KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 4.10.2021
COM(2021) 624 final
2021/0317(NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii
{SWD(2021) 284 final}
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 4.10.2021
COM(2021) 624 final
2021/0317(NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii
{SWD(2021) 284 final}
2021/0317 (NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności 1 , w szczególności jego art. 20,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Pandemia COVID-19 ma destrukcyjny wpływ na gospodarkę Finlandii. W 2019 r. produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca Finlandii wyniósł 139 % średniej unijnej. Według prognozy Komisji z lata 2021 r. realny PKB Finlandii zmalał w 2020 r. o 2,8 %, a jego łączny spadek w latach 2020 i 2021 wyniesie zgodnie z przewidywaniami 0,1 %. Długoterminowe aspekty mające wpływ na średnioterminowe wyniki gospodarcze obejmują powolny wzrost wydajności, duże potrzeby inwestycyjne w zakresie zielonej transformacji oraz badań i rozwoju, rosnący poziom zadłużenia gospodarstw domowych oraz wydajność systemu opieki społecznej i zdrowotnej.
(2)W dniach 9 lipca 2019 r. i 20 lipca 2020 r. Rada skierowała do Finlandii zalecenia w kontekście europejskiego semestru. W szczególności Rada zaleciła Finlandii poprawę opłacalności usług socjalnych i zdrowotnych oraz równego dostępu do nich, rozwiązanie problemu niedoboru pracowników służby zdrowia, zwiększenie zachęt do podejmowania pracy, działanie na rzecz podnoszenia umiejętności i aktywnego włączenia, wspieranie zatrudnienia i wzmocnienie aktywnych polityk rynku pracy, skoncentrowanie polityki inwestycyjnej na badaniach naukowych i innowacjach oraz zielonej i cyfrowej transformacji, wzmocnienie monitorowania zadłużenia gospodarstw domowych oraz zapewnienie skutecznego nadzoru i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Po dokonaniu oceny stanu wdrożenia tych zaleceń krajowych na chwilę przedłożenia planu odbudowy i zwiększania odporności („RRP”) Komisja stwierdza, że zalecenia dotyczące podjęcia – zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia paktu stabilności i wzrostu – wszelkich działań niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy zostały w pełni wdrożone. Poczyniono znaczne postępy w odniesieniu do zalecenia w sprawie wdrożenia środków mających na celu zapewnienie płynności firmom, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom.
(3)W zaleceniu Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro wezwano państwa członkowskie będące członkami strefy euro do podjęcia działań, w tym poprzez ich RRP, m.in. w celu zapewnienia kursu polityki wspierającego odbudowę oraz dalszej poprawy konwergencji i odporności oraz trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. W zaleceniu Rady wezwano również państwa członkowskie należące do strefy euro do wzmocnienia krajowych ram instytucjonalnych, zapewnienia stabilności makrofinansowej, dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej i wzmocnienia międzynarodowej roli euro.
(4)W dniu 27 maja 2021 r. Finlandia przedstawiła Komisji swój krajowy RRP, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Plan ten złożono po przeprowadzeniu – zgodnie z krajowymi uregulowaniami – procesu konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi, partnerami społecznymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, organizacjami młodzieżowymi i innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami. Poczucie odpowiedzialności krajowej za RRP jest podstawą ich pomyślnej realizacji oraz ich trwałego wpływu na szczeblu krajowym i wiarygodności na szczeblu europejskim Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność RRP, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia.
(5)RRP powinny służyć realizacji ogólnych celów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ustanowionego rozporządzeniem (UE) 2021/241 („RRF”) oraz Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy ustanowionego rozporządzeniem Rady (UE) 2020/2094 2 w celu wspierania odbudowy po kryzysie wywołanym COVID-19. Powinny one promować spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Unii poprzez przyczynianie się do realizacji sześciu filarów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241.
(6)Realizacja RRP państw członkowskich będzie wymagać skoordynowanego wysiłku obejmującego reformy i inwestycje w całej Unii. Dzięki ich skoordynowanej realizacji, przy jednoczesnym wdrożeniu projektów transgranicznych i dotyczących wielu krajów, te reformy i inwestycje będą wzajemnie się wzmacniać i generować pozytywne efekty zewnętrzne w całej Unii. W związku z tym około jedna trzecia wpływu RRF na wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w państwach członkowskich będzie wynikać z efektów zewnętrznych pochodzących z innych państw członkowskich.
Wyważona reakcja przyczyniająca się do realizacji sześciu filarów
(7)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. a) i kryterium 2.1 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP stanowi w dużym stopniu (rating A) kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną, tym samym przyczyniając się odpowiednio do realizacji wszystkich sześciu filarów, o których mowa w art. 3 tego rozporządzenia, z uwzględnieniem szczególnych wyzwań dotyczących danego państwa członkowskiego oraz alokacji finansowej dla tego państwa.
(8)RRP obejmuje środki, które przyczyniają się do realizacji wszystkich sześciu filarów, a znaczna liczba komponentów RRP dotyczy więcej niż jednego filaru jednocześnie. Takie podejście sprzyja zapewnieniu kompleksowego i spójnego podejścia do każdego filaru. Ponadto, biorąc pod uwagę szczególne wyzwania stojące przed Finlandią, szczególny nacisk na zieloną transformację oraz inteligentny, zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, a także ogólne znaczenie poszczególnych filarów, RRP stanowi w dużym stopniu kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną.
(9)W odniesieniu do filaru dotyczącego zielonej transformacji, znaczna liczba działań zawartych w RRP przyczynia się do realizacji celu Finlandii, jakim jest osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2035 r. Działania te obejmują w szczególności reformy i inwestycje zwiększające udział odnawialnych źródeł energii w koszyku energetycznym, dekarbonizację przemysłu, ograniczenie emisji z budynków publicznych i prywatnych oraz promowanie niskoemisyjnych środków transportu.
(10)Aby promować inteligentny, zrównoważony wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, w RRP przewidziano działania mające na celu podniesienie wskaźnika zatrudnienia, przyciągnięcie międzynarodowych talentów i zwiększenie wydajności. Aby złagodzić niekorzystne wstrząsy i lepiej reagować na kryzysy, w RRP zawarto działania mające na celu rozwiązanie długotrwałych problemów związanych z równym dostępem do systemu opieki zdrowotnej i ochrony socjalnej oraz ich opłacalnością. RRP kompleksowo obejmuje filar transformacji cyfrowej w jego różnych wymiarach, przy czym kilka komponentów jest bezpośrednio lub pośrednio ukierunkowanych na transformację cyfrową. Mimo że Finlandia jest światowym liderem w dziedzinie technologii cyfrowych, RRP ma zaradzić utrzymującym się brakom w infrastrukturze cyfrowej poprzez poprawę i rozbudowę szybkich sieci szerokopasmowych. Ponadto reformy i inwestycje mają wspierać transformację cyfrową przedsiębiorstw i sektora publicznego, w tym w dziedzinie opieki społecznej i zdrowotnej, podnosić umiejętności cyfrowe, wspierać badania i innowacje w zakresie technologii cyfrowych, wspierać rozwój cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa informacji oraz inwestować w transformację cyfrową usług kolejowych.
(11)Oczekuje się, że RRP przyczyni się do zwiększenia spójności i konwergencji poprzez niwelowanie istniejących różnic regionalnych w świadczeniu usług publicznych, jak również utrzymujących się braków w dostępie do łączy szerokopasmowych. Jeżeli chodzi o politykę na rzecz następnego pokolenia, reformy i inwestycje mają na celu wspieranie kształcenia ciągłego, w tym poprzez bardziej zintegrowane platformy cyfrowe i usługi internetowe, oraz zwiększenie liczby miejsc na studiach wyższych związanych z sektorami dotkniętymi niedoborem siły roboczej.
Sprostanie wszystkim wyzwaniom wskazanym w zaleceniach krajowych lub znacznej części tych wyzwań
(12)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) i kryterium 2.2. załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP ma przyczynić się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom lub znacznej części wyzwań (rating A), które zostały wskazane w skierowanych do Finlandii zaleceniach krajowych, w tym w zakresie ich aspektów fiskalnych, lub wyzwaniom wskazanym w innych stosownych dokumentach formalnie przyjętych przez Komisję w ramach europejskiego semestru.
(13)RRP obejmuje obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które przyczyniają się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym określonym w zaleceniach krajowych skierowanych przez Radę do Finlandii w ramach europejskiego semestru w 2019 r. i w 2020 r. lub znacznej części tych wyzwań, zwłaszcza w obszarach umiejętności, aktywnego włączenia, zintegrowanych usług dla osób bezrobotnych i biernych zawodowo, badań naukowych i innowacji, transformacji niskoemisyjnej i energetycznej oraz monitorowania zadłużenia gospodarstw domowych. Reformy i inwestycje przewidziane w RRP mają również sprzyjać zwiększeniu opłacalności usług socjalnych i zdrowotnych oraz zapewnieniu równego dostępu do nich. Ponadto uwzględniono działania na rzecz skuteczniejszego nadzoru i egzekwowania ram dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy.
(14)RRP zawiera szereg ukierunkowanych reform i inwestycji służących wsparciu zatrudnienia i zwiększeniu wskaźnika zatrudnienia poprzez poprawę zintegrowanych usług dla osób bezrobotnych i biernych zawodowo; przewiduje również aktywną politykę rynku pracy, skoncentrowaną w szczególności na młodzieży i osobach o ograniczonej zdolności do pracy. Uwzględniono działania mające na celu podniesienie umiejętności przydatnych na rynku pracy, zwłaszcza w kontekście zielonej i cyfrowej transformacji, w tym w odniesieniu do osób należących do grup o niskich kwalifikacjach, które są niedostatecznie reprezentowane.
(15)Oczekuje się, że RRP przyczyni się do zwiększenia odporności systemu opieki społecznej i zdrowotnej. Reforma strukturalna dotycząca gwarancji opieki w ramach reformy opieki społecznej i zdrowotnej w połączeniu ze znacznymi inwestycjami ma według przewidywań poprawić równy dostęp do usług socjalnych i zdrowotnych oraz zwiększyć ich opłacalność. Nacisk kładzie się przede wszystkim na zmianę wzorców w zakresie opieki zdrowotnej, zapewnienie nowych, w szczególności cyfrowych, rozwiązań, wczesne wykrywanie problemów oraz rozwój łatwo dostępnych usług socjalnych i zdrowotnych. Towarzyszą temu działania mające na celu poprawę opłacalności poprzez ukierunkowane działania w zakresie cyfryzacji, w tym zwiększenie dostępności danych i zakresu podejmowania decyzji w oparciu o dowody, a także wykorzystanie rozwiązań w zakresie e-zdrowia. Celem RRP jest również zwiększenie liczby miejsc na studiach wyższych związanych z sektorami, w których występują niedobory siły roboczej. Ma to przyczynić się do rozwiązania problemu niedoboru pracowników służby zdrowia w perspektywie średnioterminowej.
(16)W RRP położono zdecydowany nacisk na inwestycje w badania naukowe i innowacje, zieloną i cyfrową transformację, transformację niskoemisyjną i energetyczną oraz zrównoważoną i efektywną infrastrukturę. Programy subsydiowania mają na celu pobudzenie inwestycji w nowe technologie czystej energii, promowanie korzystania z pojazdów niskoemisyjnych i bezemisyjnych oraz dekarbonizację przemysłu. Ukierunkowane działania wspierają inwestycje cyfrowe, w tym w infrastrukturę cyfrową, mikroelektronikę, 6G, sztuczną inteligencję i informatykę kwantową.
(17)Zalecenia dotyczące natychmiastowej reakcji na pandemię środkami polityki fiskalnej można uznać za wykraczające poza zakres RRP Finlandii, niezależnie od faktu, że Finlandia zasadniczo adekwatnie i wystarczająco zareagowała na potrzebę natychmiastowego wsparcia gospodarki za pomocą środków fiskalnych w latach 2020 i 2021, zgodnie z postanowieniami ogólnej klauzuli wyjścia paktu stabilności i wzrostu. Ponadto zalecenie dotyczące poczynienia wystarczających postępów w realizacji średniookresowego celu budżetowego w 2020 r. nie jest już aktualne ze względu zarówno na zakończenie odpowiedniego okresu budżetowego, jak i uruchomienie w marcu 2020 r. ogólnej klauzuli wyjścia paktu stabilności i wzrostu w kontekście kryzysu związanego z COVID-19.
Przyczynienie się do potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej
(18)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. c) i kryterium 2.3 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP ma mieć duży wpływ (rating A) na wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenie miejsc pracy oraz zwiększenie odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej Finlandii, przyczyniając się do realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym poprzez promowanie polityki na rzecz dzieci i młodzieży, złagodzenia skutków gospodarczych i społecznych kryzysu związanego z COVID-19, a przez to do wzmocnienia spójności i konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii.
(19)Z symulacji przedstawionych przez służby Komisji wynika, że RRP wraz z pozostałymi środkami Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy może przyczynić się do zwiększenia PKB Finlandii do 2026 r. o wartość wynoszącą od 0,4 % do 0,6 %, bez uwzględniania ewentualnych pozytywnych skutków reform strukturalnych, które mogą być znaczące. RRP obejmuje znaczną liczbę reform i inwestycji, które mają promować inteligentny i zrównoważony wzrost zgodnie z europejską strategią przemysłową, wspierać zieloną i cyfrową transformację, a także przeciwdziałać skutkom kryzysu, zwiększając jednocześnie konkurencyjność i potencjał wzrostu Finlandii. Działania te mają również rozwiązać problem niedoboru pracowników z odpowiednimi umiejętnościami, złagodzić problem bezrobocia strukturalnego oraz wspierać inwestycje prywatne i rozwój MŚP. Znaczny nacisk, jaki w RRP położono na transformację cyfrową, powinien pobudzić wzrost wydajności i inwestycje w innowacje.
(20)RRP przyczynia się do wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym zasad dotyczących równouprawnienia płci, równych szans, aktywnego wspierania zatrudnienia, włączenia osób niepełnosprawnych oraz kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie, a także innych inicjatyw UE, takich jak europejski program na rzecz umiejętności, europejska inicjatywa przewodnia „Zmiana kwalifikacji i podnoszenie kwalifikacji”, zalecenie Rady w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego i ścieżek poprawy umiejętności oraz zalecenie w sprawie skutecznego aktywnego wspierania zatrudnienia (EASE). RRP jest zgodny z gwarancją dla młodzieży. W szczególności przewidywane wsparcie zintegrowanych usług w zakresie zatrudnienia, zdrowia, opieki społecznej i edukacji dla młodzieży ma pomóc w zapobieganiu wykluczeniu społecznemu młodych ludzi i poprawić ich perspektywy zatrudnienia.
(21)RRP ma również na celu złagodzenie zaległości, które pojawiły się w zakresie usług opiekuńczych w wyniku pandemii COVID‑19, oraz poprawę odporności systemu opieki społecznej i zdrowotnej, a tym samym zwiększenie odporności instytucjonalnej, zmniejszenie podatności na wstrząsy i przyczynienie się do wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych.
(22)Oczekuje się, że RRP przyczyni się do zwiększenia spójności i konwergencji poprzez zniwelowanie istniejących różnic regionalnych w świadczeniu usług. Poprawa spójności powinna zostać osiągnięta głównie dzięki większej integracji publicznych służb zatrudnienia, rozszerzeniu zintegrowanych usług w zakresie zdolności do pracy i zdrowia psychicznego na nowe regiony oraz wzmocnieniu zintegrowanych, kompleksowych usług dla młodzieży w gminach.
Zasada „Nie czyń poważnych szkód”
(23)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. d) i kryterium 2.4 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP ma przyczynić się do zapewnienia, aby żadne z działań (rating A) służących realizacji reform i projektów inwestycyjnych ujętych w RRP nie czyniło poważnych szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 3 (zasada „nie czyń poważnych szkód”).
(24)W RRP zapewnia się, aby żadna z reform i inwestycji nie powodowała poważnych szkód w zakresie żadnego z sześciu celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, obejmujących: łagodzenie zmian klimatu i adaptację do nich, zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę oraz ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów. W odniesieniu do wszystkich działań ujętych w RRP Finlandia przedstawiła uzasadnienia w oparciu o wytyczne techniczne Komisji Europejskiej dotyczące zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C 58/01). W stosownych przypadkach Finlandia zaproponowała podjęcie działań ograniczających ryzyko lub uwzględniła w projekcie działań konkretne elementy pozwalające uniknąć poważnych szkód, a wdrożenie tych działań zostanie zapewnione za pomocą odpowiednich kamieni milowych.
(25)Szczególną uwagę zwrócono na działania, których wpływ na cele środowiskowe uzasadnia ścisłą kontrolę. Fiński RRP obejmuje kilka kompleksowych programów inwestycyjnych, których zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód” nie można stwierdzić przed etapem ich realizacji. Dotyczy to w szczególności strategicznych systemów wsparcia obejmujących instalacje w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, jak również innych szeroko zakrojonych systemów wsparcia, w tym inwestycji w infrastrukturę energetyczną, wsparcia w zakresie wychwytywania i utylizacji wodoru i dwutlenku węgla, a także inwestycji w BRI wspierających zieloną transformację. Kryteria kwalifikowalności w przyszłych zaproszeniach do składania wniosków powinny być tak formułowane, aby wykluczać szkodliwe działania umożliwiać wybór tylko działań zgodnych z unijnymi i krajowymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Weryfikacja zgodności inwestycji z zasadą „nie czyń poważnych szkód” powinna stać się wiążąca dzięki kamieniowi milowemu związanemu z ogłoszeniem każdego zaproszenia do składania projektów.
Przyczynienie się do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej
(26)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. e) i kryterium 2.5 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP zawiera działania, które przyczyniają się w dużym stopniu (rating A) do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej, lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów klimatycznych stanowią kwotę wynoszącą 50,1 % łącznej alokacji w ramach RRP, obliczoną zgodnie z metodyką określoną w załączniku VI do tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 17 tego rozporządzenia RRP jest spójny z informacjami zawartymi w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030.
(27)Oczekuje się, że reformy i inwestycje znacząco przyczynią się do postępów w realizacji celów Finlandii w zakresie dekarbonizacji i transformacji energetycznej, określonych w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu do 2030 r. (NECP 2030), co będzie stanowić wkład w realizację wartości docelowej Unii w dziedzinie klimatu. Znaczna liczba środków zawartych w RRP służy realizacji celu klimatycznego; wiele środków przyczynia się również do osiągnięcia celu środowiskowego, w tym różnorodności biologicznej. Ponadto niektóre środki sprzyjające łagodzeniu zmiany klimatu mogą być również korzystne dla zachowania różnorodności biologicznej, ponieważ zmiana klimatu jest jednym z głównych zagrożeń dla różnorodności biologicznej. Oczekuje się, że wdrożenie tych środków będzie miało trwały wpływ, w szczególności poprzez przyczynianie się do zielonej transformacji, większej różnorodności biologicznej i ochrony środowiska.
(28)Inwestycje w technologie energii odnawialnej stanowią dużą część działań wspierających cele klimatyczne. Inne znaczące środki sprzyjające realizacji celów klimatycznych lub środowiskowych wynikają z inwestycji w dekarbonizację przemysłu, zmniejszenie emisji z zasobów budowlanych i w sektorze transportu oraz zwiększenie wskaźników recyklingu i ponownego wykorzystania. W RRP uwzględniono również pakiet inwestycji w BRI w celu wsparcia zielonej transformacji.
Przyczynianie się do transformacji cyfrowej
(29)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. f) i kryterium 2.6 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP zawiera działania, które przyczyniają się w dużym stopniu (rating A) do transformacji cyfrowej lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów cyfrowych stanowią kwotę wynoszącą 27,0 % łącznej alokacji w ramach RRP, obliczoną zgodnie z metodyką określoną w załączniku VII do tego rozporządzenia.
(30)Działania przewidziane w RRP ułatwiają Finlandii sprostanie wyzwaniom, jakie stoją przed nią w związku z transformacją cyfrową. W szczególności, mimo że łączność cyfrowa w Finlandii jest ogólnie dobrze rozwinięta, na obszarach wiejskich brakuje infrastruktury cyfrowej. Wsparcie na rzecz szybkich łączy szerokopasmowych powinno przyczynić się do poprawy dostępności szybkich połączeń na obszarach słabo zaludnionych, co przyniesie korzyści w zakresie wydajności i utrzymania działalności gospodarczej w tych regionach. Aby zaradzić niedoborowi wykwalifikowanych pracowników w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), pomimo ogólnie wysokiego poziomu umiejętności cyfrowych wśród ludności fińskiej, RRP obejmuje działania w celu zwiększenia liczby dostępnych miejsc na studiach w dziedzinach związanych z sektorem ICT oraz reformę ram kształcenia ciągłego, a także wzmocnienie promocji umiejętności cyfrowych.
(31)Oczekuje się, że reformy i inwestycje przewidziane w RRP przyczynią się do transformacji cyfrowej w Finlandii w wielu obszarach, poprzez wspieranie cyfryzacji przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, oraz sektora publicznego, wspieranie cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa informacji, a także wspieranie badań i innowacji w zakresie kluczowych technologii, w tym półprzewodników, sztucznej inteligencji i 6G. Transformację cyfrową traktuje się również jako temat przekrojowy poprzez wykorzystanie rozwiązań cyfrowych w kontekście innych działań mających pomóc w osiągnięciu celów klimatycznych i środowiskowych, w tym cyfryzacji infrastruktury transportowej i energetycznej. Podobnie duży nacisk kładzie się na cyfrowe rozwiązania w zakresie zdrowia, począwszy od wykorzystania analizy danych w celu poprawy diagnostyki po inwestycje w e-zdrowie w celu zapewnienia ciągłości opieki.
Trwały wpływ
(32)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. g) i kryterium 2.7 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP ma mieć trwały wpływ na Finlandię w dużym stopniu (rating A).
(33)Oczekuje się, że wdrożenie środków zawartych w RRP spowoduje zmiany strukturalne w administracji publicznej, które powinny poprawić jej skuteczność i efektywność. Reforma opodatkowania energii najprawdopodobniej przyczyni się do strukturalnej ekologizacji polityki podatkowej w Finlandii. Reformy aktywnej polityki rynku pracy, zgodne z nordyckim modelem służb zatrudnienia, powinny przyczynić się do zwiększenia podaży pracy i zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i grup niedostatecznie reprezentowanych na rynku pracy. Oczekuje się, że reforma usług socjalnych i zdrowotnych zwiększy odporność Finlandii w perspektywie długoterminowej.
(34)Zawarte w RRP silne wsparcie inwestycyjne na rzecz zielonej transformacji powinno dodatkowo pobudzić nowe i innowacyjne rozwiązania niskoemisyjne dla gospodarki. Powinno to przyspieszyć rozwój nowo powstających sektorów, a tym samym stworzyć dalsze możliwości wzrostu gospodarczego. Oczekuje się, że nacisk kładziony w planie na inwestycje w transformację cyfrową wielu sektorów przyczyni się do zwiększenia wydajności w perspektywie długoterminowej. Trwały wpływ RRP można również zwiększyć, wykorzystując synergię między RRP a innymi programami, m.in. finansowanymi z funduszy polityki spójności, w szczególności poprzez skuteczne zajęcie się wyzwaniami terytorialnymi i promowanie zrównoważonego rozwoju.
Monitorowanie i realizacja
(35)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. h) i kryterium 2.8 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 ustalenia zaproponowane w RRP są adekwatne (rating A), aby zapewnić skuteczne monitorowanie i realizację RRP, w tym planowanego harmonogramu działań, kamieni milowych i wartości docelowych oraz związanych z nimi wskaźników.
(36)Ministerstwo Finansów Republiki Finlandii będzie odpowiedzialne za koordynację realizacji i monitorowanie planu. Ma ono wyraźnie określone obowiązki i oraz strukturę odpowiednią do celów realizacji planu, monitorowania postępów i sprawozdawczości.
(37)Kamienie milowe i wartości docelowe określone w fińskim RRP są realistyczne, a proponowane wskaźniki dotyczące kamieni milowych i wartości docelowych są adekwatne, akceptowalne i wiarygodne. Są wystarczająco jasne i wyczerpujące, aby zapewnić możliwość śledzenia i weryfikacji ich realizacji. Ponadto sekwencjonowanie kamieni milowych i wartości docelowych pozwala na odpowiednie monitorowanie postępów w osiąganiu celów planu oraz na ustalanie harmonogramu płatności. Kamienie milowe i wartości docelowe odnoszą się również do zakończonych już działań, które kwalifikują się zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. Do uzasadnienia wniosku o wypłatę wymagane jest osiągnięcie w zadowalającym stopniu tych kamieni milowych i wartości docelowych.
(38)Państwa członkowskie powinny zadbać o to, by informowano o wsparciu udzielonym w ramach RRF i potwierdzano takie wsparcie zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) 2021/241. O wsparcie techniczne można wystąpić w ramach Instrumentu Wsparcia Technicznego ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 4 w celu pomocy państwom członkowskim w realizacji ich RRP.
Kalkulacja kosztów
(39)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. i) i kryterium 2.9 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 przedstawione w RRP uzasadnienie kwoty szacunkowych łącznych kosztów RRP jest w umiarkowanym stopniu (rating B) racjonalne i wiarygodne, zgodne z zasadą efektywności kosztowej i proporcjonalne do spodziewanego wpływu na krajową gospodarkę i społeczeństwo.
(40)Finlandia przedstawiła indywidualne szacunki kosztów w odniesieniu do wszystkich komponentów RRP, opierając się na szeregu źródeł uzasadniających koszty inwestycji i reform. Należą do nich wcześniejsze zaproszenia do składania wniosków w podobnych sektorach lub o podobnej charakterystyce, zamówienia publiczne dotyczące podobnych usług lub wcześniejszych inwestycji o podobnym charakterze, rządowe oceny skutków, analizy akademickie oraz inne zewnętrzne odniesienia, w tym dotyczące sektorowych potrzeb inwestycyjnych, przedstawione przez organizacje międzynarodowe. Na podstawie dostarczonej dokumentacji metodyki stosowane do obliczania kosztów większości działań przewidzianych w planie uznaje się za rzetelne i stanowią one wystarczające podstawy do pozytywnej oceny ich zasadności i wiarygodności. Dowody przedstawione na poparcie metodyk mogłyby jednak w niektórych przypadkach być bardziej szczegółowe i dostarczać bardziej kompleksowych informacji na temat kosztów, w szczególności w odniesieniu do niektórych programów inwestycji horyzontalnych. Na koniec, szacunkowy łączny koszt RRP jest zgodny z zasadą efektywności kosztowej i proporcjonalny do spodziewanego wpływu na krajową gospodarkę i społeczeństwo.
Ochrona interesów finansowych Unii
(41)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. j) i kryterium 2.10 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 ustalenia zaproponowane w RRP oraz dodatkowe środki zawarte w niniejszej decyzji są adekwatne (rating A), aby zapobiegać korupcji, nadużyciom finansowym i konfliktom interesów, a także aby je wykrywać i eliminować, podczas korzystania ze środków finansowych udostępnionych na podstawie tego rozporządzenia, i ustalenia te mają skutecznie zapobiegać podwójnemu finansowaniu w ramach tego rozporządzenia i innych programów unijnych. Pozostaje to bez uszczerbku dla stosowania innych instrumentów i narzędzi służących propagowaniu i egzekwowaniu przestrzegania prawa Unii, w tym stosowanych w celu zapobiegania korupcji, nadużyciom finansowym i konfliktom interesów oraz ich wykrywania i korygowania, a także w celu ochrony budżetu Unii zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 5 .
(42)W planie we właściwy sposób opisano system wprowadzony w celu jego wdrożenia, kontroli i audytu. System kontroli i audytu opiera się na solidnych procesach i strukturach. Część struktury jest nowo utworzona. Ministerstwo Finansów powinno ponosić ogólną odpowiedzialność za realizację planu oraz powinno polegać na innych ministerstwach i organach wykonawczych w zakresie aspektów operacyjnych i administracyjnych. Ministerstwo Finansów powinno być wspierane przez Sekretariat Techniczny, którego zadaniem jest zapewnienie monitorowania realizacji planu. Podział zadań między Ministerstwem Finansów a innymi właściwymi ministerstwami jest jasny, a ich role i obowiązki są odpowiednio określone. Kamieniem milowym powinno być wejście w życie ustawy krajowej ustanawiającej mandaty prawne dla organów zaangażowanych w koordynację, monitorowanie, kontrolę i audyt wdrażania fińskiego RRP. Ten kamień milowy powinien zostać osiągnięty przed złożeniem do Komisji pierwszego wniosku o płatność.
(43)Ministerstwo Finansów powinno zapewniać wypełnianie obowiązków w zakresie kontroli i audytu wynikających z rozporządzenia (UE) 2021/241. Funkcja kontroli i audytu obejmuje jasny i odpowiedni podział zadań w obrębie ministerstwa. Podmioty odpowiedzialne za kontrole powinny posiadać uprawnienia prawne i zdolności administracyjne do pełnienia przewidzianych dla nich ról i zadań. Ogólnie rzecz biorąc, system kontroli i inne odpowiednia ustalenia, w tym dotyczące ustanowienia nowego systemu repozytorium służącego do gromadzenia, przechowywania i udostępniania danych na temat odbiorców końcowych, ocenia się jako odpowiednie na potrzeby zapobiegania korupcji, nadużyciom finansowym, konfliktom interesów, a także wykrywania i korygowania tych zjawisk, podczas korzystania ze środków w ramach Instrumentu oraz w celu uniknięcia podwójnego finansowania w ramach innych programów unijnych.
(44)W ramach kamienia milowego należy zapewnić wprowadzenie i uruchomienie systemu repozytorium na potrzeby monitorowania realizacji planu przed złożeniem do Komisji pierwszego wniosku o płatność. System ten powinien obejmować przynajmniej następujące funkcje: a) gromadzenie danych i monitorowanie osiągnięcia kamieni milowych i wartości docelowych; b) gromadzenie, przechowywanie i zapewnienie dostępu do danych wymaganych na podstawie art. 22 ust. 2 lit. d) rozporządzenia (UE) 2021/241. W celu potwierdzenia funkcji systemu repozytorium należy sporządzić specjalne sprawozdanie z audytu systemu.
Spójność RRP
(45)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. k) i kryterium 2.11 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, RRP plan zawiera w dużym stopniu (rating A) działania służące realizacji reform i projektów inwestycji publicznych, które mają spójny charakter.
(46)RRP Finlandii stanowi kompleksowy i zrównoważony pakiet reform i inwestycji. Działania w ramach komponentów wzajemnie się wzmacniają, a wszystkie komponenty obejmują zestaw dobrze wyważonych reform i inwestycji. Ponadto związek między reformami i inwestycjami jest dobrze ugruntowany, a działania wzajemnie się wzmacniają i uzupełniają oraz pomagają w rozwiązywaniu zidentyfikowanych problemów. Działania są zgodne z odpowiednimi krajowymi ramami polityki i strategiami, takimi jak program rządowy i krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu. Działania proponowane w ramach poszczególnych komponentów nie są sprzeczne z innymi działaniami w ramach tego samego komponentu ani nie podważają ich skuteczności; nie stwierdzono również niespójności ani sprzeczności między różnymi komponentami.
Równość
(47)Plan obejmuje szereg środków, co do których oczekuje się, że przyczynią się do sprostania wyzwaniom w dziedzinie równości płci i równych szans dla wszystkich. Obejmują one reformy zatrudnienia i rynku pracy ukierunkowane na rozwój bardziej zintegrowanych usług, które są dostępne dla wszystkich i uwzględniają potrzeby grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, w tym osób o ograniczonej zdolności do pracy, osób, które trudno jest zatrudnić, i migrantów. Przewidziano również przepisy dotyczące grup szczególnie wrażliwych w kontekście reformy systemu opieki społecznej i zdrowotnej. Oczekuje się, że środki dotyczące częściowej zdolności do pracy, w szczególności środki wspierające dobrostan psychiczny, przyczynią się do równości płci. Inne działania, w tym przyspieszenie transformacji cyfrowej i poprawa regionalnej dostępności szybkich łączy szerokopasmowych, mają na celu ułatwienie pracy niezależnej od miejsca zamieszkania, ułatwiając kobietom i mężczyznom godzenie życia zawodowego i rodzinnego.
Samoocena bezpieczeństwa
(48)Zgodnie z art. 18 ust. 4 lit. g) rozporządzenia (UE) 2021/241, w przypadku inwestycji w infrastrukturę połączalności, środowiska rozwojowe dla 6G, sztucznej inteligencji i obliczeń kwantowych, a także inwestycji w ćwiczenia i szkolenia z zakresu cyberbezpieczeństwa, w planie wskazano, że dla każdego projektu przygotowuje się ocenę ryzyka i plan zarządzania ryzykiem oraz że w całym cyklu życia projektu uwzględnia się ryzyka związane z bezpieczeństwem. W planie wskazano również, że w odniesieniu do produktów i usług związanych z projektem wdrożone zostaną wymogi dotyczące cyberbezpieczeństwa, a w razie potrzeby wykorzystane zostaną ewentualne systemy certyfikacji. Wymogi dotyczące bezpieczeństwa zostaną zapewnione w procedurach zamówień publicznych, a w razie potrzeby zastosowane zostaną procedury sprawdzające w zakresie poświadczenia bezpieczeństwa w odniesieniu do pracowników i przedsiębiorstw. Co się tyczy inwestycji służących połączalności, w planie opisano krajowe ramy legislacyjne, które uwzględniają unijny zestaw narzędzi na rzecz bezpiecznych sieci 5G. Przykładowo – w krytycznych częściach sieci komunikacyjnych nie można stosować urządzeń, które mogą zagrażać bezpieczeństwu narodowemu.
Projekty transgraniczne i dotyczące wielu krajów
(49)RRP obejmuje działania mające umożliwić fińskim przedsiębiorstwom udział w potencjalnych ważnych projektach stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI) w obszarach mikroelektroniki i wodoru odnawialnego. Celem inwestycji w badania nad cyberbezpieczeństwem jest stworzenie wielojęzycznej platformy służącej rozwijaniu i nauczaniu umiejętności w zakresie cyberbezpieczeństwa, która będzie działać we wszystkich państwach członkowskich.
Proces konsultacji
(50)Aby zwiększyć poczucie odpowiedzialności krajowej za plan, na etapie przygotowywania RRP Finlandia przeprowadziła konsultacje z wieloma zainteresowanymi stronami i innymi grupami interesów. Konsultacje przeprowadzono w różnych formatach, w tym w formie wydarzeń regionalnych i tematycznych, w celu poinformowania uczestników o przygotowaniu planu i zebrania opinii zainteresowanych stron na temat wymaganych priorytetów finansowania i treści planu. Do udziału w wydarzeniach zaproszono szerokie grono podmiotów, w tym przedstawicieli rad regionalnych, miast, partnerów społecznych, organizacji branżowych i biznesowych, organizacji pozarządowych i instytucji oświatowych.
(51)Aby zapewnić odpowiedzialność odpowiednich podmiotów, kluczowe znaczenie ma zaangażowanie wszystkich odpowiednich władz lokalnych i zainteresowanych stron, w tym partnerów społecznych, w całym okresie realizacji inwestycji i reform przewidzianych w RRP.
Pozytywna ocena
(52)Po pozytywnej ocenie Komisji w sprawie RRP Finlandii i stwierdzeniu, że RRP spełnia w zadowalający sposób kryteria oceny określone w rozporządzeniu (UE) 2021/241, zgodnie z art. 20 ust. 2 tego rozporządzenia i załącznikiem V do niego, w niniejszej decyzji należy określić reformy i projekty inwestycyjne niezbędne do zrealizowania RRP, odpowiednie kamienie milowe, wartości docelowe i wskaźniki, a także kwotę udostępnianą przez Unię na wdrożenie RRP w formie bezzwrotnego wsparcia finansowego.
Wkład finansowy
(53)Szacunkowy łączny koszt planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii wynosi 2 094 687 000 EUR. Ponieważ RRP spełnia w zadowalający sposób kryteria oceny określone w rozporządzeniu (UE) 2021/241, a ponadto kwota szacunkowych łącznych kosztów RRP jest wyższa od maksymalnego wkładu finansowego dostępnego dla Finlandii, wkład finansowy przydzielony na RRP Finlandii powinien być równy łącznej kwocie wkładu finansowego dostępnego dla Finlandii.
(54)Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 obliczenie maksymalnego wkładu finansowego dla Finlandii jest aktualizowane do dnia 30 czerwca 2022 r. Tym samym, zgodnie z art. 23 ust. 1 tego rozporządzenia, kwotę dla Finlandii nieprzekraczającą maksymalnego wkładu finansowego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, należy teraz udostępnić do celów zaciągnięcia zobowiązania prawnego do dnia 31 grudnia 2022 r. Jeżeli będzie to konieczne w związku z aktualizacją maksymalnego wkładu finansowego, Rada, działając na wniosek Komisji, powinna bez zbędnej zwłoki zmienić niniejszą decyzję, aby uwzględnić zaktualizowany maksymalny wkład finansowy, obliczony zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia.
(55)Wsparcie, które zostanie udostępnione, ma być finansowane z pożyczek zaciąganych przez Komisję w imieniu Unii na podstawie art. 5 decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 6 . Płatności wsparcia należy dokonać w transzach, gdy Finlandia w zadowalający sposób osiągnie odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe wskazane w odniesieniu do realizacji RRP.
(56)Finlandia wystąpiła o płatność zaliczkową w wysokości 13 % wkładu finansowego. Kwota ta powinna zostać udostępniona Finlandii z zastrzeżeniem wejścia w życie umowy przewidzianej w art. 23 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241 („umowa w sprawie finansowania”) i zgodnie z tą umową.
(57)Niniejsza decyzja powinna pozostawać bez uszczerbku dla wyniku wszelkich procedur dotyczących przyznawania funduszy unijnych w ramach jakiegokolwiek innego programu UE niż RRF lub procedur dotyczących zakłóceń funkcjonowania rynku wewnętrznego, które mogą zostać wszczęte, w szczególności na mocy art. 107 i 108 Traktatu. Niniejsza decyzja nie uchyla obowiązku powiadomienia Komisji przez państwo członkowskie, na podstawie art. 108 Traktatu, o przypadkach potencjalnej pomocy państwa,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Zatwierdzenie oceny RRP
Zatwierdza się ocenę RRP Finlandii na podstawie kryteriów przewidzianych w art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241. Reformy i projekty inwestycyjne w ramach RRP, ustalenia oraz harmonogram monitorowania i realizacji RRP, w tym odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe, odpowiednie wskaźniki dotyczące osiągnięcia planowanych kamieni milowych i wartości docelowych oraz ustalenia dotyczące sposobu zapewnienia Komisji pełnego dostępu do odpowiednich danych bazowych określono w załączniku do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Wkład finansowy
1.Unia udostępnia Finlandii wkład finansowy w formie bezzwrotnego wsparcia w wysokości 2 085 341 084 EUR 7 . Kwota 1 660 743 618 EUR jest dostępna do celów zaciągnięcia zobowiązań prawnych do dnia 31 grudnia 2022 r. Jeżeli w wyniku aktualizacji, o której mowa w art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, zaktualizowany maksymalny wkład finansowy Finlandii wyniesie co najmniej 2 085 341 084 EUR, udostępniana jest dodatkowa kwota w wysokości 424 597 466 EUR do celów zaciągnięcia zobowiązań prawnych w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. Jeżeli w wyniku aktualizacji, o której mowa w art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, zaktualizowany maksymalny wkład finansowy Finlandii wyniesie mniej niż 2 085 341 084 EUR, różnicę między zaktualizowanym maksymalnym wkładem finansowym a kwotą 1 660 743 618 EUR udostępnia się do celów zaciągnięcia zobowiązań prawnych zgodnie z procedurą określoną w art. 20 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2021/241, od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.
2.Wkład finansowy Unii jest udostępniany Finlandii przez Komisję w transzach zgodnie z załącznikiem. Kwotę 271 094 341 EUR udostępnia się jako płatność zaliczkową, która jest równa 13 % wkładu finansowego. Płatności zaliczkowe i transze mogą być wypłacane przez Komisję w jednej racie albo w kilku ratach. Wielkość rat zależy od dostępności środków finansowych.
3.Płatności zaliczkowe są uruchamiane z zastrzeżeniem wejścia w życie umowy w sprawie finansowania i zgodnie z tą umową. Płatności zaliczkowe rozlicza się, odliczając je proporcjonalnie od wypłacanych transz.
4.Uruchomienie transz zgodnie z umową w sprawie finansowania jest uzależnione od dostępności środków finansowych oraz od decyzji Komisji podjętej zgodnie z art. 24 rozporządzenia (UE) 2021/241 i stwierdzającej, że Finlandia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe wskazane w odniesieniu do realizacji RRP. Aby kwalifikować się do płatności, Finlandia musi osiągnąć kamienie milowe i wartości docelowe nie później niż w dniu 31 sierpnia 2026 r., z zastrzeżeniem wejścia w życie zobowiązań prawnych, o których mowa w ust. 1.
Artykuł 3
Adresat
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Finlandii.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący