SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Sprawozdanie roczne w sprawie wykonania umowy o wolnym handlu między UE a Republiką Korei

1.           Wprowadzenie

W dniu 1 lipca 2013 r. minęły dwa lata od wejścia w życie umowy o wolnym handlu między UE i jej państwami członkowskimi a Republiką Korei („Korea”), która to umowa jest stosowana tymczasowo od lipca 2011 r.[1]. Jest to pierwsza z nowej generacji umów o wolnym handlu o szeroko zakrojonym i kompleksowym charakterze. Jest to również pierwsze unijne porozumienie handlowe z państwem azjatyckim.

Niniejszy dokument jest drugim sprawozdaniem rocznym w sprawie wykonania umowy o wolnym handlu zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 511/2011 z dnia 11 maja 2011 r. w sprawie wprowadzenia w życie dwustronnej klauzuli ochronnej zawartej w umowie o wolnym handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Republiką Korei[2]. Zgodnie z art. 13 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Komisja podaje do wiadomości publicznej roczne sprawozdanie w sprawie stosowania i wykonywania Umowy. Ponadto art. 3 ust. 3 stanowi, że Komisja przedstawia co rok Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie zawierające wyniki monitorowania i aktualne dane statystyczne dotyczące przywozu z Korei produktów w sektorach wrażliwych oraz tych sektorach, na które rozszerzono monitorowanie. Niniejsze sprawozdanie łączy zatem wspomniane dwa wymogi w zakresie sprawozdawczości.

2.           Ocena ogólna: zmiany w handlu i oszczędności z tytułu ceł

2.1.        Metodyka zastosowana do analizy

Poniższa analiza dwustronnych przepływów handlowych między UE i Koreą opiera się na porównaniu danych z drugiego roku wykonywania umowy o wolnym handlu (lipiec 2012 r. – czerwiec 2013 r.) z danymi z roku poprzedzającego rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy (lipiec 2010 r. – czerwiec 2011 r.).

Należy zauważyć, że zmiany w przepływach handlowych nie mogą być przypisywane wyłącznie umowie o wolnym handlu, ponieważ na wspomniane przepływy mają wpływ również inne czynniki. Liczby przedstawione poniżej pokazują jednak dobrze, w jaki sposób działała dotychczas umowa o wolnym handlu, w szczególności tendencja wzrostowa poziomu wykorzystania preferencji wskazuje, że przedsiębiorstwa UE w coraz większym stopniu korzystają z umowy o wolnym handlu, chociaż nadal istnieją obszary wymagające ulepszeń w tym zakresie.

2.2.        Zmiany w ogólnych przepływach handlowych (towary)

Wywóz towarów z UE do Korei wzrósł o 24 %, czyli o 7 mld EUR, w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy. W drugim roku stosowania umowy o wolnym handlu wzrost wywozu był jednak mniej wyraźny (8 %) niż w pierwszym roku (15 %)[3].

W porównaniu z wywozem towarów na inne rynki światowe, który wzrósł w tym samym okresie o 17 %, tendencja dotycząca Korei jest znacznie bardziej widoczna niż w przypadku większości pozostałych państw.

Z kolei przywóz z Korei zmalał o 6 % w drugim roku wykonywania w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu, przy czym niemal cały spadek przypada na drugi rok stosowania danej umowy. Pod względem wartości wielkość przywozu spadła z 38 mld EUR do 35,7 mld EUR. Przywóz z innych rynków światowych wzrósł natomiast w tym samym okresie o 4 %, co oznacza, że słabych wyników koreańskiego przywozu nie można tłumaczyć jedynie powszechnie zmniejszającym się popytem w Europie. Istnieją jednak inne powody występowania tej tendencji, takie jak mniejszy wywóz statków z Korei wynikający z globalnej nadprodukcji i zbyt wysokiej podaży. Umowa o wolnym handlu nie była pomocna w odniesieniu do wywozu statków, ponieważ UE stosowała zerowe taryfy już przed zawarciem wspomnianej umowy. Innym powodem słabszych wyników koreańskiego wywozu jest przenoszenie produkcji elektroniki z Korei do Azji Południowo-Wschodniej, co oznacza, że wspomniane produkty, które osiągają bardzo dobre wyniki sprzedaży na świecie i w UE, nie są eksportowane z Korei w ramach preferencji umowy o wolnym handlu, a raczej z innych państw azjatyckich.

W rezultacie, jeżeli porówna się rok poprzedzający rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu z drugim rokiem jej wykonywania, deficytowy bilans handlowy z Koreą w wysokości 20 %, czyli -7,4 mld EUR, zmienił się w nadwyżkę wynoszącą 6 %, czyli 2,3 mld EUR. Po raz pierwszy w ciągu 15 lat UE osiągnęła nadwyżkę handlową z Koreą.

2.3.        Zmiany w handlu towarami objętymi liberalizacją

Wiele towarów było bezcłowych nawet przed zawarciem umowy o wolnym handlu, a w przypadku innych umowa nie spowodowała natychmiastowej liberalizacji. W celu uzyskania lepszego przeglądu potencjalnych skutków umowy o wolnym handlu nie należy zatem badać ogólnych przepływów handlowych, lecz podzielić przepływy handlowe na grupy w zależności od zmian w stosowanych taryfach.

W przypadku towarów objętych pełną liberalizacją wymiany handlowej w ramach wspomnianej umowy wywóz z UE do Korei wzrósł o 37 %, czyli 4,5 mld EUR, w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy. Dla porównania, wywóz tych samych towarów na inne rynki światowe wzrósł o 18 %. Fakt, że wywóz wspomnianych towarów do Korei osiągnął większy wzrost niż wywóz na inne rynki światowe, w połączeniu z faktem, że w przypadku wywozu towarów traktowanych w Korei preferencyjnie odnotowano większy wzrost niż w przypadku całego wywozu, świadczy o pozytywnym wpływie umowy o wolnym handlu. Gdyby wywóz do Korei zmieniał się tak, jak wywóz na inne rynki światowe, zmniejszyłby się o 2,3 mld EUR.

W przypadku towarów objętych jedynie częściową liberalizacją[4] wyniki wywozu były mniej imponujące (+24 %) i tylko nieco lepsze niż w przypadku wywozu tych samych towarów na inne rynki światowe (+19 %). W tej grupie wyniki wywozu towarów, w przypadku których zastosowano znaczne obniżki taryf są jednak lepsze (wzrost o 31 %) niż w przypadku towarów, do których zastosowano mniejsze obniżki taryf (wzrost o 20 %).

W odniesieniu do przywozu z Korei odnotowano ogólny spadek, jednak nie w przypadku towarów, którym na mocy umowy o wolnym handlu przyznano preferencyjny dostęp. Spadek można raczej przypisać zmniejszonemu popytowi w UE na towary, wobec których już teraz stosuje się zerowe stawki w ramach klauzuli największego uprzywilejowania (stawki KNU), takie jak statki, co wyjaśniono powyżej. Przywóz z Korei towarów objętych pełną liberalizacją wzrósł o 21 %, a częściową liberalizacją – o 23 % (handel towarami nieobjętymi liberalizacją jest marginalny). Łączny przywóz danych towarów przez UE z innych rynków światowych utrzymał się w tym okresie na niezmienionym poziomie, a zatem wydaje się, że umowa o wolnym handlu ma także pozytywny wpływ na wywóz z Korei do UE.

2.4.        Oszczędności z tytułu ceł i wykorzystanie preferencji

Potencjalne oszczędności z tytułu ceł dały się zauważyć nawet przed pełnym wdrożeniem umowy o wolnym handlu. W drugim roku stosowania umowy o wolnym handlu na cłach z tytułu wywozu z UE do Korei zaoszczędzono potencjalnie około 1,4 mld EUR w porównaniu z cłami, których uiszczenie byłoby konieczne w przypadku takich samych przepływów handlowych przy poziomach taryf obowiązujących przed zawarciem umowy o wolnym handlu. Oznacza to obniżenie zapłaconych taryf o 77 % w porównaniu z okresem przed zawarciem umowy o wolnym handlu.

 

W rzeczywistości eksporterzy nie zawsze korzystają z preferencji wynikających z umowy o wolnym handlu. Poziom wykorzystania preferencji wywozu z UE do Korei, tj. zakres stosowania przez przedsiębiorstwa taryf preferencyjnych w praktyce, wynosił 66 % w okresie od marca do czerwca 2013 r. Oznacza to nieznaczny wzrost w porównaniu z okresem od września 2012 r. do lutego 2013 r., gdy wynosił on 64 %[5].

Wykorzystanie preferencji na rynku UE przez Koreę w 2012 r. wynosiło 77 %, co oznacza, że eksporterzy koreańscy lepiej wykorzystują umowę o wolnym handlu niż eksporterzy z UE. Dzieje się tak z wielu powodów, między innymi w związku z faktem, że po stronie koreańskiej eksporterami są często duże, nastawione na eksport czebole, podczas gdy po stronie UE przemysł jest bardziej rozdrobniony.

2.5.        Skutki sektorowe, w tym dla sektora motoryzacyjnego

Wywóz samochodów z UE do Korei wzrósł o 40 % pod względem wartości i o 38 % pod względem ilości w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu. W pierwszym roku stosowania umowy o wolnym handlu odnotowano nieznaczny wzrost wywozu o 4 %, po którym w drugim roku nastąpił znaczny wzrost o 34 % pod względem wartości i o 29 % pod względem ilości. Tendencja wzrostowa w zakresie wywozu samochodów do Korei jest znacznie bardziej wyraźna niż w przypadku wywozu na inne rynki światowe, w odniesieniu do których odnotowano wzrost o 24 % pod względem wartości i o 25 % pod względem ilości.

Przywóz samochodów z Korei (HS8703) wzrósł o 53 % pod względem wartości i o 36 % pod względem ilości. Po znacznym wzroście w pierwszym roku stosowania umowy o wolnym handlu, w drugim roku nastąpiła stabilizacja.

W porównaniu z przywozem samochodów z innych rynków światowych koreańskie samochody zdobyły znaczną część rynku UE. Przywóz samochodów z innych rynków światowych zmniejszył się o 7 % pod względem wartości i o 14 % pod względem ilości. Oznacza to wzrost udziału Korei w przywozie samochodów do UE zarówno pod względem wartości, jak i ilości.

W drugim roku stosowania umowy o wolnym handlu wartość wywozu samochodów z UE do Korei wyniosła 2,8 mld EUR, podczas gdy wartość wywozu samochodów z Korei do UE w tym samym okresie wyniosła 4 mld EUR, czego wynikiem jest deficyt handlowy w wysokości -1,2 mld EUR.

Jeżeli chodzi o inne skutki sektorowe, największe zyski w zakresie wywozu z UE na rynek koreański można zauważyć w sektorze wydobycia minerałów (HS27), w którym wartość wywozu wzrosła o 2,6 mld EUR, chociaż wydaje się, że nie ma to związku z umową o wolnym handlu. W pełni zliberalizowany sektor maszyn i urządzeń mechanicznych (HS84) odnotował jednak duże zyski, a wartość jego wywozu wzrosła o 1 mld EUR. Jedynie w kilku sektorach odnotowano spadek wywozu do Korei. Największy spadek wywozu można zauważyć w sektorze żelaza i stali (HS73), w którym w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu zanotowano spadek o 317 mln EUR w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy.

Jeżeli chodzi o przywóz z Korei, należy zauważyć, że znacznie zmalała wartość przywozu maszyn elektrycznych (HS85) i statków (HS89), w obu przypadkach o ponad 3 mld EUR. W przypadku statków stanowi to spadek wartości przywozu o 53 % w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu. Oprócz wzrostu przywozu pojazdów silnikowych w żadnym z innych sektorów nie odnotowano znacznego wzrostu przywozu.

2.6.        Usługi

Dane handlowe dotyczące usług są przygotowywane ze znacznym opóźnieniem i są w dużym stopniu zagregowane, co uniemożliwia dokonanie takich samych aktualnych i szczegółowych porównań jak w przypadku towarów. Porównania dokonano zatem dla roku kalendarzowego 2011, w odniesieniu do 2010 r., tj. dla roku, w którym umowę o wolnym handlu „wdrożono połowicznie” w porównaniu z rokiem kalendarzowym poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania przedmiotowej umowy.

Na tej podstawie eksport usług z UE (sposób 1 i 2 GATS) do Korei wzrósł w 2011 r. o 9 % w porównaniu z 2010 r. Jednocześnie import usług z Korei zmniejszył się o 2 %, co doprowadziło do powstania większej nadwyżki na korzyść UE w odniesieniu do handlu usługami.

3.           Działalność różnych organów wdrażających ustanowionych na mocy umowy o wolnym handlu

Postanowienia instytucjonalne umowy o wolnym handlu przewidywały ustanowienie siedmiu specjalnych komitetów, siedmiu grup roboczych i dialogu w sprawie własności intelektualnej. Komitet ds. Handlu na poziomie ministerialnym, który spotyka się co roku, pełni rolę nadzorczą i ma na celu zapewnienie właściwego funkcjonowania umowy o wolnym handlu.

W 2013 r. większość posiedzeń poszczególnych komitetów i grup roboczych odbyła się dopiero w drugiej połowie roku kalendarzowego w związku z reorganizacją rządu koreańskiego wiosną 2013 r., gdy na urząd prezydenta została wybrana Park Geun-hye. W ramach wspomnianej reorganizacji sprawy związane z handlem, którymi zajmowało się dawne Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu, przekazano nowo utworzonemu Ministerstwu Handlu, Przemysłu i Energii.

Od drugiego posiedzenia Komitetu ds. Handlu, które miało miejsce w dniu 16 października 2012 r. w Brukseli, do końca 2013 r. odbyły się następujące posiedzenia siedmiu specjalnych komitetów i sześciu grup roboczych:

W dniu 26 listopada 2012 r. w Brukseli odbyło się drugie posiedzenie Komitetu Celnego. Komitet przyjął regulamin wewnętrzny i omówił szereg aspektów wykonywania umowy o wolnym handlu, w tym klauzulę bezpośredniej przesyłki, kwestię wyrobów włókienniczych i odzieżowych, możliwość zawarcia umowy o wzajemnym uznawaniu zatwierdzonych wykonawców i oznakowanie „Made in EU”. Strony kontynuowały również rozmowy na temat interpretacji specjalnych reguł pochodzenia surimi, mając na celu osiągnięcie porozumienia.

 

W dniu 27 listopada 2012 r. w Brukseli odbyło się pierwsze posiedzenie grupy roboczej ds. współpracy w dziedzinie środków ochrony handlu. Podczas posiedzenia obie strony wymieniły się informacjami na temat własnych praktyk i podstaw prawnych wprowadzania ceł antydumpingowych i wyrównawczych.

Drugie posiedzenie Komitetu ds. Handlu Usługami, Zakładania Przedsiębiorstw i Handlu Elektronicznego odbyło się w dniu 12 czerwca 2013 r. w Brukseli. Obie strony omówiły szereg kwestii z zakresu usług pocztowych i kurierskich, usług transportowych, usług finansowych, usług dystrybucji i usług prawnych. Jeżeli chodzi o usługi pocztowe, warto zauważyć, że prace dotyczące zasad reformy pocztowej należy zakończyć do czerwca 2014 r. Komitet zajął się także kwestiami związanymi z handlem elektronicznym i zakładaniem przedsiębiorstw.

Tego samego dnia, 12 czerwca 2013 r., w Brukseli zebrała się po raz drugi grupa robocza ds. umów o wzajemnym uznawaniu usług („UWU”). Obie strony wyraziły wspólne zainteresowanie promowaniem UWU w dziedzinie architektury i inżynierii oraz podzieliły pogląd, że stosowne zainteresowane strony i stowarzyszenia przedsiębiorców powinny możliwie jak najszybciej przystąpić do omówienia zasadniczych kwestii.

W dniu 11 września 2013 r. Korea zorganizowała w Seulu drugie posiedzenie Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju. Podczas posiedzenia obie strony przedstawiły Komitetowi prace swoich wewnętrznych grup doradczych i wymieniły poglądy dotyczące polityki w dziedzinie środowiska i polityki zatrudnienia każdej ze stron, w tym w dziedzinie zmiany klimatu (systemy handlu emisjami), zrównoważonej konsumpcji i produkcji, liberalizacji handlu towarami sektora ochrony środowiska, polityki rynku pracy w następstwie kryzysu gospodarczego, bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również ratyfikacji konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy. Ponadto UE przedstawiła swoje ostatnie inicjatywy na rzecz walki z nielegalnym pozyskiwaniem drewna i związanym z nim handlem. Obie strony omówiły także współpracę prowadzoną na podstawie załącznika 13 do umowy o wolnym handlu. Ponadto w dniach 12–13 września 2013 r. wewnętrzne grupy doradcze Korei i UE zorganizowały warsztaty dotyczące pracy i Forum społeczeństwa obywatelskiego.

W dniu 12 września 2013 r. w Seulu odbyło się drugie posiedzenie Komitetu ds. Handlu Towarami. Komitet uzgodnił istotne elementy administrowania kontyngentem taryfowym, umożliwiając tym samym obydwu stronom rozpoczęcie stosownych procedur przygotowania decyzji przez Komitet ds. Handlu Towarami. Komitet omówił różne problemy związane z wykonywaniem umowy w takich dziedzinach, jak przejrzystość we wprowadzaniu nowych przepisów, napoje alkoholowe, równoważność pod względem ekologicznym, kosmetyki, produkty elektroniczne i elektryczne, maszyny i przemysł fotowoltaiczny.

Drugie posiedzenie Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych również odbyło się w dniu 12 września 2013 r. w Sedżongu. Dyskusje Komitetu dotyczyły takich zagadnień, jak procedury operacyjne Komitetu, współpraca w zakresie kwestii związanych z dobrostanem zwierząt, wołowiną, wywozem kiwi i pomarańczy, etykietowanie i przejrzystość wprowadzania środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz zupa Samgyetang. Przy okazji posiedzenia w dniu 11 września zorganizowano także jednodniowe seminarium poświęcone budowaniu zaufania. Strona koreańska przedstawiła analizę ryzyka przywozu i procedury kwarantanny produktów pochodzenia zwierzęcego, natomiast UE przedstawiła między innymi obowiązujące środki mające na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego podczas występowania ognisk chorób zwierząt.

W dniu 13 września 2013 r. w Seulu odbyło się drugie posiedzenie Komitetu ds. Stref Uszlachetniania Biernego na Półwyspie Koreańskim. Korea przedstawiła aktualne informacje na temat sytuacji związanej z Obszarem Przemysłowym Kaesŏng, wewnątrzkoreańskim parkiem przemysłowym znajdującym się w Korei Północnej. Korea przedstawiła kryteria odnoszące się do stref uszlachetniania biernego, warunki uznania Kaesŏng za strefę uszlachetniania biernego i maksymalny próg. Obie strony uznały polityczną wrażliwość tej kwestii, ale zgodziły się zastosować praktyczne podejście przy omawianiu aspektów technicznych.

W dniach 25–26 września 2013 r. w Seulu zorganizowano drugą rundę posiedzeń trzech grup roboczych: ds. pojazdów silnikowych i ich części, ds. produktów farmaceutycznych i urządzeń medycznych oraz ds. chemikaliów.

 

Grupa robocza ds. pojazdów silnikowych i ich części omawiała określone kwestie związane z wykonywaniem umowy o wolnym handlu, jak również inne kwestie związane z dostępem do rynku w sektorze motoryzacyjnym. Wśród nich znalazły się: sprzedaż na rynku koreańskim pojazdów EURO 5 wyposażonych w pokładowy układ diagnostyczny, normy emisji oparów gazowych, plany dotyczące nowych przepisów w sprawie emisji CO2 w UE, procedury stosowania znaku „E” dla opon, plany dotyczące nowych przepisów w sprawie emisji pojazdów z silnikiem Diesla, dyrektywa w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, efektywność paliwowa, efektywność energetyczna opon, harmonizacja przepisów i Światowe Forum na rzecz Harmonizacji Przepisów dotyczących Pojazdów (grupa robocza Europejskiej Komisji Gospodarczej OZN nr 29), oznakowanie części samochodowych, klasyfikacja pojazdów i ciągniki holownicze do naczep.

Grupa robocza ds. produktów farmaceutycznych i urządzeń medycznych omawiała koreańską reformę systemu refundacji produktów farmaceutycznych, ocenę ceny urządzeń medycznych, zmianę terminu zgłaszania uwag do decyzji o zwrocie kosztów produktów farmaceutycznych i testowanie jakości produktów farmaceutycznych. Korea przedstawiła wniosek w sprawie programu prac mającego na celu zawarcie UWU dotyczących dobrych praktyk wytwarzania (GMP). Obie strony zgodziły się zbadać, w jaki sposób można dodatkowo wzmocnić współpracę w tej dziedzinie.

W grupie roboczej ds. chemikaliów dokonano wymiany informacji na temat przepisów dot. REACH każdej ze stron. Korea wyjaśniła swój plan wprowadzenia dekretów wykonawczych i zapewnienia przejrzystości podczas procesu. UE przedstawiła podejście do wdrażania jej REACH. Obie strony wstępnie zgodziły się wymienić informacjami kontaktowymi po każdej stronie w celu ułatwienia współpracy technicznej.

W dniu 25 października 2013 r. w Seulu odbyło się pierwsze posiedzenie grupy roboczej ds. oznaczeń geograficznych. Omówiono projekt regulaminu wewnętrznego, ale jeszcze go nie przyjęto. Głównym przedmiotem posiedzenia był wniosek UE dotyczący umieszczenia nowych oznaczeń geograficznych UE w załączniku 10-A do umowy o wolnym handlu. UE podkreśliła zainteresowanie wyrażane przez państwa członkowskie UE kwestią oznaczeń geograficznych i znaczenie rozszerzenia wykazu o taką liczbę oznaczeń geograficznych, jaka jest konieczna. Korea poinformowała także o zamiarze zaproponowania koreańskich nazw geograficznych do wspomnianego załącznika.

W dniu 5 grudnia 2013 r. w Brukseli odbyło się pierwsze posiedzenie Komitetu ds. Współpracy Kulturalnej. Posiedzenie stanowiło okazję do wymiany informacji na temat polityki UE i Korei w dziedzinie kultury i sektora audiowizualnego. Komitet przyjął także regulamin wewnętrzny i ocenił wykonanie art. 5 ust. 4, art. 5 ust. 5 i art. 5 ust. 6 (w odniesieniu do uprawnienia do koprodukcji) protokołu w sprawie współpracy kulturalnej. Należy zauważyć, że zgodnie z protokołem w sprawie współpracy kulturalnej Komitet ds. Handlu nie może orzekać w sprawach związanych z protokołem, w związku z czym w odniesieniu do wspomnianego protokołu jego funkcje pełni Komitet ds. Współpracy Kulturalnej.

Trzecie posiedzenie Komitetu ds. Handlu odbyło się w dniu 15 października 2013 r. w Seulu. Posiedzeniu współprzewodniczyli komisarz Karel De Gucht i minister handlu, przemysłu i energii Korei Yoon Sang-jick. Komitet ocenił rozwój handlu dwustronnego po dwóch latach wykonywania umowy o wolnym handlu i stwierdził, że obie strony odniosły korzyści w związku ze wspomnianą umową, w szczególności biorąc pod uwagę w pełni lub częściowo zliberalizowany handel, w przypadku którego obie strony odnotowały wzrost wywozu. Obie strony poruszyły kwestię napotykanych przez nie problemów związanych z wykonywaniem umowy, w tym z oznakowaniem części samochodowych, zobowiązaniami wynikającymi z umowy o wolnym handlu w sektorze usług, strefami uszlachetniania biernego i egzekwowaniem umowy o wolnym handlu. Obie strony przyjęły z zadowoleniem postępy w zakresie zmiany umowy o wolnym handlu w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE i omawiały stan prac nad innymi zmianami umowy o wolnym handlu na wniosek UE, w tym nad zmianą klauzuli transportu bezpośredniego i klauzuli dotyczącej towarów wchodzących ponownie do obrotu po naprawie, włączeniem ciągników siodłowych oraz zmianą niektórych nieaktualnych norm w sektorze samochodowym.

Ponadto w dniu 8 listopada w Brukseli odbył się szczyt UE-Korea. UE reprezentowali przewodniczący Rady Europejskiej Herman Van Rompuy i przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso. Koreę reprezentowała prezydent Park Geun-hye. Obie strony były zdania, że pełne wykonywanie umowy o wolnym handlu jest ważne i zachęcali swoich urzędników ds. handlu do kontynuowania rozmów mających na celu znalezienie rozwiązań problemów związanych z wykonywaniem umowy zidentyfikowanych przez komitety i grupy robocze ustanowione na mocy umowy o wolnym handlu, w tym Komitet ds. Handlu, dążąc do zapewnienia oczekiwanych korzyści podmiotom gospodarczym na wszystkich poziomach po obydwu stronach. Obie strony przyjęły także z zadowoleniem porozumienie w sprawie brzmienia protokołu dodatkowego do umowy o wolnym handlu w celu uwzględnienia przystąpienia Chorwacji do UE w dniu 1 lipca 2013 r. i zgodziły się przyspieszyć proces, co umożliwi podpisanie i tymczasowe stosowanie protokołu. Zgodziły się także kontynuować współpracę mającą zapewnić funkcjonowanie umowy o wolnym handlu w duchu partnerstwa strategicznego.

4.           Wdrażanie rozdziału 13 umowy o wolnym handlu dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju

Drugie posiedzenie Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju odbyło się w Seulu w dniu 11 września 2013 r. Podczas posiedzenia obie strony przyjęły z zadowoleniem otwarte i konstruktywne rozmowy na temat związanych z handlem problemów w zakresie polityki w dziedzinie środowiska i polityki zatrudnienia jako dobrą podstawę dalszego dialogu. Komitet zgodził się wstępnie zorganizować następne posiedzenie w pierwszej połowie 2015 r.

Przy okazji posiedzenia Komitetu w dniu 12 września odbyły się warsztaty dotyczące pracy. Uczestniczyli w nich członkowie Forum społeczeństwa obywatelskiego, które jest wspólnym forum wewnętrznych grup doradczych Korei i UE. Na wniosek Komisji i wewnętrznej grupy doradczej UE w warsztatach uczestniczyły także inne zainteresowane strony niebędące członkami wspomnianych dwóch wewnętrznych grup doradczych. Warsztaty obejmowały prezentacje poglądów wewnętrznych grup doradczych na temat wykonywania w prawie i w praktyce podstawowych norm pracy MOP dotyczących pracy przymusowej i wolności zrzeszania się, jak również prawa do rokowań zbiorowych, którego Korea jeszcze nie ratyfikowała. Jeżeli chodzi o wolność zrzeszania się i prawo do rokowań zbiorowych, niektórzy uczestnicy odnieśli się do skierowanych do Korei zaleceń organów kontrolnych MOP, w szczególności Komitetu ds. Wolności Związkowych. Po prezentacjach rozpoczęła się otwarta dyskusja między wewnętrznymi grupami doradczymi i pozostałymi zainteresowanymi stronami.

Na koniec współprzewodniczący Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju udzielili aktualnych informacji na temat rozmów Komitetu z Forum społeczeństwa obywatelskiego, które przeprowadzono w dniu 13 września. Aktualne informacje przesłano także Radzie i Parlamentowi Europejskiemu. Forum społeczeństwa obywatelskiego omówiło swój regulamin wewnętrzny, wnioski z warsztatów, zielony wzrost i handel międzynarodowy.

5.           Wykonanie rozporządzenia (UE) nr 511/2011

Rozporządzenie (UE) nr 511/2011 stanowi wewnętrzne prawodawstwo UE mające na celu wprowadzenie w życie dwustronnej klauzuli ochronnej zawartej w umowie o wolnym handlu między UE a Koreą.

Zgodnie z art. 3 i art. 11 rozporządzenia (UE) nr 511/2011 Komisja monitoruje zmiany przywozu i wywozu produktów koreańskich w sektorach wrażliwych, których potencjalnie dotyczy zwrot należności celnych, takich jak samochody, części samochodowe, wyroby włókiennicze i elektronika użytkowa. Od rozpoczęcia tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu w lipcu 2011 r. Komisja co dwa miesiące przedstawia wyniki monitorowania z państwom członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu i stosownymi zainteresowanym stronom.

Wspomniane rozporządzenie zapewnia także możliwość wszczęcia dochodzenia w sprawie środków ochronnych lub wprowadzenia wcześniejszych środków nadzoru zgodnie z określonymi warunkami zdefiniowanymi w rozporządzeniu. Podczas drugiego roku wdrażania umowy o wolnym handlu Komisja nie otrzymała żadnych wniosków o wszczęcie dochodzenia w sprawie środków ochronnych lub wprowadzenie wcześniejszych środków nadzoru.

5.1.        Rozwój przywozu z Korei do UE w sektorach objętych monitorowaniem

Wyniki monitorowania w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu są przedstawione poniżej wraz z odpowiednimi wykresami. Należy zauważyć, że do celów monitorowania dokonano porównania danych handlowych w ujęciu rok do roku, niektóre dane liczbowe mogą zatem różnić się od danych zawartych w ogólnej analizie handlu w pkt 2 powyżej, w której wykorzystana została inna metoda porównawcza.

Ponadto należy zauważyć, że porównanie w ramach działań z zakresu monitorowania oparto na ilościach przywożonych z Korei do UE, tj. sztukach w przypadku samochodów i 1000 kg w przypadku części samochodowych, wyrobów włókienniczych i elektroniki.

(i) Sektor samochodowy

Przywóz samochodów z Korei do UE w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu (lipiec 2011 r. – czerwiec 2012 r.) wzrósł o 41 % w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy (lipiec 2010 r. – czerwiec 2011 r.). Po wspomnianym wzroście w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu (lipiec 2012 r. – czerwiec 2013 r.) nastąpił spadek przywozu o 13 % w porównaniu z rokiem poprzednim. Tendencja spadkowa dotyczy samochodów z małymi silnikami, jak również samochodów ze średnimi/dużymi silnikami. Uwzględniając tendencje długoterminowe, wydaje się, że przywóz samochodów ustabilizował się na znacznie niższym poziomie niż poziom notowany w okresie lipiec 2007 r. – czerwiec 2008 r.

Jeżeli chodzi o części samochodowe, w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu nastąpił znaczny wzrost przywozu (o 47 %) w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy. Wzrost ten jest zgodny z tendencją wzrostową, która rozpoczęła się już w okresie lipiec 2008 r. – czerwiec 2009 r. W drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu przywóz części samochodowych wzrósł jednak zaledwie o 2 % w porównaniu z pierwszym rokiem wykonywania umowy, co sugeruje, że poziomy przywozu uległy stabilizacji.

(ii) Sektor włókienniczy

Przywóz koreańskich wyrobów włókienniczych w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu zmniejszył się o 16 % w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy. Wspomniana tendencja utrzymywała się w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu, w którym odnotowano dalszy spadek o 6 % w porównaniu z rokiem poprzednim.

(iii) Sektor elektroniczny

Przywóz koreańskich produktów elektronicznych w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu wzrósł o 8 % w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy. Po tym wzroście w drugim roku wykonywania umowy odnotowano spadek o 13 % w porównaniu z pierwszym rokiem.

5.2.        Zwrot ceł

Szczegółowemu monitorowaniu poddano także kwestię zwrotu ceł w związku z regułami pochodzenia, zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 511/2011, w celu oceny udziału komponentów zagranicznych w koreańskim procesie produkcyjnym, a tym samym w wywozie produktów końcowych z Korei do UE.

W analizie skupiono się na ilościach produktów objętych monitorowaniem w pierwszym półroczu 2013 r., w porównaniu z tym samym okresem w 2012 r.

W sektorze elektronicznym zmiany przywozu z Korei do UE dotyczyły głównie następujących kodów HS: 8519.81, 8521.90, 8526.92, 8527.21, 8528.51, 852871 i 8528.72. W przypadku niektórych z tych kodów przywóz podlegał znacznym wahaniom w ciągu roku, jednak bez znacznego ogólnego wzrostu lub spadku. Zmniejszył się przywóz części dla tych produktów do Korei: w przypadku HS 8522 nastąpił spadek przywozu z Chin (-20 %) i Japonii (-52 %), natomiast w przypadku HS 8529 nastąpił nieznaczny spadek przywozu z Chin (-0,29 %) i bardziej znaczący spadek przywozu z Japonii (-6,9 %).

Jeżeli chodzi o wyroby włókiennicze, znaczący wzrost przywozu z Korei do UE miał miejsce jedynie w przypadku produktów objętych kodem HS 5205 (+37 %). W przypadku tego produktu reguły pochodzenia pozwalają na przywóz produktów z naturalnych włókien bawełnianych. Z kolei w przypadku produktu objętego kodem HS 5509 przywóz zmalał o 67 %.

Jeżeli chodzi o samochody, odnotowano ogólny wzrost przywozu z Korei do UE (średnio +4,9 %) produktu objętego kodem HS 8703, chociaż wzrost ten nie dotyczy wszystkich typów samochodów, lecz zależy od wielkości silnika. W tym samym czasie odnotowano również niemal taki sam wzrost (o 6 %) przywozu z Chin do Korei komponentów samochodowych objętych kodem HS 8708. Jednocześnie przywóz podobnych części z Japonii zmniejszył się o 27 %.

Na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że nie wydaje się, aby w odniesieniu do produktów, które objęte są szczególnym monitorowaniem zwrot ceł miał do chwili obecnej jakikolwiek znaczący wpływ na strukturę produkcji w Korei. W szczególności nie doprowadził do wzrostu przywozu komponentów z państw sąsiadujących z Koreą.

6.           Podsumowanie

Na podstawie dwóch lat wykonywania umowy o wolnym handlu jasne jest, że pod względem rozwoju handlu dwustronnego wspomniane umowa zasadniczo bardzo dobrze spełnia swoją rolę, w szczególności w przypadku UE. Wywóz towarów w drugim roku wykonywania umowy wzrósł o 24 %, czyli o 7 mld EUR w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu. Dla porównania wywóz z UE na inne rynki światowe w tym samym okresie wzrósł o 17 %. Podczas gdy przywóz z Korei zmniejszył się o 6 %, głównie z przyczyn, które nie są bezpośrednio związane z umową o wolnym handlu, przywóz towarów objętych częściowa lub pełną liberalizacją poprawił się zarówno w przypadku UE, jak i Korei i wzrósł bardziej niż wywóz ogółem. Eksporterzy korzystają także w coraz większym stopniu z taryf preferencyjnych, przy czym wyższe poziomy wykorzystania notuje się w szczególności po stronie UE, chociaż we wspomnianej dziedzinie nadal istnieją obszary wymagające ulepszeń.

Należy koncentrować się nadal na zapewnieniu właściwego wykonywania umowy o wolnym handlu, tak aby eksporterzy mogli odnosić korzyści, jakich się w związku z przedmiotową umową oczekuje. Utrzymują się pewne problemy związane z wykonywaniem umowy, w szczególności w sektorze pojazdów silnikowych i ich części. W kontekście posiedzeń i działań następczych w związku z posiedzeniami różnych komitetów i grup roboczych ustanowionych na mocy umowy o wolnym handlu nadal będą prowadzone rozmowy dotyczące tych kwestii mające na celu znalezienie wzajemnie akceptowalnych i praktycznych rozwiązań zgodnie z literą i duchem wspomnianej umowy.

Przy okazji szczytu UE-Korea w listopadzie 2013 r. UE i Korea parafowały protokół dodatkowy zmieniający umowę o wolnym handlu w związku z przystąpieniem Chorwacji do UE. Kontynuowane będą rozmowy dotyczące dalszych zmian umowy o wolnym handlu w celu jeszcze większego ułatwienia handlu. Zmiany te leżą w interesie obu stron i ostatecznie przyniosą korzyści eksporterom i konsumentom w UE oraz w Korei.

[1]               Umowa o wolnym handlu jest stosowana w UE tymczasowo, do czasu gdy zostanie ratyfikowana przez wszystkie państwa członkowskie UE. Aktualną sytuację w zakresie ratyfikacji można śledzić na stronie internetowej Rady dotyczącej umów: http://www.consilium.europa.eu/policies/agreements/search-the-agreements-database?command=details&id=&lang=en&aid=2010036&doclang=EN

[2]               Dz.U. L 145 z 31.5.2011, s. 19.

[3]               Wartości procentowe odnoszą się do +15 % w pierwszym roku stosowania umowy o wolnym handlu w porównaniu z rokiem poprzedzającym rozpoczęcie tymczasowego stosowania wspomnianej umowy i +8 % w drugim roku stosowania umowy o wolnym handlu w porównaniu z rokiem 1.

[4]               Istnieje także grupa towarów, których w ogóle nie objęto liberalizacją, ale stanowi ona tylko 2 % wszystkich pozycji taryfowych i 1 % całego handlu towarami.

[5]               Ponieważ dane nie obejmują informacji na temat tego, które przywozy kwalifikowały się do preferencji, uzupełniono je wartościami liczbowymi dotyczącymi koreańskich taryf KNU i taryf preferencyjnych dla UE z bazy danych dostępu do rynku.