<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-04.cj-20080212.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="ECRCJ1984ELA.0800324901.case.xml"><NO.CASE>221/83</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>61983J0221</NO.CELEX><NO.SEQ>0002.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST>3249</PAGE.FIRST><PAGE.SEQ>2</PAGE.SEQ><PAGE.LAST>3259</PAGE.LAST><PAGE.TOTAL>11</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><LEFT>ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ <DATE ISO="19840918">18. 9. 1984</DATE> — ΥΠΟΘΕΣΗ 221/83</LEFT><RIGHT>ÅÐÉÔÑÏÐÇ / ÉÔÁËÉÁ</RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><IE/></P></TI></TITLE><JUDGMENT.INIT><P>Στην υπόθεση 221/83,</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P>Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Guido Berardis, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Manfred Beschel, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg, Λουξεμβούργο,</P><PARTY.STATUS>προσφεύγουσα,</PARTY.STATUS></PLAINTIFS><AGAINST>κατά</AGAINST><DEFENDANTS><P>Ιτλλικιις Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης και επικουρούμενης από τον Avvocato dello Stato Pier Giorgio Ferri, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Ιταλική Πρεσβεία,</P><PARTY.STATUS>καθής,</PARTY.STATUS></DEFENDANTS></PARTIES><P>που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει εντός της ταχθείσης προθεσμίας τα αναγκαία μέτρα για τη<?PAGE NO="3250"?> συμμόρφωση της προς την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων κτηνιάτρου και περί μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και του δικαιώματος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/002, σ. 46) και μη εξασφαλίζοντας την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, περί του συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες του κτηνιάτρου (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/002, σ. 52), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,</P><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ</P><P>συγκείμενο από τους Mackenzie Stuart, πρόεδρο, Τ. Koopmans και Υ. Galmot, προέδρους τμήματος, G. Bosco, U. Everling, Κ. Κακούρη και R. Joliét, δικαστές,</P><P>γενικός εισαγγελέας: Sir Gordon Slynn</P><P>γραμματέας: D. Louterman, υπάλληλος διοικήσεως</P></PREAMBLE.INIT><PREAMBLE.FINAL><P>εκδίδει την ακόλουθη</P></PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P>ΑΠΟΦΑΣΗ</P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Περιστατικά</P></TI></TITLE><P>Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, η εξέλιξη της διαδικασίας, τα αιτήματα, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων συνοψίζονται ως εξής:</P><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>Ι —</NO.P><TXT>Πραγματικά περιστατικά και διαδικασία</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Η οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων κτηνιάτρου, προβλέπει ορισμένα μέτρα για τη διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και του δικαιώματος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.</TXT><P>Η οδηγία 78/1027 του Συμβουλίου της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE> έχει ως αντικείμενο το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες του κτηνιάτρου.</P><?PAGE NO="3251"?><P>Οι ανωτέρω δύο οδηγίες ορίζουν στα άρθρα τους 18, παράγραφος 1, και 3, παράγραφος Ι, αντίστοιχα, ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι αναγκαία για να συμμορφωθούν προς αυτές εντός δύο ετών από της κοινοποιήσεως τους (δηλαδή στις <DATE ISO="19801220">20 Δεκεμβρίου 1980</DATE>), ενημερώνοντας σχετικά αμέσως την Επιτροπή.</P></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, μη έχοντας λά6ει καμιά ενημέρωση εκ μέρους της Ιταλικής Δημοκρατίας, κίνησε, με έγγραφο της <DATE ISO="19811214">14ης Δεκεμβρίου 1981</DATE>, τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 169 της Συνθήκης.</TXT><P>Η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ιταλικής Δημοκρατίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, απαντώντας στην Επιτροπή, με έγγραφο της <DATE ISO="19820329">29ης Μαρτίου 1982</DATE>, γνωστοποίησε ότι το Υπουργικό Συμβούλιο είχε εγκρίνει σχέδιο νόμου σχετικά με το θέμα αυτό.</P><P>Η Επιτροπή, θεωρώντας μη ικανοποιητική την απάντηση της ιταλικής κυβέρνησης, δεδομένου ότι δεν είχε θεσπιστεί τυπικά κανένα νομοθετικό μέτρο, εξέδωσε στις <DATE ISO="19820621">21 Ιουνίου 1982</DATE> αιτιολογημένη γνώμη, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης, με την οποία κάλεσε την Ιταλική Δημοκρατία να συμμορφωθεί εντός ενός μηνός.</P><P>Η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ιταλικής Δημοκρατίας, με έγγραφο της <DATE ISO="19820330">30ής Σεπτεμβρίου 1982</DATE>, διαβίβασε το προαναφερθέν σχέδιο νόμου, δηλώνοντας ότι το σχέδιο αυτό είχε κατατεθεί στο Κοινοβούλιο στις <DATE ISO="19820313">13 Μαρτίου 1982</DATE>, μετά σύμφωνη γνώμη της επιτροπής επί συνταγματικών θεμάτων.</P><P>Η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν είχε θεσπίσει κανένα μέτρο συμμορφώσεως προς τις ανωτέρω οδηγίες, άσκησε την παρούσα προσφυγή η οποία κατατέθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις <DATE ISO="19831003">3 Οκτωβρίου 1983</DATE>.</P><P>Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή και μετά από ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων. Κάλεσε όμως την Επιτροπή να προσκομίσει, πριν από την έναρξη της προφορικής διαδικασίας, το σύνολο των σχετικών διατάξεων που είχαν θεσπίσει τα κράτη μέλη σε εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 78/1027.</P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Αιτήματα των διαδίκων</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, όπως διαμόρφωσε τελικώς τα αιτήματα της, ζητεί από το Δικαστήριο:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>να αναγνωρίσει ότι η Ιταλική Δημοκρατία παραλείποντας αφενός να θεσπίσει, εντός της ταχθείσης προθεσμίας, τα αναγκαία μέτρα για τη συμμόρφωση προς την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου την <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE> και αφετέρου να εξασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ</P></ITEM><ITEM><P>να καταδικάσει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.</P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας ζητεί από το Δικαστήριο:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη κατά το μέτρο που αφορά την εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου.</P></ITEM></LIST></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Λόγοι και επιχειρήματα των διαδίκων</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ως.τρος την εφαρμογή της οδηγίας 78/1026 rov Σνμύονλίον</HT> της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων<?PAGE NO="3252"?> τίτλων κτηνιάτρου και περί μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.</TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 189, τρίτη παράγραφος, της Συνθήκης, οι οδηγίες δεσμεύουν τα κράτη μέλη προς τα οποία απευθύνονται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Το άρθρο 5, πρώτη παράγραφος, της Συνθήκης ορίζει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα Συνθήκη ή προκύπτουν από πράξεις των οργάνων της Κοινότητας. Η Επιτροπή προσθέτει ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί διατάξεις, διαδικασίες ή καταστάσεις της εσωτερικής του έννομης τάξης για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων και των προθεσμιών που προκύπτουν από τις κοινοτικές οδηγίες.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>â)</NO.P><TXT>Η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας επαναλαμβάνει ότι έχει καταθέσει στο Κοινοβούλιο σχέδιο νόμου, το οποίο περιλαμβάνει τις κατάλληλες διατάξεις για τη θέση σε εφαρμογή της ανωτέρω οδηγίας. Η σχετική όμως με το νομοσχέδιο αυτό κοινοβουλευτική διαδικασία δεν κατέστη δυνατό να καταλήξει σε αίσιο πέρας λόγω πρόωρης διάλυσης της Βουλής. Επομένως, είναι ανάγκη να επαναληφθεί η διαδικασία ψηφίσεως του νομοσχεδίου, θέμα το οποίο εμπίπτει στο πεδίο της νομοθετικής εξουσίας.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ως προς την εφαρμογή της οόηγίας 78/1027 τον Σνμβουλίου,</HT> της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, περί συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες του κτηνιάτρου.</TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>Η Επιτροπή ανέπτυξε στην προσφυγή της τους ίδιους ισχυρισμούς που είχε προβάλει προς στήριξη της φερόμενης παράβασης λόγω μη εφαρμογής της οδηγίας 78/1026 του Συμβουλίου.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>Η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας ισχυρίστηκε, για πρώτη φορά με το υπόμνημα της αντικρούσεως, ότι κατά την άποψη της είχε ήδη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή η ανωτέρω οδηγία με την υφιστάμενη οργάνωση των σπουδών και διπλωμάτων των σχετικών με το επάγγελμα του κτηνιάτρου, όπως έχει αυτή καθοριστεί με το προεδρικό διάταγμα 987 της <DATE ISO="19691023">23ης Οκτωβρίου 1969</DATE> (Gazzetta Ufficiale της <DATE ISO="19700102">2. 1. 1970</DATE>, αριθ. 1). Το διάταγμα αυτό, το οποίο επιβάλλει κύκλο πανεπιστημιακών σπουδών πέντε ετών και προσδιορίζει στο παράρτημά του τα διάφορα μαθήματα τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της διδασκαλίας που οδηγεί στην απόκτηση του πτυχίου του κτηνιάτρου, πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 1 και του παραρτήματος της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>γ)</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, με το απαντητικό της υπόμνημα, θεώρησε ότι είχε υποχρέωση να <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="00AB"/>επικρίνει δριμύτατα<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="00BB"/> τη συμπεριφορά της ιταλικής κυβέρνησης, η οποία για πρώτη φορά κατά την επ' ακροατηρίου διαδικασία ανέφερε ότι υπάρχει αυτό το κείμενο, ενώ, κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής φάση, είχε περιοριστεί στο να αναλάβει την υποχρέωση να θέσει σε εφαρμογή την εν λόγω οδηγία.</TXT><P>Δεδομένου πάντως ότι το αντικείμενο της προσφυγής λόγω παραβάσεως δεν αφορούσε ειδικά την υποχρέωση γνωστοποιήσεως που επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 3 της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, η Επιτροπή δήλωσε ότι αναγνωρίζει την ύπαρξη του διατάγματος 987, μολονότι θεωρεί ότι οι διατάξεις του δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας, και αυτό, για δυο λόγους:</P><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>Έτσι, ένα υποχρεωτικό, σύμφωνα με την οδηγία, μάθημα δεν περιλαμβάνεται<?PAGE NO="3253"?> στα μαθήματα που αναφέρει το διάταγμα 987: πρόκειται για την προληπτική ιατρική.</P></ITEM><ITEM><P>Όσον αφορά δυο άλλα μαθήματα, την υγιεινή και την τεχνολογία τροφίμων, αφενός, και την ηθολογία και την προστασία ζώων, αφετέρου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το διάταγμα 987 τα αναφέρει ασαφώς, ενώ η οδηγία τα ορίζει ως μαθήματα ξεχωριστά και εντελώς συγκεκριμένα. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ο κατάλογος των μαθημάτων που περιλαμβάνει το παράρτημα της οδηγίας αποτελεί συγκεκριμενοποίηση των ποιοτικών κριτηρίων που αναφέρονται στο πρώτο άρ9ρο αυτής της οδηγίας.</P></ITEM></LIST></P><P>Επομένως, το στοιχείο γ του άρθρου 1 απαιτεί, για την άσκηση του επαγγέλματος του κτηνιάτρου, επαρκή γνώση του τομέα της <HT TYPE="ITALIC">συμπεριφοράς</HT> και της <HT TYPE="ITALIC">προστασίας των ζώων,</HT> το δε μάθημα <QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="00AB"/>ηθολογία και προστασία των ζώων<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="00BB"/>, το οποίο αναφέρεται στο παράρτημα, αντιστοιχεί σ' αυτό τον τομέα γνώσης.</P><P>Ομοίως, το στοιχείο στ του άρθρου 1 επιβάλλει <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="00AB"/>προσήκουσα γνώση της <HT TYPE="ITALIC">ιγιεινής</HT> και της <HT TYPE="ITALIC">τεχνολογίας</HT> κατά την παραγωγή, βιομηχανική παραγωγή και θέση σε κυκλοφορία των <HT TYPE="ITALIC">ζωοτροφών</HT> και ζωικής προελεύσεως τροφίμων που προορίζονται για κατανάλωση από ανθρώπους<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="00BB"/>.</P><P>Η Επιτροπή διαπιστώνει αφενός ότι το διάταγμα 987 δεν αναφέρει ρητά τα μαθήματα αυτά και αφετέρου ότι ορισμένα μαθήματα που έχουν άμεση σχέση με τα ανωτέρω ανήκουν στα δευτερεύοντα, τα οποία αποτελούν για τους σπουδαστές της κτηνιατρικής κατ' επιλογή μαθήματα. 'Ετσι, οι σπουδαστές αυτοί μπορούν κάλλιστα να αποκτήσουν το πτυχίο κτηνιατρικής χωρίς να έχουν διδαχθεί τα ανωτέρω μαθήματα, γεγονός το οποίο είναι εντελώς ασυμβίβαστο προς τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 1 της οδηγίας.</P><P>Λπό τα ανωτέρω η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν μετέφερε πλήρως την οδηγία 78/1027 του Συμβουλίου στο εσωτερικό της δίκαιο.</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>δ)</NO.P><TXT>Με απαντητικό της υπόμνημα η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας διατύπωσε τη διαφωνία της όσον αφορά την ανάλυση του διατάγματος 987 που έκανε η Επιτροπή.</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>Προκειμένου περί της προληπτικής ιατρικής, η απόκτηση των ενδεδειγμένων γνώσεων εξασφαλίζεται από το ίδιο το αντικείμενο των ομάδων μαθημάτων 12 και 13 που αναφέρονται στο παράρτημα του διατάγματος. ׳Ετσι, ιδίως στην ομάδα 12, αναφέρεται ρητά η προφύλαξη από μολυσματικές ασθένειες. Η διδασκαλία αυτή δεν θεωρείται από την οδηγία ως χωριστό μάθημα και αφορά το ίδιο αντικείμενο με αυτό που υποδηλώνεται στο διαφορετικό ορισμό της προληπτικής ιατρικής.</P></ITEM><ITEM><P>Όσον αφορά την ηθολογία και την προστασία των ζώων, η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας παρατηρεί ότι η απόκτηση των ενδεδειγμένων γνώσεων στο μάθημα αυτό, κατά την έννοια της οδηγίας, εξασφαλίζεται με την υποχρεωτική διδασκαλία της ζωοτεχνίας, η οποία περιλαμβάνεται στην πέμπτη ομάδα. Η πέμπτη αυτή ομάδα τιτλοφορείται: <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="00AB"/>Ζωοτεχνία: υγιεινή, εξωτερική εμφάνιση των ζώων, εθνολογία, γενετική και εκτροφή<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="00BB"/>.</P></ITEM><ITEM><P>Όσον αφορά την υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων, το επιδιωκόμενο από το στοιχείο στ του άρθρου 1 της οδηγίας αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με τα μαθήματα που περιέχει η δέκατη όγδοη ομάδα, δηλαδή: <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="00AB"/>Η επιθεώρηση και ο έλεγχος των τροφίμων ζωικής προελεύσεως (κρέας, γάλα, ψάρια, αυγά κλπ.)...<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="00BB"/></P></ITEM><ITEM><P>Οι σχετικές παρατηρήσεις της Επιτροπής είναι γενικές και στερούνται αιτιολογήσεως.</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></P></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="3254"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Προφορική διαδικασία</TXT></NP></TI></TITLE><P>Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Guido Berardis, και η Ιταλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από το δικηγόρο Carlo Sica, ανέπτυξαν προφορικά τις παρατηρήσεις τους κατά τη συνεδρίαση της <DATE ISO="19840607">7ης Ιουνίου 1984</DATE>.</P><P>Κατά τη συνεδρίαση αυτή, η Επιτροπή αναγνώρισε μεν ότι το διάταγμα της <DATE ISO="19691027">27ης Οκτωθρίου 1969</DATE> εξασφάλιζε την ικανοποιητική εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά τη διδασκαλία της προληπτικής ιατρικής, αλλά επέμεινε στα αιτήματά της όσον αφορά τα δυο άλλα μαθήματα που αναφέρονται στο απαντητικό της υπόμνημα: την υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων, την ηθολογία και προστασία των ζώων.</P><P>Ο γενικός εισαγγελέας ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά την ίδια συνεδρίαση.</P></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Σκεπτικό</P></TI></TITLE><NP><NO.P>1</NO.P><TXT>Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις <DATE ISO="19831003">3 Οκτωβρίου 1983</DATE>, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου, με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει εντός των προθεσμιών που είχαν ταχθεί τα αναγκαία μέτρα για τη συμμόρφωση της με την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, και μη εξασφαλίζοντας την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.</TXT></NP><NP><NO.P>2</NO.P><TXT>Η οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE> (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/002, σ. 46), αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων κτηνιάτρου και, επί πλέον, προβλέπει μέτρα προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.</TXT></NP><NP><NO.P>3</NO.P><TXT>Η οδηγία 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE> (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/002, σ. 52), έχει ως αντικείμενο το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν τις δραστηριότητες του κτηνιάτρου και ιδίως την εξασφάλιση ομοιομορφίας στην εκπαίδευση των κτηνιάτρων μέσα στα κράτη μέλη, ώστε να επιτευχθεί η αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων.</TXT></NP><NP><NO.P>4</NO.P><TXT>Οι δύο αυτές οδηγίες ορίζουν, στα άρθρα τους 18, παράγραφος 1, και 3, παράγραφος 1, αντίστοιχα, ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι αναγκαία<?PAGE NO="3255"?> για τη συμμόρφωση τους προς τις οδηγίες αυτές εντός δύο ετών από της κοινοποιήσεως τους, δηλαδή το αργότερο μέχρι την <DATE ISO="19801220">20ή Δεκεμβρίου 1980</DATE>, ενημερώνοντας αμέσως την Επιτροπή σχετικά.</TXT></NP><NP><NO.P>5</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, μη έχοντας λάβει κανένα στοιχείο από την Ιταλική Δημοκρατία, κίνησε, με έγγραφο της <DATE ISO="19811214">14ης Δεκεμβρίου 1981</DATE>, τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης. Η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ιταλικής Δημοκρατίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, απαντώντας σ' αυτό το έγγραφο, γνωστοποίησε στην Επιτροπή, στις <DATE ISO="19820329">29 Μαρτίου 1982</DATE>, ότι το Υπουργικό Συμβούλιο είχε εγκρίνει σχετικό νομοσχέδιο.</TXT></NP><NP><NO.P>6</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, κρίνοντας μη ικανοποιητική την απάντηση της ιταλικής κυβέρνησης, εφόσον δεν είχε θεσπιστεί κανένα νομοθετικό μέτρο, διατύπωσε στις <DATE ISO="19820621">21 Ιουνίου 1982</DATE> αιτιολογημένη γνώμη, με την οποία κλήθηκε η Ιταλική Δημοκρατία να συμμορφωθεί εντός προθεσμίας ενός μηνός. Η Ιταλική Δημοκρατία, με έγγραφο της <DATE ISO="19820930">30ής Σεπτεμβρίου 1982</DATE>, διαβίβασε το ανωτέρω σχέδιο νόμου, δηλώνοντας ότι το σχέδιο αυτό είχε κατατεθεί στο Κοινοβούλιο στις <DATE ISO="19820313">13 Μαρτίου 1982</DATE> μετά σύμφωνη γνώμη της επιτροπής επί συνταγματικών θεμάτων.</TXT></NP><NP><NO.P>7</NO.P><TXT>Η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν είχε θεσπίσει κανένα μέτρο ώστε να συμμορφωθεί προς τις ανωτέρω οδηγίες, άσκησε την παρούσα προσφυγή λόγω παραβάσεως.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Επί των αιτημάτων της προσφυγής κατά το μέτρο που αφορούν την παράλειψη εφαρμογής της οδηγίας 78/1026 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE></P></TI></TITLE><NP><NO.P>8</NO.P><TXT>Η ιταλική κυβέρνηση δεν αρνείται ότι παρέλειψε να συμμορφωθεί με την εν λόγω υποχρέωση, επαναλαμβάνει όμως ότι έχει καταθέσει στο Κοινοβούλιο σχέδιο νόμου, το οποίο περιλαμβάνει τις προσήκουσες διατάξεις για την εφαρμογή αυτής της οδηγίας. Πάντως η κοινοβουλευτική διαδικασία σχετικά με το νομοσχέδιο αυτό δεν κατέστη δυνατό να καταλήξει σε αίσιο πέρας λόγω πρόωρης διάλυσης της Βουλής. Επομένως, είναι ανάγκη να επαναληφθεί η διαδικασία εγκρίσεως του νομοσχεδίου.</TXT></NP><NP><NO.P>9</NO.P><TXT>Τα περιστατικά αυτά δεν είναι δυνατό να εξαλείψουν την παράβαση η οποία προσάπτεται στην Ιταλική Δημοκρατία. Σύμφωνα με πάγια νομολογία, τα κράτη<?PAGE NO="3256"?> μέλη δεν μπορούν να επικαλούνται διατάξεις, την ακολουθούμενη πρακτική ή καταστάσεις της εσωτερικής τους έννομης τάξης για να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση υποχρεώσεων και προθεσμιών που απορρέουν από κοινοτικές οδηγίες.</TXT></NP><NP><NO.P>10</NO.P><TXT>Πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτό ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας, εντός των προθεσμιών που είχαν ταχθεί, τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί με την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Επί των αιτημάτων της προσφυγής κατά το μέτρο που αφορούν τη μη πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE></P></TI></TITLE><NP><NO.P>11</NO.P><TXT>Η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας, ενώ καθόλη τη διάρκεια της προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασίας είχε περιοριστεί στο να βεβαιώνει ότι για τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη ετοιμαζόταν νόμος που θα διευκόλυνε την κυβέρνηση στη θέσπιση των αναγκαίων μέτρων, ισχυρίστηκε, για πρώτη φορά με το υπόμνημα αντικρούσεως, ότι η εφαρμογή της οδηγίας αυτής είχε ήδη πλήρως πραγματοποιηθεί χάρη στην υφιστάμενη οργάνωση σπουδών και διπλωμάτων που αφορούν το επάγγελμα του κτηνιάτρου, όπως ακριβώς προσδιορίζεται με το προεδρικό διάταγμα 987, της <DATE ISO="19691026">26ης Οκτωβρίου 1969</DATE> (Gazzetta Ufficiale της <DATE ISO="19700102">2. 1. 1970</DATE>, αριθ. 1). Το διάταγμα αυτό, το οποίο προβλέπει κύκλο πανεπιστημιακών σπουδών διαρκείας 5 ετών και αναφέρει στο παράρτημα του τα διάφορα μαθήματα που αποτελούν το αντικείμενο της διδασκαλίας η οποία οδηγεί στην απόκτηση του πτυχίου του κτηνιάτρου, συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις που θέτουν το άρθρο 1 και το παράρτημα της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου.</TXT></NP><NP><NO.P>12</NO.P><TXT>Η Επιτροπή με το απαντητικό της υπόμνημα, αν και αναγνώρισε την ύπαρξη του διατάγματος 987 της <DATE ISO="19691023">23ης Οκτωβρίου 1969</DATE>, δήλωσε ότι, κατά την άποψη της, οι διατάξεις του δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας, δεδομένου ότι το παράρτημα που περιλαμβάνεται σ' αυτό το διάταγμα και ορίζει τα προγράμματα διδασκαλίας για την απόκτηση του πτυχίου του κτηνιάτρου στην Ιταλία δεν περιλαμβάνει τρία από τα μαθήματα που απαριθμούνται στο παράρτημα της οδηγίας 78/1027, με το οποίο θεσπίζεται εναρμονισμένο πρόγραμμα σπουδών για τους κτηνιάτρους: την προληπτική ιατρική, την υγιεινή και την τεχνολογία τροφίμων, την ηθολογία και προστασία ζώων.</TXT></NP><NP><NO.P>13</NO.P><TXT>Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση η Επιτροπή αναγνώρισε ότι με το διάταγμα της <DATE ISO="19691027">27ης Οκτωβρίου 1969</DATE> εξασφαλιζόταν μια ικανοποιητική<?PAGE NO="3257"?> εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά τη διδασκαλία της προληπτικής ιατρικής. Επομένως, το περιεχόμενο των αιτημάτων της Επιτροπής περιορίζεται στη μη μεταφορά, στο πρόγραμμα εκπαιδεύσεως των κτηνιάτρων που έχει θεσπιστεί στην Ιταλία, των μαθημάτων <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="00AB"/>υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="00BB"/> αφενός και <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="00AB"/>ηθολογία και προστασία ζώων<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="00BB"/> αφετέρου.</TXT></NP><NP><NO.P>14</NO.P><TXT>Πρέπει να σημειωθεί ότι το παράρτημα της οδηγίας 78/1027, ορίζοντας προεισαγωγικά ότι <QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="00AB"/>το πρόγραμμα σπουδών 6άσει των οποίων χορηγούνται διπλώματα, πιστοποιητικά και άλλοι τίτλοι κτηνιάτρου, περιλαμβάνει τουλάχιστον τα κατωτέρω μαθήματα. Η διδασκαλία ενός ή περισσοτέρων από τα μαθήματα αυτά δύναται να εξασφαλίζεται στο πλαίσιο άλλων κλάδων ή σε σύνδεση με άλλους επιστημονικούς κλάδους<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="00BB"/>, δεν απαιτεί μια κατά γράμμα μεταφορά στις εσωτερικές έννομες τάξεις ακόμα και της ονομασίας των μαθημάτων και των ενοτήτων που αποτελούν το πρόγραμμα σπουδών για τους κτηνίατρους' επιβάλλει απλώς μια αρκετά πιστή μεταφορά για να εξασφαλιστεί ομοιομορφία στην επαγγελματική εκπαίδευση μέσα στα κράτη μέλη, ώστε να καταστεί δυνατή η αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων.</TXT></NP><NP><NO.P>15</NO.P><TXT>Όσον αφορά το μάθημα <QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="00AB"/>υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="00BB"/>, η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας παρατηρεί ότι η απόκτηση των προσηκουσών γνώσεων στο μάθημα αυτό, κατά την έννοια της οδηγίας, εξασφαλίζεται με την υποχρεωτική διδασκαλία του μαθήματος που περιλαμβάνεται στη δέκατη όγδοη ομάδα του παραρτήματος του διατάγματος και καλείται <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="00AB"/>επιθεώρηση και έλεγχος των τροφίμων ζωικής προελεύσεως<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="00BB"/>. Πρόσθεσε δε ότι τα καθήκοντα επιθεωρήσεως και ελέγχου προϋποθέτουν, αναγκαστικά, γνώση της τεχνικής της παραγωγής και θέση σε κυκλοφορία των προϊόντων που προορίζονται για κατανάλωση.</TXT></NP><NP><NO.P>16</NO.P><TXT>Πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως υποστήριξε η Επιτροπή και όπως προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου συζήτηση, η ενότητα που αναφέρεται στη 18η ομάδα του παραρτήματος του ιταλικού διατάγματος 987 καλύπτει μόνο ένα μέρος της διδασκαλίας που αντιστοιχεί στο μάθημα <QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="00AB"/>υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="00BB"/>, το οποίο αναφέρεται στην οδηγία. Εξάλλου, ορθά υποστήριξε η Επιτροπή ότι ορισμένα μαθήματα που έχουν άμεση σχέση με την υγιεινή και την τεχνολογία τροφίμων αναφέρονται στο διάταγμα 987 μεταξύ των βοηθητικών μαθημάτων τα οποία επιλέγουν οι φοιτητές της κτηνιατρικής. ׳Ετσι οι φοιτητές αυτοί θα μπορούσαν κάλλιστα να αποκτήσουν το δίπλωμα του κτηνιάτρου χωρίς να έχουν λάβει πλήρη επαγγελματική εκπαίδευση σ' αυτό το μάθημα, γεγονός που δεν συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις του άρθρου 1 της οδηγίας.</TXT></NP><?PAGE NO="3258"?><NP><NO.P>17</NO.P><TXT>Επομένως, ορθά η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν έχει εφαρμόσει πλήρως την οδηγία 78/1027 σ' αυτό το σημείο.</TXT></NP><NP><NO.P>18</NO.P><TXT>Όσον αφορά το μάθημα <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="00AB"/>ηθολογία και προστασία ζώων<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="00BB"/>, το οποίο περιλαμβάνεται στην τρίτη ομάδα του παραρτήματος της οδηγίας 78/1027, η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας υποστήριξε ότι η απόκτηση των προσηκουσών γνώσεων στο μάθημα αυτό εξασφαλίζεται με την υποχρεωτική διδασκαλία των μαθημάτων που αναφέρονται στην πέμπτη ομάδα του παραρτήματος του διατάγματος 987, η οποία έχει ως εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="00AB"/>Ζωοτεχνική</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>υγιεινή, εξωτερική όψη των ζώων, εθνολογία·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>γενετική και εκτροφή<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="00BB"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>19</NO.P><TXT>Από την ενώπιον του Δικαστηρίου συζήτηση προκύπτει ότι τα μαθήματα που περιλαμβάνονται στην πέμπτη ομάδα του παραρτήματος 987 δεν αντιστοιχούν στο μάθημα <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="00AB"/>ηθολογία και προστασία ζώων<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="00BB"/>, το οποίο αναφέρεται στο παράρτημα της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου. Πράγματι, το μάθημα αυτό, όπως προσδιορίζεται από την οδηγία, αφορά ουσιαστικά τη διδασκαλία της επιστήμης της συμπεριφοράς των ζώων, ενώ τα μαθήματα που περιλαμβάνει η πέμπτη ομάδα του ιταλικού προγράμματος διδασκαλίας αναφέρονται στη μελέτη των ζωικών πληθυσμών και στην τεχνική αναπαραγωγής και εκτροφής.</TXT></NP><NP><NO.P>20</NO.P><TXT>Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, ορθά η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν μετέφερε πλήρως, στο σημείο αυτό, την οδηγία 78/1027 του Συμβουλίου στο εσωτερικό της δίκαιο.</TXT></NP><NP><NO.P>21</NO.P><TXT>Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό :</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας, εντός των προθεσμιών που είχαν ταχθεί, τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί με την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη</P></ITEM><ITEM><P>ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη εξασφαλίζοντας την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, και παραλείποντας να ορίσει ως υποχρεωτική τη διδασκαλία των μαθημάτων <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="00AB"/>ηθολογία και<?PAGE NO="3259"?> προστασία ζώων<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="00BB"/> και <QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="00AB"/>υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="00BB"/>, στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών για κτηνιάτρους, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.</P></ITEM></LIST></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Επί των δικαστικών εξόδων</P></TI></TITLE><NP><NO.P>22</NO.P><TXT>Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η καθής ηττήθη, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO><P>Για τους λόγους αυτούς</P><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ</P><P>αποφασίζει:</P></INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας, εντός των προθεσμιών που είχαν ταχθεί, τις αναγκαίες διατάξεις για να συμμορφωθεί με την οδηγία 78/1026 του Συμβουλίου, τις <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Η Ιταλική Δημοκρατία, μη εξασφαλίζοντας την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας 78/1027 του Συμβουλίου, της <DATE ISO="19781218">18ης Δεκεμβρίου 1978</DATE>, και παραλείποντας να ορίσει ως υποχρεωτική τη διδασκαλία των μαθημάτων <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="00AB"/>ηθολογία και προστασία ζώων<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="00BB"/> και <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="00AB"/>υγιεινή και τεχνολογία τροφίμων<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="00BB"/>, στο πλαίσιο του προγράμματός της σπουδών για κτηνιάτρους, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.</TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><P>Mackenzie Stuart</P><P>Koopmans</P><P>Galmot</P><P>Bosco</P><P>Everling</P><P>Κακούρης</P><P>Joliét</P><P>Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις <DATE ISO="19840918">18 Σεπτεμβρίου 1984</DATE>.</P><SIGNATORY><P>Ο γραμματέας</P><P>Ρ. Heim</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Ο πρόεδρος</P><P>Α. J. Mackenzie Stuart</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>