I.

Introduzzjoni

1.

Fid-dritt internazzjonali, dejjem eżistiet ċerta tensjoni bejn, minn naħa, id-dritt li minnu jgawdu l-Istati li jikkontrollaw b’mod sovran id-dħul u r-residenza ta’ barranin fit-territorju tagħhom u, min-naħa l-oħra, id-dritt li jibbenefikaw minnu dawk, minn fost dawn il-barranin  ( 2 ), li jibżgħu minn persekuzzjoni fil-pajjiż li għandhom in-nazzjonalità tiegħu, li jitolbu ażil  ( 3 ). Tal-ewwel jawtorizza lil dawn l-Istati jikkontrollaw strettament il-qsim tal-fruntieri tagħhom – u jieħdu miżuri rigorużi f’każ ta’ dħul illegali – filwaqt li tat-tieni jitlob tolleranza fil-qasam.

2.

Din it-tensjoni hija partikolarment sinjifikattiva meta jseħħ dak li b’mod komuni jissejjaħ “fluss massiv” ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fil-fruntieri. Tali fenomenu, li f’dawn l-aħħar għoxrin sena, il-frekwenza tiegħu żdiedet fl-Ewropa, minħabba gwerer u tensjonijiet oħra li jħawdu diversi reġjuni tad-dinja, jikkomplika l-kontroll tal-fruntieri inkwistjoni. Fil-fatt, numru minn dawn iċ-ċittadini jipprovaw, jew saħansitra jirnexxilhom, jaqsmuhom illegalment. Dan id-dħul mingħajr kontroll huwa ħafna drabi pperċepit bħala theddida għas-sigurtà interna tal-Istat ikkonċernat. Fl-istess ħin, meta l-persuni kkonċernati jitolbu l-ażil fih, huma għandhom, bħala prinċipju, jiġu aċċettati fit-territorju tiegħu u jistgħu jibqgħu fih waqt l-eżami tal-applikazzjoni tagħhom.

3.

Il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja qed jaffaċċjaw, sa mis-sajf tal‑2021, tali “fluss massiv” fil-fruntieri li huma jaqsmu mal-Bjelorussja – wieħed mill-punti ta’ dħul fiż-żona Schengen – u l-każijiet ta’ qsim illegali ta’ dawn il-fruntieri żdiedu drastikament. Barra minn hekk, dan il-“fluss” jaqa’ f’kuntest ġeopolitiku partikolari. Fil-fatt, kif ikkonstataw l-istituzzjonijiet politiċi tal-Unjoni Ewropea, dan kien, fil-fatt, orkestrat mill-awtoritajiet Bjelorussi.

4.

Sabiex jindirizzaw dawn iċ-ċirkustanzi, u bil-għan li jsaħħu l-fruntieri tagħhom u jiżguraw, għalhekk, l-ordni pubbliku u s-sigurtà interna fit-territorju tagħhom, dawn l-Istati Membri ddikjaraw l-istat ta’ emerġenza. F’dan il-kuntest, huma implimentaw dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jidderogaw mid-dritt komuni, inkluż fil-qasam tal-ażil. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Litwanja), tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża jekk uħud minn dawn id-dispożizzjonijiet, applikati mir-Repubblika tal-Litwanja, humiex konformi mad-dritt tal-Unjoni.

5.

Id-domandi magħmula minn din il-qorti jirrigwardaw, b’mod iktar preċiż, it-trattament li l-Istati Membri jistgħu jirriżervaw, b’mod konformi mad-Direttiva 2013/32/UE dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali  ( 4 ) (iktar ’il quddiem Direttiva dwar il-“proċeduri”) u d-Direttiva 2013/33/UE li tistabbilixxi l-istandards dwar l-akkoljenza ta’ applikanti għall-protezzjoni internazzjonali  ( 5 ) (iktar ’il quddiem id-Direttiva dwar l-“akkoljenza”), għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terz li daħlu b’mod irregolari fit-territorju tagħhom u li jfittxu li jiksbu fih protezzjoni internazzjonali. Huma jistaqsu, essenzjalment, jekk dawn id-direttivi jipprekludux regoli nazzjonali li, f’kuntest ta’ fluss massiv, minn naħa, jirrestrinġu b’mod sinjifikattiv il-possibbiltà li dawn iċ-ċittadini jaċċedu għall-proċeduri tal-għoti ta’ tali protezzjoni, u min-naħa l-oħra, jippermettu d-detenzjoni tal-applikanti għall-ażil għall-unika raġuni li qasmu l-fruntiera nazzjonali illegalment.

6.

F’dawn il-konklużjonijiet, ser nispjega li tali regoli ma humiex effettivament kompatibbli mad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”. Madankollu, m’iniex ser nieqaf hemm u ser nindirizza l-kwistjoni dwar jekk, f’ċirkustanzi bħal dawk li qed taffaċċja l-Litwanja fil-fruntiera tagħha, Stat Membru huwiex awtorizzat, skont id-dritt primarju tal-Unjoni, li jidderoga minn dawn id-direttivi fl-interess tal-ordni pubbliku u tas-salvagwardja tas-sigurtà interna. Dwar dan il-punt, ser nispjega li minkejja li ċerti derogi huma, fit-teorija, possibbli, ir-regoli nazzjonali inkwistjoni jmorru lil hinn minn dak li huwa ammissibbli f’dan ir-rigward.

II.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Il‑Konvenzjoni ta’ Genève

7.

L‑Artikolu 31 tal-Konvenzjoni ta’ Genève Dwar l-Istatus ta’ Rifuġjati  ( 6 ) (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”), intitolat “Refuġjati f’sitwazzjoni irregolari fil-pajjiż ta’ akkoljenza”, jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu:

B.

Id‑dritt tal‑Unjoni

1.

Id‑Direttiva dwar il-“proċeduri”

8.

L-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, intitolat “Aċċess għall-proċedura”, jipprovdi:

9.

L-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li kull adult li jkollu kapaċità legali jkollu d-dritt li jagħmel applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali f’ismu stess”.

10.

L-Artikolu 31 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Proċedura ta’ eżami”, jipprovdi, fil-paragrafu 8 tiegħu:

11.

L-Artikolu 43 ta’ din l-istess direttiva, intitolat “Proċeduri fuq il-fruntiera”, jipprovdi:

2.

Id‑Direttiva dwar l‑“akkoljenza”

12.

L-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, intitolat “Detenzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafi 2 u 3 tiegħu:

C.

Id‑dritt Litwan

1.

Il‑Liġi dwar il‑Barranin

13.

Il-Lietuvos Respublikos įstatymas “Dėl užsieniečių teisinės padėties” (il-Liġi tar-Repubblika tal-Litwanja dwar l-Istatus Legali tal-Barranin) (TAR, 2021, Nru 2021/27706), fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mil-Liġi Nru XIV‑816 tat‑23 ta’ Diċembru 2021 (iktar ’il quddiem, “il-Liġi dwar il-Barranin”) tipprovdi, fl-Artikolu 2(20) tagħha, li titqies bħala applikant għall-ażil il-persuna barranija li tkun ippreżentat applikazzjoni għall-ażil skont il-modalitajiet previsti mill-istess liġi u li fir-rigward tagħha għadha ma ttiħditx deċiżjoni definittiva.

14.

Il-Kapitolu X2 tal-Liġi dwar il-Barranin jirregola l-applikazzjoni ta’ din il-liġi f’każ ta’ dikjarazzjoni tal-istat ta’ gwerra jew tal-istat ta’ emerġenza kif ukoll fil-każ ta’ proklamazzjoni ta’ sitwazzjoni ta’ emerġenza minħabba fluss massiv ta’ barranin.

15.

F’dan il-kapitolu, l-Artikolu 14012 tal-imsemmija liġi jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu, li “l-barrani jista’ jippreżenta applikazzjoni għall-ażil 1) fil-postijiet ta’ kontroll fil-fruntieri jew fiż-żoni ta’ tranżitu: lil Valstybės sienos apsaugos tarnyba prie Lietuvos Respublikos vidaus reikalų ministerijos (id-Dipartiment nazzjonali ta’ protezzjoni tal-fruntieri fi ħdan il-Ministeru tal-Intern tar-Repubblika tal-Litwanja) (iktar ’il quddiem il-“VSAT”); 2) fit-territorju tar-Repubblika tal-Litwanja, meta l-barrani jkun daħal legalment f’dan it-territorju: lid-[Dipartiment tal-Migrazzjoni]; 3) fi Stat barrani: bl-intervent ta’ rappreżentanti diplomatiċi u konsulari tar-Repubblika tal-Litwanja maħtura mill-Ministeru tal-Affarijiet Barranin”. Il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu jipprovdi li “applikazzjoni għall-ażil introdotta minn barrani bi ksur tal-modalitajiet previsti fil-paragrafu 1 tal-imsemmi artikolu ma hijiex ammissibbli, meta l-modalitajiet ta’ introduzzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil huma spjegati [lill-applikant]”. Din id-dispożizzjoni tipprovdi wkoll li l-VSAT, fid-dawl tal-vulnerabbiltà tal-barrani jew ta’ ċirkustanzi individwali oħra, jista’ jirċievi l-applikazzjoni għall-ażil ta’ barrani li jkun qasam il-fruntiera tar-Repubblika tal-Litwanja illegalment  ( 7 ).

16.

L-Artikolu 14017 tal-Liġi dwar il-Barranin, li jirregola r-raġunijiet ta’ detenzjoni tal-applikant għall-ażil f’każ ta’ dikjarazzjoni tal-istat ta’ gwerra jew tal-istat ta’ emerġenza u f’każ ta’ proklamazzjoni ta’ sitwazzjoni ta’ emerġenza minħabba fluss massiv ta’ barranin, jipprovdi, fil-bidu u fil-punt 2, li l-applikant għall-ażil jista’ jitqiegħed f’detenzjoni meta jasal fit-territorju tar-Repubblika tal-Litwanja billi jaqsam illegalment il-fruntiera ta’ dan l-Istat Membru.

2.

Id‑deskrizzjoni tal‑proċedura

17.

Id-deskrizzjoni tal-proċedura tal-għoti u tal-irtirar tal-ażil fir-Repubblika tal-Litwanja, approvata mid-Digriet Nru 1V‑131 tal-Ministru tal-Intern tar-Repubblika tal-Litwanja fl‑24 ta’ Frar 2016 (fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mid-digriet tal-Ministru tal-Intern tar-Repubblika tal-Litwanja Nru 1V‑626 tas‑27 ta’ Lulju 2021) (iktar ’il quddiem id-“deskrizzjoni tal-proċedura”) tipprovdi, fil-punt 22, li “applikazzjoni għall-ażil titqies li tiġi ppreżentata meta l-barrani jippreżentaha quddiem awtorità jew istituzzjoni msemmija fl-Artikolu 67(1) tal-Liġi dwar il-Barranin […], b’konformità mar-rekwiżiti li jinsabu fil-paragrafu 2 tal-istess artikolu. Meta l-fruntiera tar-Repubblika tal-Litwanja tinqasam illegalment, l-applikazzjoni għall-ażil għandha tiġi ppreżentata mingħajr dewmien. Sa mill-mument tal-preżentazzjoni tal-applikazzjoni għall-ażil, il-persuna li tkun ippreżentat l-applikazzjoni tgawdi mid-drittijiet u mill-garanziji previsti għall-applikanti għall-ażil […]”.

18.

Fil-punt 23, id-deskrizzjoni tal-proċedura tipprovdi li, jekk l-applikazzjoni għall-ażil tiġi ppreżentata quddiem awtorità li ma hijiex imsemmija fl-Artikolu 67(1) tal-Liġi dwar il-Barranin jew bi ksur tar-rekwiżiti stabbiliti fil-paragrafu 2 tal-istess artikolu jew fil-punt 22 tad-deskrizzjoni tal-proċedura, din l-applikazzjoni għandha tintbagħat lura lill-barrani sa mhux iktar tard minn jumejn ta’ xogħol mill-mument li fih jiġi kkonstatat li l-applikazzjoni riċevuta mill-awtorità hija applikazzjoni għall-ażil, filwaqt li l-applikant jiġi informat bil-modalitajiet ta’ preżentazzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil.

III.

Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari

19.

Mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-elementi tal-fajl jirriżulta li, fit‑2 ta’ Lulju 2021, fir-Repubblika tal-Litwanja ġiet ipproklamata “sitwazzjoni ta’ emerġenza fuq livell nazzjonali fit-territorju kollu minħabba fluss massiv ta’ barranin”. Din il-proklamazzjoni kienet segwita, fl‑10 ta’ Novembru 2021, mid-dikjarazzjoni tal-“istat ta’ emerġenza” fuq parti mit-territorju Litwan  ( 8 ). Din il-proklamazzjoni u din id-dikjarazzjoni kienu intiżi sabiex jindirizzaw fluss massiv u f’daqqa ta’ migranti fil-fruntiera bejn il-Litwanja u l-Bjelorussja.

20.

Sussegwentement, MA, ċittadin ta’ pajjiż terz, daħal illegalment fit-territorju Litwan mill-Bjelorussja. Fis‑17 ta’ Novembru 2021, fil-kuntest ta’ kontroll, huwa ġie arrestat fit-territorju Pollakk, flimkien ma’ 21 ċittadin ta’ pajjiż terz ieħor, wara li kien telaq mit-territorju Litwan f’minibus. Il-persuna kkonċernata ma kinitx f’pożizzjoni li tippreżenta lill-gwardji tal-fruntiera Pollakki d-dokumenti ta’ vjaġġar neċessarji jew il-viżas jew l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa sabiex tirrisjedi fil-Litwanja jew, b’mod iktar ġenerali, fl-Unjoni Ewropea. Konsegwentement, tqiegħed f’detenzjoni.

21.

Fid‑19 ta’ Novembru 2021, MA ntbagħat lill-aġenti tal-VSAT. Dan id-dipartiment, minn naħa, qiegħed lill-persuna kkonċernata f’detenzjoni għal inqas minn 48 siegħa u, min-naħa l-oħra, adixxa l-Alytaus apylinkės teismas (il-Qorti Distrettwali ta’ Alytus, il-Litwanja), Sezzjoni ta’ Alytus (iktar ’il quddiem il-“qorti tal-ewwel istanza”), b’talba għal detenzjoni ta’ iktar minn 48 siegħa, sakemm tiġi stabbilita s-sitwazzjoni legali tagħha, iżda fi kwalunkwe każ, għal mhux iktar minn sitt xhur.

22.

Insostenn ta’ din it-talba, il-VSAT indika, b’mod partikolari, li ma għandu ebda informazzjoni dwar id-diversi qsim tal-fruntieri ta’ MA. Dan id-dipartiment enfasizza wkoll li l-persuna kkonċernata daħlet u rrisjediet illegalment fil-Litwanja, li ma għandhiex post ta’ residenza fiha, ma għandhiex rabtiet familjari, soċjali, ekonomiċi jew oħra ma’ dan l-Istat, u li lanqas għandha mezzi ta’ għajxien fiha. Konsegwentement, skont il-VSAT, kien iġġustifikat li wieħed jaħseb li, jekk ma jitqiegħedx f’detenzjoni, MA seta’ jaħrab sabiex jevita eventwali tneħħija.

23.

Waqt is-seduta quddiem il-qorti tal-ewwel istanza, MA wera r-rieda tiegħu li jibbenefika minn protezzjoni internazzjonali. Għalhekk, skont l-Artikolu 2(184) u (20), tal-Liġi dwar il-Barranin, u fid-dawl tas-sentenza Ministerio Fiscal (Awtorità li tista’ tirċievi applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali)  ( 9 ), din il-qorti qieset lill-persuna kkonċernata bħala applikant għall-ażil. Għalhekk, l-imsemmija qorti qieset li kien neċessarju li titqiegħed f’detenzjoni, għar-raġuni prevista fl-Artikolu 113(4)(2) tal-Liġi dwar il-Barranin  ( 10 ). Fil-fatt, fid-dawl, b’mod partikolari, tal-fatt li MA kien daħal fil-Litwanja illegalment u tal-fatt li, skont id-dikjarazzjonijiet tiegħu stess, id-destinazzjoni tiegħu kienet il-Ġermanja, kien hemm raġunijiet għalfejn wieħed jaħseb li, jekk il-persuna kkonċernata ma titqigħedx f’detenzjoni, hija kienet taħrab sabiex tevita li tintbagħat lura f’pajjiż terz jew titneħħa mil-Litwanja.

24.

Għalhekk, b’deċiżjoni tal‑20 ta’ Novembru 2021, il-qorti tal-ewwel istanza ordnat id-detenzjoni ta’ MA f’ċentru tal-VSAT, sal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar l-istatus legali tiegħu fil-Litwanja iżda, fi kwalunkwe każ, għal tul massimu ta’ tliet xhur, jiġifieri sa mhux iktar tard mit‑18 ta’ Frar 2022.

25.

Sussegwentement, MA appella minn din id-deċiżjoni quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja). Fil-fehma tiegħu, il-qorti tal-ewwel istanza imponiet fuqu b’mod żbaljat l-iktar miżura koerċittiva restrittiva, li tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imfittex. MA talab li minflok tiġi applikata għalih miżura alternattiva għad-detenzjoni, jiġifieri l-obbligu li jippreżenta ruħu regolarment lill-VSAT.

26.

Bi tweġiba, il-VSAT enfasizzat li wara li wasal fil-Litwanja mill-Bjelorussja, MA ma kienx indirizza lill-awtoritajiet nazzjonali u kien kompla l-vjaġġ tiegħu bi qsim illegali tal-fruntiera Pollakka. F’dan ir-rigward, il-persuna kkonċernata kienet indikat li kienet ħallset lil persuna oħra sabiex tittrasportaha lejn il-Ġermanja mill-Polonja. Waqt is-smigħ tiegħu minn dan id-dipartiment, MA kien evita, sa mill-bidu, li jwieġeb direttament għall-mistoqsijiet magħmula lilu, u ta biss tweġibiet vagi. Tali aġir ma jikkostitwixxix kooperazzjoni xierqa. Għalhekk, il-VSAT sostna li jekk tiġi adottata l-miżura alternattiva għad-detenzjoni mitluba mill-persuna kkonċernata, huwa ferm probabbli li din taħrab qabel ma tiġi adottata deċiżjoni dwar l-istatus legali tagħha.

27.

Waqt l-ewwel seduta quddiem il-qorti tar-rinviju, MA sostna l-applikazzjoni tiegħu għal protezzjoni internazzjonali u indika li fl‑20 ta’ Novembru 2021 kien diġà ppreżenta tali applikazzjoni, bil-miktub, lil uffiċjal mhux identifikat tal-VSAT, iżda li ma għandux informazzjoni dwar x’ġara minn din l-applikazzjoni. Għalhekk, ir-rappreżentant ta’ dan id-dipartiment indika li ma teżistix informazzjoni dwar ir-reġistrazzjoni ta’ applikazzjoni għall-ażil fir-rigward ta’ MA, għaliex ebda applikazzjoni ta’ dan it-tip ma kienet ġiet ippreżentata konformement mal-leġiżlazzjoni Litwana. Madankollu, l-istess rappreżentant talab lil din il-qorti tordna lill-awtorità kompetenti, jiġifieri d-Dipartiment tal-Migrazzjoni, taċċetta l-applikazzjoni ta’ MA għall-eżami.

28.

Fl‑24 ta’ Jannar 2022, MA ssottometta, bil-miktub, applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali lill-VSAT, li dan id-dipartiment bagħat lid-Dipartiment tal-Migrazzjoni. Fis‑27 tal-istess xahar, din l-aħħar awtorità bagħtet din l-applikazzjoni lura għar-raġunijiet, minn naħa, li kienet ġiet sottomessa bi ksur tal-Artikolu 14012(1) tal-Liġi dwar il-Barranin kif ukoll tal-punti 22 u 23 tad-deskrizzjoni tal-proċedura u, min-naħa l-oħra, li ma kinitx ġiet ippreżentata mingħajr dewmien.

29.

Fl‑1 ta’ Frar 2022, waqt seduta ġdida quddiem il-qorti tar-rinviju, ir-rappreżentant tal-VSAT u r-rappreżentant ta’ MA, it-tnejn talbu lil din il-qorti tordna lid-Dipartiment tal-Migrazzjoni jeżamina l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tal-persuna kkonċernata.

30.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja), qabel kollox, iddeċidiet li taġġusta temporanjament is-sitwazzjoni ta’ MA u li tadotta, fir-rigward tiegħu, miżura “differenti mid-detenzjoni”, jiġifieri “l-akkomodazzjoni f’ċentru tal-VSAT jew f’post ieħor addattat, b’restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment tiegħu għat-territorju tal-post ta’ akkomodazzjoni”, valida sat‑18 ta’ Frar 2022. Sussegwentement, billi osservat li MA huwa “manifestament applikant għal protezzjoni internazzjonali”, din il-qorti ordnat lid-Dipartiment tal-Migrazzjoni biex ma jibagħtux f’pajjiż terz jew ineħħih mil-Litwanja sal-adozzjoni ta’ deċiżjoni definittiva fil-kawża prinċipali. Fl-aħħar nett, l-imsemmija qorti ddeċidiet li tissospendi l-proċedura u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

IV.

Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja

31.

It-talba għal deċiżjoni preliminari, bid-data tat‑2 ta’ Frar 2022, ġiet ippreżentata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl‑4 tal-istess xahar.

32.

Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju talbet li dan ir-rinviju jkun suġġett għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari, prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.

33.

Insostenn ta’ din it-talba, din il-qorti sostniet li MA kien tqiegħed f’detenzjoni mis‑17 ta’ Novembru 2021 sat‑2 ta’ Frar 2022, u li kien is-suġġett, sa minn din l-aħħar data u sat‑18 ta’ Frar 2022, ta’ miżura ta’ “akkomodazzjoni f’ċentru tal-VSAT jew f’post ieħor addattat, b’restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment għat-territorju tal-post ta’ akkomodazzjoni”  ( 12 ).

34.

Fil‑21 ta’ Frar 2022, l-Ewwel Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tibgħat lill-qorti tar-rinviju talba għal kjarifiki dwar is-sitwazzjoni ta’ MA wara t‑18 ta’ Frar 2022. Fit-tweġiba tagħha, din il-qorti ċċarat li l-persuna kkonċernata kienet is-suġġett, sa mill‑11 ta’ Frar 2022, ta’ miżura ġdida ta’ akkomodazzjoni f’ċentru tal-VSAT, li ma kellhiex dritt toħroġ minnu mingħajr awtorizzazzjoni, u dan sakemm tittieħed deċiżjoni dwar l-istatus legali tagħha fil-Litwanja, iżda, fi kwalunkwe każ, għal mhux iktar minn tliet xhur, jiġifieri sa mhux iktar tard mill‑11 ta’ Mejju 2022.

35.

Fid-dawl ta’ din ir-risposta, fit‑3 ta’ Marzu 2022, l-Ewwel Awla tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li tilqa’ t-talba tal-qorti tar-rinviju intiża sabiex tissuġġetta dan ir-rinviju preliminari għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari.

36.

MA, il-Gvern Litwan kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Dan il-gvern u l-Kummissjoni kienu wkoll irrappreżentati waqt is-seduta li nżammet fis‑7 ta’ April 2022.

V.

Analiżi

37.

Fil-kawża prinċipali, il-qorti tar-rinviju hija mitluba tiddeċiedi dwar il-legalità u l-fondatezza ta’ miżura ta’ detenzjoni. Din il-miżura kienet ġiet imposta fuq MA, ċittadin ta’ pajjiż terz li daħal illegalment fil-Litwanja  ( 13 ) mill-Bjelorussja.

38.

Sabiex tiddeċiedi dwar l-imsemmija miżura, din il-qorti għandha, fl-ewwel lok, tiddetermina jekk iċ-ċittadin ikkonċernat jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli applikabbli għall-applikanti għal protezzjoni internazzjonali, inkluż tal-garanziji li dawn tal-aħħar għandhom jibbenefikaw minnhom fil-qasam tad-detenzjoni, kif armonizzati fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”.

39.

F’dan il-kuntest, hija tistaqsi dwar il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt Litwan, jiġifieri l-Artikolu 14012 tal-Liġi dwar il-Barranin. Kif indikajt fl-introduzzjoni, din id-dispożizzjoni tippreżenta l-partikolarità li tapplika biss f’każ ta’ dikjarazzjoni tal-“istat ta’ gwerra” jew tal-“istat ta’ emerġenza” jew anki ta’ proklamazzjoni ta’ “sitwazzjoni ta’ emerġenza fuq livell nazzjonali fit-territorju kollu minħabba fluss massiv ta’ barranin”, sitwazzjonijiet li matulhom, f’miżuri differenti, id-dritt komuni jiġi temporanjament sospiż jew ristrett sabiex jippermetti lill-Istat Litwan jissalvagwardja l-ordni pubbliku u s-sigurtà pubblika minħabba ċ-“ċirkustanzi eċċezzjonali” inkwistjoni. F’dan il-każ, meta seħħew il-fatti, kemm l-“istat ta’ emerġenza” kif ukoll dak tas-“sitwazzjoni ta’ emerġenza”, kienu ġew implimentati mil-Litwanja minħabba l-“fluss massiv” ta’ migranti fil-fruntiera li dan l-Istat jaqsam mal-Bjelorussja.

40.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Artikolu 14012 tal-Liġi dwar il-Barranin issostitwixxa r-regoli tad-dritt komuni relattivi għall-modalitajiet ta’ aċċess taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terz għall-proċeduri tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali fil-Litwanja, u b’hekk, taqqal dawn l-istess modalitajiet. Fil-fatt, għall-kuntrarju ta’ dak li jippermetti d-dritt Litwan fi żminijiet “normali”, dan l-artikolu jipprovdi, essenzjalment, li ċittadin ta’ pajjiż terz ma jistax, bħala prinċipju, jissottometti b’mod validu applikazzjoni għall-ażil fit-territorju Litwan wara li jkun daħal fih b’mod irregolari – u dan minkejja l-fatt li, f’dan il-każ, MA wera diversi drabi r-rieda tiegħu li jikseb tali protezzjoni.

41.

Madankollu, il-qorti tar-rinviju tiddubita li dan huwa konformi mad-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, permezz tal-ewwel domanda tagħha, hija tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża jekk ir-regoli tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”  ( 14 ) jipprekludux dispożizzjoni nazzjonali li għandha tali konsegwenzi.

42.

Jekk jitqies li dan huwa l-każ, u li ċittadin ta’ pajjiż terz bħal MA jaqa’, fid-dawl tax-xewqa li huwa esprima li jikseb protezzjoni internazzjonali, taħt ir-regoli applikabbli għall-applikanti għall-ażil, il-qorti tar-rinviju, għandha, fit-tieni lok, teżamina l-miżura ta’ detenzjoni li kienet imposta fuq din il-persuna fid-dawl tal-garanziji previsti, f’dan il-qasam, fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”.

43.

F’dan il-kuntest, din il-qorti tistaqsi dwar il-kompatibbiltà ma’ dawn id-direttivi ta’ dispożizzjoni oħra tal-Liġi dwar il-Barranin, jiġifieri l-Artikolu 14017(2) tagħha. Din id-dispożizzjoni hija applikabbli wkoll fil-Litwanja minħabba d-dikjarazzjoni ta’ “stat ta’ emerġenza” u l-proklamazzjoni ta’ “sitwazzjoni ta’ emerġenza” invokati preċedentement. F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-imsemmija dispożizzjoni tiżdied mar-regoli ordinarji fil-qasam tad-detenzjoni tal-applikanti għal protezzjoni internazzjonali  ( 15 ) u, hija wkoll, taqqlet it-trattament irriżervat għal dawk li jidħlu illegalment fit-territorju Litwan.

44.

Fil-fatt, minkejja li, fi żminijiet “normali”, ċittadin ta’ pajjiż terz li japplika għall-ażil fil-Litwanja ma jistax jitqiegħed f’detenzjoni għall-unika raġuni li jkun qasam illegalment il-fruntiera ta’ dan l-Istat, fi żminijiet “eċċezzjonali”, l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin jippermetti dan.

45.

Madankollu, hawnhekk ukoll, il-qorti tar-rinviju tiddubita kemm dan huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, permezz tat-tieni domanda tagħha, din il-qorti tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża jekk ir-regoli tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza” jipprekludux tali dispożizzjoni nazzjonali.

46.

Sabiex inkun kemm jista’ jkun istruttiv, ser naqsam l-analiżi tiegħi f’żewġ partijiet. Minn naħa, ser nispjega għalfejn dispożizzjonijiet nazzjonali bħall-Artikoli 14012 u 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin ma humiex kompatibbli mad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”, irrispettivament mill-fatt li dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw biss fi, u jindirizzaw lil, “ċirkustanzi eċċezzjonjali” (Taqsimiet B u C). Min-naħa l-oħra, ser neżamina l-punt dwar jekk, u jekk ikun il-każ sa fejn, Stat Membru huwa awtorizzat, skont id-dritt primarju tal-Unjoni, jidderoga minn dawn id-direttivi sabiex jissalvagwardja l-ordni pubbliku u s-sigurtà interna meta jaffaċċja tali ċirkustanzi (Taqsima D). Qabel dan, ser nindirizza l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari (Taqsima A).

A.

Fuq l‑ammissibbiltà tad‑domandi preliminari

47.

Minkejja li qajjimx formalment eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, il-Gvern Litwan ressaq żewġ argumenti f’dan is-sens.

48.

Fl-ewwel lok, dan il-gvern implika li t-tieni domanda kienet, sa mill-bidu nett, irrilevanti għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali, peress li d-detenzjoni ta’ MA kienet ordnata mill-qorti tal-ewwel istanza mhux abbażi tal-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, iżda tal-Artikolu 113(4)(2) ta’ din il-liġi, fid-dawl tar-riskju li dan tal-aħħar jaħrab  ( 16 ).

49.

Għall-kuntrarju, fil-fehma tiegħi, it-tieni domanda tidher tabilħaqq rilevanti għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali. Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju spjegat li hija mitluba tiddeċiedi kemm dwar il-legalità kif ukoll dwar il-fondatezza tad-deċiżjoni inizjali ta’ detenzjoni ta’ MA. Għalhekk, għandu jiġi vverifikat mhux biss jekk din id-deċiżjoni kellhiex bażi legali, iżda wkoll jekk kinitx opportuna. F’dan il-kuntest, il-fatt li l-qorti tal-ewwel istanza bbażat ruħha fuq ir-riskju li l-persuna kkonċernata taħrab, donnu ma jipprekludix li l-qorti tar-rinviju tieħu inkunsiderazzjoni raġunijiet legali oħra, li jistgħu jiġġustifikaw l-imsemmija deċiżjoni. Barra minn hekk, din il-qorti enfasizzat li risposta għal din id-domanda tippermettilha li “tiddeċiedi mingħajr ekwivoku u b’mod ċar dwar […] ir-raġuni preċiża ta’ detenzjoni [ta’ MA] jew dwar l-adozzjoni ta’ miżura differenti mid-detenzjoni”.

50.

Fit-tieni lok, il-Gvern Litwan implika li fi kwalunkwe każ, ma għandhiex tingħata risposta għad-domandi preliminari. Fil-fatt, fir-rigward tal-ewwel domanda, dan il-gvern indika, waqt is-seduta, li fit‑18 ta’ Marzu 2022, id-Dipartiment tal-Migrazzjoni kien irreġistra l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ MA, li attwalment qed jeżamina l-fondatezza tagħha. Fir-rigward tat-tieni domanda, l-imsemmi gvern enfasizza li bħalissa MA ma għadux detenut, peress li d-detenzjoni ordnata mill-qorti tal-ewwel istanza fl‑20 ta’ Novembru 2021 kienet issostitwita, fit‑2 ta’ Frar 2022, b’miżura “differenti mid-detenzjoni”, imġedda sal‑11 ta’ Mejju 2022  ( 17 ).

51.

Fil-fehma tiegħi, għad hemm lok li tingħata risposta għad-domandi magħmula.

52.

F’dan ir-rigward, skont kif fhimt id-deċiżjoni tar-rinviju, sabiex tiddeċiedi dwar il-miżura ta’ detenzjoni imposta fuq MA, il-qorti nazzjonali ser ikollha, b’mod partikolari, tmur lura għad-data li fiha ġiet ordnata din il-miżura. Għaldaqstant, minn naħa, anki jekk jiġi preżunt li l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tal-persuna kkonċernata kienet finalment irreġistrata fit‑18 ta’ Marzu 2022 – informazzjoni li, mill-bqija, il-qorti tar-rinviju ma kkonfermatx – il-kawża prinċipali żżomm l-għan tagħha, u l-ewwel domanda tibqa’ rilevanti għas-soluzzjoni tagħha. Fil-fatt, tibqa’ l-kwistjoni dwar jekk MA kellux jitqies li jaqa’ taħt regoli applikabbli għall-applikanti għall-ażil, inkluż dawk fil-qasam ta’ detenzjoni, sa mill‑20 ta’ Novembru 2021, data li fiha ġiet ordnata l-miżura kkontestata u meta, barra minn hekk, il-persuna kkonċernata weriet, għall-ewwel darba, ir-rieda tagħha li tibbenefika minn protezzjoni internazzjonali  ( 18 ).

53.

Min-naħa l-oħra, għall-istess raġuni, il-fatt li l-miżura ta’ detenzjoni inizjalment imposta fuq MA kienet, sussegwentement, issostitwita minn miżura “differenti mid-detenzjoni”, ma jpoġġix indiskussjoni r-rilevanza tat-tieni domanda. Barra minn hekk, il-fatt li l-ewwel miżura kienet imħassra sussegwentement ma jneħħix l-effetti tagħha diġà mwettqa. MA kien imċaħħad mil-libertà tiegħu tal-inqas mill‑20 ta’ Novembru 2021 sat‑2 ta’ Frar 2022. Għalhekk, huwa għad fadallu interess li l-eventwali illegalità ta’ din il-miżura tiġi kkonstatata ġudizzjarjament. Tali konstatazzjoni tista’ sservih ta’ bażi għal talba għall-kumpens futura  ( 19 ).

B.

Fuq l‑aċċess għal proċedura ta’ għoti tal‑protezzjoni internazzjonali, skont id‑Direttiva dwar il‑“proċeduri” (l‑ewwel parti tal‑ewwel domanda)

54.

Kif indikajt, l-Artikolu 14012 tal-Liġi dwar il-Barranin jipprovdi modalitajiet “eċċezzjonali” għall-introduzzjoni ta’ applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali fil-Litwanja, implimentati sabiex jindirizzaw il-“fluss massiv” preċedentement imsemmi. Jidhirli li f’dan l-istadju tal-analiżi tiegħi, huwa opportun li jingħataw id-dettalji tal-funzjonament u tal-implikazzjonijiet tiegħu.

55.

Skont din id-dispożizzjoni, ċittadin ta’ pajjiż terz jista’ jissottometti tali applikazzjoni biss (1) fil-postijiet ta’ kontroll fil-fruntieri jew fiż-żoni ta’ tranżitu, quddiem il-VSAT, jew (2) fit-territorju tar-Repubblika tal-Litwanja, jekk ikun daħal fih legalment, quddiem id-Dipartiment tal-Migrazzjoni, jew anki (3) f’pajjiż barrani, quddiem rappreżentazzjonijiet diplomatiċi u konsulari ta’ dan l-Istat.

56.

Tali applikazzjoni titqies, fid-dritt Litwan, bħala validament sottomessa biss meta dan isir skont il-modalitajiet previsti f’din id-dispożizzjoni  ( 20 ). Jekk ikun il-każ, iċ-ċittadin ikkonċernat jitqies għalhekk bħala applikant għall-ażil – skont id-definizzjoni ta’ dan il-kunċett li tinsab fl-Artikolu 2(20) tal-Liġi dwar il-Barranin  ( 21 ) – u jgawdi d-drittijiet u l-garanziji marbuta ma’ dan l-istatus  ( 22 ).

57.

B’mod kuntrarju, meta ċittadin ta’ pajjiż terz ma josservax il-modalitajiet inkwistjoni, l-applikazzjoni tiegħu ma tiġix, skont l-Artikolu 14012(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, aċċettata għall-eżami, u ħlief fil-każ ta’ eċċezzjoni  ( 23 ), tintbagħat lura lill-persuna kkonċernata  ( 24 ).

58.

Minn dak li ntqal jirriżulta li, fil-prattika, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti tad-dħul fiż-żona Schengen ma jistgħux japplikaw b’mod validu għall-ażil fil-Litwanja ħlief minn pajjiż barrani jew fil-fruntiera ta’ dan l-Istat. Dawn iċ-ċittadini ma jistgħux, ħlief b’eċċezzjoni, japplikaw ġewwa t-territorju Litwan wara li jkunu daħlu fih illegalment. Bħala prinċipju, meta jipprovaw jagħmlu dan, l-applikazzjoni tagħhom ma tittiħidx inkunsiderazzjoni mill-awtoritajiet nazzjonali, u għalhekk, ma jitqisux bħala applikanti għall-ażil.

59.

F’dan il-każ, jidher li MA prova erba’ darbiet jitlob protezzjoni internazzjonali fit-territorju Litwan wara li daħal fih illegalment  ( 25 ). Tal-inqas waħda mill-applikazzjonijiet bil-miktub tiegħu ntbagħtet lill-awtorità Litwana kompetenti, jiġifieri lid-Dipartiment tal-Migrazzjoni, li rrifjuta li jaċċetta din l-applikazzjoni għall-eżami għar-raġuni li ma kinitx ġiet ippreżentata konformement mal-modalitajiet previsti fl-Artikolu 14012(1) tal-Liġi dwar il-Barranin  ( 26 ). Skont il-qorti tar-rinviju, b’applikazzjoni tal-Artikolu 2(20) ta’ din il-liġi, MA ma għandux għalhekk jitqies bħala applikant għall-ażil  ( 27 ).

60.

Bħal MA u l-Kummissjoni, inqis li tali modalitajiet ta’ aċċess għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali, u l-implikazzjonijiet li jirriżultaw minnhom, ma humiex kompatibbli mar-regoli tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”.

61.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, kull ċittadin ta’ pajjiż terz jew persuna apolida  ( 28 ) għandha, skont l-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva, moqri flimkien mal-Artikolu 3(1) tagħha, id-dritt li titlob il-benefiċċju ta’ protezzjoni internazzjonali fit-territorju ta’ Stat Membru. Dan hija konkretizzazzjoni tad-dritt għall-ażil mogħti fl-Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”)  ( 29 ).

62.

Skont din l-istess ġurisprudenza, tali ċittadin jista’, skont id-dispożizzjonijiet fuq imsemmija, jeżerċita d-dritt tiegħu li jitlob l-ażil mhux biss fil-fruntieri jew fiż-żoni ta’ tranżitu ta’ Stat Membru, iżda wkoll fit-territorju ta’ dan l-Istat, u dan anki jekk ikun jirrisjedi fih irregolarment  ( 30 ). L-istess japplika, b’analoġija, meta dan iċ-ċittadin ikun daħal f’dan it-territorju illegalment.

63.

Il-qari ta’ dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jikkonferma din l-interpretazzjoni. Minn naħa, il-fatt li ċittadin ta’ pajjiż terz, ikun daħal jew estenda r-residenza tiegħu illegalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ akkoljenza ma jinsabx fost ir-raġunijiet ta’ inammissibbiltà tal-applikazzjonijiet għall-ażil elenkati, b’mod eżawrjenti fl-Artikolu 33(2) ta’ din id-direttiva. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 31(8)(h) tal-imsemmija direttiva jawtorizza, kif ser nippreċiża sussegwentement  ( 31 ), lill-awtoritajiet nazzjonali, f’ċerti każijiet  ( 32 ), jeżaminaw applikazzjoni sottomessa f’tali ċirkustanzi b’mod mgħaġġel u skont proċedura speċifika – li jimplika neċessarjament li għandhom, qabel kollox, jaċċettawha għall-eżami.

64.

Fit-tieni lok, infakkar li sabiex fil-prattika, iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jkunu jistgħu jeżerċitaw id-dritt li jitolbu l-ażil li huwa hekk iggarantit lilhom, l-Istati Membri għandhom joffrulhom aċċess effettiv, faċli u rapidu għal proċedura ta’ għoti ta’ din il-protezzjoni fit-territorju tagħhom.

65.

F’dan ir-rigward, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva jiddistingwi, fil-paragrafi 1 sa 4 tiegħu, minn naħa, meta “ssir” applikazzjoni għall-ażil minn ċittadin ta’ pajjiż terz u, min-naħa l-oħra, il-“preżentazzjoni” tagħha. Hawnhekk il-leġiżlatur tal-Unjoni ried jissepara b’mod ċar żewġ stadji, jiġifieri, qabel kollox, il-manifestazzjoni informali, minn tali ċittadin, tar-rieda tiegħu li jibbenefika minn protezzjoni internazzjonali, u sussegwentement, is-sottomissjoni formali ta’ applikazzjoni għal dan il-għan.

66.

Għal dak li jirrigwarda l-ewwel stadju, mill-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu jirriżulta li ċittadin ta’ pajjiż terz “[j]agħmel” applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali meta juri, b’xi mod, ix-xewqa tiegħu li jibbenefika minn din il-protezzjoni quddiem l-“awtorità kompetenti taħt il-liġi nazzjonali għar-reġistrazzjoni ta’ applikazzjonijiet bħal dawn” jew kwalunkwe “awtorit[à] oħra” li magħha jista’ jiġi f’kuntatt matul il-vjaġġ tiegħu, bħal “pulizija, gwardji tal-fruntiera, awtoritajiet tal-immigrazzjoni u persunal tal-faċilitajiet ta’ detenzjoni”  ( 33 ).

67.

Fuq dan il-punt nenfasizza li, skont l-ispjegazzjonijiet li jinsabu fil-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet, ċittadin ta’ pajjiż terz li jidħol u/jew jirrisjedi illegalment fit-territorju ta’ Stat Membru, bħal MA, jista’ fil-fatt “jagħmel” applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali waqt li jkun f’detenzjoni, jekk ikun il-każ fil-kuntest ta’ proċedura ta’ tneħħija skont id-Direttiva dwar ir-“ritorn”  ( 34 ). Kif indikajt fil-punt preċedenti, din id-dispożizzjoni tinkludi preċiżament lill-“persunal tal-faċilitajiet ta’ detenzjoni” fost l-“awtoritajiet l-oħra” li quddiemhom tali ċittadin jista’ juri b’mod validu r-rieda tiegħu li jibbenefika minn tali protezzjoni. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat li ċittadin ta’ pajjiż terz jista’ “jagħmel” applikazzjoni għall-ażil quddiem il-qorti mitluba tiddeċiedi dwar il-legalità tad-detenzjoni tiegħu, li għandha titqies ukoll bħala tali “awtorità oħra”  ( 35 ).

68.

Għalhekk, meta ċittadin ta’ pajjiż terz ikun wera, bħal MA, ir-rieda tiegħu li jibbenefika minn protezzjoni internazzjonali quddiem “awtoritajiet” bħall-VSAT u l-qorti tal-ewwel istanza, dawn ma jistgħux jagħżlu li jinjoraw dan il-fatt għar-raġuni li l-modalitajiet previsti mid-dritt nazzjonali għall-preżentazzjoni – jiġifieri, infakkar, is-sottomissjoni formali – ta’ applikazzjoni għall-ażil ma jkunux ġew osservati. Għall-kuntrarju, minn dan għandhom jisiltu ċerti konsegwenzi.

69.

Qabel kollox, mill-mument li fih dan iċ-ċittadin “għamel” l-applikazzjoni tiegħu, huwa għandu jitqies, mill-awtoritajiet nazzjonali, bħala “applikant”, fis-sens tal-Artikolu 2(c) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” kif ukoll tal-Artikolu 2(b) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”  ( 36 ), u jibbenefika mid-drittijiet u mill-garanziji marbuta ma’ dan l-istatus, kif previsti f’dawn id-direttivi  ( 37 ). B’mod partikolari, sakemm tingħata deċiżjoni dwar din l-applikazzjoni fl-ewwel istanza, l-imsemmi ċittadin, minkejja li jkun daħal jew estenda r-residenza tiegħu illegalment fit-territorju tal-Istat Membru ta’ akkoljenza, ma għandux jitqies bħala li jinsab f’sitwazzjoni irregolari f’dan it-territorju, u għalhekk, bħala li jaqa’ taħt ir-regoli applikabbli għall-migranti illegali, fosthom id-Direttiva dwar ir-“ritorn”. Fil-fatt, l-Artikolu 9(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jagħtih id-dritt li jibqa’ f’dan l-Istat matul dan il-perijodu  ( 38 ). Barra minn hekk, it-tqegħid – jew jekk ikun il-każ, iż-żamma tiegħu – f’detenzjoni għandhom ikunu konformi mar-regoli previsti, fil-qasam, fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”.

70.

Minn dan jirriżulta li, kuntrarjament għal dak li donnu jipprovdi, f’dan il-każ, l-Artikolu 2(20) tal-Liġi dwar il-Barranin, l-awtoritajiet nazzjonali ma jistgħux jadottaw approċċ formalistiku għall-imsemmi status u jillimitaw il-benefiċċju tad-drittijiet u tal-garanziji assoċjati mal-persuni li jkunu ssottomettew applikazzjoni skont il-modalitajiet previsti fid-dritt nazzjonali – inkella, dawn l-istess drittijiet u garanziji jkunu mċaħħda minn parti sostanzjali tal-effett utli tagħhom.

71.

Sussegwentement, sabiex jiġi żgurat li ċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat jibbenefika effettivament mill-garanziji u mid-drittijiet previsti fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jirreġistraw, fi żmien qasir stabbilit fl-Artikolu 6(1)  ( 39 ) tal-ewwel direttiva, lil dan iċ-ċittadin bħala “applikant” fid-databases rilevanti  ( 40 ).

72.

Fl-aħħar nett, tali ċittadin għandu jibbenefika, skont l-Artikolu 6(2) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, minn possibbiltà konkreta li “jippreżenta” l-applikazzjoni tiegħu – jiġifieri, kif indikajt fil-punt 65 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li jissottomettiha formalment – malajr kemm jista’ jkun.

73.

Għal dak li jirrigwarda dan it-tieni stadju, li jimmarka t-tmiem tal-fażi ta’ aċċess għall-proċedura tal-għoti tal-protezzjoni internazzjonali, u l-ftuħ tal-fażi ta’ eżami proprju tal-applikazzjoni  ( 41 ), mill-Artikolu 6(4) ta’ din id-direttiva jirriżulta li huwa neċessarju, bħala prinċipju, min-naħa taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikkonċernat, li jimla formola prevista għal dan il-għan. Barra minn hekk, skont il-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, l-Istati Membri jistgħu jeħtieġu li din il-formola tiġi sottomessa personalment u/jew f’post magħżul.

74.

Kif isostni l-Gvern Litwan, bħala prinċipju, il-Litwanja tista’ għalhekk timplimenta dispożizzjoni, fid-dritt nazzjonali tagħha, bħall-Artikolu 14012(1) tal-Liġi dwar il-Barranin, li teħtieġ li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jippreżentaw l-applikazzjonijiet għall-ażil tagħhom f’postijiet partikolari u quddiem awtoritajiet indikati.

75.

Madankollu, l-Istati Membri ma jistgħux jeżerċitaw il-fakultà mogħtija mill-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” b’mod li jipprekludu, fil-prattika, lil dawn iċ-ċittadini, jew anki lil uħud minnhom biss, milli jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom “malajr kemm jista’ jkun” – jew, a fortiori, b’mod li jipprekluduhom kompletament milli jagħmlu dan. Fin-nuqqas, l-għan ta’ din id-direttiva li tiżgura aċċess effettiv, faċli u rapidu għall-proċedura tal-għoti ta’ din il-protezzjoni jitpoġġa indiskussjoni, u l-effett utli tad-dritt li wieħed jitlob l-ażil, li l-Artikolu 7(1) ta’ din id-direttiva jagħti lil kull ċittadin ta’ pajjiż terz, ikun ippreġudikat b’mod serju  ( 42 ).

76.

Issa, kif jargumentaw MA u l-Kummissjoni, l-Artikolu 14012(1) tal-Liġi dwar il-Barranin jidher problematiku f’dan ir-rigward. Fil-fatt, skont l-interpretazzjoni li tat il-qorti tar-rinviju, ċittadin bħal MA, li daħal illegalment fit-territorju Litwan u li jinsab f’detenzjoni fih, ma għandux possibbiltà konkreta li jippreżenta l-applikazzjoni tiegħu skont il-modalitajiet previsti f’din id-dispożizzjoni: minn naħa, ma huwiex, bħala prinċipju, awtorizzat jagħmel dan fit-territorju Litwan; min-naħa l-oħra, lanqas jista’ jmur, sabiex jagħmel dan, fil-fruntiera ta’ dan l-Istat, f’żona ta’ tranżitu jew f’ambaxxata jew konsulat tal-imsemmi Stat f’pajjiż barrani.

77.

Dwar dan il-punt, nenfasizza, minbarra dak diġà indikat fil-punt 75 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li t-tqegħid ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali f’detenzjoni, preżunt li jkun konformi mar-regoli previsti fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”, ma jistax, skont l-Artikolu 6(2) tal-ewwel direttiva, jostakola l-possibbiltà għall-persuna kkonċernata, li tippreżenta l-applikazzjoni tagħha u, għalhekk, li teżerċita d-dritt tagħha li titlob l-ażil  ( 43 ). Għall-kuntrarju, din id-direttiva tipprovdi garanziji differenti intiżi sabiex jiffaċilitaw l-aċċess għall-proċedura tal-għoti ta’ din il-protezzjoni fiċ-ċentri ta’ detenzjoni  ( 44 ). Kif argumentat il-Kummissjoni waqt is-seduta, il-modalitajiet li l-Istati Membri jagħżlu li jistabbilixxu għall-preżentazzjoni tal-applikazzjonijiet, b’applikazzjoni tal-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu, għandhom jippermettu lil applikant f’tali sitwazzjoni li jagħmel dan.

78.

Għall-kuntrarju ta’ dak sostnut mill-Gvern Litwan, is-setgħa diskrezzjonali li l-Artikolu 14012(2) tal-Liġi dwar il-Barranin jagħti lill-VSAT, li jaċċetta, bħala eċċezzjoni, l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz li daħal illegalment fit-territorju tal-Litwanja, fid-dawl tal-vulnerabbiltà tiegħu jew ta’ ċirkustanzi individwali oħra, inkluż meta jkun f’detenzjoni f’wieħed miċ-ċentri tiegħu, ma hijiex suffiċjenti f’dan ir-rigward. Fil-fatt, skont l-Artikolu 6(2) u l-Artikolu 7(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, iċ-ċittadini kollha ta’ pajjiżi terzi f’tali sitwazzjoni – u mhux biss uħud minnhom – għandhom ikunu jistgħu jitolbu tali protezzjoni, u għal dan il-għan, jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom malajr kemm jista’ jkun  ( 45 ).

79.

Fl-aħħar lok, nippreċiża li d-Direttiva dwar il-“proċeduri” ma tawtorizzax lil Stat Membru li, għar-raġuni li huwa qed jaffaċċja, bħar-Repubblika tal-Litwanja, “fluss massiv” ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi fil-fruntieri tiegħu, jidderoga mill-obbligi li għadni kif nispjega.

80.

Fil-fatt, minkejja li din id-direttiva tippermetti lill-awtoritajiet nazzjonali li, f’tali ċirkustanzi, b’mod partikolari jestendu ż-żmien tar-reġistrazzjoni  ( 46 ) u ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għall-ażil  ( 47 ), hija ma tawtorizzax lil dawn l-awtoritajiet iċaħħdu, fil-liġi jew fil-fatt, lil ċerti ċittadini ta’ pajjiżi terzi minn aċċess effettiv għall-proċedura tal-għoti ta’ din il-protezzjoni.

81.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel parti tal-ewwel domanda fis-sens li dispożizzjoni nazzjonali li ma tippermettix, ħlief b’eċċezzjoni, liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jaċċedu għall-proċedura tal-għoti ta’ protezzjoni internazzjonali fit-territorju tal-Istat Membru inkwistjoni meta jkunu daħlu fih illegalment, ma hijiex kompatibbli mal-Artikolu 6(1) u (2) u mal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”.

C.

Fuq ir‑raġunijiet ta’ detenzjoni tal‑applikanti għall‑ażil, kif previsti fid‑Direttiva dwar l‑“akkoljenza” (l‑ewwel parti tat‑tieni domanda)

82.

Mill-analiżi preċedenti jirriżulta li ċittadin ta’ pajjiż terz, bħal MA, għandu, sa mill-mument li fih “għamel” applikazzjoni għall-ażil quddiem awtorità bħall-VSAT jew il-qorti tal-ewwel istanza, u sakemm tingħata deċiżjoni definittiva dwar din l-applikazzjoni, jitqies bħala “applikant”, fis-sens tad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza”. B’mod partikolari, dan jimplika li ma jistax jitqiegħed jew jinżamm f’detenzjoni ħlief b’konformità mar-regoli previsti, fil-qasam, minn dawn id-direttivi.

83.

Issa ser tiġi eżaminata l-ewwel parti tat-tieni domanda u ser jiġi ddeterminat jekk dispożizzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, li jippermetti li applikant għall-ażil jitqiegħed f’detenzjoni għall-unika raġuni li qasam illegalment il-fruntiera nazzjonali, hijiex kompatibbli mal-imsemmija direttivi (Taqsima 2). Madankollu, qabel dan, fil-fehma tiegħi, għandha ssir kjarifika dwar il-kunċett ta’ “detenzjoni” (Taqsima 1).

1.

Fuq il‑kunċett ta’ “detenzjoni”

84.

Fil-fehma tiegħi, il-qorti tar-rinviju għamlet it-tieni domanda tagħha sempliċement għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-legalità u tal-fondatezza tal-miżura ta’ detenzjoni imposta fuq MA mill-qorti tal-ewwel istanza fid-deċiżjoni tagħha tal‑20 ta’ Novembru 2021.

85.

Għalhekk, MA sostna, quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li l-miżura ta’ sostituzzjoni imposta fuqu mit‑2 ta’ Frar 2022, jiġifieri l-“akkomodazzjoni f’ċentru tal-VSAT […], b’restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment tiegħu għat-territorju tal-post ta’ akkomodazzjoni”, minkejja li fid-dritt Litwan din titqies bħala alternattiva għad-detenzjoni  ( 48 ), fir-realtà tikkostitwixxi detenzjoni de facto.

86.

Jekk dan huwa effettivament il-każ, din it-tieni miżura jkollha, fil-fehma tiegħi, tiġi evalwata wkoll fid-dawl tar-regoli fil-qasam tad-detenzjoni previsti fid-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”. Fil-fatt, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli jiddependi mhux fuq il-klassifikazzjoni mogħtija, fid-dritt nazzjonali, lil ċerta miżura, iżda mill-fatt jekk hijiex issodisfatta d-definizzjoni awtonoma ta’ “detenzjoni”, li tinsab fl-Artikolu 2(h) tat-tieni direttiva.

87.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fid-dawl ta’ din id-definizzjoni, li tikkostitwixxi tali “detenzjoni” kull miżura koerċittiva “li ċċaħħad [lill-]applikant mil-libertà ta’ moviment tiegħu u tiżolah mill-kumplament tal-popolazzjoni, billi timponi fuqu li jibqa’ b’mod permanenti f’perimetru ristrett u magħluq”  ( 49 ). F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk il-miżura ta’ “akkomodazzjoni f’ċentru tal-VSAT […]” tissodisfax dawn il-kriterji.

88.

Madankollu, inqis li huwa utli li jingħataw kjarifiki li jistgħu jgħinuha f’dan ir-rigward. Essenzjalment, mill-ispjegazzjonijiet mogħtija minn din il-qorti donnu jirriżulta li t-“territorju” li fih il-persuna kkonċernata tkun marbuta tibqa’ b’mod permanenti huwa limitat għall-perimetru taċ-ċentru ta’ akkomodazzjoni, li minnu ma għandhiex dritt toħroġ mingħajr awtorizzazzjoni – dak li mill-bqija ikkonferma l-Gvern Litwan waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Għalhekk, dan il-perimetru jidher “ristrett u magħluq”. Barra minn hekk, MA jidher “iżolat mill-bqija tal-popolazzjoni”, peress li għandu possibbiltà limitata ħafna li jżomm kuntatt mad-dinja esterna. Għalhekk, mingħajr preġudizzju għall-verifika mill-imsemmija qorti, il-miżura inkwistjoni donna ċċaħħad lil dan tal-aħħar mil-libertà ta’ moviment tiegħu u għalhekk, tikkostitwixxi “detenzjoni” fis-sens tad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”  ( 50 ).

2.

Fuq il‑legalità tal‑miżura/miżuri ta’ detenzjoni inkwistjoni

89.

Wara li saret din il-kjarifika, għandu jitfakkar li d-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza” jillimitaw il-possibbiltà, tal-awtoritajiet nazzjonali, li jqiegħdu lil applikant għall-ażil f’detenzjoni. F’dan ir-rigward, mill-Artikolu 26(1) tal-ewwel direttiva jirriżulta li r-raġunijiet u l-kundizzjonijiet ta’ tali miżura għandhom ikunu konformi, b’mod partikolari, mal-Artikolu 8 tat-tieni.

90.

Dan l-Artikolu 8 jenfasizza, fil-paragrafu 2 tiegħu, li d-detenzjoni ta’ applikanti għall-ażil għandha tikkostitwixxi mhux ir-regola, iżda eċċezzjoni. Fil-fatt, skont din id-dispożizzjoni, tali applikant ma jistax jitqiegħed f’detenzjoni ħlief meta, wara evalwazzjoni każ b’każ, dan jirriżulta neċessarju u jekk miżuri oħra inqas koerċittivi ma jistgħux jiġu applikati b’mod effettiv. Barra minn hekk, l-imsemmi artikolu jelenka, fil-paragrafu 3 tiegħu, b’mod eżawrjenti  ( 51 ), ir-raġunijiet differenti li jistgħu jiġġustifikaw miżura simili.

91.

Madankollu, ir-raġuni ta’ tqegħid f’detenzjoni prevista fl-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, jiġifieri l-qsim illegali tal-fruntiera, sempliċement ma tinstabx, bħala tali, fl-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Għall-kuntrarju ta’ dak li jsostni l-Gvern Litwan, din ir-raġuni lanqas hija konformi, essenzjalment, ma’ waħda minn dawk elenkati f’din id-dispożizzjoni.

92.

F’dan ir-rigward, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, dan il-gvern argumenta, essenzjalment, li r-raġuni prevista fl-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin hija konformi ma’ dik li tinsab fl-Artikolu 8(3)(e) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”. Infakkar li skont dan il-punt, applikant għal protezzjoni internazzjonali jista’ jitqiegħed f’detenzjoni “meta l-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali jew l-ordni pubblika jeħtieġu hekk”. Issa, il-possibbiltà li applikant jitqiegħed f’detenzjoni meta jaqsam illegalment il-fruntiera nazzjonali tissodisfa, skont l-imsemmi gvern, ir-rekwiżiti tas-sigurtà nazzjonali. Fil-fatt, din hija waħda mill-miżuri meħuda mir-Repubblika tal-Litwanja sabiex tipproteġi l-fruntiera li taqsam mal-Bjelorussja u, b’mod iktar preċiż, sabiex twaqqaf il-qsim illegali tagħha mill-migranti, fil-kuntest ta’ “fluss massiv” li dan l-Istat Membru qed jaffaċċja attwalment, u għalhekk, sabiex tiżgura s-sigurtà interna fit-territorju tagħha u fiż-żona Schengen kollha.

93.

Fil-fehma tiegħi, il-fatt li persuna tagħmel parti minn fluss ta’ migranti li Stat Membru jfittex li jrażżan sabiex jiżgura s-sigurtà interna – mifhum f’sens wiesa’ ta’ “pulizija” – fit-territorju tiegħu  ( 52 ) ma jistax jiġġustifika t-tqegħid tagħha f’detenzjoni abbażi tar-raġuni prevista fl-Artikolu 8(3)(e) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”.

94.

Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, theddida għas-“sigurtà nazzjonali” jew għall-“ordni pubbliku” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni jista’ jiġġustifika, fid-dawl tar-rekwiżit ta’ neċessità, id-detenzjoni ta’ applikant abbażi tagħha biss bil-kundizzjoni li “l-aġir individwali tiegħu jirrappreżenta theddida reali, attwali u suffiċjentement serja, li taffettwa interess fundamentali tas-soċjetà jew is-sigurtà interna […] tal-Istat Membru kkonċernat” – pereżempju, għaliex din il-persuna tkun kriminal perikoluż. F’dan il-każ, id-detenzjoni tal-applikant “tipproteġi lill-pubbliku mill-periklu li jista’ jikkostitwixxi l-aġir [tiegħu]”  ( 53 ).

95.

Għalhekk, id-detenzjoni skont dan l-istess Artikolu 8(3)(e) timplika evalwazzjoni tal-periklu tal-persuna kkonċernata, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni fatturi oħra minbarra l-eventwali qsim illegali tal-fruntiera – peress li tali ksur ma huwiex, fih innifsu, ta’ natura li jikkaratterizza theddida bħal dik prevista fil-punt preċedenti  ( 54 ). F’dan il-kuntest, l-awtoritajiet nazzjonali lanqas jistgħu jippreżupponu li kull individwu li jidħol illegalment fit-territorju huwa perikoluż.  ( 55 ). Għall-kuntrarju, qabel l-adozzjoni ta’ tali miżura fir-rigward ta’ applikant, għandu jkollhom elementi konkordanti, oġġettivi u preċiżi li jistabbilixxu dan il-periklu  ( 56 ).

96.

Mill-bqija, il-Gvern Litwan ammetta, waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li dan l-Artikolu 8(3)(e) jkopri biss il-każ partikolari li għadni kif iddeskrivejt u li l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, fir-realtà, imur lil hinn minn dak li tippermetti din id-dispożizzjoni  ( 57 ) – jew id-Direttiva dwar l-“akkoljenza” b’mod ġenerali. Min-naħa l-oħra, f’din l-okkażjoni, huwa pprova jiġġustifika din l-estensjoni bil-fatt li possibbiltà ta’ detenzjoni limitata biss għal dan il-każ ma hijiex suffiċjenti sabiex jiġi indirizzat b’mod effettiv il-“fluss massiv” li huwa qed jaffaċċja. Ser nindirizza dan l-aspett fit-taqsima D ta’ dawn il-konklużjonijiet.

3.

Konklużjoni intermedjarja

97.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel parti tat-tieni domanda fis-sens li dispożizzjoni nazzjonali li tippermetti d-detenzjoni ta’ applikant għal protezzjoni internazzjonali għall-unika raġuni li huwa qasam illegalment il-fruntiera tal-Istat Membru kkonċernat ma hijiex kompatibbli mal-Artikolu 8(3) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”.

D.

Fuq il‑possibbiltà ta’ deroga mid‑Direttiva dwar il‑“proċeduri” u dwar l‑“akkoljenza” (it‑tieni parti taż‑żewġ domandi)

98.

Fit-taqsimiet preċedenti esponejt ir-raġunijiet għalfejn, fil-fehma tiegħi, dispożizzjonijiet bħall-Artikolu 14012 u l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin ma humiex kompatibbli mad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”. Għalhekk, għad trid tiġi eżaminata t-tieni parti tad-domandi preliminari, dwar jekk Stat Membru għandux ikun awtorizzat jidderoga minn dawn id-direttivi, billi jimplimenta dispożizzjonijiet simili, għall-finijiet tas-salvagwardja tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna f’ “ċirkustanzi eċċezzjonali” bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

99.

Ser nibda billi nfakkar il-kuntest li taqa’ fih din il-kawża (Taqsima 1), qabel ma nittratta l-kwistjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE li teoretikament jistgħu jawtorizzaw lil Stat Membru jidderoga mid-dritt tal-Unjoni għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku u ta’ sigurtà interna (Taqsima 2), u mbagħad il-kundizzjonijiet li jillimitaw tali possibbiltà ta’ deroga (Taqsima 3).

1.

Fuq iċ‑“ċirkustanza eċċezzjonali” inkwistjoni

100.

Kif indikajt fl-introduzzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-Istati għandhom, fl-ordinament legali internazzjonali, id-“dritt inaljenabbli” li jikkontrollaw b’mod sovran id-dħul u r-residenza ta’ barranin fit-territorju tagħhom  ( 58 ). Barra minn hekk, l-Istati Membri li l-fruntieri tagħhom jikkoinċidu, parzjalment, mal-fruntieri esterni taż-żona Schengen, bħal-Litwanja, għandhom, fid-dritt tal-Unjoni, obbligi f’dan ir-rigward. Dawn l-Istati għandhom, skont il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, “jipproteġu” l-fruntieri inkwistjoni. Għandhom jeżerċitaw kontrolli u jissorveljaw dawn l-istess fruntieri  ( 59 ) u jieħdu miżuri oħra intiżi għall-ġlieda kontra l-qsim irregolari tagħhom  ( 60 ).

101.

Kif tindika l-premessa 6 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen, il-kontroll fil-fruntieri esterni ta’ din iż-żona jeżisti fl-interess tal-Istati Membri kollha li neħħew il-kontrolli mill-fruntieri interni tagħhom. Dan jikkontribwixxi b’mod partikolari għall-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali kif ukoll għall-prevenzjoni ta’ kull theddida oħra għas-sigurtà interna u l-ordni pubbliku fl-imsemmija żona.

102.

Fil-fehma tiegħi, minn dan jirriżulta li l-protezzjoni tal-fruntieri esterni tal-Unjoni mill-Istati Membri kkonċernati taqa’ taħt ir-responsabbiltajiet li għandhom li jżommu l-ordni pubbliku u s-salvagwardja tas-sigurtà interna mhux biss fit-territorju tagħhom, iżda wkoll fiż-żona Schengen kollha.

103.

F’din il-perspettiva, kif argumenta l-Gvern Litwan quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-“fluss massiv” ta’ migranti li taffaċċja l-Litwanja fil-fruntiera tagħha mal-Bjelorussja jikkostitwixxi mingħajr dubju sitwazzjoni kritika. Dan il-“fluss” wassal għal żieda drastika ta’ każijiet ta’ qsim illegali tal-fruntiera Litwana  ( 61 ). Il-kuntest ġeopolitiku li taqa’ fiha din is-sitwazzjoni ma għandux jintesa. Fil-fatt, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni, inkluż il-Parlament Ewropew, il-Kunsill Ewropew u l-Kummissjoni  ( 62 ), ikkonstataw li dan il-“fluss massiv” kien orkestrat mill-Gvern Bjelorussu. Dan wassal ċittadini ta’ pajjiżi terzi bl-ajru mill-pajjiżi ta’ oriġini tagħhom, li mbagħad ħalla fil-fruntieri esterni tal-Istati Membri. Dawn l-istituzzjonijiet differenti kklassifikaw l-aġir inkwistjoni bħala “strumentalizzazzjoni ta’ migranti għall-finijiet politiċi”, jew forma ta’ “attakk ibridu” intiż sabiex jiddestabilizza lill-Istati Membri direttament ikkonċernati u lill-Unjoni kollha.

104.

Mhux ser inkun jien li nevalwa mill-ġdid dawn l-evalwazzjonijiet ta’ natura politika. Ser nosserva sempliċement li l-Litwanja setgħet leġittimament tqis li kienet qed taffaċċja theddida “eċċezzjonali” għall-ordni pubbliku u għas-sigurtà interna fit-territorju tagħha u fiż-żona Schengen kollha.

105.

Għalhekk, l-awtoritajiet Litwani setgħu jqisu li kien neċessarju li jsaħħu l-protezzjoni tal-fruntieri esterni tal-Unjoni, permezz ta’ miżuri straordinarji u provviżorji intiżi sabiex irażżnu dawn il-flussi migratorji “massivi”  ( 63 ).

106.

Wara kollox, dawn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni donnhom jaqblu mal-evalwazzjoni ta’ dawn l-awtoritajiet dwar in-neċessità ta’ tali miżuri straordinarji u temporanji. Fil-fatt, fl‑1 ta’ Diċembru 2021, il-Kummissjoni ppreżentat, abbażi tal-Artikolu 78(3) TFUE, proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar miżuri proviżorji ta’ emerġenza favur il-Latvja, il-Litwanja u l-Polonja  ( 64 ), miżuri meqjusa “neċessarji” sabiex jilqgħu għal “theddida reali […] għas-sigurtà tal-Unjoni” li tikkostitwixxi “attakk ibridu” subit b’mod partikolari mil-Litwanja  ( 65 ), u li ser nirritorna fuqha. Barra minn hekk, fl‑14 ta’ Diċembru 2021, il-Kummissjoni ppreżentat proposta għal regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill intiż sabiex jittratta s-sitwazzjonijiet ta’ strumentalizzazzjoni fil-qasam tal-migrazzjoni u tal-ażil  ( 66 ), li jistituzzjonalizza l-parti l-kbira tal-miżuri li jinsabu fil-proposta preċedenti  ( 67 ). Madankollu, dawn il-proposti leġiżlattivi għadhom ma ġewx adottati.

2.

Fuq id‑dispożizzjonijiet li jippermettu deroga mid‑dritt tal‑Unjoni, għal raġunijiet tal‑ordni pubbliku u tas‑sigurtà interna

107.

F’dan il-kuntest, meta Stat Membru jadotta għalhekk miżuri straordinarji u temporanji bil-għan leġittimu li jissalvagwardja l-ordni pubbliku u s-sigurtà interna f’ “ċirkustanzi eċċezzjonali”, dawn il-miżuri ma jaħarbux minn kull kuntest legali. Meta dawn jaffettwaw l-applikazzjoni normali tad-dritt tal-Unjoni, tali miżuri ma jkunux kompatibbli ma’ dan id-dritt ħlief sa fejn jawtorizza tali deroga  ( 68 ).

108.

F’dan ir-rigward, it-Trattat FUE jipprovdi, fl-Artikoli 36, 45, 52, 65, 72, 346 u 347 tiegħu, derogi espressi applikabbli f’każ ta’ sitwazzjonijiet li jistgħu jpoġġu indiskussjoni l-ordni pubbliku jew is-sigurtà interna, inkluż f’każ ta’ “ċirkustanzi eċċezzjonali”.

109.

B’mod kurjuż, f’din il-kawża, il-Gvern Litwan ma rrefera għal ebda wieħed minn dawn l-artikoli sabiex isostni l-pożizzjoni tiegħu. Għalhekk, fid-dawl tal-kontenut tal-argumenti mressqa minn dan il-gvern, u meqjusa d-diskussjonijiet li nżammu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-fehma tiegħi, għandhom jiġu eżaminati żewġ derogi.

110.

Fl-ewwel lok, ser ninvoka fil-qosor l-Artikolu 347 TFUE, dwar il-miżuri li Stat Membru jista’ jkollu jieħu b’mod partikolari f’każ ta’ “disturb serju intern li jolqot l-ordni pubbliku” u f’każ ta’ “gwerra jew tensjoni internazzjonali serja li tikkostitwixxi theddida ta’ gwerra”.

111.

Sal-lum, il-Qorti tal-Ġustizzja għadha qatt ma ddeċidiet dwar il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ din il-“klawżola ta’ salvagwardja”. Hija ppreċiżat biss li din id-deroga tirrigwarda sitwazzjonijiet “pjuttost eċċezzjonali”  ( 69 ). Madankollu, avukati ġenerali differenti daħlu f’iktar dettall dwar l-isfumaturi tagħha.

112.

Mill-analiżi tagħhom jirriżulta li l-Artikolu 347, imqiegħed fl-aħħar tat-Trattat FUE, jippermetti, fit-teorija, deroga mir-regoli kollha ta’ dan it-trattat u minn dawk adottati abbażi tiegħu  ( 70 ). Kif sostna l-Gvern Litwan waqt is-seduta – nirrepeti, mingħajr madankollu ma għamel referenza espressa għal dan l-artikolu –, fil-każijiet previsti minn dan l-artikolu, Stat Membru jista’ għalhekk, teoretikament, jinjora, fuq din il-bażi, u sa ċertu punt, id-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”  ( 71 ).

113.

Għalhekk, iċ-ċirkustanzi estremi msemmija fl-Artikolu 347 TFUE ma humiex inkwistjoni f’dan il-każ. B’mod partikolari, mingħajr ma rrid innaqqas il-gravità tas-sitwazzjoni li qed taffaċċja l-Litwanja fil-fruntiera tagħha, tali sitwazzjoni ma taqax, fil-fehma tiegħi, taħt “disturb serju intern li jolqot l-ordni pubbliku” msemmi f’dan l-artikolu. Il-fatt li dan l-Istat Membru ddikjara l-istat ta’ emerġenza fuq parti mit-territorju tiegħu ma huwiex, fih innifsu, deċiżiv f’dan ir-rigward – inkella l-applikazzjoni tal-imsemmi artikolu tvarja skont il-kundizzjonijiet previsti fid-dritt nazzjonali ta’ kull Stat Membru għall-implimentazzjoni ta’ tali sistema. Fil-fehma tiegħi, peress li kull deroga għandha tkun is-suġġett ta’ interpretazzjoni stretta  ( 72 ), u peress li l-Artikolu 347 TFUE jqiegħed fuq l-istess livell il-każ ta’ “disturbi interni” u l-gwerra, iċ-ċirkustanzi inkwistjoni għandhom jippreżentaw livell simili ta’ gravità, jiġifieri, jikkostitwixxu kriżijiet reali, qrib kollass sħiħ tas-sigurtà interna, u li s-sorveljanza tagħhom tpoġġi f’periklu serju l-eżistenza stess tal-Istat  ( 73 ).

114.

Fit-tieni lok, ser ngħaddi għall-Artikolu 72 TFUE, li jidher iktar rilevanti. Skont dan l-artikolu, id-dispożizzjonijiet li jinsabu fit-Titolu V tat-Tielet Parti tat-Trattat FUE, dwar l-ispazju ta’ sigurtà, libertà u ġustizzja, “m’għandux jolqot l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet ta’ l-Istati Membri rigward iż-żamma ta’ l-ordni pubbliku u s-salvagwardja tas-sigurtà interna”. F’dan il-każ, id-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza” jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, peress li ġew adottati abbażi tal-Artikolu 78 TFUE li jaqa’ taħt dan it-Titolu V.

115.

Din id-darba, dwar dan l-Artikolu 72, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet f’diversi sentenzi. Hija stabbilixxiet il-prinċipju li jgħid li l-imsemmi artikolu jikkostitwixxi deroga li tista’ tippermetti lil Stat Membru jeskludi, f’ċerti ċirkustanzi, obbligi imposti fuqu minn tali direttivi – filwaqt li sal-lum ċaħdet, sistematikament, l-eċċezzjonijiet tad-difiża mressqa mill-Istati Membri f’dan is-sens, minħabba nuqqas ta’ dawn tal-aħħar li jkunu ssodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa fil-qasam. Ser nindirizza dawn il-kundizzjonijiet fit-taqsima segwenti.

3.

Fuq il‑kundizzjonijiet li l‑Istati Membri għandhom josservaw sabiex tali deroga tkun kompatibbli mal‑Artikolu 72 TFUE

116.

Peress li l-Artikolu 72 TFUE għandu jkun is-suġġett, bħal kull deroga, ta’ interpretazzjoni stretta, il-Qorti tal-Ġustizzja rrepetiet diversi drabi li dan ma jagħtix lill-Istati Membri s-setgħa li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni permezz tas-sempliċi invokazzjoni tar-responsabbiltajiet tagħhom għaż-żamma tal-ordni pubbliku u għas-salvagwardja tas-sigurtà interna  ( 74 ). Għall-kuntrarju, għandhom jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet.

117.

Qabel kollox, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, huwa l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 72 TFUE li għandu jipprova l-ħtieġa li jirrikorri għad-deroga prevista f’dan l-artikolu għall-finijiet tal-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet inkwistjoni  ( 75 ).

118.

Imbagħad, ma’ dan ir-rekwiżit ta’ neċessità tiżdied, fil-fehma tiegħi, kundizzjoni ta’ proporzjonalità stricto sensu. Fil-fatt, il-miżuri nazzjonali kontenzjużi, anki jekk ikunu meħtieġa, ma jistgħux, fil-fehma tiegħi, ikunu ġġustifikati skont l-Artikolu 72 TFUE jekk l-inkonvenjenti li jikkawżaw kienu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet imfittxija  ( 76 ). F’dan il-kuntest, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, l-effett tal-miżuri msemmija fuq id-drittijiet fundamentali li tagħhom il-Qorti tal-Ġustizzja tiżgura l-osservanza, b’mod partikolari dawk previsti mill-Karta  ( 77 ).

119.

Fl-aħħar nett, dawn il-kundizzjonijiet materjali huma, fil-fehma tiegħi, ikkompletati minn kundizzjoni proċedurali. Fid-dawl tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali previst fl-Artikolu 4(3) TUE, Stat Membru ma jistax jadotta unilateralment miżuri derogatorji, eċċezzjonali u temporanji, mingħajr ma jikkonsulta debitament, minn qabel, lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni kif ukoll lill-Istati Membri l-oħra, u jfittex soluzzjoni komuni għall-problema  ( 78 ). Jekk ikun il-każ, jekk, u sa mill-mument li fih, l-Unjoni tadotta hija stess tali miżuri komuni, abbażi tal-Artikolu 78(3) TFUE, fil-fehma tiegħi, kull possibbiltà ta’ deroga fir-rigward tal-Artikolu 72 TFUE tkun, minħabba f’hekk, eskluża.

120.

F’dan il-każ, jidhirli li r-Repubblika tal-Litwanja ssodisfat din il-kundizzjoni proċedurali  ( 79 ), u sa issa tali miżuri komuni ma ġewx adottati. Min-naħa l-oħra, fil-fehma tiegħi, dispożizzjonijiet bħall-Artikolu 14012 u l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin ma jissodisfaw ebda waħda miż-żewġ kundizzjonijiet materjali elenkati iktar ’il fuq, kif ser nispjega fit-taqsimiet segwenti.

a)

Fuq ir‑rekwiżit ta’ neċessità

121.

Sabiex jiġi evalwat jekk huwiex neċessarju, għal Stat Membru, li jidderoga minn strument tad-dritt tal-Unjoni sabiex jeżerċita r-responsabbiltajiet tiegħu fil-qasam tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna f’każ partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja mhux biss għandha tiffoka fuq iċ-“ċirkustanzi eċċezzjonali” inkwistjoni, iżda għandha tivverifika wkoll jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni pprevediex, fl-istrument inkwistjoni, mekkaniżmi li jippermettu lill-Istati Membri jindirizzawhom b’mod effikaċi  ( 80 ).

122.

Sabiex jiġi ssodisfat dan ir-rekwiżit ta’ neċessità, l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 72 TFUE għandu juri li l-istrument tad-dritt tal-Unjoni inkwistjoni ma jippermettilux, fid-dawl jew tal-portata tiegħu stess, jew tal-kundizzjonijiet konkreti tal-implimentazzjoni tiegħu, li jiżgura l-eżerċizzju tar-responsabbiltajiet inkwistjoni fil-konfront taċ-ċirkustanzi inkwistjoni  ( 81 ).

123.

F’dan il-każ, il-Gvern Litwan isostni, essenzjalment, li l-osservanza stretta tar-regoli tad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u l-“akkoljenza” ma tippermettilux li jiżgura l-eżerċizzju effettiv ta’ dawn ir-responsabbiltajiet fil-kuntest tal-kontroll tal-fruntieri esterni tal-Unjoni, f’każ ta’ “fluss massiv” bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Essenzjalment, l-argument ta’ dan il-gvern jirreferi għat-tensjoni msemmija fl-introduzzjoni ta’ dawn il-konklużjonijiet: minn naħa, l-Istati Membri li jinsabu f’dawn il-fruntieri għandhom normalment jipprekludu l-qsim tagħhom minn ċittadini ta’ pajjiżi terzi li ma jissodisfawx il-kundizzjonijiet ta’ dħul previsti mill-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen  ( 82 ); u min-naħa l-oħra, meta dawn iċ-ċittadini jippreżentaw applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, huma jkollhom id-dritt li jibqgħu fit-territorju ta’ dawn l-Istati matul l-eżami tal-applikazzjoni tagħhom – u għalhekk għandhom ikunu aċċettati fih indipendentement minn dawn il-kundizzjonijiet, jekk ma jkunux diġà daħlu fih, jekk ikun il-każ illegalment  ( 83 ).

124.

F’sitwazzjoni ta’ fluss massiv, din tiġġenera, skont il-Gvern Litwan, kwantità ta’ abbuż, peress li parti żgħira biss mill-migranti jkunu refuġjati ta’ bone fide, filwaqt li ħafna oħrajn jippreżentaw applikazzjonijiet għall-ażil li jafu li huma manifestament infondati sempliċement sabiex jibbenefikaw temporanjament mill-garanziji marbutin mal-istatus ta’ “applikant”, jew anki sabiex jiġu sempliċement aċċettati fiż-Żona Schengen jew, fejn ikunu diġà jinsabu f’sitwazzjoni irregolari, sabiex jittardjaw it-tneħħija tagħhom.

125.

F’dan ir-rigward, nosserva li d-Direttiva dwar il-“proċeduri” tinkludi dispożizzjoni intiża sabiex tippermetti lill-Istati Membri jiżguraw il-kontroll tal-fruntieri esterni tal-Unjoni, filwaqt li jirrispettaw id-dritt taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jitolbu l-ażil, jiġifieri l-Artikolu 43 ta’ din id-direttiva.

126.

Fil-paragrafu 1 tiegħu, dan l-artikolu jippermetti lill-Istati Membri jipprovdu, fil-fruntieri tagħhom jew fiż-żoni ta’ tranżitu tagħhom, proċeduri speċifiċi sabiex jittieħdu deċiżjonijiet dwar l-ammissibbiltà, skont l-Artikolu 33 tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”, ta’ applikazzjonijiet għall-ażil magħmula f’dawn il-postijiet, u anki dwar il-mertu ta’ dawn l-applikazzjonijiet, fil-każijiet previsti fl-Artikolu 31(8) ta’ din id-direttiva – li jirrigwardaw, essenzjalment, każijiet differenti li fihom l-aġir jew id-dikjarazzjonijiet tal-applikant jindikaw li l-applikazzjoni tiegħu hija manifestament infondata jew abbużiva. Skont il-paragrafu 2 tal-imsemmi Artikolu 43, dawn il-proċeduri speċifiċi għandhom, madankollu, ikunu konklużi fi żmien raġonevoli, b’mod li, anki jekk ma tittieħed ebda deċiżjoni fi żmien erba’ ġimgħat, l-Istat Membru għandu jagħti lill-applikanti kkonċernati d-dritt li jidħlu fit-territorju tiegħu, u l-applikazzjoni tagħhom għandha mbagħad tiġi trattata b’konformità mal-proċedura tad-dritt komuni.

127.

Dawn il-proċeduri jippermettu lill-Istati Membri, qabel kollox, jagħmlu “l-għażla inizjali” tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali, fil-fruntiera jew fiż-żona ta’ tranżitu, qabel jawtorizzaw id-dħul taċ-ċittadini kkonċernati fit-territorju tagħhom. Għalhekk, l-Istati msemmija jistgħu jirrifjutaw id-dħul lil persuni, imsemmija mill-Gvern Litwan, li jippreżentaw applikazzjonijiet manifestament infondati u abbużivi.

128.

Sussegwentement, l-Istati Membri huma awtorizzati, skont l-Artikolu 8(3)(c) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, iqiegħdu l-applikanti kkonċernati f’detenzjoni fil-fruntiera jew f’żona ta’ tranżitu għat-tul ta’ dawn il-proċeduri speċifiċi meta, skont il-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, tali miżura hija neċessarja. Issa, fil-fehma tiegħi, dan huwa l-każ meta l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom motivi raġonevoli għalfejn jaħsbu li applikant, jekk jitħalla liberu, jaħrab jew jipprova jaqsam il-fruntiera inkwistjoni mingħajr awtorizzazzjoni.

129.

Fl-aħħar nett, fir-rigward taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu diġà daħlu illegalment fit-territorju nazzjonali u li jippreżentaw applikazzjoni għall-ażil fit-territorju tal-Istat Membru kkonċernat, infakkar li l-Artikolu 31(8)(h) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” jawtorizza lill-Istati Membri, fil-każijiet imsemmija f’din id-dispożizzjoni  ( 84 ), sabiex jiġġieldu kontra eventwali abbużi, jeżaminaw tali applikazzjoni b’mod mgħaġġel u skont proċedura speċifika fil-fruntiera, kif previst fl-Artikolu 43 ta’ din id-direttiva. B’hekk, f’dan il-każ, l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu, mid-dehra, iġibu lill-persuna inkwistjoni lura lejn il-fruntiera għall-finijiet ta’ din il-proċedura. Jekk ikun il-każ, il-fatt li l-persuna kkonċernata tkun daħlet illegalment fit-territorju, għall-ewwel darba, jista’, fil-fehma tiegħi, ikun ta’ natura li juri li huwa neċessarju li din titqiegħed f’detenzjoni matul il-perijodu msemmi, abbażi tal-Artikolu 8(3)(c) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”.

130.

Għalhekk, fil-fehma tiegħi, wieħed ma jistax iqis li l-kontenut tad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza” fih innifsu, ma jippermettix lill-Istati Membri jeżerċitaw, fil-fruntieri esterni tal-Unjoni, ir-responsabbiltajiet tagħhom fil-qasam tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna.

131.

Fir-rigward tal-kundizzjonijiet konkreti ta’ implimentazzjoni ta’ dawn l-istrumenti, nista’ nammetti li, fil-każ ta’ fluss massiv bħal dak inkwistjoni f’din il-kawża, li, mid-dehra, għandu natura u portata partikolari, huwa partikolarment diffiċli għall-awtoritajiet ta’ Stat Membru li jipproċedu, fil-kuntest tal-proċeduri speċifiċi fil-fruntiera, għall-“għażla inizjali” ta’ applikazzjonijiet għall-ażil ippreżentati simultanjament minn numru kunsiderevoli ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi, fiż-żmien ta’ erba’ ġimgħat previst fl-Artikolu 43(2) tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”. Minkejja li, f’tali ċirkustanzi, il-paragrafu 3 ta’ dan l-artikolu jippermetti li l-proċeduri fil-fruntiera jiġu segwiti lil hinn minn dan iż-żmien, dan jimplika, madankollu, li ċ-ċittadini kkonċernati għandhom b’hekk jitħallew jidħlu fit-territorju nazzjonali – kemm jekk ikunu bona fide jew jekk jabbużaw mis-sistema  ( 85 ). Barra minn hekk, anki l-Kummissjoni, fil-proposta tagħha għal deċiżjoni tal-Kunsill, tagħti x’jifhem li d-Direttiva dwar il-“proċeduri” ma hijiex totalment addattata għal tali ċirkustanzi.

132.

Għalhekk, nista’ nammetti li huwa neċessarju, għal Stat Membru, sakemm tiġi adottata din il-proposta, li jidderoga, skont l-Artikolu 72 TFUE, minn ċerti dispożizzjonijiet tal-Artikolu 43 tad-Direttiva dwar il-“proċeduri”. Fil-fehma tiegħi, Stat Membru jista’, kif issuġġerit fl-imsemmija proposta, jestendi l-proċeduri fil-fruntiera, billi jipprovdi li l-applikazzjonijiet għall-ażil kollha taċ-ċittadini arrestati jew misjuba qrib il-fruntiera inkwistjoni, wara dħul irregolari, jew wara li jkunu preżentaw ruħhom fil-punti ta’ qsim tal-fruntiera, ikunu eżaminati fil-kuntest ta’ tali proċeduri  ( 86 ) u, f’dan il-kuntest, li jidderoga, b’mod raġonevoli, miż-żmien ta’ erba’ ġimgħat previst fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, sabiex iħalli lill-awtoritajiet nazzjonali żmien suffiċjenti sabiex iwettqu din “l-għażla inizjali” tal-applikazzjonijiet għall-ażil  ( 87 ).

133.

Min-naħa l-oħra, inqis li ma huwiex neċessarju, għal Stat Membru, li jidderoga mill-Artikoli 6 u 7 tad-Direttiva dwar il-“proċeduri” u mill-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”, billi jimplimenta dispożizzjonijiet nazzjonali bħall-Artikolu 14012 u l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, sabiex ikun jista’ jeżerċita effettivament ir-responsabbiltajiet tiegħu fil-qasam tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna f’każ ta’ “fluss massiv” ta’ migranti fil-fruntiera tiegħu – u dan indipendentement min-natura u mid-daqs ta’ dan il-fluss. Kif għadni kif spjegajt, il-proċeduri speċifiċi ta’ eżami ta’ applikazzjonijiet għall-ażil fil-fruntiera, previsti fl-Artikolu 43 tal-ewwel direttiva, u l-possibbiltà ta’ detenzjoni ta’ ċerti applikanti f’dan il-kuntest, skont l-Artikolu 8(3)(c) tat-tieni direttiva, jippermettu li tali sitwazzjoni tiġi indirizzata, jekk ikun il-każ, permezz ta’ xi aġġustamenti.

b)

Fuq l‑osservanza tad‑drittijiet fundamentali

134.

Fil-kuntest tal-eżami tal-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ kull miżura derogatorja, straordinarja u temporanja, id-drittijiet fundamentali tal-persuni kkonċernati ma jistgħux jintesew. Fil-fatt, minkejja li f’każ ta’ “ċirkustanzi eċċezzjonali” teoretikament jistgħu jsiru iktar limitazzjonijiet għal dawn id-drittijiet għas-salvagwardja tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna, xorta jibqa’ l-fatt, qabel kollox, li għandu dejjem jinżamm bilanċ bejn l-imsemmija drittijiet u dawn l-imperattivi, imbagħad, li ċerti limitazzjonijiet tant huma severi li qatt ma huma aċċettabbli f’soċjetà demokratika u, fl-aħħar nett, li ċerti drittijiet ma jippermettu ebda limitazzjoni, u dan ikunu x’ikunu ċ-ċirkustanzi.

135.

F’dan il-kuntest, fil-fehma tiegħi, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-Karta, iżda wkoll il-KEDB, li tistabbilixxi livell minimu ta’ protezzjoni li ’l isfel minnu l-Unjoni ma tistax tinżel. L-istess japplika għall-Konvenzjoni ta’ Genève. Minkejja li l-Unjoni ma hijiex parti kontraenti għal din il-konvenzjoni, l-Artikolu 78(1) TFUE u l-Artikolu 18 tal-Karta jimponu fuqha li tosserva r-regoli stabbiliti fiha. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiżgura, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tagħha tal-Artikolu 72 TFUE u tad-derogi mid-dritt tal-Unjoni li din id-dispożizzjoni tista’ tiġġustifika, li din l-interpretazzjoni tosserva l-livell ta’ protezzjoni ggarantit minn din l-istess konvenzjoni  ( 88 ).

1)

Fuq il‑fatt li ċittadin ta’ pajjiż terz ma jitħalliex jaċċedi għal proċedura ta’ għoti ta’ protezzjoni internazzjonali

136.

Fl-ewwel lok, dispożizzjoni bħal dik tal-Artikolu 14012 tal-Liġi dwar il-Barranin, li ma tippermettix, fil-prattika, ħlief fil-każ ta’ eċċezzjoni, lil ċittadin ta’ pajjiż terz jaċċedi għall-proċedura ta’ għoti ta’ protezzjoni internazzjonali meta jkun daħal fit-territorju Litwan illegalment, ma hijiex, fil-fehma tiegħi, kompatibbli mad-drittijiet fundamentali mogħtija mill-Karta, u dan anki f’każ ta’ “fluss massiv” ta’ migranti.

137.

Fil-fatt, minn naħa, tali dispożizzjoni hija, fil-fehma tiegħi, kuntrarja għad-dritt għall-ażil, żgurat, bħala tali, mill-Artikolu 18 tal-Karta. F’dan ir-rigward, nenfasizza li l-effettività ta’ dan id-dritt tiddependi mill-aċċess għal proċedura fil-qasam  ( 89 ). Ċertament jista’ jkun hemm limiti għall-imsemmi dritt, taħt il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta  ( 90 ). Madankollu, fil-fehma tiegħi, li fil-prattika ċittadin ta’ pajjiż terz jiġi prekluż milli jitlob protezzjoni internazzjonali jippreġudika l-“essenza” ta’ dan l-istess dritt  ( 91 ).

138.

Min-naħa l-oħra, ir-rifjut li tiġi eżaminata applikazzjoni għall-ażil ippreżentata minn ċittadin ta’ pajjiż terz f’sitwazzjoni irregolari fit-territorju nazzjonali huwa wkoll kuntrarju għall-prinċipju ta’ non-refoulment, kif previst fl-Artikolu 19(2) tal-Karta.

139.

Fil-fatt, dan id-dritt fundamentali, li huwa direttament marbut mal-projbizzjoni tat-tortura u ta’ pieni jew trattamenti inumani jew degradanti, li jinsab fl-Artikolu 4 tal-Karta u fl-Artikolu 3 tal-KEDB, ma jaċċetta ebda limitazzjoni. Huwa jipprojbixxi f’kull ċirkustanza lill-Istati Membri milli jneħħu, jkeċċu jew jestradixxu persuna lejn Stat fejn jeżisti riskju serju li tkun suġġetta għal tali trattamenti  ( 92 ).

140.

Issa, Stat Membru ma jistax jeskludi dan ir-riskju u, għalhekk, jissodisfa l-obbligi tiegħu fil-qasam ta’ non-refoulment, fir-rigward ta’ ċittadin ta’ pajjiż terz f’sitwazzjoni irregolari fit-territorju tiegħu jekk, qabel ma jestradixxih, huwa ma jeżaminax applikazzjoni li fiha l-persuna kkonċernata ssostni, preċiżament, li tibża’ li tkun ippersegwitata fil-pajjiż ta’ oriġini tagħha  ( 93 ).

141.

L-interpretazzjoni preċedenti ma hijiex ikkontestata mill-argument tal-Gvern Litwan li tgħid li, essenzjalment, ċittadin ta’ pajjiż terz li jidħol b’mod illegali fit-territorju ta’ Stat fil-kuntest ta’ “fluss massiv” jadotta aġir abbużiv li jiġġustifika li jiġi mċaħħad mid-dritt tiegħu li jitlob l-ażil, u li jgħid li l-prinċipju ta’ non-refoulment ma jistax jitqies assolut f’tali sitwazzjoni.

142.

Fil-fatt, minn naħa, infakkar li r-redatturi tal-Konvenzjoni ta’ Genève rrikonoxxew li, billi jeżerċitaw id-dritt għall-ażil tagħhom, ir-refuġjati – inkluż l-applikanti għall-ażil, kemm-il darba ma tkunx ittieħdet deċiżjoni negattiva fuq it-talba tagħhom  ( 94 ) – ħafna drabi jkunu mġiegħla jidħlu b’mod illegali fit-territorju tal-Istati li fihom huma jfittxu protezzjoni. ’Il bogħod milli jawtorizzaw lill-Istati jċaħħdu lil dawn ir-refuġjati milli jitolbu d-dritt għall-ażil tagħhom għal din ir-raġuni, għall-kuntrarju, dawn l-istess redatturi llimitaw, fl-Artikolu 31 ta’ din il-konvenzjoni, is-setgħa tal-Istati li jimponu fuqhom sanzjonijiet kriminali f’każ ta’ dħul jew ta’ residenza illegali fit-territorju tagħhom  ( 95 ) – aspett li ser nerġa’ nittratta. Min-naħa l-oħra, l-obbligi li timplika, għall-Istati, l-osservanza tal-prinċipju ta’ non-refoulment, kif iggarantit fl-Artikolu 19(2) tal-Karta, huma vinkolanti jkun xi jkun l-aġir tal-persuna kkonċernata  ( 96 ).

143.

Fil-fehma tiegħi, is-sentenza N.D. u N.T. vs Spanja  ( 97 ), invokata mill-Gvern Litwan, ma turix il-kuntrarju. Minn naħa, din is-sentenza ma tirrigwardax il-prinċipju ta’ non-refoulment, kif protett fl-Artikolu 3 tal-KEDB, u min-naħa l-oħra, hija tirrigwarda ċirkustanzi partikolari ħafna – ir-rikorrenti kienu pparteċipaw f’attakk kollettiv sabiex jipprovaw jidħlu fit-territorju Spanjol billi sforzaw, bi vjolenza, il-barriera tal-fruntiera – sostanzjalment differenti minn dawk f’din il-kawża. Fi kwalunkwe każ, anki jekk jitqies li din is-sentenza għandha tinftiehem fis-sens li, skont il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-fatt li applikant għall-ażil daħal b’mod irregolari fit-territorju ta’ Stat, fil-kuntest ta’ fluss massiv ta’ migranti, jawtorizza lil dan l-Istat ma jiħux inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni għall-ażil tiegħu, li għandi dubji serji dwaru, isegwi sempliċement li d-dritt tal-Unjoni jiżgura għalhekk, fl-Artikoli 18 u 19(2) tal-Karta, protezzjoni iktar estiża mill-KEDB, kif jippermetti espressament l-Artikolu 52(3) tal-ewwel strument.

2)

Fuq il‑possibbiltà ta’ detenzjoni ta’ applikant għall‑unika raġuni li huwa qasam illegalment il‑fruntiera nazzjonali

144.

Fit-tieni lok, dispożizzjoni bħall-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, li tippermetti li applikant għall-ażil jitqiegħed f’detenzjoni għall-unika raġuni li jkun qasam illegalment il-fruntiera nazzjonali, lanqas ma hija konformi, fil-fehma tiegħi, mad-drittijiet fundamentali mogħtija mill-Karta u mill-istrumenti rilevanti l-oħra, u dan anki f’każ ta’ “fluss massiv” ta’ migranti.

145.

Minn naħa, din id-dispożizzjoni, billi tipprovdi tali miżura ta’ detenzjoni, twassal għal indħil partikolarment serju fid-dritt għal-libertà stabbilit fl-Artikolu 6 tal-Karta. F’dan ir-rigward, infakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tal-importanza ta’ dan id-dritt fundamentali, fil-preżenza ta’ ndħil ta’ tali gravità, il-limitazzjonijiet tal-eżerċizzju tiegħu għandhom japplikaw biss fil-limiti ta’ dak li huwa strettament neċessarju  ( 98 ).

146.

Mistoqsi mill-Qorti tal-Ġustizzja, waqt is-seduta, dwar il-mod li bih l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin jikkontribwixxi u huwa neċessarju għaż-żamma tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà pubblika fit-territorju Litwan u, b’mod partikolari, dwar l-għan preċiż imfittex minn miżura ta’ detenzjoni imposta skont din id-dispożizzjoni, il-Gvern Litwan spjega b’mod partikolari li, meta migranti jirnexxilhom jidħlu illegalment fit-territorju nazzjonali, l-eventwali detenzjoni tagħhom tkun intiża sabiex jiġu evitati movimenti illegali sekondarji fiż-żona Schengen – peress li l-maġġoranza kbira ta’ dawn il-persuni aktarx ma jibqgħux fil-Litwanja u jkomplu l-vjaġġ tagħhom lejn Stati Membri oħra.

147.

Issa, fil-fehma tiegħi, minn din il-perspettiva, tali miżura ta’ detenzjoni tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju għall-protezzjoni tal-ordni pubbliku u tas-sigurtà interna.

148.

Ċertament, il-fatt li applikant ikun daħal illegalment fit-territorju nazzjonali jista’ jikkostitwixxi, f’ċerti każijiet, indikazzjoni ta’ riskju li dan tal-aħħar jaħrab – eventwalment lejn Stati Membri oħra – minn dan it-territorju. Jekk jitqies li jkun ikkorroborat minn elementi oħra, dan ir-riskju jista’ jirrendi neċessarja b’mod validu d-detenzjoni tal-persuna kkonċernata matul perijodu determinat – kif mill-bqija jippermetti l-Artikolu 8(3)(b) tad-Direttiva dwar l-“akkoljenza”  ( 99 ). Min-naħa l-oħra, fl-assenza ta’ tali elementi, miżura ta’ detenzjoni mmotivata mid-dħul irregolari biss titqies li hija arbitrarja  ( 100 ).

149.

Fil-fehma tiegħi, miżura bħal dik prevista fl-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin hija, min-naħa l-oħra, kuntrarja għall-Artikolu 31(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Infakkar li skont din id-dispożizzjoni, l-Istati parti għal din il-konvenzjoni ma għandhomx japplikaw “sanzjonijiet kriminali” għar-“refuġjati”, minħabba d-dħul jew ir-residenza irregolari tagħhom – inkluż, infakkar, l-applikazzjonijiet għall-ażil – taħt ċerti kundizzjonijiet.

150.

L-imsemmija dispożizzjoni hija intiża sabiex tevita li dawn il-persuni jiġu ppenalizzati għad-dħul jew għall-preżenza irregolari tagħhom fit-territorju ta’ Stat  ( 101 ). Fid-dawl ta’ dan l-għan, huwa ġeneralment aċċettat li l-kunċett ta’ “sanzjonijiet kriminali”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, għandu jinftiehem, b’mod awtonomu u wiesa’, bħala li jinkludi kull miżura li għandha natura mhux biss preventiva, iżda wkoll punittiva jew dissważiva, tkun xi tkun il-klassifikazzjoni tagħha fid-dritt nazzjonali  ( 102 ).

151.

Issa, minkejja li kif indika l-Gvern Litwan waqt is-seduta, miżura ta’ detenzjoni skont l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin ma tikkostitwixxix sanzjoni kriminali fid-dritt Litwan, dan il-gvern madankollu rrikonoxxa, f’din l-okkażjoni, li tali detenzjoni għandha wkoll l-għan, sa ċertu punt, li tikkastiga lill-applikanti li qasmu b’mod irregolari l-fruntiera nazzjonali u li tiddisswadi lill-migranti oħra li jkollhom tentazzjoni jaġixxu bl-istess mod.

152.

Għalhekk, din il-miżura ta’ detenzjoni tikkostitwixxi, fil-fehma tiegħi, “sanzjoni kriminali”, fis-sens tal-Artikolu 31(1) tal-Konvenzjoni ta’ Genève. Sa fejn l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin tapplika biss għall-applikanti għall-ażil, fil-fehma tiegħi, hija tista’ tkun kompatibbli ma’ din id-dispożizzjoni fundamentali biss jekk tapplika biss għal dawk li jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti f’din id-dispożizzjoni  ( 103 ) - li ma jidhirx li huwa l-każ.

4.

Konklużjoni intermedjarja

153.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għat-tieni parti taż-żewġ domandi fis-sens li l-Artikolu 72 TFUE ma jawtorizzax lil Stat Membru japplika dispożizzjonijiet bħall-Artikolu 14012 u l-Artikolu 14017(2) tal-Liġi dwar il-Barranin, b’deroga għad-Direttivi dwar il-“proċeduri” u dwar l-“akkoljenza”, f’każ ta’ “ċirkustanzi eċċezzjonali” kkaratterizzati minn “fluss massiv” ta’ migranti fil-fruntiera tiegħu.

VI.

Konklużjoni

154.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Litwanja):