynikających z częściowej lub całkowitej nieważności umów. W tym celu ustawodawca połączył w jedną procedurę dwie niezależne procedury, które konsumenci i instytucje kredytowe w zwykłym trybie musieli przejść: pierwsza procedura dotyczyła zarzucanego nieuczciwego charakteru warunków umownych i wynikającego z tego skutku polegającego na częściowej lub całkowitej nieważności umowy, natomiast druga procedura dotyczyła finansowych konsekwencji stwierdzenia częściowej lub całkowitej nieważności umowy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Wydaje się, że rząd węgierski ma dużo racji, gdy wskazuje, że wskutek połączenia dwóch powyżej opisanych procedur w jedną, w której ocena pewnych aspektów sporu (nieuczciwy charakter pewnych postanowień umownych) nie jest pozostawiona sądowi, lecz jest określona przepisami, a ustalenie skutków prawnych rozstrzygnięcia sądu jest ułatwione (poprzez wymóg wyjaśnienia przez powoda jego roszczeń) – ochrona praw, jakie zainteresowani konsumenci wywodzą z dyrektywy 93/13, jest w sytuacjach objętych nowymi przepisami, prawdopodobnie bardziej skuteczna niż wynikająca ze zwykłych przepisów. Bardziej ogólnie, nowe procedury wydają się zwiększać pewność prawa zarówno po stronie konsumentów, jak i instytucji kredytowych, a także w miarę możliwości unikać skomplikowanych i długich postępowań, które mogłyby przeciążyć system sądowy i prowadzić do niejednolitości orzecznictwa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Aby nowe procedury osiągnęły swój (uzasadniony) cel, konieczne wydaje się wymaganie od powoda, aby dokonał dodatkowego wysiłku celem wyjaśnienia swych roszczeń przed sądem krajowym w odniesieniu do ewentualnej nieważności umowy oraz wynikających z niej prawnych i finansowych skutków. Ma to tym większe znaczenie, jeśli wziąć pod uwagę, że ten dodatkowy wysiłek wiążący się z wyjaśnieniami ma zostać podjęty już po dostosowaniu umowy do nowych przepisów. Zatem nowe wymogi wydają się być nieodłącznie związane z konkretnym systemem ochrony sądowej wprowadzonym przez odnośne przepisy krajowe<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Porównaj opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Alassini i in.</NAME.CASE>, od <NO.CASE>C‑317/08 do C‑320/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:720">EU:C:2009:720</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. System ten w świetle okoliczności omawianych spraw w istocie wydaje się bardziej korzystny niż ten mający zastosowanie w przypadku podobnych spraw o charakterze krajowym.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Z tych powodów wyrażam opinię, że przepisy krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym są zgodne z zasadą równoważności.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">b)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Zasada skuteczności</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Pozostaje zatem ustalić, czy odnośne wymogi proceduralne są także zgodne z zasadą skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Z powyżej przedstawionych rozważań wydaje się wynikać, że tak jest. Wyjaśniłem już, że odnośne przepisy krajowe wprowadzają procedury, które w świetle okoliczności sprawy mogą prawdopodobnie pozwolić na prostsze, szybsze i tańsze rozstrzyganie sporów pomiędzy konsumentami a instytucjami kredytowymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>W każdym razie trudno mi uzmysłowić sobie, w jaki sposób dwa pierwsze wymogi wymienione w pkt 42 powyżej miałyby uniemożliwiać lub nadmiernie utrudniać konsumentom, których dotyczą nowe przepisy, korzystanie z uprawnień przyznanych dyrektywą 93/13. Wysiłek, jakiego wymaga się od konsumenta, aby z jednej strony zwrócił się do sądu o zastosowanie skutków prawnych związanych z (całkowitą lub częściową) nieważnością umowy, oraz z drugiej strony, zwrócił się do sądu, aby ten zastosował, wśród skutków prawnych nieważności, skutek polegający na orzeczeniu, że umowa jest ważna lub wywołuje skutki do dnia wydania orzeczenia, wydaje się raczej niewygórowany. W mojej opinii wymogi te służą temu, aby konsumenci sformułowali swoje żądania przed sądem w sposób bardziej jasny i bezpośredni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Poza wszystkim wydaje się, że niezależnie od przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie konsument znajdujący się w takiej sytuacji jak Z. Sziber prędzej czy później w toku postępowania będzie musiał przedstawić sądowi swój pogląd na skutki prawne i finansowe wynikające z częściowej bądź całkowitej nieważności umowy kredytu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Te same względy będą miały odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do trzeciego wymogu wymienionego w pkt 42 powyżej. Zgodnie z tym wymogiem konsumenci zobowiązani są przedstawić <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>wyraźne<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> i <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>wyrażone liczbowo<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/> żądanie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Jak wyjaśnili podczas rozprawy rząd węgierski i ERSTE Bank, szczegółowe zasady dotyczące rozliczania rachunków ustanowione w odnośnych przepisach krajowych odnoszą się wyłącznie do instytucji kredytowych, a nie do konsumentów.</P></NOTE>. Innymi słowy, konsumenci muszą jedynie wskazać, jaką kwotę uważają za nadpłaconą, i uczynić to w sposób wyraźny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Nie wydaje mi się to być szczególnie obciążającym zadaniem dla powodów, tym bardziej że mogą oni odwołać się do szczegółowego rozliczenia rachunków, które zgodnie z odnośnymi przepisami krajowymi instytucja kredytowa zobowiązana jest przesłać wszystkim zainteresowanym konsumentom. Logiczne wydaje się, że jeżeli konsument uważa, że przysługują mu roszczenia przekraczające te wynikające z rozliczenia rachunków, które otrzymał i zaakceptował (lub które zostało uznane za ostateczne przez sąd krajowy), to wymaga się od niego przedstawienia dokumentu, wyjaśnienia stanowiska i określenia liczbowego nowych roszczeń.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań nie widzę w aktach sprawy żadnego argumentu, który pozwalałby przyjąć, że nowe wymogi mogą w ogólności uniemożliwić lub znacznie utrudnić konsumentom korzystanie z praw przyznanych im dyrektywą 93/13 w dziedzinie objętej odnośnymi przepisami krajowymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Rzeczywiście nie można wykluczyć, że w określonych przypadkach nowe wymogi będą miały niekorzystne konsekwencje dla konsumentów pragnących wytoczyć postępowanie dotyczące warunków, które uważają za nieuczciwe, zawartych w umowach objętych zakresem odnośnych przepisów krajowych, lecz nieuznanych zgodnie z tymi przepisami za nieważne. Może tak być w istocie w przypadku Z. Szibera: zgodnie z nowymi przepisami brak działania z jego strony może<?PAGE NO="15"?> spowodować oddalenie powództwa, podczas gdy na podstawie zwykłych przepisów postępowanie byłoby kontynuowane. Jednakże okoliczność, że niektórzy konsumenci, ze względu na swoją bierność czy też brak aktywności, mogą uznać nowe procedury za niekorzystne, nie oznacza, że zasada skuteczności nie jest przestrzegana. W istocie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, konieczność poszanowania zasady skuteczności nie może sięgać tak dalece, by w pełni zastępować całkowitą bierność zainteresowanego konsumenta<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20151001">1 października 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>ERSTE Bank Hungary</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑32/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:637">EU:C:2015:637</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Trybunał stwierdził także, że przepisy, które są racjonalnie uzasadnione zasadami takimi jak pewność prawna lub właściwe prowadzenie postępowania, nie naruszają zasady skuteczności nawet wtedy, gdy ich naruszenie może prowadzić do odrzucenia, w całości lub w części, wniesionego powództwa<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981201">1 grudnia 1998 r.</DATE>, <NAME.CASE>Levez</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑326/96</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:577">EU:C:1998:577</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo.</P></NOTE>. Podobnie Trybunał orzekł, że fakt wprowadzenia przepisami krajowymi dodatkowych etapów w dostępie do sądów krajowych w pewnych określonych okolicznościach niekoniecznie wpływa na skuteczną ochronę sądową praw jednostki. W szczególności jest tak w sytuacji, gdy wprowadzone ograniczenia mają rzeczywiście na celu osiągnięcie celów pozostających w interesie ogólnym i nie są nieproporcjonalne w stosunku do tych celów<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100318">18 marca 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Alassini i in.</NAME.CASE>, od <NO.CASE>C‑317/08 do C‑320/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:146">EU:C:2010:146</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0061">61</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0066">66</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. W tym względzie należy mieć na uwadze, że istnieje oczywisty związek pomiędzy zasadą skuteczności a prawem podstawowym do skutecznej ochrony sądowej: zob. m.in. opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Alassini i in.</NAME.CASE>, od <NO.CASE>C‑317/08 do C‑320/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:720">EU:C:2009:720</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>; opinia rzecznika generalnego N. Jääskinena w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Liivimaa Lihaveis</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑562/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:155">EU:C:2014:155</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Wyrażam zatem pogląd, że w niniejszej sprawie spełnione jest również kryterium skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Proponuję zatem, aby Trybunał na pierwsze i drugie pytanie udzielił odpowiedzi, że zgodnie z prawidłową wykładnią art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi on na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu wprowadzającemu wymogi takie jak zawarte w § 37 ustawy DH2 dla powództw wnoszonych przez konsumentów, którzy w określonym czasie zawarli umowy kredytu zawierające nieuczciwe warunki umowne.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania trzeciego</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>W pytaniu trzecim i ostatnim sąd odsyłający zwraca się o wyjaśnienie, czy przepisy dyrektywy 93/13 znajdują także zastosowanie do sytuacji, w których nie istnieje element transgraniczny. W tym kontekście sąd odsyłający pyta, czy w sytuacji takiej jak w postępowaniu głównym ten element transgraniczny może mieć swój wyraz w fakcie, że umowa kredytu była denominowana w walucie obcej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Wydaje się, że pytanie to oparte jest na nieprawidłowym rozumieniu orzecznictwa Trybunału przytoczonego w odesłaniu prejudycjalnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Ugruntowaną zasadą prawa Unii jest, że przepisy traktatu dotyczące praw podstawowych nie znajdują zastosowania do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20161115">15 listopada 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ullens de Schooten</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑268/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:874">EU:C:2016:874</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo. Zobacz także moja opinia w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Venturini i in.</NAME.CASE> (od <NO.CASE>C‑159/12 do C‑161/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:529">EU:C:2013:529</NO.ECLI>), pkt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Jednakże niniejsza sprawa nie dotyczy przepisów traktatu o prawach podstawowych, lecz ustawodawstwa Unii harmonizującego konkretną dziedzinę prawa w państwach członkowskich. Zatem przepisy zawarte w ustawodawstwie Unii mają zastosowanie niezależnie od sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym będącej przedmiotem postępowania głównego. Fakt, że rozważane umowy kredytu były denominowane w walucie obcej, nie ma zatem znaczenia dla stosowania przepisów dyrektywy 93/13.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="16"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił na pytanie trzecie odpowiedzi, że przepisy dyrektywy 93/13 mają zastosowanie także sytuacjach niemających charakteru transgranicznego.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Podsumowanie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Podsumowując, proponuję, aby Trybunał stwierdził, że wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Fővárosi Törvényszék (sąd stołeczny w Budapeszcie, Węgry) jest niedopuszczalny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Ewentualnie proponuję, aby Trybunał na pytania prejudycjalne udzielił następującej odpowiedzi:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia <DATE ISO="19930405">5 kwietnia 1993 r.</DATE> w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich nie stoi na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu wprowadzającemu wymogi takie jak wymogi zawarte w § 37 ustawy XL z 2014 r. dla powództw wnoszonych przez konsumentów, którzy w określonym czasie zawarli umowy kredytu zawierające nieuczciwe warunki umowne;</P></ITEM><ITEM><P>przepisy dyrektywy 93/13 mają zastosowanie także sytuacjach niemających charakteru transgranicznego.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>