1

Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 26ης Ιανουαρίου 2022, Intel Corporation κατά Επιτροπής (T‑286/09 RENV, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2022:19), κατά το μέρος που με την εν λόγω απόφαση το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε, αφενός, το άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, και το άρθρο 2 της αποφάσεως C(2009) 3726 τελικό της Επιτροπής, της 13ης Μαΐου 2009, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου [102 ΣΛΕΕ] και του άρθρου 54 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (υπόθεση COMP/C‑3/37.990 – Intel) (στο εξής: επίμαχη απόφαση), καθώς και, αφετέρου, το άρθρο 3 της ως άνω αποφάσεως, κατά το μέρος που αυτό αφορά το άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, της ίδιας αποφάσεως.

Το ιστορικό της διαφοράς και η επίμαχη απόφαση

2

Το ιστορικό της διαφοράς και το περιεχόμενο της επίμαχης αποφάσεως εκτίθενται στις σκέψεις 1 έως 35 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως.

3

Η Intel Corporation (στο εξής: Intel) είναι εταιρία εγκατεστημένη στις Ηνωμένες Πολιτείες η οποία δραστηριοποιείται στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, την κατασκευή και την εμπορία μικροεπεξεργαστών (Central Processing Units, στο εξής: CPU), «chipsets» (συστοιχιών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων) και άλλων εξαρτημάτων ημιαγωγών, καθώς και λύσεων για πλατφόρμες στο πλαίσιο της επεξεργασίας δεδομένων και συσκευών επικοινωνίας.

4

Κατόπιν καταγγελίας υποβληθείσας στις 18 Οκτωβρίου 2000 από την Advanced Micro Devices, Inc. (στο εξής: AMD), η οποία συμπληρώθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2003, η Επιτροπή κίνησε, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101] και [102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1), έρευνα όσον αφορά την Intel.

5

Στις 26 Ιουλίου 2007 η Επιτροπή κοινοποίησε στην Intel ανακοίνωση αιτιάσεων σχετικά με τη συμπεριφορά της έναντι των πέντε μεγαλύτερων κατασκευαστών εξοπλισμού πληροφορικής (Original Equipment Manufacturers, στο εξής: OEM), δηλαδή των Dell Inc., Hewlett-Packard Company (HP), Acer Inc., NEC Corp. και International Business Machines Corp. (IBM).

6

Στις 17 Ιουλίου 2008 η Επιτροπή κοινοποίησε στην Intel συμπληρωματική ανακοίνωση αιτιάσεων σχετικά με τη συμπεριφορά της έναντι της Media-Saturn-Holding GmbH (στο εξής: MSH), ευρωπαϊκής επιχείρησης λιανικής πώλησης μικροηλεκτρονικών συσκευών και κορυφαίας ευρωπαϊκής επιχείρησης λιανικής πώλησης επιτραπέζιων υπολογιστών. Η εν λόγω ανακοίνωση αιτιάσεων αφορούσε και τη συμπεριφορά της Intel έναντι της Lenovo Group Ltd (στο εξής: Lenovo) και περιείχε νέα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη συμπεριφορά της Intel έναντι ορισμένων OEM, τους οποίους αφορούσε η ανακοίνωση αιτιάσεων της 27ης Ιουλίου 2007, στοιχεία τα οποία είχαν περιέλθει στην Επιτροπή μετά την ανωτέρω ημερομηνία.

7

Στις 13 Μαΐου 2009 η Επιτροπή εξέδωσε την επίμαχη απόφαση, περίληψη της οποίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2009, C 227, σ. 13).

8

Κατά την επίμαχη απόφαση, η Intel διέπραξε ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ και του άρθρου 54 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), της 2ας Μαΐου 1992 (ΕΕ 1994, L 1, σ. 3), μεταξύ των μηνών Οκτωβρίου του 2002 και Δεκεμβρίου του 2007, με την εφαρμογή στρατηγικής που αποσκοπούσε στον αποκλεισμό ανταγωνιστή, συγκεκριμένα της AMD, από την αγορά των CPU με αρχιτεκτονική x86 (στο εξής: CPU x86).

9

Τα προϊόντα τα οποία αφορά η επίμαχη απόφαση είναι οι CPU, που αποτελούν βασικό εξάρτημα κάθε υπολογιστή, τόσο από πλευράς συνολικής επίδοσης όσο και από πλευράς συνολικού κόστους του συστήματος. Συχνά αποκαλούνται «εγκέφαλος» του υπολογιστή. Για την κατασκευή των CPU απαιτούνται δαπανηρές εγκαταστάσεις υψηλής τεχνολογίας.

10

Οι CPU που χρησιμοποιούνται στους υπολογιστές κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες, ήτοι στους CPU x86 και στους CPU με διαφορετική αρχιτεκτονική. Η αρχιτεκτονική x86 αποτελεί πρότυπο σχεδιασμένο από την Intel για τους CPU που κατασκευάζει. Καθιστά δυνατή τη λειτουργία αμφοτέρων των λειτουργικών συστημάτων Windows και Linux. Το λειτουργικό σύστημα Windows έχει πρωτογενή σχέση με το σύνολο εντολών της αρχιτεκτονικής x86. Πριν από το 2000 υπήρχαν διάφοροι κατασκευαστές CPU x86 στην αγορά. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς έχουν πλέον αποσυρθεί από αυτήν. Η Intel και η AMD είναι στην πράξη οι μόνες επιχειρήσεις που εξακολουθούν να κατασκευάζουν επεξεργαστές x86 μετά την ανωτέρω ημερομηνία.

11

Από γεωγραφικής απόψεως, η αγορά χαρακτηρίστηκε ως παγκόσμια.

12

Λαμβάνοντας υπόψη, πρώτον, το μερίδιο αγοράς τουλάχιστον 70 % που κατείχε η Intel μεταξύ των ετών 1997 και 2007 και, δεύτερον, την ύπαρξη σημαντικών φραγμών όσον αφορά την είσοδο και την επέκταση στην αγορά, οι οποίοι αποτελούσαν απόρροια μη ανακτήσιμων επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη, σε δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και σε απαραίτητες για την παραγωγή CPU x86 εγκαταστάσεις, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Intel κατείχε δεσπόζουσα θέση στην εν λόγω αγορά τουλάχιστον κατά την περίοδο μεταξύ των μηνών Οκτωβρίου του 2002 και Δεκεμβρίου του 2007.

13

Η Επιτροπή καταλόγισε στην Intel δύο είδη καταχρηστικής συμπεριφοράς. Πρόκειται, πρώτον, για τις εκπτώσεις τις οποίες η Intel χορήγησε σε τέσσερις OEM, εν προκειμένω τις Dell, Lenovo, HP και NEC, υπό τον όρο ότι θα προμηθεύονται από αυτήν το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο των CPU x86, και τις πληρωμές προς την MSH τις οποίες κατέβαλε η Intel υπό τον όρο ότι η MSH θα πωλεί αποκλειστικά υπολογιστές εξοπλισμένους με CPU x86 της Intel (στο εξής, από κοινού: επίμαχες εκπτώσεις). Οι εκπτώσεις αυτές αποτελούσαν εκπτώσεις υπέρ πιστών πελατών. Οι υπό όρους πληρωμές προς την MSH αποτελούσαν, εξάλλου, μηχανισμό ισοδύναμο με εκείνον των εν λόγω εκπτώσεων.

14

Με την επίμαχη απόφαση η Επιτροπή προέβη σε οικονομική ανάλυση όσον αφορά το ζήτημα κατά πόσον οι επίμαχες εκπτώσεις θα μπορούσαν να εκτοπίσουν από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή ο οποίος, ωστόσο, δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση (as efficient competitor test) (στο εξής: κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή). Η εν λόγω ανάλυση καθιστά δυνατό τον προσδιορισμό της τιμής στην οποία ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα ήταν αναγκασμένος να πωλεί τους CPU που κατασκευάζει προκειμένου να αντισταθμίσει την εκ μέρους του ΟΕΜ απώλεια της έκπτωσης της Intel. Ανάλογη ανάλυση παρατίθεται και για τα χρηματικά ποσά που κατέβαλλε η Intel στην MSH.

15

Βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που συγκέντρωσε, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι επίμαχες εκπτώσεις είχαν ως αποτέλεσμα η Intel να εξασφαλίσει ως πιστούς πελάτες τους λεγόμενους «στρατηγικούς» OEM και την MSH. Επιπλέον συνέπεια των εκπτώσεων αυτών ήταν ο περιορισμός σε σημαντικό βαθμό της ικανότητας των λοιπών κατασκευαστών να ανταγωνιστούν την Intel με βάση τα προτερήματα των CPU x86 δικής τους κατασκευής. Η αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορά της Intel συνέτεινε, ως εκ τούτου, στον περιορισμό των επιλογών των καταναλωτών και των κινήτρων προς καινοτομία.

16

Δεύτερον, η Επιτροπή προσήψε στην Intel πρακτικές οι οποίες συνιστούσαν απροκάλυπτους περιορισμούς (naked restrictions) και οι οποίες συνίσταντο στην καταβολή χρηματικών ποσών σε τρεις OEM, και συγκεκριμένα στις HP, Acer και Lenovo, προκειμένου να αναβάλουν ή να ακυρώσουν την έναρξη διάθεσης στην αγορά προϊόντων εξοπλισμένων με CPU x86 της AMD ή να θέσουν περιορισμούς στη διανομή των εν λόγω προϊόντων. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω πρακτικές, οι οποίες εκφεύγουν από τα όρια του συνήθους, υγιούς ανταγωνισμού, έβλαψαν επίσης ευθέως τον ανταγωνισμό.

17

Η Επιτροπή κατέληξε, με την επίμαχη απόφαση, στο συμπέρασμα ότι κάθε μία από τις ως άνω συμπεριφορές της Intel έναντι των προαναφερθέντων OEM και της MSH συνιστά καταχρηστική πρακτική, κατά την έννοια του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, και ότι όλες αυτές οι καταχρηστικές πρακτικές αποτελούν επίσης μέρος ενιαίας στρατηγικής αποκλεισμού του μοναδικού σημαντικού ανταγωνιστή της Intel, ήτοι της AMD, από την αγορά των CPU x86. Επομένως, οι εν λόγω καταχρηστικές πρακτικές συνιστούσαν ενιαία παράβαση κατά την έννοια του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.

18

Εφαρμόζοντας τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μέθοδο υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 23, παράγραφος 2, σημείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 (ΕΕ 2006, C 210, σ. 2), η Επιτροπή επέβαλε στην Intel πρόστιμο ύψους 1,06 δισεκατομμυρίων ευρώ.

19

Το διατακτικό της επίμαχης αποφάσεως, το οποίο παρατίθεται στη σκέψη 35 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έχει ως εξής:

Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου

20

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 22 Ιουλίου 2009, η Intel άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως, προβάλλοντας εννέα λόγους.

21

Η Association for Competitive Technology Inc. (στο εξής: ACT) και η Union fédérale des consommateurs – Que choisir (UFC – Que choisir) παρενέβησαν στη δίκη υπέρ, αντιστοίχως, της Intel και της Επιτροπής.

22

Με απόφαση της 12ης Ιουνίου 2014, Intel κατά Επιτροπής (T‑286/09, στο εξής: αρχική απόφαση, EU:T:2014:547), το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή στο σύνολό της. Η απόρριψη της προσφυγής στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, σε δύο παραδοχές σχετικά με τον ρόλο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή το οποίο χρησιμοποίησε η Επιτροπή για να αναλύσει τις επιπτώσεις των επίμαχων εκπτώσεων. Σύμφωνα με την πρώτη από τις ανωτέρω παραδοχές, η διαπίστωση του παράνομου χαρακτήρα των εν λόγω εκπτώσεων δεν απαιτούσε εξέταση των περιστάσεων της υποθέσεως, οπότε η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να αποδείξει κατά περίπτωση ότι οι εν λόγω εκπτώσεις μπορούσαν να προκαλέσουν αποκλεισμό από την αγορά. Σύμφωνα με τη δεύτερη από τις εν λόγω παραδοχές, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι, για να αποδειχθούν τα δυνητικά αντίθετα προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελέσματα των εκπτώσεων λόγω αποκλειστικότητας, είναι απαραίτητη η εξέταση των περιστάσεων της υποθέσεως, δεν θα ήταν πάντως απαραίτητο οι επιπτώσεις αυτές να αποδειχθούν διά της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Στο πλαίσιο επικουρικής εξέτασης, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον και κατόπιν ανάλυσης των περιστάσεων της υποθέσεως ότι οι επίμαχες εκπτώσεις μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν ήταν υποχρεωμένο ούτε να εξετάσει αν η Επιτροπή είχε εφαρμόσει το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ορθώς και χωρίς να υποπέσει σε σφάλματα ούτε να εξακριβώσει αν οι υπολογισμοί που πρότεινε εναλλακτικά η Intel για το εν λόγω κριτήριο είχαν πραγματοποιηθεί ορθώς.

23

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Αυγούστου 2014, η Intel άσκησε αναίρεση κατά της ανωτέρω αρχικής αποφάσεως. Προς στήριξη της εν λόγω αιτήσεως αναιρέσεως, η Intel προέβαλε έξι λόγους.

24

Με απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2017, Intel κατά Επιτροπής (C‑413/14 P, στο εξής: αναιρετική απόφαση, EU:C:2017:632), το Δικαστήριο αναίρεσε την αρχική απόφαση και ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

25

Ειδικότερα, αφού απέρριψε τον πέμπτο και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούσαν, αντιστοίχως, εσφαλμένη εφαρμογή, από το Γενικό Δικαστήριο, των κριτηρίων σχετικά με την αρμοδιότητα της Επιτροπής όσον αφορά τις συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ της Intel και της Lenovo και ουσιώδη διαδικαστική πλημμέλεια, το Δικαστήριο εξέτασε και έκανε δεκτό τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος αφορούσε πλάνη περί το δίκαιο λόγω μη εξέτασης των επίμαχων εκπτώσεων υπό το πρίσμα όλων των κρίσιμων περιστάσεων.

26

Συναφώς, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 133 και 134 της αναιρετικής αποφάσεως, υπογράμμισε ότι το άρθρο 102 ΣΛΕΕ ουδόλως έχει ως σκοπό να εμποδίσει μια επιχείρηση να κατακτήσει, με την αξία της, δεσπόζουσα θέση σε μια αγορά. Η διάταξη αυτή, επίσης, δεν έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει ότι θα παραμείνουν στην αγορά οι λιγότερο αποτελεσματικοί ανταγωνιστές της επιχειρήσεως που κατέχει δεσπόζουσα θέση. Συνεπώς, ο εκτοπισμός ανταγωνιστή από την αγορά δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι πλήττεται η λειτουργία του ανταγωνισμού. Εξ ορισμού, ο υγιής ανταγωνισμός μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση από την αγορά ή την περιθωριοποίηση ανταγωνιστών λιγότερο αποτελεσματικών από την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση και ως εκ τούτου λιγότερο ελκυστικών για τους καταναλωτές από άποψη τιμών, επιλογών, ποιότητας ή καινοτομίας.

27

Ωστόσο, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 135 έως 137 της αναιρετικής αποφάσεως, υπενθύμισε ότι, λαμβανομένης υπόψη της ειδικής υποχρέωσης που υπέχει μια κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση να μη θίγει, με τη συμπεριφορά της, τον αποτελεσματικό και ανόθευτο ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά, δεν δύναται να εκτοπίσει τους θεωρούμενους ως εξίσου αποτελεσματικούς με αυτήν ανταγωνιστές της από την αγορά και να ενισχύσει τη δεσπόζουσα θέση της, καταφεύγοντας σε άλλα μέσα εκτός από εκείνα που εντάσσονται στο πλαίσιο του υγιούς ανταγωνισμού, όπως ένα σύστημα εκπτώσεων που εξαρτώνται από τον όρο ότι ο πελάτης θα καλύπτει το σύνολο ή σημαντικό μέρος των αναγκών του από την εν λόγω επιχείρηση.

28

Τούτου λεχθέντος, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 138 και 139 της αναιρετικής αποφάσεως, διευκρίνισε ότι, στην περίπτωση κατά την οποία η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποστηρίζει, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της, η οποία συνίσταται στην εφαρμογή εκπτώσεων υπέρ πιστών πελατών, δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ειδικότερα, να προκαλέσει, όπως της προσάπτεται, τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά, η Επιτροπή οφείλει όχι μόνο να αναλύσει, αφενός, τη σπουδαιότητα της δεσπόζουσας θέσης της επιχείρησης στην οικεία αγορά και, αφετέρου, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθώς και τις συνθήκες και τους τρόπους χορήγησης των εν λόγω εκπτώσεων, τη διάρκεια χορήγησής τους και το ύψος τους, αλλά και να εκτιμήσει εάν υφίσταται στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση.

29

Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 143 και 144 της αναιρετικής αποφάσεως, διαπίστωσε ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θεωρήθηκε πραγματικά σημαντικό στο πλαίσιο της εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμησης της ικανότητας των επίμαχων πρακτικών να προκαλέσει τον εκτοπισμό των εξίσου αποτελεσματικών με την Intel ανταγωνιστών από την αγορά και, ως εκ τούτου, ότι το Γενικό Δικαστήριο ήταν υποχρεωμένο να εξετάσει το σύνολο των σχετικών με το κριτήριο αυτό επιχειρημάτων της Intel.

30

Ωστόσο, όπως εκτίθεται στις σκέψεις 145 και 146 της αναιρετικής αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, με την αρχική απόφαση, είχε κρίνει ότι δεν ήταν απαραίτητο να εξεταστεί εάν η Επιτροπή είχε εφαρμόσει ορθώς και χωρίς σφάλματα το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ούτε εάν ήταν ορθοί οι υπολογισμοί που είχε προτείνει εναλλακτικά η Intel. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της εκ μέρους του επάλληλης εξέτασης των περιστάσεων της υπόθεσης, το Γενικό Δικαστήριο, με την ίδια απόφαση, έκρινε ότι ουδόλως ασκεί επιρροή η εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή από την Επιτροπή και, ως εκ τούτου, δεν αποφάνθηκε επί των σχετικών αιτιάσεων της Intel.

31

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 147 της αναιρετικής αποφάσεως, ότι έπρεπε να αναιρεθεί η αρχική απόφαση, λόγω της παράλειψης του Γενικού Δικαστηρίου να λάβει υπόψη, κατά την ανάλυσή του σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό, τα επιχειρήματα με τα οποία η Intel επέκρινε τα σφάλματα στα οποία είχε υποπέσει, κατ’ αυτήν, η Επιτροπή στο πλαίσιο της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

32

Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 149 και 150 της αναιρετικής αποφάσεως, έκρινε ότι απόκειτο στο Γενικό Δικαστήριο, στο οποίο έπρεπε να αναπεμφθεί η υπόθεση, να εξετάσει, υπό το φως των επιχειρημάτων της Intel, το ζήτημα εάν οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να περιορίσουν τον ανταγωνισμό.

Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου μετά την αναπομπή και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση

33

Στις 14, 15 και 16 Νοεμβρίου 2017 η ACT, η Intel και η Επιτροπή υπέβαλαν, αντιστοίχως, γραπτές παρατηρήσεις σχετικά με τα συμπεράσματα που έπρεπε να εξαχθούν από την αναιρετική απόφαση για την επίλυση της διαφοράς, βάσει του άρθρου 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου (στο εξής: κύριες παρατηρήσεις επί της αναπομπής).

34

Στις 20 Φεβρουαρίου 2018 η ACT και, στις 5 Μαρτίου 2018, η Intel και η Επιτροπή κατέθεσαν, αντιστοίχως, συμπληρωματικές γραπτές παρατηρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 217, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου (στο εξής: συμπληρωματικές παρατηρήσεις επί της αναπομπής).

35

Με τις κύριες παρατηρήσεις της επί της αναπομπής, η Intel, υποστηριζόμενη από την ACT, επανέλαβε, μεταξύ άλλων, το αίτημά της για την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως. Με τις παρατηρήσεις της, η Επιτροπή ζήτησε από το Γενικό Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή.

36

Καταρχάς, με τις σκέψεις 74 έως 102 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε επί του αντικειμένου της διαφοράς μετά την αναπομπή, και, με τις σκέψεις 103 έως 111 της αποφάσεως αυτής, επί του παραδεκτού των κύριων και συμπληρωματικών παρατηρήσεων της Intel και της ACT επί της αναπομπής.

37

Όσον αφορά το αντικείμενο της εκκρεμούς ενώπιόν του διαφοράς μετά την αναπομπή, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αφορούσε, κατ’ ουσίαν, την ανάλυση σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό υπό το πρίσμα, αφενός, των διευκρινίσεων, που περιλαμβάνονται στις σκέψεις 133 επ. της αναιρετικής απόφασης, όσον αφορά τις αρχές που τέθηκαν με την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής (85/76, EU:C:1979:36), και, αφετέρου, των κύριων και συμπληρωματικών παρατηρήσεων επί της αναπομπής όσον αφορά τα συμπεράσματα που πρέπει να συναχθούν από τις διευκρινίσεις αυτές.

38

Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υιοθέτησε τις διαπιστώσεις της αρχικής αποφάσεως όσον αφορά τους απροκάλυπτους περιορισμούς και τον παράνομο χαρακτήρα τους υπό το πρίσμα του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, καθώς και τις εκτιμήσεις της εν λόγω αποφάσεως σχετικά με τον χαρακτηρισμό των επίμαχων εκπτώσεων ως «εκπτώσεων λόγω αποκλειστικότητας». Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, σύμφωνα με τα νομικά ζητήματα που είχαν επιλυθεί με την αναιρετική απόφαση, ότι ο χαρακτηρισμός των επίμαχων εκπτώσεων ως «εκπτώσεων λόγω αποκλειστικότητας» δεν σήμαινε ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή δεν ήταν αναγκαίο για την εκτίμηση της ικανότητας των εν λόγω εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό ή ότι αρκούσε για να θεωρηθεί ότι έχουν καταχρηστικό χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.

39

Όσον αφορά το παραδεκτό των κύριων και συμπληρωματικών παρατηρήσεων της Intel και της ACT επί της αναπομπής, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι το άρθρο 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας δεν απαγορεύει στην Intel να επαναλάβει στο ουσιώδες μέρος των εν λόγω παρατηρήσεων τα επιχειρήματα του δικογράφου της προσφυγής σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ή ακόμη να προβεί σε περαιτέρω ανάπτυξη των επιχειρημάτων αυτών. Πάντως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η αναιρετική απόφαση δεν αποτελεί, αυτή καθεαυτήν, νέο στοιχείο που να δικαιολογεί μεταβολή ή διεύρυνση των αιτιάσεων της Intel κατά της επίμαχης αποφάσεως.

40

Εν συνεχεία, αφού υπενθύμισε τη μέθοδο που έχει καθορίσει το Δικαστήριο προκειμένου να εξετασθεί αν ένα σύστημα εκπτώσεων είναι ικανό να περιορίσει τον ανταγωνισμό και τις αρχές που απορρέουν από την αναιρετική απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το βάσιμο των επιχειρημάτων που προέβαλαν η Intel και η ACT.

41

Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, καταρχάς, το επιχείρημα ότι η επίμαχη απόφαση στηρίζεται σε εσφαλμένη νομική ανάλυση. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, με την επίμαχη απόφαση, η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον στηρίχθηκε στην παραδοχή ότι οι επίμαχες εκπτώσεις αντέβαιναν στο άρθρο 102 ΣΛΕΕ, για τον λόγο ότι ήταν εκ φύσεως καταχρηστικές, χωρίς να υποχρεούται κατ’ ανάγκην να λάβει υπόψη την ικανότητα των εν λόγω εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό. Τούτου λεχθέντος, το Γενικό Δικαστήριο, επικαλούμενο το γεγονός ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θεωρήθηκε «πραγματικά σημαντικό» στο πλαίσιο της εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμησης της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό εξίσου αποτελεσματικών ανταγωνιστών από την αγορά, έκρινε ότι όφειλε να εξετάσει, σε ένα δεύτερο στάδιο, τα επιχειρήματα της Intel με τα οποία αυτή υποστήριξε ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ενείχε πολλαπλά σφάλματα.

42

Το τμήμα της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως που αφορά τα επιχειρήματα αυτά περιλαμβάνει τέσσερα επιμέρους τμήματα. Το σκεπτικό που παρατίθεται στις σκέψεις 150 και 151 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αφορά την έκταση του ελέγχου του Γενικού Δικαστηρίου.

43

Το σκεπτικό που περιλαμβάνεται στις σκέψεις 152 έως 159 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αφορά γενικές εκτιμήσεις επί του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή το οποίο εφαρμόστηκε με την επίμαχη απόφαση. Οι σκέψεις αυτές της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως έχουν ως εξής:

44

Από τις σκέψεις 175, 258, 260, 283, 285, 286, 297 έως 299 και 334 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, το θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, κατά την έννοια που εκτίθεται στη σκέψη 158 της ίδιας αποφάσεως, καθορίζεται, εν τέλει, διά συγκρίσεως μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου, το οποίο είναι το μερίδιο των αναγκών του πελάτη που πρέπει να κερδίσει ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στην αγορά χωρίς να υποστεί ζημίες. Εάν το διεκδικήσιμο μερίδιο υπερβαίνει το απαιτούμενο μερίδιο, το αποτέλεσμα της ανάλυσης βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή είναι θετικό για την Intel, δεδομένου ότι η αντίστροφη κατάσταση σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα και, επομένως, ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν έναν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την εν λόγω επιχείρηση.

45

Το σκεπτικό που παρατίθεται στις σκέψεις 160 έως 166 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αφορά το βάρος αποδείξεως και τον απαιτούμενο βαθμό αποδείξεως.

46

Στο πλαίσιο του σκεπτικού που παρατίθεται στις σκέψεις 167 έως 482 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το βάσιμο των επιχειρημάτων της Intel ότι η επίμαχη απόφαση ενέχει πολλαπλά σφάλματα όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

47

Το σκεπτικό αυτό περιλαμβάνει πέντε επιμέρους ενότητες, σε καθεμία από τις οποίες εξετάζονται τα επιχειρήματα που προέβαλε η Intel όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που περιέχεται στην επίμαχη απόφαση σε σχέση με τους τέσσερις οικείους OEM, και συγκεκριμένα, αφενός, τις εταιρίες Dell, HP, NEC και Lenovo και, αφετέρου, τον διανομέα MSH.

48

Η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την κατάσταση της Dell παρατίθεται στις σκέψεις 202 έως 282 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Κατόπιν της αναλύσεως αυτής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, πρώτον, με τη σκέψη 283 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο της παραδοχής της ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell για την υπό εξέταση περίοδο ήταν 7,1 %. Δεδομένου ότι η παραδοχή αυτή χρησίμευσε για να αποδειχθεί, μέσω σύγκρισης μεταξύ του απαιτούμενου και του διεκδικήσιμου μεριδίου, η ικανότητα των εκπτώσεων της Intel προς την Dell να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, η εν λόγω σύγκριση δεν απέδειξε, κατά το Γενικό Δικαστήριο, επαρκώς κατά νόμον την εν λόγω ικανότητα.

49

Δεύτερον, με τη σκέψη 284 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι παράγοντες οι οποίοι, κατά την Επιτροπή, ενίσχυαν την εκτιμώμενη ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων για εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά και οι οποίοι συνίσταντο, κατ’ ουσίαν, στο ότι κάθε απώλεια εκπτώσεων εκ μέρους της Intel θα συνοδευόταν και από αύξηση των εκπτώσεων που χορηγούσε η Intel στους OEM που ήταν ανταγωνιστές της Dell και στο ότι η εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Dell αγόραζε επίσης από την Intel και άλλα προϊόντα πλην των μικροεπεξεργαστών CPU x86, ιδίως ολοκληρωμένα κυκλώματα, δεν είχαν αναλυθεί επαρκώς στην επίμαχη απόφαση. Αφετέρου, μια εναλλακτική μέθοδος υπολογισμού την οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή στην επίμαχη απόφαση δεν απέδειξε ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να έχουν αποτέλεσμα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού καθ’ όλη την κρίσιμη περίοδο.

50

Με τη σκέψη 285 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 1281 της επίμαχης αποφάσεως, τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η Επιτροπή όσον αφορά την ικανότητα των εκπτώσεων προς την Dell να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά είχαν εξαχθεί από τη σύγκριση μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου, από τους παράγοντες ενίσχυσης και από την εν λόγω εναλλακτική μέθοδο υπολογισμού.

51

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 286 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να διαπιστώσει, βάσει της σύγκρισης μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου, καθώς και των παραγόντων ενίσχυσης, την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων προς την Dell να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Εκτός αυτού, το τρίτο στοιχείο το οποίο έλαβε υπόψη η Επιτροπή, ήτοι μια εναλλακτική μέθοδος υπολογισμού, η οποία, κατά την αιτιολογική σκέψη 1281 της επίμαχης αποφάσεως, αποτελεί επιβεβαίωση των δύο πρώτων στοιχείων, δεν μπορεί αφ’ εαυτού να στηρίξει τα συμπεράσματα της Επιτροπής, κατά μείζονα λόγο διότι δεν αποδεικνύει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις μπορούσαν να προκαλέσουν επιζήμιο για τον ανταγωνισμό αποτέλεσμα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσιμης περιόδου.

52

Εν συνεχεία, με τη σκέψη 287 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε την αιτίαση της Intel ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο του συμπεράσματος της αιτιολογικής σκέψης 1281 της επίμαχης αποφάσεως ότι, κατά το διάστημα μεταξύ Δεκεμβρίου του 2002 και Δεκεμβρίου του 2005, οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, διότι ακόμη και ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα είχε εμποδιστεί να εφοδιάσει την Dell για τις ανάγκες της σε CPU x86.

53

Η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την κατάσταση της HP εκτίθεται στις σκέψεις 288 έως 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Αφού εξέτασε μια σειρά στοιχείων σχετικών με τον όγκο των αγορών, το ύψος των εκπτώσεων και τη μέση τιμή πωλήσεως του CPU x86, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 319 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ήταν εσφαλμένη η εκτίμηση της Επιτροπής ότι ο υπολογισμός του απαιτούμενου μεριδίου στον οποίο προέβη της παρείχε τη δυνατότητα να συναγάγει συμπεράσματα σχετικά με τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού εξαιτίας των εκπτώσεων που χορήγησε η Intel στην HP για το σύνολο της περιόδου μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005. Πράγματι, η Επιτροπή δεν απέδειξε την πρόκληση τέτοιου αποτελέσματος εκτοπισμού για την περίοδο μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Σεπτεμβρίου του 2003.

54

Επιπλέον, με τη σκέψη 320 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 1389 της επίμαχης αποφάσεως, είχε προβεί σε εναλλακτικό υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου, παραπέμποντας στα αριθμητικά στοιχεία που εκτίθενται στην αιτιολογική σκέψη 1338 της επίμαχης αποφάσεως, δεν μπορεί να θεραπεύσει το σφάλμα αυτό, δεδομένου ότι ούτε ο εν λόγω εναλλακτικός υπολογισμός κάλυπτε το σύνολο της περιόδου μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005.

55

Κατά τα λοιπά, με τις σκέψεις 328 έως 331 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, όσον αφορά τον παράγοντα ενίσχυσης που συνίστατο στη μεταφορά των αρχικώς χορηγηθεισών από την Intel στην HP επίμαχων εκπτώσεων προς έναν από τους ανταγωνιστές της δεύτερης, ότι η Επιτροπή όφειλε να είχε διευκρινίσει ποιο από τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή επηρεάστηκε και με ποιον τρόπο. Επομένως, η επίμαχη απόφαση ενείχε έλλειψη αιτιολογίας.

56

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο του συμπεράσματος της αιτιολογικής σκέψης 1406 της επίμαχης αποφάσεως ότι, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, οι εκπτώσεις της Intel υπέρ της HP ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, στο μέτρο που δεν είχε αποδείξει την ύπαρξη αποτελεσμάτων εκτοπισμού από την αγορά κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003.

57

Η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την κατάσταση της NEC εκτίθεται στις σκέψεις 336 έως 411 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Με τη σκέψη 411 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή, δεχόμενη μια υπερβολικά υψηλή αξία για τις επίμαχες συναλλαγές και προβαίνοντας σε παρέκταση των αποτελεσμάτων στα οποία κατέληξε για το τέταρτο τρίμηνο του 2002 σε όλη την υποτιθέμενη περίοδο της παράβασης, υπέπεσε σε δύο σφάλματα εκτιμήσεως. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε από τις διαπιστώσεις αυτές ότι η εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή από την Επιτροπή ήταν εσφαλμένη ως προς τις βασικές παραμέτρους της. Επομένως, η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο του συμπεράσματος, που διατυπώνεται στην αιτιολογική σκέψη 1456 της επίμαχης αποφάσεως, ότι οι καταβολές της Intel υπέρ της NEC ήταν ικανές να εκτοπίσουν έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή από την αγορά.

58

Η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την κατάσταση της Lenovo εκτίθεται στις σκέψεις 412 έως 457 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Με τη σκέψη 439 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι υπολογισμοί στους οποίους προέβη η Επιτροπή για τον προσδιορισμό του υπό όρους μεριδίου των εκπτώσεων και, κατά συνέπεια, του απαιτούμενου μεριδίου που έπρεπε να επιτύχει ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής, προκειμένου να μπορέσει να εισέλθει στην αγορά χωρίς να υποστεί ζημίες, στηρίχθηκαν σε παραδοχή ευρισκόμενη στον αντίποδα των βασικών στοιχείων του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή τα οποία εκτέθηκαν στις σκέψεις 1003 και 1004 της επίμαχης αποφάσεως. Ειδικότερα, μεταξύ των βασικών αυτών στοιχείων περιλαμβάνεται η αρχή ότι ο υποθετικός ανταγωνιστής είναι εξίσου αποτελεσματικός με την Intel. Ωστόσο, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η συλλογιστική της Επιτροπής, στην ανάλυσή της σχετικά με την εκτίμηση του ύψους των επίμαχων εκπτώσεων που χορήγησε η Intel στη Lenovo υπό τη μορφή δύο πλεονεκτημάτων σε είδος, ήτοι της επέκτασης της τυποποιημένης εγγύησης της Intel κατά ένα έτος καθώς και της προσφοράς για βελτίωση της χρήσης μιας πλατφόρμας διανομής στην Κίνα, επικεντρώθηκε σε έναν λιγότερο αποτελεσματικό ανταγωνιστή, ο οποίος, ωστόσο, δεν αποτελεί κατάλληλο οικονομικό φορέα προκειμένου να αξιολογηθεί η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού.

59

Αφού έκρινε, με τις σκέψεις 440 έως 456 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εκτίμηση αυτή δεν αναιρείται από τα επιχειρήματα της Επιτροπής, το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε, με τη σκέψη 457 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το θεσμικό αυτό όργανο δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο του συμπεράσματος που διατυπώνεται στην αιτιολογική σκέψη 1507 της επίμαχης αποφάσεως, ότι το 2007 οι επίμαχες εκπτώσεις της Intel ήταν ικανές να προκαλέσουν αποτέλεσμα εκτοπισμού σε βάρος ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel.

60

Η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την κατάσταση της MSH εκτίθεται στις σκέψεις 458 έως 481 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Με τις σκέψεις 466 έως 480 της εν λόγω αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επικεντρώθηκε στη μέθοδο της «διπλής έκπτωσης υπό όρους». Η μέθοδος αυτή στηρίζεται στην παραδοχή ότι, για να μπορεί να πωλεί υπολογιστές συγκεκριμένης μάρκας στην MSH, ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να βεβαιωθεί όχι μόνον ότι η MSH ήταν διατεθειμένη να αγοράζει υπολογιστές εξοπλισμένους με τους δικούς του CPU, αλλά επίσης, και κυρίως, ότι υπήρχαν OEM διατεθειμένοι να κατασκευάζουν τους υπολογιστές αυτούς. Επομένως, ο ανταγωνιστής αυτός θα έπρεπε να προβεί σε δύο πληρωμές. Μία για να εξασφαλίσει την απόκτηση του διεκδικήσιμου μεριδίου του OEM και μία για να εξασφαλίσει την απόκτηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της MSH. Επομένως, οι πρακτικές της Intel σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού θα μπορούσαν να έχουν σωρευτικό αποτέλεσμα. Χωρίς να αμφισβητήσει επί της αρχής τη συλλογιστική αυτήν, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εφαρμογή της, η οποία στηριζόταν στο τεκμήριο ότι κάθε OEM-προμηθευτής της MSH τύγχανε έκπτωσης υπό όρους η οποία ισοδυναμούσε προς τη συνολική έκπτωση που χορηγήθηκε στη NEC κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2002 ενείχε δύο πλημμέλειες, καθεμία από τις οποίες ήταν ικανή να ακυρώσει τα αποτελέσματα του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σχετικά με την MSH. Πρώτον, η Επιτροπή δεν υποστήριξε ούτε απέδειξε ότι η Intel χορήγησε σε έναν εκ των λοιπών OEM από τους οποίους η MSH πραγματοποιούσε τις αγορές της, ήτοι τις Fujitsu, Acer, HP, Compaq, Toshiba και Medion, εκπτώσεις υπό όρους στον τομέα των υπολογιστών που προορίζονταν για ιδιώτες, υπό παρόμοιους όρους με τους ισχύοντες για τις εκπτώσεις στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές που αγόραζε από τη NEC. Δεύτερον, και εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στη NEC για το τέταρτο τρίμηνο του 2002, ακόμη και αν θεωρηθούν αντιπροσωπευτικές για όλους τους OEM, διατηρήθηκαν σταθερές για μία δεκαετία.

61

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 482 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι έπρεπε να γίνει δεκτό το επιχείρημα της Intel ότι η εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή από την Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση όσον αφορά την Dell, την HP, τη NEC, τη Lenovo και την MSH ενείχε σφάλματα.

62

Περαιτέρω, το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 483 έως 521 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εξέτασε τα επιχειρήματα της Intel και της ACT ότι η Επιτροπή δεν είχε αναλύσει προσηκόντως τα κριτήρια που έθεσε το Δικαστήριο με τη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, ήτοι, αφενός, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και, αφετέρου, τη διάρκεια και το ύψος των εν λόγω εκπτώσεων.

63

Όσον αφορά το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 485 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προσδιόρισε το τμήμα 4.2.4 της επίμαχης αποφάσεως, το οποίο περιλαμβάνει τις αιτιολογικές σκέψεις 1577 έως 1596 της εν λόγω αποφάσεως, ως κρίσιμο στοιχείο σχετικά με τη στρατηγική σημασία των OEM που έτυχαν των επίμαχων εκπτώσεων. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 1577 της επίμαχης αποφάσεως, υπογράμμισε, κατ’ ουσίαν, ότι, λόγω του μεριδίου τους στην αγορά, της έντονης παρουσίας τους στον πλέον επικερδή τομέα της αγοράς καθώς και της δυνατότητάς τους να καθιερώνουν νέους επεξεργαστές στην αγορά, ορισμένοι OEM, εν προκειμένω η Dell και η HP, ήταν από στρατηγικής πλευράς σημαντικότεροι σε σχέση με άλλους όσον αφορά την πρόσβαση των κατασκευαστών CPU x86 στην αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο προσδιόρισε επίσης ως κρίσιμη την αιτιολογική σκέψη 1597 της επίμαχης αποφάσεως, κατά την οποία οι OEM τους οποίους στόχευε η συμπεριφορά της Intel κατείχαν σημαντικό μερίδιο αγοράς και ήταν μεγαλύτερης στρατηγικής σημασίας από ό,τι οι λοιποί, γεγονός που είχε αντίκτυπο στην αγορά στο σύνολό της ισχυρότερο από εκείνον που αντιστοιχούσε αποκλειστικά και μόνο στα συνολικά μερίδιά τους αγοράς. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κάλυψη της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις έπρεπε να θεωρηθεί σημαντική.

64

Με τη σκέψη 493 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο το τμήμα 4.2.4 της επίμαχης αποφάσεως να ασκεί επιρροή στο πλαίσιο της εξέτασης του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθόσον εξετάζει ορισμένους παράγοντες a priori κρίσιμους για την εξέταση της ικανότητας ενός συστήματος εκπτώσεων να προκαλέσει εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Τούτου λεχθέντος, με τη σκέψη 494 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι το εν λόγω τμήμα 4.2.4 καθώς και η αιτιολογική σκέψη 1597 της επίμαχης αποφάσεως, στην οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή για να καταλήξει ότι το ποσοστό κάλυψης της αγοράς είχε εξετασθεί, δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι συνιστούν αφ’ εαυτών επαρκή εξέταση, υπό τις δεδομένες περιστάσεις, του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, κατά την έννοια της σκέψης 139 της αναιρετικής αποφάσεως.

65

Συναφώς, με τη σκέψη 495 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή μπορούσε βασίμως να στηριχθεί στα μερίδια αγοράς που κατείχαν ορισμένοι OEM παρά να εξετάσει το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, πάντως, το εν λόγω θεσμικό όργανο έλαβε υπόψη, στις αιτιολογικές σκέψεις 1578 έως 1580 της επίμαχης αποφάσεως, μόνον τα μερίδια αγοράς της Dell και της HP, αποκλείοντας τους λοιπούς OEM τους οποίους αφορούσαν οι επίμαχες εκπτώσεις. Επιπροσθέτως, τα μερίδια αγοράς που έλαβε κατ’ αυτόν τον τρόπο υπόψη η Επιτροπή καλύπτουν μόνον το διάστημα από το πρώτο τρίμηνο του 2003 έως το τελευταίο τρίμηνο του 2005, ήτοι μόνον ένα τμήμα της περιόδου μεταξύ Οκτωβρίου του 2002 και Δεκεμβρίου του 2007 που καλύπτεται από την επίμαχη απόφαση και, επομένως, στο τμήμα αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται καν το διάστημα 2006‑2007, κατά το οποίο η Lenovo και η MSH είχαν εμπλοκή. Τέλος, τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τα μερίδια αγοράς στα οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή λαμβάνουν υπόψη τα μερίδια παγκόσμιας αγοράς της Dell και της HP σε όλα τα τμήματα της αγοράς, παρά το γεγονός ότι οι μόνες επίμαχες εκπτώσεις, σε σχέση με την HP, αφορούσαν επιτραπέζιους υπολογιστές για επαγγελματική χρήση, όπως αναφέρεται στο άρθρο 1, στοιχείο βʹ, της επίμαχης αποφάσεως.

66

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 499 και 500 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισήμανε ότι η Επιτροπή παρέλειψε να προσδιορίσει το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, αντιθέτως προς ό,τι όφειλε να πράξει σύμφωνα με τη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, και κατέληξε ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει προσηκόντως το κριτήριο σχετικά με το εν λόγω ποσοστό κάλυψης.

67

Όσον αφορά τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων, το Γενικό Δικαστήριο προσδιόρισε, με τις σκέψεις 508 έως 515 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δύο ομάδες αιτιολογικών σκέψεων της επίμαχης αποφάσεως στις οποίες η Επιτροπή είχε εξετάσει στοιχεία σχετικά με την εν λόγω διάρκεια. Πρόκειται, πρώτον, για τις αιτιολογικές σκέψεις 1013 έως 1035 της επίμαχης αποφάσεως και, δεύτερον, για τις αιτιολογικές σκέψεις 201, 202, 965 έως 968 και 1227 αυτής.

68

Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι μοναδικός σκοπός των αιτιολογικών σκέψεων 1013 έως 1035 της επίμαχης αποφάσεως ήταν ο καθορισμός του χρονικού ορίζοντα, εν προκειμένω ενός έτους, στον οποίο εντάσσονταν οι επιλογές των OEM όσον αφορά τις ανάγκες τους για προμήθειες σε CPU x86 ως υπόθεσης εργασίας για τον υπολογισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου των εκπτώσεων που χορηγήθηκαν από την Intel σε καθέναν από τους οικείους OEM.

69

Επομένως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή χρησιμοποίησε έναν τέτοιο χρονικό παράγοντα για τον καθορισμό της μεθοδολογίας υπολογισμού του διεκδικήσιμου μεριδίου ενός OEM, το οποίο, στη συνέχεια, έπρεπε να συσχετισθεί με άλλους παράγοντες του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, προκειμένου να αξιολογηθεί η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Επομένως, η εξέταση αυτή δεν συνιστά, κατά το Γενικό Δικαστήριο, ανάλυση της διάρκειας των εκπτώσεων αυτών ως παράγοντα δυνάμενου, αφ’ εαυτού, να αποδείξει την ικανότητά τους να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

70

Αφετέρου, είναι αληθές ότι, με τις αιτιολογικές σκέψεις 201, 202, 965 έως 968 και 1227 της επίμαχης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε τη διάρκεια και τη μορφή των δεσμεύσεων που είχαν αναλάβει οι OEM έναντι της Intel, έναντι δικαιώματος έκπτωσης, ως παράγοντες δυνάμενους να ευνοήσουν ή να εμποδίσουν την είσοδο νέου ανταγωνιστή στην αγορά, λαμβανομένης ιδίως υπόψη της χρονικής έκτασης των δεσμεύσεων αυτών ή της ικανότητας της Intel να καταβάλλει ή να προσαρμόζει τις εκπτώσεις της εντός συντόμου χρονικού διαστήματος.

71

Ωστόσο, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή, ακόμη και αν θεώρησε κρίσιμες τις πτυχές αυτές του χρονικού παράγοντα, τις εξέτασε μόνον ακροθιγώς και επιφανειακά. Δεν εξέτασε τις εν λόγω πτυχές για όλους τους OEM ως κρίσιμο παράγοντα για τη διαπίστωση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να παραγάγει αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτέλεσμα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά.

72

Εξάλλου, με τις σκέψεις 516 έως 518 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα της Επιτροπής ότι, ακόμη και αν το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή δεν αποδείκνυε ότι οι επίμαχες εκπτώσεις μπορούσαν να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, εντούτοις θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη η συνολική διάρκεια κατά την οποία η Intel εφάρμοσε εκπτώσεις και πληρωμές λόγω αποκλειστικότητας στους OEM και ότι, στο μέτρο που οι εκπτώσεις διήρκεσαν επί ένα έτος για τη Lenovo και επί πολλά έτη για τους λοιπούς OEM και για την MSH, θα έπρεπε εξ αυτού να συναχθεί ότι ένας ανταγωνιστής της Intel στην αγορά των CPU x86 θα είχε αναγκαστεί να αποδεχτεί μείωση της κερδοφορίας και να συμβιβαστεί με πολύ χαμηλότερο επίπεδο κερδοφορίας στις πωλήσεις αυτές από ό,τι η Intel. Κατά την Επιτροπή, οι εκτιμήσεις αυτές προέκυπταν από τις σκέψεις 93 και 195 της αρχικής αποφάσεως και ήταν, επομένως, οριστικές.

73

Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, καταρχάς, ότι η αρχική απόφαση είχε αναιρεθεί στο σύνολό της από το Δικαστήριο, οπότε όφειλε, κατόπιν της αναπομπής, να προβεί σε νέα εξέταση των επιχειρημάτων των διαδίκων σχετικά με τη διάρκεια των εκπτώσεων, χωρίς να δεσμεύεται από τις σκέψεις 93 και 195 της αρχικής αποφάσεως.

74

Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, βάσει του συνόλου των κριτηρίων τα οποία μνημονεύονται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως και τα οποία πρέπει να εξεταστούν σε περίπτωση που η ενδιαφερόμενη επιχείρηση υποστηρίζει, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό, η απλή αναφορά στη διάρκεια κατά την οποία χορηγήθηκαν οι εκπτώσεις στους OEM και στην MSH δεν αρκεί αφ’ εαυτής, παρά τα συμπεράσματα που μπορούν να συναχθούν από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, για τη στήριξη οριστικών συμπερασμάτων όσον αφορά τα κατ’ αυτόν τον τρόπο προκαλούμενα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά.

75

Για τους ίδιους λόγους, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, με τη σκέψη 519 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων δεν μπορούσε να διαχωριστεί από το χρονοδιάγραμμά τους (timing), διότι σκοπός τους ήταν να αντιμετωπιστεί η αδυναμία της Intel να προσφέρει εγκαίρως τεχνική απάντηση στους CPU x86 των 64 bits που διέθετε στο εμπόριο η AMD.

76

Βάσει των ως άνω εκτιμήσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 520 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή είχε υποπέσει σε πλάνη παραλείποντας να εξετάσει, με την επίμαχη απόφαση, τη διάρκεια των εκπτώσεων ως στοιχείο ικανό να αποδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις της Intel ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού.

77

Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 521 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι η Intel βασίμως υποστήριξε ότι η ανάλυση των μνημονευόμενων στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως κριτηρίων στην οποία προέβη η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση ενείχε πληθώρα σφαλμάτων, διότι η Επιτροπή δεν εξέτασε προσηκόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

78

Στις καταληκτικές σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο συνόψισε το σκεπτικό στο οποίο στηρίζεται το διατακτικό αυτής.

79

Συναφώς, με τη σκέψη 523 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η Intel είχε υποστηρίξει, κατά τη διοικητική διαδικασία, ότι οι επίμαχες εκπτώσεις δεν μπορούσαν να προκαλέσουν τον προσαπτόμενο εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά. Με τις αιτιολογικές σκέψεις 1002 έως 1573 της επίμαχης αποφάσεως, η Επιτροπή εφάρμοσε το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και, βάσει των αποτελεσμάτων της σχετικής ανάλυσης, κατέληξε στο συμπέρασμα, με τις αιτιολογικές σκέψεις 1574 και 1575 της εν λόγω αποφάσεως, ότι οι επίμαχες εκπτώσεις και πληρωμές της Intel ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, διότι ακόμη και ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα είχε εμποδιστεί να εφοδιάσει την Dell, την HP, τη NEC και τη Lenovo για τις ανάγκες τους στον τομέα των CPU x86 ή να εξασφαλίσει την πώληση από την MSH υπολογιστών εξοπλισμένων με CPU x86.

80

Με τη σκέψη 524 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι από τις εκτιμήσεις σχετικά με τους λόγους ακυρώσεως και τα επιχειρήματα που εξετάστηκαν, προκύπτει, πρώτον, ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που εφαρμόστηκε με την επίμαχη απόφαση ενέχει σφάλματα και, δεύτερον, όσον αφορά τα κριτήρια που μνημονεύονται στη σκέψη 139 της αναιρετικής απόφασης, ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

81

Όσον αφορά, ειδικότερα, τις εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP, το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, υπενθύμισε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο του συμπεράσματός της ότι, κατά το διάστημα μεταξύ των μηνών Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν υπέρ της HP ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, στο μέτρο που δεν απέδειξε την ύπαρξη τέτοιων αποτελεσμάτων κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003. Επομένως, ακόμη και αν έπρεπε εξ αυτού να συναχθεί ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θα μπορούσε να θεωρηθεί ως πειστικό για μέρος της περιόδου μεταξύ των μηνών Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, τούτο δεν αποδεικνύει, κατά το Γενικό Δικαστήριο, επαρκώς κατά νόμον ότι οι εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP προκάλεσαν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

82

Ως εκ τούτου, με τις σκέψεις 526 και 527 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε κατορθώσει να αποδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις και πληρωμές στις οποίες προέβη η Intel ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού και ότι, επομένως, συνιστούσαν παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, οπότε η αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως δεν μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση για το άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, της αποφάσεως αυτής.

83

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε, πρώτον, το άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, καθώς και το άρθρο 2 της επίμαχης αποφάσεως και, δεύτερον, το άρθρο 3 της αποφάσεως αυτής, μόνον όσον αφορά τη συμπεριφορά που περιγράφεται στο άρθρο της 1, στοιχεία αʹ έως εʹ. Αντιθέτως, αφού υιοθέτησε τις διαπιστώσεις της αρχικής αποφάσεως όσον αφορά τους απροκάλυπτους περιορισμούς και τον παράνομο χαρακτήρα τους υπό το πρίσμα του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά.

Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων

84

Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 5ης Αυγούστου 2022, επετράπη στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας να παρέμβει στην παρούσα διαδικασία υπέρ της Επιτροπής.

85

Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, με εξαίρεση το σημείο 3 του διατακτικού της, δυνάμει του οποίου το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε κατά τα λοιπά την προσφυγή της οποίας είχε επιληφθεί·

–

να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, και

–

να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.

86

Η Intel και η ACT ζητούν από το Δικαστήριο:

–

να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και

–

να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής διαδικασίας και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα της παρεμβάσεώς της.

87

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ζητεί από το Δικαστήριο:

–

να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, με εξαίρεση το σημείο 3 του διατακτικού της·

–

να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, και

–

να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.

Επί της αιτήσεως αναιρέσεως

88

Προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, η Επιτροπή προβάλλει έξι λόγους αναιρέσεως:

–

με τον πρώτο λόγο προβάλλεται παραβίαση της αρχής ne ultra petita, σε συνδυασμό με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των κριτηρίων που έθεσε το Δικαστήριο με την αναιρετική απόφαση, όσον αφορά την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά·

–

με τον δεύτερο λόγο προβάλλεται προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή·

–

με τον τρίτο λόγο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τα απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία, προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την Dell·

–

με τον τέταρτο λόγο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την HP·

–

με τον πέμπτο λόγο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που εφάρμοσε η Επιτροπή και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με τη Lenovo, και

–

με τον έκτο λόγο προβάλλεται εσφαλμένη εκτίμηση των συνεπειών που πρέπει να συναχθούν από τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

89

Πριν απαντήσει σε κάθε έναν από τους λόγους αναιρέσεως, η Intel, υποστηριζόμενη από την ACT, επισημαίνει ότι οι λόγοι αυτοί είναι αλυσιτελείς, διότι η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε την ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 144 έως 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή, ο χαρακτηρισμός των επίμαχων εκπτώσεων ως καταχρηστικών εκ φύσεως και ανεξαρτήτως της ικανότητάς τους να περιορίσουν τον ανταγωνισμό συνιστά πλάνη περί το δίκαιο. Επομένως, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η εξέταση με βάση το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή δεν αποτελούσε μέρος του σκεπτικού στο οποίο στηριζόταν το διατακτικό της επίμαχης αποφάσεως. Υπό τις συνθήκες αυτές, η διαπίστωση της εν λόγω πλάνης αρκεί, αφ’ εαυτής, για να δικαιολογήσει το διατακτικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οποιαδήποτε δε πλάνη στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο των εκτιμήσεών του κατόπιν της ανωτέρω διαπιστώσεως είναι αλυσιτελής.

90

Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο εσφαλμένος χαρακτηρισμός των επίμαχων εκπτώσεων ως συνιστωσών, εκ φύσεως, παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ δεν αρκούσε για την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε εξετάσει το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή το οποίο θεωρήθηκε πραγματικά σημαντικό στο πλαίσιο της εκτίμησης της ικανότητας των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό ανταγωνιστών εξίσου αποτελεσματικών με την Intel από την αγορά. Κατά συνέπεια, η ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως από το Γενικό Δικαστήριο στηρίζεται, όπως προκύπτει εξάλλου από τη σκέψη 524 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, στην παράλειψη εξέτασης του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και στον εσφαλμένο χαρακτήρα της ανάλυσης της Επιτροπής σχετικά με τη διάρκεια των εν λόγω εκπτώσεων. Επομένως, οι λόγοι που προβάλλονται προς στήριξη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως είναι ικανοί να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις οποίες στηρίζεται το διατακτικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και να οδηγήσουν, εφόσον είναι βάσιμοι, στην αναίρεση της αποφάσεως αυτής. Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η ένσταση της Intel ότι οι λόγοι αυτοί είναι αλυσιτελείς και, συνακόλουθα, οι λόγοι αυτοί να εξεταστούν.

Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ultra petita και προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά

91

Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει δύο σκέλη, με τα οποία προβάλλεται, αντιστοίχως, ότι το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ultra petita και, επικουρικώς, ότι προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των κριτηρίων βάσει των οποίων μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ultra petita

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

92

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Intel δεν είχε προβάλει, με το δικόγραφο της προσφυγής της, ότι το εύρος της εξέτασης, με την επίμαχη απόφαση, των κριτηρίων σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς και τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων ήταν ανεπαρκές. Η Intel υποστήριξε τούτο μόνο με τις κύριες παρατηρήσεις της επί της αναπομπής.

93

Συγκεκριμένα, κατά την Επιτροπή, αφενός, το δικόγραφο της προσφυγής δεν περιέχει καμία αναφορά στις αιτιολογικές σκέψεις της επίμαχης αποφάσεως σχετικά με τη στρατηγική σημασία των OEM που έτυχαν των επίμαχων εκπτώσεων. Στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως που άσκησε κατά της αρχικής αποφάσεως, η Intel αμφισβήτησε μόνον την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με το ύψος του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις εν λόγω εκπτώσεις. Το επιχείρημα που προέβαλε η Intel με την εν λόγω προσφυγή αφορούσε το υποτιθέμενο πολύ περιορισμένο μερίδιο της αγοράς που πράγματι επηρεάστηκε από το αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτέλεσμα του εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά εξαιτίας των εν λόγω εκπτώσεων και όχι το ζήτημα αν η Επιτροπή είχε αναλύσει προσηκόντως το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις εκπτώσεις αυτές.

94

Αφετέρου, και κατά παρόμοιο τρόπο, η Intel δεν αμφισβήτησε το περιεχόμενο της ανάλυσης της Επιτροπής σχετικά με τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων, αλλά απλώς την ορθότητα της προσέγγισης του θεσμικού αυτού οργάνου, η οποία συνίστατο στη σώρευση των μικρής διάρκειας συμφωνιών που είχαν συναφθεί με τους OEM και την MSH, όπερ αποτελούσε μεταγενέστερο ζήτημα. Συγκεκριμένα, προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως που άσκησε κατά της αρχικής αποφάσεως, η Intel περιορίστηκε να αμφισβητήσει την ορθότητα της σώρευσης των συμφωνιών αυτών, την οποία υιοθέτησε εν συνεχεία το Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να τεκμηριώσει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν ανταγωνιστές από την αγορά. Αντιθέτως προς όσα αναφέρει το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 506 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι αιτιάσεις που αφορούν τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων δεν συνδέονται με τις αιτιάσεις που διατυπώνονται στα σημεία 102 και 111 έως 114 του δικογράφου της προσφυγής.

95

Η Intel, υποστηριζόμενη από την ACT, αμφισβητεί το βάσιμο του ως άνω σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

96

Από τους κανόνες που διέπουν τη διαδικασία ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και δη από το άρθρο 21 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και από το άρθρο 76 και το άρθρο 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, προκύπτει ότι η διαφορά καθορίζεται και οριοθετείται από τους διαδίκους και ότι ο δικαστής της Ένωσης δεν μπορεί να αποφαίνεται ultra petita (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Επιτροπή κατά CK Telecoms UK Investments, C‑376/20 P, EU:C:2023:561, σκέψη 324), η δε ακυρότητα την οποία κηρύσσει δεν μπορεί να υπερβεί αυτή που ζήτησε ο προσφεύγων (πρβλ. απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2017, British Airways κατά Επιτροπής, C‑122/16 P, EU:C:2017:861, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

97

Εν προκειμένω, όπως εκτίθεται στη σκέψη 83 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε, πρώτον, το άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, καθώς και το άρθρο 2 της επίμαχης αποφάσεως και, δεύτερον, το άρθρο 3 της εν λόγω αποφάσεως, μόνον όσον αφορά τη συμπεριφορά που περιγράφεται στο άρθρο 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, της αποφάσεως αυτής. Εξάλλου, δυνάμει του σημείου 3 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή κατά τα λοιπά, ήτοι όσον αφορά τους απροκάλυπτους περιορισμούς και τον παράνομο, υπό το πρίσμα του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, χαρακτήρα τους.

98

Επισημαίνεται, συναφώς, ότι, με το σημείο 674 του δικογράφου της προσφυγής, η Intel ζήτησε, μεταξύ άλλων, την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως στο σύνολό της, οπότε η ακύρωση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο υπολείπεται εκείνης την οποία ζήτησε η Intel. Επομένως, στο μέτρο που η Επιτροπή ρητώς προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αποφάνθηκε ultra petita, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί.

99

Η Επιτροπή προσάπτει επίσης στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με τις σκέψεις 485 έως 500 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εξέτασε τη νομιμότητα των εκτιμήσεων στις οποίες αυτή προέβη με την επίμαχη απόφαση σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, υπό το πρίσμα ενός λόγου ακυρώσεως που η Intel προέβαλε για πρώτη φορά με τις κύριες παρατηρήσεις της επί της αναπομπής. Ενεργώντας κατά τα ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη το πλαίσιο της διαφοράς, όπως αυτό προσδιορίστηκε και οριοθετήθηκε με το δικόγραφο της προσφυγής και, ενδεχομένως, με το υπόμνημα απαντήσεως και παρέβη, ως εκ τούτου, το άρθρο 84 του Κανονισμού Διαδικασίας του.

100

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, δυνάμει του άρθρου 84, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, η προβολή νέων ισχυρισμών κατά τη διάρκεια της δίκης απαγορεύεται, εκτός αν οι ισχυρισμοί αυτοί στηρίζονται σε νομικά και πραγματικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία.

101

Επομένως, όπως ορθώς υπογράμμισε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 106 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατόπιν απόφασης του Δικαστηρίου περί αναπομπής, οι διάδικοι δεν δύνανται καταρχήν να προβάλουν ισχυρισμούς μη προβληθέντες κατά τη διάρκεια της δίκης που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου η οποία αναιρέθηκε από το Δικαστήριο (απόφαση της 1ης Ιουλίου 2008, Chronopost και La Poste κατά UFEX κ.λπ., C‑341/06 P και C‑342/06 P, EU:C:2008:375, σκέψη 71). Μόνον ισχυρισμός ή επιχείρημα που αποτελεί ανάπτυξη λόγου που προβλήθηκε προηγουμένως, άμεσα ή έμμεσα, με το εισαγωγικό δικόγραφο και συνδέεται στενά με τον λόγο αυτόν πρέπει να κρίνεται παραδεκτός (απόφαση της 11ης Μαρτίου 2020, Επιτροπή κατά Gmina Miasto Gdynia και Port Lotniczy Gdynia Kosakowo, C‑56/18 P, EU:C:2020:192, σκέψη 66).

102

Εν προκειμένω η Intel, αφού υποστήριξε, με το σημείο 12 του δικογράφου της προσφυγής, ότι η Επιτροπή, κατά παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, παρέλειψε να εξετάσει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό υπό το πρίσμα του συνόλου των περιστάσεων της υπό κρίσης υπόθεσης, ανέφερε, στα σημεία 115 έως 117 του δικογράφου της προσφυγής, ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε λάβει υπόψη το αμελητέο μερίδιο της αγοράς των CPU x86 το οποίο επηρεαζόταν από τις εν λόγω εκπτώσεις και το οποίο κυμαίνεται μεταξύ 0,3 % και 2 % ετησίως. Με τα ως άνω σημεία του δικογράφου της προσφυγής, η Intel επέκρινε την προσέγγιση της Επιτροπής η οποία συνίστατο στην αξιολόγηση των αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελεσμάτων εκτοπισμού των εν λόγω εκπτώσεων μεμονωμένα ανά τμήμα της αγοράς, ενώ η AMD μπορούσε να ανταγωνίζεται σε τμήματα που δεν επηρεάζονταν από τις επίμαχες εκπτώσεις, και υπογράμμισε ότι η Επιτροπή δεν είχε διαπιστώσει τη χορήγηση εκπτώσεων σε αρκετούς άλλους κορυφαίους OEM. Η Intel ανέπτυξε περαιτέρω τις αιτιάσεις αυτές με τα σημεία 12, 37, 38, 52, 155, 185, 208 και 257 του υπομνήματος απαντήσεως, τα δε τέσσερα τελευταία σημεία αφορούσαν, αντιστοίχως, τις επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στις HP, Lenovo, NEC και MSH. Προκειμένου να τεκμηριώσει τους υπολογισμούς της, η Intel αναφέρθηκε επανειλημμένως στην έκθεση του καθηγητή Salop και του δρ Hayes της 22ας Ιουλίου 2009 (στο εξής: έκθεση Salop‑Hayes).

103

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, με τις εν λόγω αιτιάσεις, η Intel προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ότι το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις ήταν χαμηλό σε σημείο ώστε να αποκλείει κάθε ικανότητα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο, κατά την εξέταση, με τις σκέψεις 492 έως 500 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, της νομιμότητας των σχετικών εκτιμήσεων στις οποίες προέβη η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση, δεν υπερέβη το πλαίσιο της διαφοράς όπως αυτό είχε καθοριστεί και οριοθετηθεί από την Intel με την προσφυγή της.

104

Η Επιτροπή προβάλλει, επίσης, ότι η εξέταση, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, της ανάλυσης που πραγματοποιήθηκε με την επίμαχη απόφαση, σχετικά με τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων, δεν αντιστοιχεί σε κανέναν από τους λόγους που προβλήθηκαν με το δικόγραφο της προσφυγής, αλλά αποκλειστικά σε νέο λόγο ακυρώσεως προβληθέντα στο πλαίσιο των κύριων και συμπληρωματικών παρατηρήσεων της Intel επί της αναπομπής, ο οποίος είναι, ως εκ τούτου, απαράδεκτος.

105

Συναφώς, η Intel, με τα σημεία 101 και 102 του δικογράφου της προσφυγής, τόνισε τη σημασία της διάρκειας μιας πρακτικής στο πλαίσιο της εκτίμησης της ικανότητας της εν λόγω πρακτικής να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο αυτό, με τα σημεία 111 και 112 του δικογράφου της προσφυγής, σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν ανταγωνιστές από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, η Intel επισήμανε ότι οι επίμαχες εκπτώσεις χορηγούνταν μόνο για περιόδους μερικών μηνών και ότι οι OEM μπορούσαν να καταγγείλουν ορισμένες από τις συμφωνίες που τις προέβλεπαν με την τήρηση προθεσμίας 30 ημερών, οπότε δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι υφίστατο τέτοιο αποτέλεσμα εκτοπισμού από την αγορά. Η Intel επανέλαβε το επιχείρημα αυτό με το σημείο 39 του υπομνήματος απαντήσεως.

106

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, με τις αιτιάσεις αυτές, η Intel προέβαλε, κατ’ ουσίαν, ότι η διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων ήταν τέτοια που δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι ήταν ικανές να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, με τη σκέψη 506 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, με την οποία απέρριψε την ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε συναφώς η Επιτροπή, ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Intel με τις κύριες και συμπληρωματικές παρατηρήσεις της επί της αναπομπής ως προς τη διάρκεια των επίμαχων εκπτώσεων συνδέονταν σαφώς με τα επιχειρήματα που είχε προβάλει με το δικόγραφο της προσφυγής της και ότι, ως εκ τούτου, ήταν παραδεκτά.

107

Επομένως, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των κριτηρίων σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

108

Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο περιόρισε την εξέτασή του σχετικά με τα κριτήρια που παρατίθενται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως στην επάρκεια της ανάλυσης σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά τους, χωρίς να λάβει υπόψη κανένα από τα λοιπά κριτήρια που ήταν κρίσιμα για την εκτίμηση της ικανότητας των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Η προσέγγιση αυτή είναι αντίθετη προς την απαίτηση σφαιρικής εκτιμήσεως όλων των κρίσιμων περιστάσεων της υποθέσεως.

109

Συναφώς, κατά την Επιτροπή, τα κριτήρια που παραθέτει το Δικαστήριο με τη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, χωρίς να είναι εξαντλητικά, περιλαμβάνονται μεταξύ των κρίσιμων περιστάσεων για την εκτίμηση της ικανότητας ενός συστήματος εκπτώσεων να προκαλέσει εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Επομένως, τα εν λόγω κριτήρια δεν είναι σωρευτικά, υπό την έννοια ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αναλύσει καθένα από αυτά χωριστά ούτε να αποδώσει στο καθένα την ίδια βαρύτητα. Κατά συνέπεια, η ικανότητα ενός συστήματος εκπτώσεων να προκαλέσει εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με βάση μία ή δύο περιστάσεις εξεταζόμενες μεμονωμένα. Εντούτοις, με τις σκέψεις 519 έως 521 και 525 έως 527 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων αρκούσε για να οδηγήσει στην ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, αφενός, από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει με σαφήνεια ο βαθμός στον οποίο το Γενικό Δικαστήριο στήριξε την εκτίμησή του στα σφάλματα που διαπιστώθηκαν σε σχέση με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Αφετέρου, με τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ικανότητα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδειχθείσα αν η Επιτροπή δεν εξετάσει δεόντως τα κριτήρια σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς και τη διάρκεια των εκπτώσεων.

110

Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο φαίνεται να υιοθέτησε μια τυπολατρική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή όφειλε να εξετάσει όλα τα κριτήρια που παρατίθενται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως και να αποδώσει σε καθένα από αυτά την ίδια βαρύτητα, ανεξαρτήτως, αφενός, της σχετικής σημασίας εκάστου κριτηρίου στο συγκεκριμένο πλαίσιο της υποθέσεως της οποίας επελήφθη και, αφετέρου, της σφαιρικής εκτιμήσεως όλων των κρίσιμων περιστάσεων οι οποίες μπορούν να αποδείξουν την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

111

Κατά την Επιτροπή, ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με την ικανότητα της προσαπτόμενης συμπεριφοράς να προκαλέσει εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά χωρίς να εξετάσει, πρώτον, τη σημασία της δεσπόζουσας θέσης της Intel στη σχετική αγορά, δεύτερον, τους όρους και τον τρόπο χορήγησης των επίμαχων εκπτώσεων, καθώς και την επιρροή τους στις αποφάσεις των OEM και της MSH σχετικά με τον εφοδιασμό τους, τρίτον, το ύψος των εν λόγω εκπτώσεων, τέταρτον, το χρονοδιάγραμμά τους και, πέμπτον, την ύπαρξη αντίθετης προς τους κανόνες του ανταγωνισμού στρατηγικής.

112

Ειδικότερα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τα δύο πρώτα κριτήρια περί των οποίων έγινε λόγος στην προηγούμενη σκέψη, η Intel δεν αμφισβήτησε ότι ο όρος περί αποκλειστικού εφοδιασμού, από τον οποίο εξαρτώνταν οι επίμαχες εκπτώσεις, επηρέασε τις αποφάσεις των OEM και της MSH σχετικά με τις πηγές εφοδιασμού τους. Κατά τρόπο παρόμοιο, λαμβανομένου υπόψη του διπωλίου που χαρακτηρίζει την αγορά των CPU x86, η ύπαρξη στρατηγικής σκοπούσας τον αποκλεισμό της AMD συνεπαγόταν τον κίνδυνο εξάλειψης του ανταγωνισμού στην αγορά αυτή. Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη την ύπαρξη τέτοιας στρατηγικής όχι μόνον ως κριτήριο αυτό καθεαυτό κρίσιμο, αλλά και στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, το χρονοδιάγραμμα των επίμαχων εκπτώσεων είχε αυξημένη σημασία, δεδομένου ότι αποτελούσε απόδειξη του ότι η εφαρμογή των εν λόγω εκπτώσεων ήταν έκφραση της αδυναμίας της Intel να προσφέρει εγκαίρως τεχνική απάντηση στους CPU x86 των 64 bits που διέθετε στο εμπόριο η AMD.

113

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την επίμαχη απόφαση για τον μοναδικό λόγο ότι η Επιτροπή δεν είχε αναλύσει επαρκώς δύο από τα κριτήρια που παρατίθενται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως. Το γεγονός όμως αυτό δεν αρκεί για να ακυρωθεί πράξη στηριζόμενη σε ένα σύνολο σύνθετων εκτιμήσεων, αν άλλα στοιχεία των εκτιμήσεων αυτών, τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν ή τα οποία επικυρώθηκαν, αρκούν για να στηρίξουν το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η εν λόγω πράξη. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να εξετάσει αν, παρά τις ελλείψεις που διαπιστώθηκαν στο περιεχόμενο της εξέτασης των επίμαχων δύο κριτηρίων η οποία πραγματοποιήθηκε με την επίμαχη απόφαση, η εν λόγω απόφαση περιείχε ανάλυση υπό το πρίσμα των λοιπών κριτηρίων η οποία δικαιολογούσε τη διαπίστωση περί της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

114

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να εξετάσει καταρχάς αν η Intel, κατά τη διοικητική διαδικασία, είχε προβάλει συγκεκριμένα επιχειρήματα σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκεια των εκπτώσεων αυτών, ικανά να ανατρέψουν το τεκμήριο περί της ικανότητας των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Μόνο στην περίπτωση αυτή η Επιτροπή θα ήταν υποχρεωμένη, βάσει του δικαιώματος ακροάσεως, να εξετάσει τα δύο αυτά κριτήρια με την επίμαχη απόφαση. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να εξετάσει κατά πόσον μια διαφορετική ανάλυση ή στάθμιση των δύο αυτών κριτηρίων από την Επιτροπή θα είχε οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν δυνατό να προκληθεί εκτοπισμός των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να αξιολογήσει τη σημασία των κριτηρίων αυτών υπό το πρίσμα της συνολικής στρατηγικής που εφάρμοσε η Intel προκειμένου να εκτοπίσει την AMD, τον μοναδικό ανταγωνιστή της στην αγορά των CPU x86. Η πρόθεση εκτοπισμού των ανταγωνιστών μπορεί να αντισταθμίσει τις όποιες αμφιβολίες ως προς την κάλυψη της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά τους.

115

Η Intel και η ACT αμφισβητούν το βάσιμο του εν λόγω σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

116

Υπενθυμίζεται ότι ο παρεμβαίνων δυνάμει του άρθρου 40 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε δίκη ενώπιον του Δικαστηρίου δεν μπορεί να μεταβάλει το αντικείμενο της διαφοράς, όπως αυτό έχει οριοθετηθεί από τα αιτήματα και τους ισχυρισμούς ή λόγους που έχουν προβάλει οι κύριοι διάδικοι. Επομένως, παραδεκτά είναι μόνον τα επιχειρήματα του παρεμβαίνοντος τα οποία εντάσσονται στο πλαίσιο που έχει καθοριστεί με τα εν λόγω αιτήματα και ισχυρισμούς ή λόγους, ενώ ο παρεμβαίνων δεν δύναται να επικαλεστεί νέους λόγους, διαφορετικούς από αυτούς που προέβαλε ο αναιρεσείων (πρβλ. απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2016, DTS Distribuidora de Televisión Digital κατά Επιτροπής, C‑449/14 P, EU:C:2016:848, σκέψεις 114 και 121).

117

Η αιτίαση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, με την οποία προβάλλεται ότι το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να εξετάσει καταρχάς αν η Intel, κατά τη διοικητική διαδικασία, είχε προβάλει συγκεκριμένα επιχειρήματα σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκεια των εν λόγω εκπτώσεων, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Πράγματι, η αιτίαση αυτή δεν συνδέεται με κανέναν από τους λόγους που προέβαλε η Επιτροπή προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως. Επιπλέον, έρχεται, στην πραγματικότητα, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η Επιτροπή στο πλαίσιο του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, ότι η Intel προσκόμισε, κατά τη διοικητική διαδικασία, μεγάλο όγκο αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον προσαπτόμενο εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, όπερ, σύμφωνα με τις σκέψεις 138 και 139 της αναιρετικής απόφασης, συνεπάγεται ότι η Επιτροπή όφειλε να αναλύσει, μεταξύ άλλων, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθώς και τη διάρκειά τους.

118

Όσον αφορά τις αιτιάσεις τις οποίες προβάλλει η Επιτροπή στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, επισημαίνεται ότι, στην αίτησή της αναιρέσεως, η Επιτροπή εκθέτει ότι το σκέλος αυτό στηρίζεται στην παραδοχή ότι το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την επίμαχη απόφαση στηριζόμενο αποκλειστικά στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν είχε προβεί σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, αν το Δικαστήριο κρίνει ότι η παραδοχή αυτή είναι εσφαλμένη, πρέπει να εξετάσει τους λοιπούς λόγους αναιρέσεως.

119

Για να δικαιολογήσει την εν λόγω παραδοχή, η Επιτροπή στηρίζεται στη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το περιεχόμενο της οποίας παρατίθεται στη σκέψη 81 της παρούσας αποφάσεως.

120

Από την εν λόγω σκέψη 525, η οποία αφορά ειδικότερα τις επίμαχες εκπτώσεις που χορήγησε η Intel στην HP, η Επιτροπή συνάγει ότι, παρά το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε ρητώς, με τη σκέψη 524 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, σε τρεις λόγους για την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως, ήτοι, πρώτον, στα σφάλματα που ενέχει το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά τους OEM και την MSH, δεύτερον, στην ανεπαρκή εξέταση του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και, τρίτον, στην εσφαλμένη ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων, ωστόσο, στην πραγματικότητα στήριξε την ακύρωση μόνο στις εκτιμήσεις σχετικά με τους δύο τελευταίους λόγους. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, υιοθετώντας την ως άνω προσέγγιση, εκτίμησε κατά τρόπο αφηρημένο και τυπολατρικό την επάρκεια της εξέτασης από την Επιτροπή των δύο αυτών κριτηρίων, χωρίς να λάβει υπόψη τη σχετική σημασία εκάστου εξ αυτών και χωρίς να λάβει υπόψη άλλες περιστάσεις οι οποίες αναλύονται στην επίμαχη απόφαση.

121

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, αφού έκρινε, με τις σκέψεις 145 και 147 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ενείχε πλάνη περί το δίκαιο η προσέγγιση που ακολουθήθηκε με την επίμαχη απόφαση και κατά την οποία οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν, εκ φύσεως, καταχρηστικές, ανεξαρτήτως της ικανότητάς τους να περιορίσουν τον ανταγωνισμό διά του εκτοπισμού εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, με αποτέλεσμα να μην είναι αναγκαία η εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, διαπίστωσε, με τη σκέψη 149 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή είχε, πάντως, εφαρμόσει ένα τέτοιο κριτήριο και ότι αυτό θεωρήθηκε πραγματικά σημαντικό στο πλαίσιο της εκτίμησης της εν λόγω ικανότητας, με συνέπεια ότι έπρεπε περαιτέρω να εξεταστεί το σύνολο των επιχειρημάτων της Intel σχετικά με το κριτήριο αυτό. Κατά τρόπο συνεπή προς την ανωτέρω διαπίστωση, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, με τις σκέψεις 150 έως 482 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα επιχειρήματα της Intel ότι η επίμαχη απόφαση έπρεπε να ακυρωθεί για τον λόγο ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά την Dell, την HP, τη NEC, τη Lenovo και την MSH ενείχε πολλαπλά σφάλματα (βλ. σκέψεις 42 έως 61 της παρούσας αποφάσεως).

122

Μόνον αφού το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 482 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι μεγάλο μέρος των επιχειρημάτων αυτών έπρεπε να γίνει δεκτό, εξέτασε, με τις σκέψεις 483 έως 520 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα επιχειρήματα της Intel και της ACT ότι η Επιτροπή δεν είχε αναλύσει δεόντως, ως κριτήρια που μνημονεύονται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, αφενός, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και, αφετέρου, τη διάρκεια και το ύψος των εν λόγω εκπτώσεων (βλ. σκέψεις 62 έως 77 της παρούσας αποφάσεως).

123

Κατόπιν της εξέτασης αυτής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 521 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Intel βασίμως υποστήριξε ότι η ανάλυση των κριτηρίων που μνημονεύονται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, στην οποία προέβη η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση, ενείχε πολλαπλά σφάλματα, κατά το μέρος που η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει προσηκόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν είχε προβεί σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

124

Συγκεκριμένα, με τις σκέψεις 523 και 524 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι η Επιτροπή είχε διαπιστώσει, βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, με τις αιτιολογικές σκέψεις 1002 έως 1575 της επίμαχης αποφάσεως, ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel και, ως εκ τούτου, να περιορίσουν τον ανταγωνισμό, εντούτοις, πρώτον, το κριτήριο αυτό ενείχε σφάλματα, δεύτερον, η Επιτροπή δεν εξέτασε δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και, τρίτον, δεν προέβη σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

125

Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, με τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το σφάλμα που διαπιστώθηκε ως προς το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όσον αφορά, ιδίως, τις επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP, αφορούσε το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003, ενώ η σχετική με τον εν λόγω OEM περίοδος παράβασης εκτεινόταν στο διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως το κριτήριο σχετικά με τον βαθμό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν είχε προβεί σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ικανότητα της πρακτικής που εφαρμόστηκε σε σχέση με την HP να έχει ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού δεν είχε αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμον για το σύνολο της περιόδου παράβασης, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποτελούσε απόδειξη για ένα μέρος της περιόδου αυτής.

126

Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η Επιτροπή ερμηνεύει εσφαλμένα τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

127

Συγκεκριμένα, αφενός, η σκέψη 525, στο μέτρο που αφορά αποκλειστικά τις εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP, δεν αναιρεί το γεγονός ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 524 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel από την αγορά που απαρτίζεται από τις Dell, Lenovo, NEC και MSH στηρίζεται στην εξέταση διαφόρων κριτηρίων, ήτοι του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, του ποσοστού κάλυψης της αγοράς και της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων. Αφετέρου, στο μέτρο που η ικανότητα αυτή πρέπει να εκτιμηθεί μόνον υπό το πρίσμα των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP, από τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις εκπτώσεις αυτές και η διάρκειά τους έχουν θεμελιώδη σημασία για τη διαπίστωση της εν λόγω ικανότητας και, ως εκ τούτου, της παράβασης για ολόκληρη την περίοδο της παράβασης. Η Επιτροπή, ωστόσο, δεν υποστηρίζει ότι η επίμαχη απόφαση περιέχει ανάλυση ικανή να αποδείξει την ύπαρξη ικανότητας εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού βάσει και μόνον των εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP, τούτο δε για την περίοδο μεταξύ των μηνών Οκτωβρίου του 2003 και Μαΐου του 2005. Εξάλλου, από τις σκέψεις 483 έως 521 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι η επίμαχη απόφαση περιέχει τέτοια ανάλυση.

128

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορεί να απομονωθεί από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 150 έως 482 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, ενώ στη σκέψη 524 της εν λόγω αποφάσεως ρητώς αναφέρεται ότι η ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως δικαιολογείται από την ως άνω ανάλυση, καθώς και από τις εκτιμήσεις σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκεια των εν λόγω εκπτώσεων. Επομένως, η παραδοχή η οποία εκτίθεται στη σκέψη 118 της παρούσας αποφάσεως και στην οποία η Επιτροπή στηρίζει το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι ανακριβής.

129

Η ανακρίβεια της ανωτέρω παραδοχής συνεπάγεται επίσης ότι η Επιτροπή δεν δύναται βασίμως να προσάψει στο Γενικό Δικαστήριο ότι ακύρωσε την επίμαχη απόφαση για τον αμιγώς τυπικό λόγο ότι το θεσμικό αυτό όργανο θα έπρεπε να εξετάσει καθένα από τα κριτήρια που παρατίθενται στη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως χωριστά και με τον ίδιο βαθμό λεπτομέρειας, ανεξαρτήτως της σχετικής βαρύτητας κάθε κριτηρίου υπό το πρίσμα των περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης.

130

Συναφώς, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 137 έως 139 της αναιρετικής αποφάσεως, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και η διάρκειά τους περιλαμβάνονται μεταξύ των στοιχείων τα οποία οφείλει να εκτιμήσει η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει ότι η εμπλεκόμενη επιχείρηση διέπραξε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, το δε γεγονός ότι η επιχείρηση υποστήριξε, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να προκαλέσει αποτέλεσμα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού συνεπάγεται, για το εν λόγω θεσμικό όργανο, την ειδική υποχρέωση να εκτιμήσει εάν υφίσταται στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί.

131

Στο πλαίσιο αυτό, από τις σκέψεις 485, 493 έως 495, 509 και 510 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, αντιθέτως προς όσα του προσάπτει η Επιτροπή, αφενός, επιχείρησε να προσδιορίσει τις αιτιολογικές σκέψεις της επίμαχης αποφάσεως οι οποίες θα μπορούσαν να είναι σχετικές με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά τους.

132

Αφετέρου, από τις σκέψεις 493 έως 500 και 506 έως 520 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εντόπισε σειρά ελλείψεων στις σχετικές αιτιολογικές σκέψεις της επίμαχης αποφάσεως, γεγονός το οποίο το οδήγησε να διαπιστώσει ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις ή τη διάρκεια των εν λόγω εκπτώσεων ως στοιχεία τα οποία καθιστούσαν δυνατή την απόδειξη της ικανότητας της εν λόγω πρακτικής να προκαλέσει αποτέλεσμα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, πάντως, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, δεν αμφισβητεί τις εν λόγω εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου.

133

Εξάλλου, δεν είναι δυνατό να ευδοκιμήσει ούτε η αιτίαση της Επιτροπής, με την οποία συμφωνεί η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να ακυρώσει την επίμαχη απόφαση χωρίς να εξετάσει τη σημασία της δεσπόζουσας θέσης της Intel στη σχετική αγορά, τους όρους και τη διαδικασία χορήγησης των επίμαχων εκπτώσεων και των επίμαχων πληρωμών, καθώς και την επιρροή τους στις αποφάσεις των OEM και της MSH σχετικά με τον εφοδιασμό τους, το ύψος των εκπτώσεων αυτών, το χρονοδιάγραμμά τους και την ύπαρξη αντίθετης προς τους κανόνες του ανταγωνισμού στρατηγικής.

134

Συναφώς, πρώτον, η ως άνω αιτίαση, καθόσον αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, στηρίζεται, και αυτή, στην εσφαλμένη παραδοχή ότι η ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως βασίζεται αποκλειστικά στις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκεια των εν λόγω εκπτώσεων.

135

Δεύτερον, κατά την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η μόνη ανάλυση που περιλαμβάνεται στην επίμαχη απόφαση προς απόδειξη του ότι η επίμαχη πρακτική συνιστά κατάχρηση, ανεξαρτήτως της ικανότητάς της να εκτοπίσει από την αγορά ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel, είναι αυτή που προκύπτει, μεταξύ άλλων, από τις αιτιολογικές σκέψεις 920 έως 926, 950, 972, 981, 989, 1000 και 1001 της επίμαχης αποφάσεως, οι οποίες εξετάστηκαν με τις σκέψεις 133 έως 144 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 145 έως 147 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, από τις σκέψεις 137 έως 139 και 141 της αναιρετικής αποφάσεως προκύπτει ότι η ανάλυση αυτή ενέχει πλάνη περί το δίκαιο.

136

Κατά το μέτρο, ωστόσο, που η Επιτροπή στηρίζεται στη δεσπόζουσα θέση της Intel, στον υπό όρους χαρακτήρα των εκπτώσεων και στην ύπαρξη στρατηγικής σκοπούσας τον εκτοπισμό από την αγορά ανταγωνιστή της τελευταίας, ανεξαρτήτως του αν ο εν λόγω ανταγωνιστής είναι εξίσου αποτελεσματικός με την Intel, τα επιχειρήματα που προβάλλονται προς στήριξη της εν λόγω αιτιάσεως στηρίζονται, εμμέσως πλην σαφώς, στην παραδοχή ότι οι επίμαχες εκπτώσεις είναι αφ’ εαυτών καταχρηστικές.

137

Στο μέτρο που η Επιτροπή επικαλείται το ύψος των επίμαχων εκπτώσεων, τους παράγοντες ενίσχυσης των αποτελεσμάτων εκτοπισμού και τον στρατηγικό χαρακτήρα των OEM οι οποίοι έτυχαν των εκπτώσεων, επισημαίνεται ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το εν λόγω θεσμικό όργανο, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα στοιχεία αυτά στο πλαίσιο των εκτιμήσεών του σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις ή τη διάρκειά τους.

138

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προσάπτει, στην πραγματικότητα, στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν εξέτασε κατά πόσον τα διάφορα κεφάλαια της επίμαχης αποφάσεως περιέχουν στοιχεία δυνάμενα να χρησιμοποιηθούν για τη διαμόρφωση ενός συλλογισμού που να αποδεικνύει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, παρά τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά τους, μολονότι η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε τις διαπιστώσεις αυτές στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως. Ωστόσο, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι τα κριτήρια που επικαλείται η Επιτροπή δεν φαίνονται, αφ’ εαυτών, επαρκή για τη διαπίστωση παράβασης του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να προβεί σε τέτοια εξέταση, δεδομένου ότι, όπως υπομνήσθηκε, κατ’ ουσίαν, με τη σκέψη 150 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να τροποποιήσει τα συστατικά στοιχεία της παραβάσεως την οποία διαπίστωσε η Επιτροπή, υποκαθιστώντας με τη δική του αιτιολογία εκείνη του οργάνου που εξέδωσε την επίμαχη πράξη της οποίας τη νομιμότητα ελέγχει δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουνίου 2022, Sony Corporation και Sony Electronics κατά Επιτροπής, C‑697/19 P, EU:C:2022:478, σκέψη 95 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

139

Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέβλεψε τα κριτήρια που αφορούν την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, κατά το μέρος που, με τις σκέψεις 150 έως 527 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προσδιόρισε τα σφάλματα τα οποία, κατά την άποψή του, καθιστούσαν παράνομη την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως όσον αφορά την εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά τους, με συνέπεια η αιτιολογία αυτή να μην είναι ικανή, σύμφωνα με την ανάλυσή του, να θεμελιώσει παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ και, ως εκ τούτου, να αποτελέσει τη βάση του άρθρου 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, της επίμαχης αποφάσεως.

140

Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως και, συνακόλουθα, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.

Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής

Επιχειρήματα των διαδίκων

141

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι υφίσταται τεκμήριο περί του ότι οι επίμαχες εκπτώσεις που χορήγησε η Intel είναι καταχρηστικές, δεν μπορεί να απαιτείται από το θεσμικό αυτό όργανο να αιτιολογήσει την επίμαχη απόφαση κατά τρόπον ώστε να απαντήσει όχι μόνο στον πολύ μεγάλο όγκο των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η Intel κατά τη διοικητική διαδικασία, αλλά και σε επιχειρήματα τα οποία αυτή δεν προέβαλε κατά τη εν λόγω διαδικασία. Κατά τη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η Intel προέβαλε πρόσθετα επιχειρήματα σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, υπό τη μορφή εκθέσεων οικονομικής πραγματογνωμοσύνης. Παρά το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη τα εν λόγω πολυάριθμα νέα αποδεικτικά στοιχεία, εντούτοις, με τις σκέψεις 235, 236, 252, 253, 316, 317, 443 και 444 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αρνήθηκε να λάβει υπόψη τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή προς αντίκρουση των ως άνω στοιχείων, με την αιτιολογία ότι η εξέταση αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα να υποκαταστήσει με τη δική του συλλογιστική εκείνη της επίμαχης αποφάσεως. Ωστόσο, σκοπός των εν λόγω προβληθέντων προς αντίκρουση επιχειρημάτων ήταν όχι να καλύψουν τυχόν κενά στην αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως, αλλά να απαντήσουν στις νέες οικονομικές αναλύσεις που υπέβαλε η Intel για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της δίκης. Επομένως, η λήψη υπόψη των επιχειρημάτων της Επιτροπής δεν θα είχε οδηγήσει το Γενικό Δικαστήριο στο να υποκαταστήσει με τη δική του εκτίμηση τις αναλύσεις που περιέχονται στην επίμαχη απόφαση.

142

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της Επιτροπής όσον αφορά, πρώτον, τον υπολογισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell, δεύτερον, την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP μεταξύ του Νοεμβρίου του 2002 και του Σεπτεμβρίου του 2003 να προκαλέσουν τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά και, τρίτον, την αξία των πλεονεκτημάτων σε είδος που χορηγήθηκαν στη Lenovo.

143

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του δευτέρου λόγου αναιρέσεως.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

144

Υπενθυμίζεται, αφενός, ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 137 έως 139 της αναιρετικής αποφάσεως, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να εκτιμήσει εάν υφίσταται στρατηγική της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης σκοπούσα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί από την αγορά, εκτός αν η επιχείρηση αυτή υποστηρίζει, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ειδικότερα, να προκαλέσει τα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά που της προσάπτονται.

145

Επομένως, όταν η ικανότητα αυτή αποδεικνύεται από την Επιτροπή διά του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που παρέσχε η εμπλεκόμενη επιχείρηση, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο αυτό είναι εσφαλμένο στηριζόμενο σε στοιχεία τα οποία η εν λόγω επιχείρηση προσκόμισε προς τούτο για πρώτη φορά κατά την ενώπιόν του διαδικασία, ενώ τα στοιχεία αυτά δεν ήταν γνωστά στην Επιτροπή και θα μπορούσαν να είχαν υποβληθεί κατά τη διοικητική διαδικασία.

146

Αφετέρου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία που ακολούθησε η Επιτροπή για την εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel από την αγορά, το θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, κατά την έννοια της σκέψεως 158 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προσδιορίζεται, εν τέλει, διά της συγκρίσεως μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου. Το δεύτερο είναι το μερίδιο των αναγκών του πελάτη που πρέπει να αποκτήσει ένας ανταγωνιστής εξίσου αποτελεσματικός με την Intel, προκειμένου να μπορέσει να εισέλθει στην αγορά χωρίς να υποστεί ζημίες. Εάν το διεκδικήσιμο μερίδιο υπερβαίνει το απαιτούμενο μερίδιο, το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή είναι θετικό για την Intel, δεδομένου ότι η αντίστροφη κατάσταση σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα και, επομένως, ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την εν λόγω επιχείρηση.

147

Κατά πρώτον, όσον αφορά την περίπτωση της Dell, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 204 έως 206, 215 και 220 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ανέφερε τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλέστηκε η Intel προκειμένου να αμφισβητήσει τον υπολογισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου του 7,1 %, που δέχθηκε η Επιτροπή ως προς την εν λόγω επιχείρηση με την επίμαχη απόφαση.

148

Πρόκειται, πρώτον, για ηλεκτρονικό μήνυμα της 10ης Νοεμβρίου 2005, το οποίο συνέταξε διευθυντικό στέλεχος της Dell, που αναφέρεται ως «D1» (στο εξής: ηλεκτρονικό μήνυμα του D1), από το οποίο προκύπτει ότι η μεταφορά της ζήτησης από την Dell προς την AMD θα μπορούσε να αφορά έως και το 25 % του όγκου των CPU x86, το δε ως άνω διευθυντικό στέλεχος επιβεβαίωσε ενόρκως το περιεχόμενο του εν λόγω ηλεκτρονικού μηνύματος στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware (Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής). Με τη σκέψη 204 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκθέτει, εξάλλου, ότι, σύμφωνα με την έκθεση Salop-Hayes, την οποία η Intel προσκόμισε για πρώτη φορά ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η προβολή σε όγκο του 25 % των αναγκών της Dell ισοδυναμούσε με διεκδικήσιμο μερίδιο 17,5 % για το πρώτο έτος ή 12,5 % αν χρησιμοποιούνταν η προσέγγιση της Επιτροπής, την οποία η Intel θεωρούσε μη εύλογη.

149

Δεύτερον, σε ηλεκτρονικό μήνυμα της 9ης Μαρτίου 2004, το οποίο συνέταξε άλλο διευθυντικό στέλεχος της Dell, που αναφέρεται ως «D5», γινόταν λόγος για ενδεχόμενη μεταφορά του εφοδιασμού της Dell προς την AMD για το 25 % του συνολικού όγκου των αναγκών της σε CPU x86 εντός 90 ημερών (στο εξής: ηλεκτρονικό μήνυμα του D5).

150

Τρίτον, σε δήλωση, όπως προκύπτει από τη σκέψη 194 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ενός υπαλλήλου της Intel υπεύθυνου για τη σχέση της Intel με την Dell κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, ο οποίος αναφέρεται ως «I1», με ημερομηνία 21 Δεκεμβρίου 2007, αναφέρεται ότι η Intel θεωρούσε, σύμφωνα με τις εσωτερικές εκτιμήσεις της, ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο των αναγκών της Dell σε CPU x86 κυμαίνονταν μεταξύ 15 % και 25 % κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους (στο εξής: δήλωση του I1).

151

Τέλος, τέταρτον, η δήλωση του D1, η οποία έγινε στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware, επιβεβαιώνει το περιεχόμενο του ηλεκτρονικού μηνύματος της 10ης Νοεμβρίου 2005, ενώ από δήλωση άλλου διευθυντικού στελέχους της Dell, που αναφέρεται ως «D3», η οποία έγινε στο πλαίσιο της ως άνω διαδικασίας, προκύπτει ότι ο δηλών δεν είχε κανένα λόγο να διερωτηθεί σχετικά με την ακρίβεια των δηλώσεων του D1.

152

Από τις σκέψεις 174, 196, 209 έως 211 και 222 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, πλην της εκθέσεως Salop-Hayes, όλα τα έγγραφα που επικαλέστηκε η Intel αποτελούσαν μέρος του διοικητικού φακέλου και μνημονεύονταν στην επίμαχη απόφαση, γεγονός το οποίο δεν αμφισβητεί η Επιτροπή. Η Επιτροπή επικεντρώνει τα επιχειρήματά της στη χρήση από το Γενικό Δικαστήριο της εκθέσεως Salop-Hayes προκειμένου να αμφισβητήσει το διεκδικήσιμο μερίδιο του 7,1 % που είχε υπολογίσει το εν λόγω θεσμικό όργανο με την επίμαχη απόφαση και επικρίνει την άρνηση του Γενικού Δικαστηρίου να λάβει υπόψη αναλύσεις οι οποίες δεν αποτέλεσαν μέρος της αιτιολογίας της εν λόγω αποφάσεως και τις οποίες η Επιτροπή επισύναψε στο υπόμνημα αντικρούσεως και στο υπόμνημα ανταπαντήσεως που κατέθεσε σε πρώτο βαθμό.

153

Συναφώς, από τις σκέψεις 171, 229, 233 και 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σχετικά με την Dell, η Επιτροπή δέχθηκε ένα διεκδικήσιμο μερίδιο 7,1 % βάσει ενός φύλλου υπολογισμού του Ιανουαρίου του 2004 (στο εξής: φύλλο υπολογισμού του 2004) το οποίο της είχε υποβάλει η Dell κατά τη διοικητική διαδικασία. Ειδικότερα, η Επιτροπή συνήγαγε το διεκδικήσιμο μερίδιο του 7,1 % βάσει της μεταφοράς της ζήτησης από την Dell προς την AMD σχετικά με το 7 % του όγκου των CPU x86, τους οποίους, σύμφωνα με το φύλλο υπολογισμού του 2004, η Dell σκόπευε να αγοράσει από την AMD για το 2005.

154

Με τη σκέψη 175 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε στη σύγκριση του απαιτούμενου μεριδίου με το διεκδικήσιμο μερίδιο, στην οποία προέβη η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση. Από τη σύγκριση αυτή, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, για 9 τρίμηνα επί συνόλου 13 που συνθέτουν το χρονικό διάστημα της παράβασης όσον αφορά την Dell, το απαιτούμενο μερίδιο υπερέβαινε το διεκδικήσιμο μερίδιο.

155

Ασφαλώς, όπως προκύπτει από τη σκέψη 204 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην οποία εκτίθενται τα επιχειρήματα της Intel, η έκθεση Salop‑Hayes αποτυπώνει την προβολή σε όγκο του 25 % των αναγκών της Dell, που προέκυπτε από τα ηλεκτρονικά μηνύματα του D1 και του D5, σε διεκδικήσιμο μερίδιο αγοράς, καθορίζοντας το μερίδιο αυτό σε 17,5 % για το πρώτο έτος, ποσοστό το οποίο θα μειωνόταν σε 12,5 % αν χρησιμοποιούνταν η προσέγγιση της Επιτροπής, την οποία η Intel απορρίπτει.

156

Εντούτοις, πρώτον, από τις σκέψεις 220 έως 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, που αφορούν την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία η Intel επικαλέστηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέφρασε αμφιβολίες για τον υπολογισμό, στην επίμαχη απόφαση, του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell, στηριζόμενο στα ηλεκτρονικά μηνύματα του D1 και του D5, στις δηλώσεις στις οποίες προέβησαν διευθυντικά στελέχη της Dell στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware καθώς και στις δηλώσεις του I1. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο δεν στηρίχθηκε, για την εκτίμησή του, στην έκθεση Salop-Hayes, η οποία εξάλλου δεν μνημονεύεται στις εν λόγω σκέψεις.

157

Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς την παραδοχή στην οποία η Επιτροπή στηρίζει τη συλλογιστική της, το Γενικό Δικαστήριο δεν στήριξε την εκτίμησή του στην ως άνω έκθεση, οπότε τα επιχειρήματα του εν λόγω θεσμικού οργάνου πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να απορριφθούν.

158

Δεύτερον, ασφαλώς, με τη σκέψη 236 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, αν λάμβανε υπόψη τις συμπληρωματικές αναλύσεις, τις οποίες η Επιτροπή προσκόμισε για πρώτη φορά κατά την ενώπιόν του διαδικασία, προς στήριξη του περιεχόμενου στην επίμαχη απόφαση κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, τούτο θα είχε ως συνέπεια να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία εκείνη που περιλαμβάνεται στην εν λόγω απόφαση, όπερ δεν μπορούσε να πράξει στο πλαίσιο του κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ ελέγχου νομιμότητας. Εντούτοις, με τις σκέψεις 237 έως 239 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, ως εκ περισσού, τα εν λόγω στοιχεία και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν αναιρούσαν την εκτίμηση που διατυπώθηκε με τη σκέψη 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οπότε η αιτίαση που προέβαλε η Επιτροπή προς στήριξη του ως άνω λόγου αναιρέσεως στηρίζεται, και για τον λόγο αυτόν, σε εσφαλμένη παραδοχή.

159

Επιπλέον, με τις σκέψεις 240 έως 255 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα στοιχεία σχετικά με την πραγματική μεταφορά της ζήτησης από την Dell στην AMD το 2006 και το 2007, κρίνοντας ότι τα στοιχεία αυτά συνηγορούσαν υπέρ της ύπαρξης αμφιβολιών ως προς τον προσδιορισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell σε 7,1 %. Συναφώς, με τη σκέψη 243 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 1245 της επίμαχης αποφάσεως, βάσει των παρατηρήσεων που συνάγονται από την πραγματική μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD, ήταν δυνατός ο υπολογισμός διεκδικήσιμου μεριδίου άνω του 7,1 %, κυμαινόμενου μεταξύ 8,2 % και 10,1 %.

160

Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, οι εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την πραγματική μεταφορά της ζήτησης από την Dell στην AMD το 2006 και το 2007 στηρίζονται αποκλειστικά σε στοιχεία τα οποία προκύπτουν από την επίμαχη απόφαση. Το Γενικό Δικαστήριο δεν στηρίζεται σε κανένα στοιχείο το οποίο η Intel προσκόμισε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της δίκης και η Επιτροπή δεν αναφέρει σε ποια σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στο εν λόγω στοιχείο.

161

Επομένως, η αιτίαση της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο στήριξε την εκτίμησή του σχετικά με το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell σε στοιχεία τα οποία προσκομίστηκαν για πρώτη φορά κατά την ενώπιόν του διαδικασία, χωρίς να λάβει υπόψη τις αναλύσεις που είχε υποβάλει το θεσμικό αυτό όργανο προς αντίκρουση του βασίμου των εν λόγω στοιχείων, στηρίζεται, εν πάση περιπτώσει, σε εσφαλμένες παραδοχές.

162

Κατά δεύτερον, όσον αφορά την HP, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει την ύπαρξη αποτελεσμάτων εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003. Η Επιτροπή φρονεί ότι, αν η Intel είχε το δικαίωμα να προβάλει, για πρώτη φορά ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ότι δεν είχαν περιληφθεί στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή στοιχεία που αφορούσαν ορισμένη περίοδο, θα έπρεπε να επιτραπεί στο θεσμικό αυτό όργανο να συμπληρώσει το εν λόγω κριτήριο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

163

Υπογραμμίζεται, συναφώς, ότι τα επιχειρήματα της Intel ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την HP αποσκοπούσαν στην αμφισβήτηση της νομιμότητας του περιλαμβανόμενου στην επίμαχη απόφαση κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, χωρίς να γίνεται επίκληση στοιχείων που δεν είχαν υποβληθεί κατά τη διοικητική διαδικασία. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε, εν πάση περιπτώσει, σε πλάνη απορρίπτοντας, με τις σκέψεις 300 και 301 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, βάσει της αποφάσεως της 1ης Ιουλίου 2010, Knauf Gips κατά Επιτροπής (C‑407/08 P, EU:C:2010:389, σκέψη 89), το επιχείρημα της Επιτροπής περί απαραδέκτου των ως άνω επιχειρημάτων, για τον λόγο ότι η Intel παρέλειψε να αμφισβητήσει, κατά τη διοικητική διαδικασία, τις περιόδους που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για τους υπολογισμούς της. Ομοίως, όπως επισημαίνεται με τη σκέψη 138 της παρούσας αποφάσεως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 317 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι δεν μπορούσε να λάβει υπόψη συμπληρωματικούς υπολογισμούς, οι οποίοι δεν προέκυπταν από την επίμαχη απόφαση και τους οποίους η Επιτροπή προσκόμισε για πρώτη φορά ως παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως προς στήριξη του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που περιέχεται στην επίμαχη απόφαση, με κίνδυνο άλλως να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως.

164

Κατά τρίτον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή, στο πλαίσιο της ανάλυσής της σχετικά με την εκτίμηση του ύψους των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στη Lenovo υπό τη μορφή δύο πλεονεκτημάτων σε είδος, ήτοι της επέκτασης της τυποποιημένης εγγύησης της Intel κατά ένα έτος και της προσφοράς για βελτίωση της χρήσης μιας πλατφόρμας διανομής της Intel στην Κίνα, στηριζόμενη μάλλον στην αξία των πλεονεκτημάτων για τη Lenovo παρά στο κόστος τους για την Intel, ανέπτυξε στην πραγματικότητα τη συλλογιστική της σε σχέση με έναν λιγότερο αποτελεσματικό από την Intel ανταγωνιστή, ο οποίος, ωστόσο, δεν ήταν ο κρίσιμος οικονομικός παράγοντας για την εκτίμηση της ικανότητας της πρακτικής των επίμαχων εκπτώσεων να έχει ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού.

165

Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 433 έως 439 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, προς στήριξη της ανωτέρω εκτιμήσεως, η οποία αφορά τις αρχές του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, επικαλέστηκε τη φύση του εν λόγω κριτηρίου, όπως περιγράφεται στην επίμαχη απόφαση. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή προκειμένου να τεκμηριώσει την προσβολή από το Γενικό Δικαστήριο των δικαιωμάτων της άμυνας, το Γενικό Δικαστήριο δεν στηρίχθηκε στη συμπληρωματική έκθεση Shapiro-Hayes της 28ης Ιανουαρίου 2009 (στο εξής: συμπληρωματική έκθεση Shapiro-Hayes), την οποία η Intel υπέβαλε για πρώτη φορά πρωτοδίκως και η οποία, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 423 και 452 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφορά διαφορετικό ζήτημα, ήτοι τον υπολογισμό του κόστους για την Intel των δύο πλεονεκτημάτων σε είδος.

166

Υπό τις συνθήκες αυτές, η άρνηση του Γενικού Δικαστηρίου, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 443 και 444 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, να λάβει υπόψη τους υπολογισμούς της Επιτροπής σχετικά με το πραγματικό κόστος για την Intel των επίμαχων πλεονεκτημάτων σε είδος, με την αιτιολογία ότι η συνεκτίμηση αυτή θα είχε ως συνέπεια την υποκατάσταση της εκτιμήσεως που διατυπώνεται στην επίμαχη απόφαση με τη δική του, δεν συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του εν λόγω θεσμικού οργάνου.

167

Το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε, με τη σκέψη 452 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στη συμπληρωματική έκθεση Shapiro-Hayes μόνο στο πλαίσιο της ανάλυσης των προσκομισθέντων από την Επιτροπή για πρώτη φορά ενώπιόν του στοιχείων, στην οποία το Γενικό Δικαστήριο προέβη ως εκ περισσού με τις σκέψεις 451 έως 453 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

168

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τα απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία, προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής και παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την Dell

169

Ο τρίτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει τρία σκέλη.

Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τον απαιτούμενο βαθμό απόδειξης

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

170

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε σε εσφαλμένα νομικά κριτήρια κατά την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που αυτή προσκόμισε προκειμένου να στηρίξει τη διαπίστωσή της σχετικά με την ύπαρξη καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης. Ειδικότερα, πρώτον, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή στηρίζεται όχι σε υποθέσεις σχετικά με τη συμπεριφορά που απορρέει από διαπιστωθέντα γεγονότα, αλλά στην εφαρμογή οικονομετρικού μοντέλου στις αξιολογήσεις των τιμών εισόδου (input values) για το μοντέλο αυτό. Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα αναφέρει το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 165 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το γεγονός ότι η Intel παρέσχε μια εύλογη εξήγηση των πραγματικών περιστατικών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι δεν διαπράχθηκε παράβαση, δεν είναι δυνατό να οδηγήσει στην ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως. Δεύτερον, κατά την Επιτροπή, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποτελεί, κατ’ ουσίαν, μια αξιολόγηση η οποία, όσον αφορά το διεκδικήσιμο μερίδιο ενός ΟΕΜ, στηρίζεται σε υποθέσεις για τις οποίες, εξ ορισμού, δεν υπάρχει βέβαιη και οριστική απάντηση, αλλά απλώς μια βέλτιστη ή λογική εκτίμηση. Ως εκ τούτου, αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 166 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν αρκεί να τεθεί εν αμφιβόλω η εκτίμηση στην οποία κατέληξε η Επιτροπή κατόπιν της εφαρμογής του ανωτέρω κριτηρίου, πολλώ δε μάλλον δεν αρκεί να υπονοηθεί απλώς ότι θα μπορούσε να προκύψει άλλο αποτέλεσμα, προκειμένου να ακυρωθεί η επίμαχη απόφαση.

171

Επομένως, κατά την Επιτροπή, η ορθή προσέγγιση όσον αφορά τον βαθμό αποδείξεως και τον δικαστικό έλεγχο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θα ήταν εκείνη η οποία, χωρίς να αποκλείει από τον δικαστικό έλεγχο το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, θα συνίστατο όχι μόνο στην αξιολόγηση της ουσιαστικής ακρίβειας των προβαλλόμενων αποδεικτικών στοιχείων, της αξιοπιστίας και της συνοχής τους, αλλά και στην εξακρίβωση του κατά πόσον τα στοιχεία αυτά αποτελούν το σύνολο των κρίσιμων δεδομένων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για να αξιολογηθεί μια περίπλοκη κατάσταση και αν μπορούν να στηρίξουν τα συμπεράσματα που συνήχθησαν βάσει αυτών. Συγκεκριμένα, η ικανότητα μιας πρακτικής μιας κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης να περιορίζει τον ανταγωνισμό εκτιμάται βάσει στοιχείων του γενικότερου πλαισίου, τα οποία δεν συνδέονται αποκλειστικώς με τη συμπεριφορά της εν λόγω επιχείρησης.

172

Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο κατ’ εφαρμογήν εσφαλμένου βαθμού αποδείξεως απέρριψε την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell, η οποία περιέχεται στην επίμαχη απόφαση, διαπιστώνοντας απλώς, με τη σκέψη 244 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «η υπόθεση περί διεκδικήσιμου μεριδίου ανερχόμενου στο 7,1 % δεν ήταν η μόνη δυνατή» και ότι το γεγονός αυτό έθετε υπό αμφισβήτηση το βάσιμο της εκτίμησης στην οποία κατέληξε η Επιτροπή στην [επίμαχη] απόφαση». Κατά την Επιτροπή, το τεκμήριο αθωότητας δεν σημαίνει ότι οι εκτιμήσεις που αφορούν στοιχεία του γενικότερου πλαισίου, τα οποία δεν σχετίζονται με τη συμπεριφορά της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης, πρέπει να θεωρηθούν ανίσχυρες, διότι το Γενικό Δικαστήριο έχει «αμφιβολία» ως προς οποιοδήποτε από τα στοιχεία αυτά.

173

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του σκέλους αυτού του τρίτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

174

Για να εκτιμηθεί το βάσιμο των επιχειρημάτων της Επιτροπής, πρέπει να υπομνησθεί το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται εν προκειμένω το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

175

Με τις σκέψεις 133 και 134 της αναιρετικής αποφάσεως, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι σκοπός του άρθρου 102 ΣΛΕΕ δεν είναι ούτε να εμποδίσει μια επιχείρηση να κατακτήσει, με τις δικές της ικανότητες, δεσπόζουσα θέση σε μία ή περισσότερες αγορές ούτε να διασφαλίσει ότι θα παραμείνουν στην αγορά ανταγωνιστικές επιχειρήσεις λιγότερο αποτελεσματικές από εκείνες οι οποίες κατέχουν δεσπόζουσα θέση. Συνεπώς, ο εκτοπισμός ανταγωνιστή από την αγορά δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι πλήττεται η λειτουργία του ανταγωνισμού. Πράγματι, ο υγιής ανταγωνισμός δύναται εξ ορισμού να έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση από την επίμαχη αγορά ή την περιθωριοποίηση ανταγωνιστών λιγότερο αποτελεσματικών και, ως εκ τούτου, λιγότερο ελκυστικών για τους καταναλωτές ιδίως από απόψεως τιμών, παραγωγής, επιλογών, ποιότητας ή καινοτομίας (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψεις 126 και 127 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

176

Κατά συνέπεια, προκειμένου να γίνει δεκτό, σε συγκεκριμένη περίπτωση, ότι μια συμπεριφορά πρέπει να χαρακτηρισθεί ως «καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσεως», απαιτείται, κατά κανόνα, να αποδειχθεί ότι, με τη χρήση μέσων διαφορετικών από εκείνα που διέπουν τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων, η συμπεριφορά αυτή έχει ως πραγματικό ή δυνητικό αποτέλεσμα να περιορίζει τον υγιή ανταγωνισμό αποκλείοντας εξίσου αποτελεσματικές ανταγωνίστριες επιχειρήσεις από τη σχετική αγορά ή από τις σχετικές αγορές ή εμποδίζοντας την ανάπτυξή τους στις αγορές αυτές (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 129 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

177

Στο πλαίσιο αυτό, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης υποχρέωσης μιας κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης να μη θίγει με τη συμπεριφορά της τον αποτελεσματικό και ανόθευτο ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά, το άρθρο 102 ΣΛΕΕ της απαγορεύει, μεταξύ άλλων, να εφαρμόζει πρακτικές, στις οποίες περιλαμβάνονται οι τιμολογιακές πρακτικές, που οδηγούν σε εκτοπισμό των θεωρούμενων ως εξίσου αποτελεσματικών με αυτήν ανταγωνιστών της από την αγορά και να ενισχύει κατ’ αυτόν τον τρόπο τη δεσπόζουσα θέση της, καταφεύγοντας σε άλλα μέσα εκτός από εκείνα που εντάσσονται στο πλαίσιο του υγιούς ανταγωνισμού (πρβλ. αναιρετική απόφαση σκέψεις 135 και 136, καθώς και απόφαση της 12 Μαΐου 2022, Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ., C‑377/20, EU:C:2022:379, σκέψη 76).

178

Μια τέτοια πρακτική μπορεί να λάβει τη μορφή, όπως υπενθυμίζει το Δικαστήριο με τη σκέψη 137 της αναιρετικής αποφάσεως, ενός συστήματος εκπτώσεων υπέρ των πιστών πελατών, δηλαδή εκπτώσεων που εξαρτώνται από τον όρο ότι ο πελάτης, ανεξάρτητα από το ύψος των αγορών του από την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, θα καλύπτει το σύνολο ή σημαντικό μέρος των αναγκών του αποκλειστικά από την εν λόγω επιχείρηση.

179

Τούτου λεχθέντος, η απόδειξη ότι μια συμπεριφορά δύναται να έχει ως πραγματικό ή δυνητικό αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού, η οποία μπορεί να προϋποθέτει τη χρήση διαφορετικών μεθόδων αναλύσεως αναλόγως του είδους της επίμαχης σε συγκεκριμένη περίπτωση συμπεριφοράς, πρέπει πάντως να πραγματοποιείται, σε κάθε περίπτωση, με εκτίμηση του συνόλου των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών, είτε αυτά αφορούν την ίδια την εν λόγω συμπεριφορά ή την οικεία ή τις οικείες αγορές είτε τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά ή τις αγορές αυτές. Επιπλέον, η εν λόγω απόδειξη πρέπει να έχει ως σκοπό να διαπιστωθεί, βάσει επακριβών και συγκεκριμένων στοιχείων αναλύσεως και αποδεικτικών στοιχείων, ότι η επίμαχη συμπεριφορά έχει, τουλάχιστον, την ικανότητα να παράγει αποτελέσματα εκτοπισμού (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψεις 129 και 130 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

180

Επομένως, όσον αφορά πρακτική συνιστάμενη στη χορήγηση εκπτώσεων υπέρ πιστών πελατών, ως προς την οποία η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση υποστηρίζει, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι δεν ήταν ικανή να προκαλέσει τα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά που της προσάπτονται, εναπόκειται στην Επιτροπή να αναλύσει όχι μόνον στοιχεία όπως η σπουδαιότητα της δεσπόζουσας θέσεως της οικείας επιχειρήσεως, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθώς και τις προϋποθέσεις και τον τρόπο χορηγήσεως των επίμαχων εκπτώσεων, τη διάρκεια τους και το ύψος τους, αλλά και την ενδεχόμενη ύπαρξη στρατηγικής σκοπούσας στον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί (αναιρετική απόφαση, σκέψεις 138 και 139 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία· πρβλ. απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, σκέψεις 47 έως 49).

181

Η ικανότητα των εν λόγω εκπτώσεων να εκτοπίσουν από την αγορά ένα ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, ο οποίος υποτίθεται ότι αντιμετωπίζει το ίδιο κόστος με εκείνο το οποίο βαρύνει την εν λόγω επιχείρηση, εκτιμάται, γενικά, βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Πράγματι, μολονότι το κριτήριο αυτό αποτελεί έναν μόνον τρόπο για να διαπιστωθεί ότι η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση χρησιμοποίησε μέσα διαφορετικά από εκείνα που εντάσσονται στο πλαίσιο του «κανονικού» ανταγωνισμού, αποσκοπεί ακριβώς στην εκτίμηση της ικανότητας που θα είχε ένας τέτοιος, αφηρημένα θεωρούμενος, ανταγωνιστής να αντιγράψει τη συμπεριφορά της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεως και, συνακόλουθα, κατά πόσον η εν λόγω συμπεριφορά πρέπει να θεωρηθεί ότι στηρίζεται ή μη στη χρησιμοποίηση μέσων που εντάσσονται στο πλαίσιο του κανονικού ανταγωνισμού, ήτοι του υγιούς ανταγωνισμού (πρβλ. απόφαση της 12ης Μαΐου 2022, Servizio Elettrico Nazionale κ.λπ., C‑377/20, EU:C:2022:379, σκέψεις 80 έως 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

182

Για την εκτίμηση του βασίμου των επιχειρημάτων της Επιτροπής, δεν πρέπει επίσης να λησμονείται ότι, όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 43 και 44 της παρούσας αποφάσεως, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όπως εφαρμόστηκε εν προκειμένω, λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, την ενδεχόμενη απώλεια των επίμαχων εκπτώσεων σε περίπτωση εφοδιασμού ενός OEM από την AMD και στηρίζεται, εν τέλει, σε σύγκριση μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου για κάθε OEM, καθώς και για την MSH.

183

Όσον αφορά τη σύγκριση μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου, από τη σκέψη 175 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή ανέφερε το απαιτούμενο μερίδιο στον πίνακα 22 της επίμαχης αποφάσεως (στο εξής: πίνακας 22).

184

Επιπλέον, με τη σκέψη 171 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη ένα διεκδικήσιμο μερίδιο της τάξεως του 7,1 %, το οποίο προκύπτει από το φύλλο υπολογισμού του 2004, το οποίο μνημονεύεται στη σκέψη 153 της παρούσας αποφάσεως.

185

Στη σκέψη 175 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε ότι, κατ’ ουσίαν, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τον αριθμό αυτόν ως το κρίσιμο ποσοστό που έπρεπε να εφαρμοστεί για τον καθορισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου και το συνέκρινε με το απαιτούμενο ποσοστό που προέκυπτε από τον πίνακα 22 για κάθε σχετικό τρίμηνο.

186

Η τελευταία στήλη του εν λόγω πίνακα, στον οποίο παραπέμπει επίσης η σκέψη 175 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αναφέρει ότι, για την περίοδο μεταξύ του τέταρτου τριμήνου του οικονομικού έτους 2003 και του τέταρτου τριμήνου του οικονομικού έτους 2006, το απαιτούμενο μερίδιο κυμαινόταν μεταξύ 4,9 %, που είναι η αξία που υπολογίστηκε για το πρώτο τρίμηνο του οικονομικού έτους 2004, και 12,1 %, που είναι η αξία που υπολογίστηκε για το τέταρτο τρίμηνο του οικονομικού έτους 2006. Όπως εκθέτει το Γενικό Δικαστήριο με την εν λόγω σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή έκρινε ότι, για τα τελευταία εννέα τρίμηνα της υπό εξέταση περιόδου, το απαιτούμενο μερίδιο υπερέβαινε το διεκδικήσιμο μερίδιο.

187

Το Γενικό Δικαστήριο, αφού απέρριψε, με τις σκέψεις 189 έως 201 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα επιχειρήματα της Intel ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της ασφάλειας δικαίου, λαμβάνοντας υπόψη το φύλλο υπολογισμού του 2004, εξέτασε, με τις σκέψεις 202 έως 256 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου σε 7,1 %.

188

Συναφώς, από τις σκέψεις 203 και 240 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Intel αμφισβήτησε το διεκδικήσιμο μερίδιο του 7,1 % που δέχθηκε η Επιτροπή, επικαλούμενη, πρώτον, άλλα αποδεικτικά στοιχεία πέραν του φύλλου υπολογισμού του 2004 και, δεύτερον, στοιχεία σχετικά με την πραγματική μεταφορά της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007, τα οποία αποδείκνυαν ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell μπορούσε να υπερβαίνει το 7,1 %.

189

Κατά πρώτον, τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε η Intel είναι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 204 έως 206, 215 και 220 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το ηλεκτρονικό μήνυμα του D1, το ηλεκτρονικό μήνυμα του D5, οι δηλώσεις των διευθυντικών στελεχών της Dell στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware, καθώς και η δήλωση του I1, για την οποία έγινε λόγος στις σκέψεις 147 έως 151 της παρούσας αποφάσεως.

190

Το Γενικό Δικαστήριο ανέλυσε τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία στις σκέψεις 213 έως 232 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Με τη σκέψη 233 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, όπως προκύπτει από τα ηλεκτρονικά μηνύματα των D1 και D5, από τις δηλώσεις των διευθυντικών στελεχών της Dell στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware, καθώς και από τη δήλωση του I1, τα οποία, συνολικά θεωρούμενα, αλληλεπιβεβαιώνονται, η μεταφορά της ζήτησης από την Dell στην AMD, κατά τη διάρκεια του 2005, μπορούσε να αφορά ποσοστό έως και 25 % του όγκου των CPU x86, και όχι 7 %, όπως προέκυπτε από το φύλλο υπολογισμού του 2004.

191

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλέστηκε η Intel έθεταν υπό αμφισβήτηση το γεγονός ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell έπρεπε να εκτιμηθεί αποκλειστικά με βάση το φύλλο υπολογισμού του 2004 στο οποίο αναγραφόταν μεταφορά της ζήτησης της Dell προς την AMD σε ποσοστό 7 % για το 2005, και από το οποίο η Επιτροπή είχε συναγάγει ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο ανερχόταν στο 7,1 %.

192

Κατά δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, με τη σκέψη 243 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή είχε ρητώς δεχθεί, με την αιτιολογική σκέψη 1245 της επίμαχης αποφάσεως, ότι βάσει των παρατηρήσεων που συνάγονταν από την πραγματική μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD, ήταν δυνατός ο υπολογισμός διεκδικήσιμου μεριδίου άνω του 7,1 %, κυμαινόμενου μεταξύ 8,2 % και 10,1 % το 2006 και το 2007.

193

Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, επισήμανε, με τη σκέψη 244 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η ίδια η ύπαρξη των εν λόγω εκτιμήσεων αρκούσε για να αποδειχθεί ότι η υπόθεση περί διεκδικήσιμου μεριδίου ανερχόμενου στο 7,1 % δεν ήταν η μόνη δυνατή και ότι έθετε υπό αμφισβήτηση το βάσιμο της εκτίμησης στην οποία είχε καταλήξει η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση.

194

Αφετέρου, με τις σκέψεις 246 έως 251 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα της Επιτροπής ότι η μεταφορά του εφοδιασμού της Dell προς την AMD κατά τα έτη 2006 και 2007 είχε περιορισμένο μόνο ενδιαφέρον για την εξέταση της κατάστασης κατά την περίοδο της παράβασης, ότι έπρεπε τουλάχιστον να αναπροσαρμοστούν ορισμένες παράμετροι υπολογισμού, ιδίως το επίπεδο των επίμαχων εκπτώσεων κατά το 2006 και ότι η Επιτροπή είχε προβεί, επικουρικώς, σε έλεγχο βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή με την επίμαχη απόφαση λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση κατά το 2006 και το 2007, ο οποίος επιβεβαίωνε τα συμπεράσματά της.

195

Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 254 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι από την επίμαχη απόφαση προέκυπτε ότι ήταν δυνατόν να καθοριστεί διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell κυμαινόμενο μεταξύ 8,2 % και 10,1 % βάσει άλλων στοιχείων πέραν του φύλλου υπολογισμού του 2004. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο επανέλαβε την εκτίμηση ότι η ίδια η ύπαρξη τέτοιων εκτιμήσεων στην επίμαχη απόφαση καταδείκνυε ότι η υπόθεση περί διεκδικήσιμου μεριδίου ανερχόμενου στο 7,1 % όσον αφορά την Dell δεν ήταν η μόνη δυνατή, γεγονός το οποίο του δημιούργησε αμφιβολίες ως προς το βάσιμο της εν λόγω υπόθεσης, που έγινε δεκτή από την Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση.

196

Με τη σκέψη 255 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διαπίστωση αυτή, καθώς και η διαπίστωση που διατυπώνεται στη σκέψη 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία αφορά την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου βάσει στοιχείων που επικαλείται η Intel, πέραν του φύλλου υπολογισμού του 2004, ενισχύουν, συνολικά, τις αμφιβολίες σχετικά με την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου που έγινε δεκτό με την επίμαχη απόφαση.

197

Βάσει των εκτιμήσεων αυτών, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 256 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα στοιχεία που προσκόμισε η Intel ήταν ικανά να δημιουργήσουν αμφιβολία στον δικαστή ως προς τον καθορισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου για την Dell σε 7,1 %. Ως εκ τούτου, κατά το Γενικό Δικαστήριο, η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο της αξιολόγησης του εν λόγω διεκδικήσιμου μεριδίου.

198

Επιπλέον, με τις σκέψεις 257 έως 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, ως εκ περισσού, το βάσιμο της αναλύσεως της Επιτροπής σχετικά με το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell για το αρχικό τμήμα της κρίσιμης περιόδου, το οποίο περιλαμβάνεται μεταξύ Δεκεμβρίου του 2002 και Οκτωβρίου του 2003. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε, με τη σκέψη 260 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι από τον πίνακα 22 προέκυπτε σαφώς ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο υπερέβαινε το απαιτούμενο μερίδιο για τα τέσσερα πρώτα τρίμηνα του εν λόγω πίνακα, τούτο δε ακόμη και αν γίνονταν δεκτοί οι υπολογισμοί του απαιτούμενου μεριδίου και του διεκδικήσιμου μεριδίου στους οποίους προέβη η Επιτροπή.

199

Αφού ανέλυσε τα επιχειρήματα που προέβαλε συναφώς η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τις σκέψεις 270 και 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το θεσμικό αυτό όργανο δεν μπόρεσε να εξηγήσει ή να επικυρώσει εκ των υστέρων την απόκλιση μεταξύ των θετικών αποτελεσμάτων για την Intel, τα οποία παρατίθενται στον πίνακα 22 για τα τέσσερα πρώτα τρίμηνα της περιόδου κατά την οποία διήρκεσε η παράβαση, και του συμπεράσματος κατά το οποίο η Intel δεν ικανοποίησε, για το σύνολο της ανωτέρω περιόδου, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

200

Οι τελικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου ως προς το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή για τις επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην Dell παρατίθενται στις σκέψεις 283 έως 287 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το περιεχόμενο των οποίων παρατίθεται στις σκέψεις 48 έως 51 της παρούσας αποφάσεως.

201

Συναφώς, επισημαίνεται ότι, όπως εξάλλου υποστηρίζει και η Επιτροπή, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όπως εφαρμόστηκε εν προκειμένω, είναι ένα οικονομετρικό μοντέλο που βασίζεται σε τιμές εισόδου (input values) οι οποίες καθιστούν δυνατό, πρώτον, τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου και, δεύτερον, τον προσδιορισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου. Για τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου λαμβάνονται υπόψη οι υπό όρους εκπτώσεις που χορηγεί η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, το μέσο εξοικονομούμενο κόστος και η μέση τιμή πώλησης της εν λόγω επιχείρησης. Για τον υπολογισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου, λαμβάνονται υπόψη οι εκτιμήσεις στις οποίες ενδέχεται να έχει προβεί η δικαιούχος των εκπτώσεων επιχείρηση αλλά και οι λοιποί εμπλεκόμενοι επιχειρηματίες σχετικά με το μερίδιο των αναγκών που μπορεί να καλύψει ο εν λόγω δικαιούχος εφοδιαζόμενος από ανταγωνιστή της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχειρήσεως.

202

Επομένως, το αποτέλεσμα του ελέγχου βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποτελεί ένδειξη του αν μια τιμολογιακή πρακτική, όπως οι εκπτώσεις υπέρ πιστών πελατών, την οποία υιοθετεί κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση και η οποία παρουσιάζει αρκούντως έντονα χαρακτηριστικά όσον αφορά το ποσοστό κάλυψης της αγοράς, τους όρους και τον τρόπο χορήγησης των εν λόγω εκπτώσεων, τη διάρκεια και το ύψος τους, είναι ικανή να εκτοπίσει έναν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την εν λόγω επιχείρηση και, ως εκ τούτου, να θίξει τη λειτουργία του ανταγωνισμού που προστατεύεται από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ.

203

Όσον αφορά την Dell, το θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή εξαρτάται, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 183 έως 186 της παρούσας αποφάσεως, από τη σύγκριση μεταξύ δύο ποσοστών, ήτοι του ποσοστού του διεκδικήσιμου μεριδίου και του ποσοστού του απαιτούμενου μεριδίου, εκφραζομένων μέχρι το πρώτο δεκαδικό ψηφίο. Για να υπολογίσει τα ποσοστά αυτά, η Επιτροπή στηρίζεται σε υποθέσεις που προϋποθέτουν τη συνεκτίμηση ενός συνόλου πολυάριθμων αριθμητικών στοιχείων.

204

Επομένως, δεν αρκεί, όπως υποστηρίζει και η Επιτροπή, η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση να αμφισβητήσει την ακρίβεια κάποιου από τους υπολογισμούς που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, προκειμένου να ανατρέψει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή βάσει του κριτηρίου αυτού όσον αφορά την ικανότητα ενός συστήματος εκπτώσεων υπέρ πιστών πελατών να εκτοπίσει από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την εν λόγω επιχείρηση ανταγωνιστή. Επιπλέον, η διαπιστούμενη πλημμέλεια ή σφάλμα πρέπει να είναι ικανά να μεταβάλλουν το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου, μετατρέποντάς το από αρνητικό σε θετικό, ούτως ώστε να δημιουργούνται εύλογες αμφιβολίες ως προς τη βασιμότητα του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή και, ως εκ τούτου, ως προς την ικανότητα των οικείων εκπτώσεων να εκτοπίσουν από την αγορά έναν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση. Αυτού του είδους οι αμφιβολίες μπορούν να προκύψουν λόγω σφαλμάτων υπολογισμού ή λόγω επιλεκτικής ή ελλιπούς συνεκτιμήσεως αποδεικτικών στοιχείων.

205

Συναφώς, από τις σκέψεις 213 έως 256 και 283 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν στήριξε τις εκτιμήσεις του σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά τις επίμαχες εκπτώσεις υπέρ της Dell σε αμφιβολίες οι οποίες αφορούσαν ένα μη καθοριστικής σημασίας τμήμα της εκτιμήσεως της Επιτροπής ή απλώς και μόνο στην υπόθεση ότι το κριτήριο αυτό μπορούσε να έχει άλλο αποτέλεσμα. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στο γεγονός ότι το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων που έπρεπε να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell, των οποίων η εκτίμηση εμπίπτει, υπό την επιφύλαξη του ισχυρισμού περί παραμορφώσεως που εξετάζεται στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως, στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Γενικού Δικαστηρίου και εκ των οποίων μόνον το φύλλο υπολογισμού του 2004 είχε ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή, υποδήλωνε ότι το διεκδικήσιμο αυτό μερίδιο θα μπορούσε κατά πάσα πιθανότητα να υπερβαίνει όχι μόνον το ποσοστό του 7,1 % που δέχθηκε η Επιτροπή, αλλά και το απαιτούμενο μερίδιο, με συνέπεια ότι το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θα μπορούσε να είχε μεταβληθεί, μετατρεπόμενο από αρνητικό σε θετικό, αν είχε ληφθεί υπόψη το σύνολο των εν λόγω στοιχείων. Επ’ αυτής ακριβώς της βάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο της εκ μέρους του ανέλεγκτης εκτίμησης των αποδεικτικών στοιχείων, έκρινε ότι η παραδοχή της Επιτροπής ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο ήταν 7,1 % δεν είχε αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμον, με αποτέλεσμα ότι τα συμπεράσματα στα οποία είχε καταλήξει το εν λόγω θεσμικό όργανο βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ήταν ανίσχυρα.

206

Η Επιτροπή δεν μπορεί να αντλήσει βάσιμο επιχείρημα περί του αντιθέτου από τη διατύπωση και μόνον των σκέψεων 244 και 254 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά τις οποίες οι εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην επίμαχη απόφαση και αφορούν την πραγματική μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007 «αρκ[ούν] για να αποδειχθεί ότι η υπόθεση περί διεκδικήσιμου μεριδίου ανερχόμενου στο 7,1 % δεν ήταν η μόνη δυνατή, θέτει δε υπό αμφισβήτηση το βάσιμο της εκτίμησης στην οποία κατέληξε η Επιτροπή με την [επίμαχη] απόφαση».

207

Πράγματι, από το γράμμα των ως άνω σκέψεων της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ερμηνευόμενων υπό το πρίσμα των σκέψεων 242 και 243 της αποφάσεως αυτής, προκύπτει ότι πρόθεση του Γενικού Δικαστηρίου ήταν να υπογραμμίσει ότι διεκδικήσιμο μερίδιο ανώτερο όχι μόνον του 7,1 % αλλά και του απαιτούμενου μεριδίου ήταν δυνατό ακόμη και βάσει των εκτιμήσεων της Επιτροπής που περιλαμβάνονταν στην επίμαχη απόφαση. Επομένως, η Επιτροπή μπορούσε να θεωρήσει ότι το διεκδικήσιμο αυτό μερίδιο ήταν «δυνατό», πλην όμως αυτή επέλεξε να στηριχθεί μόνο στο φύλλο υπολογισμού του 2004. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στην εκτίμηση που παρατίθεται στη σκέψη 254 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφού απέρριψε, με τις σκέψεις 245 έως 251 της αποφάσεως αυτής, τα επιχειρήματα με τα οποία η Επιτροπή αμφισβητεί τη λυσιτέλεια των στοιχείων σχετικά με την πραγματική μεταφορά της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007.

208

Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέβλεψε τη φύση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή ως οικονομετρικού μοντέλου που καθιστά δυνατή την εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό από την αγορά ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, οπότε το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη εφαρμογή του απαιτούμενου βαθμού αποδείξεως

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

209

Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη εφαρμογή του βαθμού αποδείξεως τον οποίο το ίδιο απαίτησε με τη σκέψη 166 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Ειδικότερα, όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 217 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το φύλλο υπολογισμού του 2004, στο οποίο στηρίχθηκε η Επιτροπή για να υπολογίσει το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell, είχε μεγαλύτερη αποδεικτική αξία από τα έγγραφα ή τις δηλώσεις υψηλόβαθμων διευθυντικών στελεχών της Dell, τα οποία επικαλείται η Intel. Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλείται η Intel δεν στερούνται οποιασδήποτε αποδεικτικής αξίας δεν αρκεί για να θέσει υπό αμφισβήτηση τα στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή.

210

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του ως άνω σκέλους του τρίτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

211

Με τη σκέψη 166 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, κατ’ ουσίαν, ότι, όταν η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση επικαλείται περίσταση η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδεικτική αξία των στοιχείων επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή, απόκειται στην εν λόγω επιχείρηση να αποδείξει επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη και τη λυσιτέλεια του γεγονότος που επικαλείται, καθώς και την επιρροή που το γεγονός αυτό ασκεί στην αποδεικτική αξία των επιβαρυντικών γι’ αυτή στοιχείων.

212

Συναφώς, επισημαίνεται ότι οι εκτιμήσεις που διαλαμβάνονται στις σκέψεις 217 και 218 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως αποτελούν απάντηση στο επιχείρημα της Intel, το οποίο παρατίθεται στη σκέψη 215 της αποφάσεως αυτής, ότι, πρώτον, τα έγγραφα που επικαλείται είχαν συνταχθεί από υψηλόβαθμα διευθυντικά στελέχη της Dell, δεύτερον, ότι ο D1 είχε επιβεβαιώσει ενόρκως, στο πλαίσιο της ιδιωτικής διαδικασίας επίλυσης διαφοράς μεταξύ της Intel και της AMD στην πολιτεία του Delaware, το περιεχόμενο του από 10 Νοεμβρίου 2005 ηλεκτρονικού μηνύματός του και, τρίτον, ότι ο D3, άλλο διευθυντικό στέλεχος της Dell, είχε δηλώσει, στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, ότι δεν είχε κανέναν λόγο να διερωτηθεί σχετικά με την ακρίβεια των δηλώσεων του D1.

213

Με τη σκέψη 216 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απάντησε στο συγκεκριμένο αυτό επιχείρημα ότι η αξιοπιστία των απαντήσεων που δίνονται εξ ονόματος μιας επιχειρήσεως, όπως η απάντηση που είχε δώσει η Dell κατά τη διοικητική διαδικασία, στη διάρκεια της οποίας η Dell προσκόμισε το φύλλο υπολογισμού του 2004, υπερβαίνει την αξιοπιστία που ενδεχομένως έχει η απάντηση ενός μέλους του προσωπικού της ή ενός εκ των διευθυνόντων συμβούλων της. Επομένως, υπό το πρίσμα ακριβώς του ανωτέρω γενικού κανόνα αναφέρθηκε το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 217 και 218 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στην υπέρτερη αποδεικτική αξία και στον λεπτομερή και ακριβή χαρακτήρα του φύλλου υπολογισμού του 2004.

214

Εντούτοις, πρώτον, ο εν λόγω γενικός κανόνας δεν επηρεάζει την υποχρέωση της Επιτροπής να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων προκειμένου να εκτιμήσει αν μια παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ μπορεί να αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμον. Η εκτίμηση αυτή επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο διότι, όπως επισημαίνει το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 172 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το φύλλο υπολογισμού του 2004 αποτελούσε, και αυτό, εσωτερικό έγγραφο της Dell, που παρουσίαζε υποθέσεις στις οποίες η σχέση μεταξύ Dell και AMD μπορούσε να μεταβληθεί, με αύξηση της διεισδύσεως της AMD στους διάφορους τομείς δραστηριότητας της Dell.

215

Δεύτερον, από τη λεπτομερή εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 220 έως 256 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν προσέδωσε στα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η Intel μεγαλύτερη αποδεικτική αξία απ’ ό,τι στο φύλλο υπολογισμού του 2004, αλλά ότι, στο πλαίσιο της εκ μέρους του ανέλεγκτης εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων, έκρινε ότι τα στοιχεία αυτά έθεταν υπό αμφισβήτηση, επαρκώς κατά νόμον, το βάσιμο του προσδιορισμού του διεκδικήσιμου μεριδίου στο 7,1 % και όχι σε συγκεκριμένα υψηλότερα επίπεδα, τα οποία, αν είχαν γίνει δεκτά, θα μετέβαλαν το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή κατά τρόπο ευνοϊκό για την Intel. Επιπλέον, με τις σκέψεις 257 έως 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι, όπως επισημάνθηκε με τις σκέψεις 198 και 199 της παρούσας αποφάσεως, η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει ότι οι εκπτώσεις προς την Dell ήταν ικανές να περιορίσουν τον ανταγωνισμό κατά το αρχικό τμήμα της κρίσιμης περιόδου.

216

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή στηρίζει το επιχείρημά της περί μη τηρήσεως του βαθμού αποδείξεως που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο σε αποσπασματική ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

217

Επομένως, το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την Dell και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

218

Έτι επικουρικότερον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία, στήριξε την απόφασή του σε αντιφατικά στοιχεία αιτιολογίας και προσέβαλε τα δικαιώματά της άμυνας.

219

Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, η εκτίμηση που διατυπώνεται με τη σκέψη 239 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι υπήρχε αμφιβολία ως προς το ποσοστό που μπορούσε να χαρακτηριστεί οριστικά ως το ποσοστό του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell και, ειδικότερα, ως προς το ότι το ποσοστό αυτό έπρεπε να καθοριστεί στο 7,1 %, ενέχει παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων. Από τις σκέψεις 204 έως 206 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Intel στήριξε τα επιχειρήματά της κυρίως σε τρία έγγραφα, ήτοι στο ηλεκτρονικό μήνυμα του D1, στο ηλεκτρονικό μήνυμα του D5 και στη δήλωση του I1, καθώς και σε οικονομικές αναλύσεις που στηρίζονταν στα εν λόγω έγγραφα.

220

Όσον αφορά τα δύο πρώτα έγγραφα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, συνάγοντας, με τη σκέψη 233 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, διεκδικήσιμο μερίδιο που μπορούσε να ανέλθει στο 25 % των αναγκών της Dell, προέβη σε σύγχυση των αναγκών που θα μπορούσε να καλύψει η Dell από την AMD στο τέλος περιόδου ενός έτους με τον μέσο όρο των εν λόγω αναγκών καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ωστόσο, είναι αυτονόητο ότι ο μέσος αυτός όρος ήταν κατώτερος του 25 %. Όπως αναγνώρισε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 218 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή ορθώς επικαλέστηκε τον ακριβή και λεπτομερή χαρακτήρα των πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στο φύλλο υπολογισμού του 2004, γεγονός το οποίο δικαιολογούσε τον καθορισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell στο 7,1 %. Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα εκθέτει το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 239 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το γεγονός ότι το ηλεκτρονικό μήνυμα του D1 δικαιολογεί εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell μεταξύ 5,6 % και 10,4 % δεν καθιστά δυνατή την αμφισβήτηση του ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell έπρεπε να καθοριστεί στο 7,1 %. Εξάλλου, ο καθορισμός διεκδικήσιμου μεριδίου βάσει των εγγράφων περί των οποίων έγινε λόγος στη σκέψη 219 της παρούσας αποφάσεως προϋποθέτει την εξέταση υποθέσεων όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και το ποσοστό αυξήσεως της μεταβάσεως από την Intel στην AMD ως προμηθευτή της Dell, ενώ το φύλλο υπολογισμού του 2004 περιείχε όλες τις αναγκαίες προς τον σκοπό αυτόν πληροφορίες. Ωστόσο, τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο του παρείχαν τη δυνατότητα να υπολογίσει το διεκδικήσιμο μερίδιο μόνον υπό τη μορφή εύρους τιμών, ενώ οι ακριβείς και λεπτομερείς πληροφορίες που περιλαμβάνονταν στο φύλλο υπολογισμού του 2004 καθιστούσαν δυνατό τον υπολογισμό συγκεκριμένου αριθμού, όπως αναγνωρίστηκε με τη σκέψη 218 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

221

Όσον αφορά το τρίτο έγγραφο, ήτοι τη δήλωση του I1, η οποία συντάχθηκε στο πλαίσιο της έρευνας και είχε ως σκοπό να απαλλάξει την Intel από κάθε ευθύνη, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο χαρακτήρισε, με τη σκέψη 227 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την αποδεικτική αξία του μικρή, ενώ, με τη σκέψη 230 της αποφάσεως αυτής, επιχείρησε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία του μέσω αντιφατικών στοιχείων αιτιολογίας από τις οποίες προκύπτει παραμόρφωση του περιεχομένου της εν λόγω δηλώσεως. Συγκεκριμένα, στοιχεία μικρής αποδεικτικής αξίας δεν μπορούν να υπερισχύσουν αποδεικτικών στοιχείων με ακριβή και λεπτομερή χαρακτήρα. Το Γενικό Δικαστήριο, χωρίς να θεωρήσει ότι το φύλλο υπολογισμού του 2004 δεν μπορούσε να στηρίξει τα συμπεράσματα που συνήχθησαν με την επίμαχη απόφαση, εφάρμοσε εσφαλμένο κριτήριο, ήτοι αν η τεκμηριωμένη εκτίμηση της Επιτροπής, κατά την οποία το διεκδικήσιμο μερίδιο ανερχόταν στο 7,1 %, ήταν η μόνη δυνατή.

222

Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο της επίμαχης αποφάσεως κατά το μέρος που, με τη σκέψη 247 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι η Επιτροπή χρησιμοποίησε, για την αξιολόγηση του διεκδικήσιμου μεριδίου, τις παρατηρήσεις που συνάγονται από τη μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007. Η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη στοιχεία μεταγενέστερα της παραβάσεως, και, ως εκ τούτου, δεν δέχθηκε ότι το επίμαχο μερίδιο μπορούσε να ανέλθει στο 10,1 % κατά την περίοδο της παράβασης. Το γεγονός ότι η αυξανόμενη ανταγωνιστική πίεση που ασκούσε η AMD, περί της οποίας γίνεται λόγος στην αιτιολογική σκέψη 1243 της επίμαχης αποφάσεως, επέτρεψε τελικώς στην AMD να ανταγωνιστεί για ένα διεκδικήσιμο μερίδιο έως και 10,1 % μεταξύ Οκτωβρίου 2006 και Ιουνίου 2007, σήμαινε κατ’ ανάγκην μικρότερη ανταγωνιστική πίεση κατά την περίοδο της παράβασης. Οι διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 249 έως 251 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως στηρίζονται ομοίως σε παραμόρφωση του περιεχομένου των αιτιολογικών σκέψεων 1245 και 1258 της επίμαχης αποφάσεως, στο μέτρο που βασίζονται στην αρχή ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη στοιχεία που αφορούν την περίοδο μετά την παράβαση προκειμένου να υπολογίσει το διεκδικήσιμο μερίδιο, ενώ δεν έλαβε υπόψη τα στοιχεία που προκύπτουν από τον πίνακα 22. Στη σκέψη 250 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο συγχέει τα ημερολογιακά έτη και τις φορολογικές χρήσεις της Dell, γεγονός το οποίο το οδήγησε στο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι η μεταγενέστερη της παράβασης περίοδος είχε ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

223

Εξάλλου, αντιθέτως προς την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου που διαλαμβάνεται στη σκέψη 263 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ουδεμία αντίφαση διαπιστώνεται μεταξύ, αφενός, της αιτιολογικής σκέψης 1256 της επίμαχης αποφάσεως, κατά την οποία, για τουλάχιστον τέσσερα τρίμηνα της περιόδου της παράβασης, η Intel κατόρθωνε να ικανοποιεί το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και, αφετέρου, των διαπιστώσεων της Επιτροπής στις αιτιολογικές σκέψεις 1281 και 1282 της επίμαχης αποφάσεως, από τις οποίες προκύπτει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγούνταν στην Dell ήταν ικανές να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά καθ’ όλο το διάστημα αυτό. Συγκεκριμένα, ενώ η αιτιολογική σκέψη 1263 της εν λόγω αποφάσεως περιορίζεται στη σύγκριση του απαιτούμενου και του διεκδικήσιμου μεριδίου, η αιτιολογική σκέψη 1281 περιλαμβάνει συνολική εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν ανταγωνιστές από την αγορά, λαμβανομένων επίσης υπόψη παραγόντων ενίσχυσης, τους οποίους η Επιτροπή δεν υποχρεούνταν να προσδιορίσει ποσοτικά και των οποίων η ύπαρξη δεν αμφισβητήθηκε από την Intel. Οι εν λόγω παράγοντες ενίσχυσης, οι οποίοι εντάσσονται στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και είναι κρίσιμοι για την εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν από την αγορά έναν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel, υφίσταντο επίσης κατά τα τέσσερα πρώτα τρίμηνα της παράβασης.

224

Ομοίως, κατά την Επιτροπή, η εκτίμηση που διαλαμβάνεται στη σκέψη 268 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη διεκδικήσιμα μερίδια της τάξεως του 17,3 %, 22,5 % και 24,2 %, τα οποία προέκυπταν επίσης από το φύλλο υπολογισμού του 2004, στηρίζεται σε παραμόρφωση του περιεχομένου της αιτιολογικής σκέψεως 1212 της επίμαχης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, τα ποσοστά στα οποία αναφέρεται το Γενικό Δικαστήριο αφορούν περιόδους μεταγενέστερες της περιόδου η οποία ελήφθη υπόψη για τον υπολογισμό του διεκδικήσιμου μεριδίου, κατά τις οποίες η Dell, έχοντας εξασφαλίσει την αποδοχή της αγοράς για τους εξοπλισμένους με CPU x86 της AMD υπολογιστές της, μπορούσε να αυξήσει το ποσοστό αγορών της των CPU. Το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο χαρακτηρίζει τα υψηλότερα αυτά αριθμητικά στοιχεία ως «διεκδικήσιμο μερίδιο» καταδεικνύει ότι υπέπεσε σε πλάνη κατά το μέρος που έκρινε ότι τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία αναιρούσαν τη διαπίστωση της Επιτροπής περί διεκδικήσιμου μεριδίου 7,1 %.

225

Η παραμόρφωση αυτή του περιεχομένου της επίμαχης αποφάσεως καθιστά πλημμελή την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, με τη σκέψη 270 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής δεν παρέχουν τη δυνατότητα να εξηγηθεί ή να επικυρωθεί εκ των υστέρων η απόκλιση μεταξύ των αποτελεσμάτων τα οποία επισήμανε η Επιτροπή στον πίνακα 22 για τα τέσσερα πρώτα τρίμηνα της κρίσιμης περιόδου και του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε για το σύνολο της περιόδου αυτής και κατά το οποίο η Intel δεν ικανοποίησε το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

226

Τέλος, κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να λάβει υπόψη τις οικονομικές αναλύσεις τις οποίες η Επιτροπή υπέβαλε κατά τη διάρκεια της δίκης και οι οποίες σκοπούσαν στο να αποδειχθεί ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο έπρεπε να υπολογιστεί βάσει των εγγράφων που μνημονεύονται στη σκέψη 219 της παρούσας αποφάσεως, εντούτοις, από τα εν λόγω έγγραφα δεν μπορούσε να συναχθεί ένα διεκδικήσιμο μερίδιο κυμαινόμενο μεταξύ 12,5 % και 17,5 %. Αρνούμενο να ενεργήσει κατά τα ανωτέρω, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε, με τις σκέψεις 235, 236, 252 και 253 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, σε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής.

227

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του σκέλους αυτού του τρίτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

228

Λαμβανομένου υπόψη του εξαιρετικού χαρακτήρα της αιτιάσεως περί παραμορφώσεως των αποδεικτικών στοιχείων, ο αναιρεσείων οφείλει, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 256 ΣΛΕΕ, του άρθρου 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του άρθρου 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, να προσδιορίζει επακριβώς τα στοιχεία τα οποία, κατ’ αυτόν, παραμόρφωσε το Γενικό Δικαστήριο και να καταδεικνύει τα σφάλματα αναλύσεως τα οποία, κατά την εκτίμησή του, οδήγησαν το Γενικό Δικαστήριο στην παραμόρφωση αυτή. Μια τέτοια παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας και να μη χρειάζεται να πραγματοποιηθεί νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, QuaMa Quality Management κατά EUIPO, C‑139/17 P, EU:C:2018:608, σκέψη 34).

229

Επομένως, μολονότι ερμηνεία εγγράφου αντιβαίνουσα στο περιεχόμενό του μπορεί να στοιχειοθετεί παραμόρφωση αποδεικτικών στοιχείων, εντούτοις δεν αρκεί για τη στοιχειοθέτηση αυτής της παραμόρφωσης η απόδειξη ότι το έγγραφο θα μπορούσε να τύχει διαφορετικής ερμηνείας από εκείνη που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο. Είναι αναγκαίο για τον σκοπό αυτό να αποδειχθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη προδήλως τα όρια μιας εύλογης εκτίμησης του εγγράφου αυτού, ιδίως επειδή προέβη σε ερμηνεία του εν λόγω εγγράφου αντιβαίνουσα στο γράμμα του (αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2021, Dalli κατά Επιτροπής, C‑615/19 P, EU:C:2021:133, σκέψη 139, και της 23ης Μαρτίου 2023, PV κατά Επιτροπής, C‑640/20 P, EU:C:2023:232, σκέψη 134).

230

Υπενθυμίζεται ότι τα χωρία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που εφαρμόστηκε στην Dell περιλαμβάνουν ένα τμήμα που αφορά την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου (σκέψεις 171 έως 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως), ένα τμήμα που αφορά έναν εναλλακτικό υπολογισμό στον οποίο προέβη η Επιτροπή προκειμένου να επιβεβαιώσει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις που είχαν χορηγηθεί στην Dell ήταν ικανές να εκτοπίσουν από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή (σκέψεις 272 έως 276 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως) και ένα τμήμα που αφορά τη συνεκτίμηση ορισμένων παραγόντων οι οποίοι, αν είχαν περιληφθεί στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, θα ενίσχυαν, κατά την επίμαχη απόφαση, την εκτιμώμενη ικανότητα των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Αυτοί οι παράγοντες ενίσχυσης συνίστανται, πρώτον, στο ότι η Dell θεωρούσε σαφώς ότι κάθε απώλεια γι’ αυτήν των επίμαχων εκπτώσεων θα συνοδευόταν και από αύξηση των εκπτώσεων που χορηγούσε η Intel στους OEM που ήταν ανταγωνιστές της Dell και, δεύτερον, στο ότι η εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Dell αγόραζε από την Intel και άλλα προϊόντα πλην των μικροεπεξεργαστών CPU x86, ιδίως ολοκληρωμένα κυκλώματα (σκέψεις 177 και 277 έως 282 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).

231

Το τμήμα που αφορά την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell περιλαμβάνει τρία επιμέρους τμήματα. Το πρώτο τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει τις σκέψεις 189 έως 201 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφορά τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με την αρχή της ασφάλειας δικαίου, τα οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε. Το δεύτερο τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει τις σκέψεις 202 έως 256 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφορά τα επιχειρήματα με τα οποία η Intel αμφισβητεί το διεκδικήσιμο μερίδιο του 7,1 % που δέχθηκε η Επιτροπή και τα οποία το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε. Το τρίτο τμήμα, που περιλαμβάνει τις σκέψεις 257 έως 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αφορά τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με το αρχικό τμήμα της περιόδου διάρκειας της παράβασης, από τον Δεκέμβριο του 2002 έως τον Οκτώβριο του 2003, τα οποία το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε ως εκ περισσού και ομοίως δέχθηκε.

232

Όσον αφορά το σκέλος σχετικά με τον εναλλακτικό υπολογισμό στον οποίο προέβη η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, με τη σκέψη 276 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο υπολογισμός αυτός δεν αποδεικνύει ότι οι εκπτωτικές πρακτικές της Intel μπορούσαν να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου παραβάσεως.

233

Όσον αφορά το τμήμα που αφορά τους παράγοντες ενίσχυσης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 282 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι οι παράγοντες αυτοί είχαν περιληφθεί στην επίμαχη απόφαση ως στοιχεία ικανά να ενισχύσουν την κύρια εκτίμηση σχετικά με την πρόκληση αποτελέσματος εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά λόγω των επίμαχων εκπτώσεων και ότι οι παράγοντες αυτοί δεν αναλύθηκαν επαρκώς από την Επιτροπή όσον αφορά την επιρροή που άσκησαν στην εκτίμηση της ικανότητας των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Επομένως, κατά τη σκέψη αυτήν της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η συνεκτίμησή τους δεν μπορούσε να ελεγχθεί δεόντως από το Γενικό Δικαστήριο ούτε μπορούσε να υποκαταστήσει την κύρια ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με την ικανότητα των εκπτώσεων της Intel προς την Dell να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

234

Τα επιχειρήματα που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη της αιτιάσεως περί παραμορφώσεως των αποδεικτικών στοιχείων αφορούν τα δύο τελευταία επιμέρους τμήματα του τμήματος της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως το οποίο αφορά την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell, καθώς και τους παράγοντες ενίσχυσης (βλ. σκέψεις 231 και 233 της παρούσας αποφάσεως).

235

Συναφώς, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 203 και 240 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε σε δύο στάδια τα επιχειρήματα που προέβαλε η Intel προκειμένου να αμφισβητήσει το διεκδικήσιμο μερίδιο του 7,1 % που δέχθηκε η Επιτροπή όσον αφορά την Dell. Κατά πρώτον, με τις σκέψεις 203 έως 239 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία είχε στηριχθεί η Intel για να αμφισβητήσει το εν λόγω μερίδιο και, κατά δεύτερον, με τις σκέψεις 240 έως 255 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με την πραγματική μεταφορά της ζήτησης της Dell προς την AMD κατά τα έτη 2006 και 2007.

236

Στο πλαίσιο αυτό, πρώτον, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του ηλεκτρονικού μηνύματος του D1 ή του D5, συγχέοντας τη σε όγκο μεταφορά των αναγκών της Dell προς την AMD, στο τέλος μιας περιόδου ενός έτους, με το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell, στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, από τις σκέψεις 204, 233 και 234 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ, αφενός, της έννοιας της μεταφοράς ενός όγκου αγορών CPU x86 από την Intel προς την AMD και, αφετέρου, του διεκδικήσιμου μεριδίου. Ειδικότερα, στις ανωτέρω σκέψεις, το Γενικό Δικαστήριο εκθέτει ότι η προβολή μεταφοράς του 25 % ενός τέτοιου όγκου μπορούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των διαδίκων, να ισοδυναμεί με διεκδικήσιμο μερίδιο κυμαινόμενο μεταξύ 12,5 % και 17,5 %, συγκρίνει δε την εν λόγω σε όγκο μεταφορά με το 7 % που έλαβε υπόψη η Επιτροπή για να αποδείξει ότι το διεκδικήσιμο μερίδιο ανερχόταν σε 7,1 %. Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, υπό το πρόσχημα του ισχυρισμού περί παραμορφώσεως, η Επιτροπή επιχειρεί, στην πραγματικότητα, επικαλούμενη την υψηλή αποδεικτική αξία του φύλλου υπολογισμού του 2004 σε σχέση με το ηλεκτρονικό μήνυμα του D1, να επιτύχει νέα εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων από το Δικαστήριο. Επομένως, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.

237

Δεύτερον, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής σχετικά με τη δήλωση του I1, από τη σκέψη 233 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η δήλωση αυτή ήταν ένα μόνον από τα τέσσερα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να κρίνει, με την ίδια σκέψη, ότι η μεταφορά της ζήτησης από την Dell στην AMD μπορούσε να αφορά ποσοστό έως και 25 % του όγκου των CPU x86, και όχι 7 % όπως προέκυπτε από το φύλλο υπολογισμού του 2004. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν αναφέρει επακριβώς τα στοιχεία που παραμόρφωσε το Γενικό Δικαστήριο. Υπό τις συνθήκες αυτές, το εν λόγω επιχείρημα δεν στηρίζεται, στην πραγματικότητα, σε παραμόρφωση της δηλώσεως του I1, υπό την έννοια που εκτίθεται στις σκέψεις 228 και 229 της παρούσας αποφάσεως, αλλά αποσκοπεί, αντιθέτως, σε νέα εκτίμηση από το Δικαστήριο του εν λόγω αποδεικτικού στοιχείου και της σημασίας του μεταξύ του συνόλου των αποδεικτικών στοιχείων που εξέτασε το Γενικό Δικαστήριο, με αποτέλεσμα να πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.

238

Όσον αφορά, τρίτον, τα επιχειρήματα της Επιτροπής ότι οι διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου, με τις σκέψεις 247 έως 251 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με τη συνεκτίμηση των στοιχείων που συνάγονται από την πραγματική μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD κατά τη διάρκεια των ετών 2006 και 2007, ήτοι σε χρόνο μεταγενέστερο της περιόδου της παράβασης, η οποία έληξε τον Δεκέμβριο του 2005, ενέχουν παραμόρφωση του περιεχομένου της επίμαχης αποφάσεως, επισημαίνονται τα ακόλουθα.

239

Με τις σκέψεις 247 και 248 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να στηριχθεί στην κρισιμότητα των στοιχείων που συνάγονται από τη μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007 για να αντικρούσει τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με την αφετηρία του χρονικού ορίζοντα ενός έτους στο πλαίσιο του υπολογισμού του διεκδικήσιμου μεριδίου, συγχρόνως δε αμφισβήτησε την κρισιμότητα των εν λόγω στοιχείων για την εκτίμηση του ακριβούς ποσοστού του διεκδικήσιμου μεριδίου. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο, υιοθετώντας την εν λόγω θέση αρχής, η οποία επικρίνει την εκ μέρους της Επιτροπής επιλεκτική χρήση των αποδεικτικών στοιχείων, δεν έκρινε ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο είχε χρησιμοποιήσει, για την εκτίμηση του διεκδικήσιμου μεριδίου, τις παρατηρήσεις που συνάγονταν από τη μεταφορά μέρους της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007.

240

Εξάλλου, με τη σκέψη 249 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα που προέβαλε η Επιτροπή με τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της επί της αναπομπής, ότι η σημασία της πραγματικής μεταφοράς της ζήτησης της Dell προς την AMD το 2006 και το 2007 έπρεπε να σχετικοποιηθεί λόγω της αύξησης των επίμαχων εκπτώσεων που είχε χορηγήσει η Intel κατά την περίοδο αυτή. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή δεν είχε αναπροσαρμόσει το διεκδικήσιμο μερίδιο που δέχθηκε με την αιτιολογική σκέψη 1245 της επίμαχης αποφάσεως, το οποίο υπολογίστηκε σε ποσοστό μεταξύ 8,2 % και 10,1 %, προκειμένου να λάβει υπόψη το ανωτέρω στοιχείο. Από τη σκέψη αυτήν της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή είχε δεχθεί ποσοστά διεκδικήσιμου μεριδίου που καθορίστηκαν μεταξύ 8,2 % και 10,1 % κατά την περίοδο της παράβασης. Το Γενικό Δικαστήριο απλώς επισημαίνει ότι, αν η Επιτροπή θεωρούσε ότι ένας συγκεκριμένος παράγοντας επηρέαζε την αξιοπιστία των ποσοστών που μνημονεύονται στην αιτιολογική σκέψη 1245 της επίμαχης αποφάσεως, θα έπρεπε να τα αναπροσαρμόσει προκειμένου να λάβει υπόψη τον παράγοντα αυτόν.

241

Με τη σκέψη 250 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρεται σε ένα άλλο επιχείρημα, το οποίο προέβαλε η Επιτροπή με τις συμπληρωματικές παρατηρήσεις της επί της αναπομπής, ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή «συμπεριέλαβε» τα πραγματικά μερίδια αγοράς της AMD στις αγορές της Dell το 2006 και το 2007 και ότι τα αποτελέσματα των υπολογισμών αυτών επιβεβαιώνουν τις διαπιστώσεις της επίμαχης αποφάσεως «όσον αφορά το χρονικό διάστημα που έληξε το 2005». Συναφώς, με τη σκέψη 251 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε αναπροσαρμογή του διεκδικήσιμου μεριδίου που ελήφθη υπόψη για το έτος 2005 βάσει των υπολογισμών που πραγματοποιήθηκαν με την αιτιολογική σκέψη 1245 της επίμαχης αποφάσεως, οι οποίοι αφορούν περίοδο μεταγενέστερη της παράβασης. Ελλείψει τέτοιας αναπροσαρμογής, δεν είναι, πράγματι, δυνατό να υποστηριχθεί ότι τα αποτελέσματα των υπολογισμών που πραγματοποιήθηκαν με την επίμαχη απόφαση επιβεβαίωναν τις διαπιστώσεις της εν λόγω αποφάσεως σχετικά με την περίοδο της παράβασης, κατά μείζονα λόγο διότι εμφανίζουν ένα υψηλό διεκδικήσιμο μερίδιο, το οποίο μάλλον θέτει υπό αμφισβήτηση τις διαπιστώσεις αυτές.

242

Από τις εκτιμήσεις αυτές προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς διέκρινε μεταξύ των στοιχείων του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή που αφορούσαν την περίοδο της παράβασης και εκείνων που αφορούσαν το μεταγενέστερο της παράβασης διάστημα, τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στο κριτήριο αυτό. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, απαντώντας στα επιχειρήματα της Intel, το βάσιμο των εκτιμήσεων της Επιτροπής σχετικά με τη σημασία των στοιχείων που αφορούσαν τη μεταγενέστερη της παράβασης περίοδο, χωρίς να παραμορφώσει το περιεχόμενο των κρίσιμων αιτιολογικών σκέψεων της επίμαχης αποφάσεως.

243

Εξάλλου, δεν είναι δυνατό να ευδοκιμήσουν τα επιχειρήματα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο προσέβαλε τα δικαιώματά της άμυνας αρνούμενο, με τις σκέψεις 236 και 253 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, να λάβει υπόψη τις συμπληρωματικές αναλύσεις που μνημονεύονται στις σκέψεις 235 και 252 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και τις οποίες η Επιτροπή προσκόμισε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της δίκης, προκειμένου να αντικρούσει τα αποδεικτικά στοιχεία που η Intel φέρεται να υπέβαλε για πρώτη φορά κατά την ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασία. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 156 έως 161 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη στοιχεία τα οποία η Intel προσκόμισε για πρώτη φορά κατά την ενώπιόν του διαδικασία, με συνέπεια τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή προς στήριξη αυτού του λόγου αναιρέσεως να στηρίζονται, εν πάση περιπτώσει, σε εσφαλμένη παραδοχή.

244

Λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων που διαλαμβάνονται στις σκέψεις 235 έως 243 της παρούσας αποφάσεως, πρέπει να απορριφθούν ως αλυσιτελή τα επιχειρήματα της Επιτροπής σχετικά με την εκτίμηση στην οποία προέβη, ως εκ περισσού, το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 257 έως 271 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όσον αφορά την ανάλυση του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell σχετικά με το αρχικό τμήμα της περιόδου κατά την οποία διήρκεσε η παράβαση, μεταξύ των μηνών Δεκεμβρίου του 2002 και Οκτωβρίου του 2003. Συγκεκριμένα, όπως διευκρινίζεται με τη σκέψη 257 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο προέβη στην εκτίμηση αυτή μολονότι το συμπέρασμα, στο οποίο είχε καταλήξει με τη σκέψη 256 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και κατά το οποίο η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει επαρκώς κατά νόμον το βάσιμο της αξιολόγησης του διεκδικήσιμου μεριδίου της Dell που πραγματοποιήθηκε με την επίμαχη απόφαση, αναιρούσε ήδη αφ’ εαυτού την εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμηση του εν λόγω διεκδικήσιμου μεριδίου.

245

Τέλος, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέρος που απαίτησε να προσδιοριστούν με αριθμητικά στοιχεία οι παράγοντες ενίσχυσης τους οποίους είχε επικαλεστεί η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να προκαλέσουν τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel, στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία των σκέψεων 278 έως 282 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Από τις σκέψεις αυτές προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την ανάλυση που είχε πραγματοποιηθεί με την επίμαχη απόφαση σχετικά με τη μεταφορά των χορηγηθεισών προς την Dell επίμαχων εκπτώσεων προς έναν από τους ανταγωνιστές της και την απώλεια των εν λόγω εκπτώσεων στο πλαίσιο της αγοράς ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για τον λόγο ότι, ελλείψει σχετικής εκτίμησης με αριθμητικά στοιχεία, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να ελέγξει δεόντως αν οι δύο αυτοί παράγοντες ενίσχυσης ήταν ικανοί να εξαλείψουν τις ελλείψεις που προέκυψαν από τα σφάλματα που ενείχε το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σχετικά με το διεκδικήσιμο μερίδιο της Dell ή να αποδείξουν την ικανότητα των εν λόγω εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε όχι ότι οι παράγοντες ενίσχυσης έπρεπε να υπολογιστούν αριθμητικώς με ακρίβεια σε κάθε περίπτωση, αλλά ότι, αν επρόκειτο να υποκαταστήσουν την κύρια ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην Dell να προκαλέσουν εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel, η εξέταση των εν λόγω παραγόντων έπρεπε να είναι τέτοια ώστε να αποδεικνύει την ικανότητα αυτή.

246

Επομένως, το τρίτο σκέλος πρέπει να απορριφθεί, όπως και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.

Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την HP

247

Ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει δύο σκέλη.

Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την HP

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

248

Κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που έκρινε, με τις σκέψεις 319 και 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι από τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου της HP δεν μπορούσε να συναχθεί ότι οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν σε αυτήν ήταν ικανές να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003.

249

Συναφώς, πρώτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένο βαθμό αποδείξεως με συνέπεια, όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την HP, οι σκέψεις 292 έως 320 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως να ενέχουν έλλειψη νομιμότητας. Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, με τη σκέψη 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει ότι, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP ήταν ικανές να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού.

250

Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο δεν αμφισβήτησε ότι η επίμαχη απόφαση ανέφερε επίσης το απαιτούμενο μερίδιο για την περίοδο μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Σεπτεμβρίου του 2003. Ωστόσο, με τις σκέψεις 304 και 305 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επέκρινε το γεγονός ότι, προκειμένου να καθορίσει το μερίδιο αυτό, η Επιτροπή στηρίχθηκε σε αριθμητικά στοιχεία αντλούμενα από το άθροισμα ή τον αριθμητικό μέσο όρο των αριθμητικών στοιχείων που αφορούσαν μόνον τρία τρίμηνα, ήτοι το τέταρτο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2003 καθώς και το πρώτο και το δεύτερο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2004. Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία, ωστόσο, ήταν αρκούντως αντιπροσωπευτικά για το σύνολο της περιόδου που κάλυπτε η πρώτη συμφωνία μεταξύ Intel και HP, η οποία ίσχυσε μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2004 (στο εξής: συμφωνία HPA1), και για τον λόγο αυτόν η Επιτροπή στηρίχθηκε στα εν λόγω στοιχεία.

251

Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο επέκρινε την επιλογή από την Επιτροπή μιας οικονομικής παραμέτρου, εν προκειμένω της περιόδου αναφοράς που επελέγη για τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου. Ωστόσο, η οικονομική αυτή παράμετρος δεν αποτελεί πραγματικό ζήτημα, αλλά πτυχή μιας σύνθετης οικονομικής εκτίμησης, ως προς την οποία η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια, οπότε ο έλεγχος του Δικαστηρίου πρέπει να περιορίζεται στην εξακρίβωση της ενδεχόμενης υπάρξεως πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως, όπως είναι η χρησιμοποίηση από την Επιτροπή μιας παράνομης μεθόδου. Πάντως, η Intel δεν επικαλέστηκε εναλλακτικό υπολογισμό όσον αφορά τα επίμαχα τρίμηνα, δεδομένου ότι η προσέγγιση της Επιτροπής ήταν, εν πάση περιπτώσει, ευνοϊκή για αυτήν. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε την εκτίμηση της Επιτροπής με τη δική του.

252

Επιπροσθέτως, η μεθοδολογική επιλογή της Επιτροπής για τον καθορισμό της εν λόγω περιόδου αναφοράς στηρίχθηκε σε μια έμμεση αιτιολογία, η οποία προκύπτει, αφενός, από το γεγονός ότι στον πίνακα 35 της επίμαχης αποφάσεως το απαιτούμενο μερίδιο καλύπτει ολόκληρη τη διάρκεια της συμφωνίας HPA1 και, αφετέρου, από το γεγονός ότι, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 346 της επίμαχης αποφάσεως, ο πλέον καθοριστικός παράγοντας, ήτοι το ύψος των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP, παρέμεινε αμετάβλητος καθ’ όλη τη διάρκεια της εν λόγω συμφωνίας, όπερ η Intel δεν αμφισβήτησε.

253

Δεύτερον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέτρο που αρνήθηκε να λάβει υπόψη, αφενός, το γεγονός ότι η Intel δεν είχε αμφισβητήσει, κατά τη διοικητική διαδικασία, τα χρονικά διαστήματα που είχε χρησιμοποιήσει η Επιτροπή, στην ανακοίνωση αιτιάσεων, για τους υπολογισμούς της και, αφετέρου, ότι η Intel είχε η ίδια χρησιμοποιήσει τα χρονικά αυτά διαστήματα για τους δικούς της υπολογισμούς, τους οποίους υπέβαλε στην Επιτροπή κατά τη διοικητική διαδικασία.

254

Τρίτον, κατά την Επιτροπή, ακόμη και αν υποτεθεί ότι είναι βάσιμη η εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτέλεσμα εκτοπισμού ανταγωνιστών από την αγορά κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Σεπτεμβρίου του 2003, τούτο δεν δικαιολογεί την εκτίμηση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι το σφάλμα αυτό βαρύνει το σύνολο της ανάλυσης σύμφωνα με την οποία οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP ήταν ικανές να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, το οποίο περιλαμβάνει το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο του 2004 έως τον Μάιο του 2005, που καλύπτεται από τη δεύτερη συμφωνία μεταξύ Intel και HP (στο εξής: συμφωνία HPA2). Αντιθέτως, όπως δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή θα μπορούσε να θεωρηθεί ως πειστικό για το διάστημα από τον Οκτώβριο του 2003 έως τον Μάιο του 2005.

255

Τέταρτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, με τη σκέψη 334 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επίμαχη απόφαση δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένη όσον αφορά τους παράγοντες ενίσχυσης, αναφέρθηκε κατ’ ανάγκην στους δύο παράγοντες ενίσχυσης οι οποίοι ελήφθησαν υπόψη στην επίμαχη απόφαση και μνημονεύονται στη σκέψη 321 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ήτοι στη χρησιμοποίηση από την Επιτροπή των ευνοϊκότερων για την Intel αριθμητικών στοιχείων και στον κίνδυνο μεταφοράς των επίμαχων εκπτώσεων οι οποίες προορίζονταν αρχικά για την HP προς έναν από τους ανταγωνιστές της. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως μόνον σε σχέση με τον δεύτερο από τους ανωτέρω παράγοντες, με αποτέλεσμα η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση να μην είναι αιτιολογημένη, έστω εμμέσως, σε σχέση με τον πρώτο από τους εν λόγω παράγοντες. Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας με τις σκέψεις 328, 331 και 334 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι η επίμαχη απόφαση δεν ήταν επαρκώς κατά νόμον αιτιολογημένη όσον αφορά τον δεύτερο παράγοντα ενίσχυσης, υπέπεσε ομοίως σε πλάνη περί το δίκαιο. Συναφώς, η Επιτροπή παρατηρεί, μεταξύ άλλων, ότι το Γενικό Δικαστήριο στην πραγματικότητα απαίτησε από αυτή να προχωρήσει πέραν της εκτιμήσεως της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν έναν ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel και να προσδιορίσει αριθμητικώς τα αποτελέσματα εκτοπισμού από την αγορά, τούτο δε με αναφορά σε ένα στοιχείο ξένο προς τις παραμέτρους του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και υποθετικό. Επομένως, κατά την Επιτροπή, ακόμη και αν ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι η επίμαχη απόφαση δεν αποδείκνυε την ύπαρξη αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελέσματος εκτοπισμού για το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Σεπτέμβριο του 2003, το γενικό συμπέρασμα που διατυπώνεται στη σκέψη 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως είναι εσφαλμένο.

256

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο των επιχειρημάτων της Επιτροπής.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

257

Το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε το πραγματικό πλαίσιο των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP με τις σκέψεις 288 και 289 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η Intel είχε συνάψει με την HP, για το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Μάιο του 2005, δύο διαδοχικές συμφωνίες με αντικείμενο τον εξοπλισμό με CPU x86 επιτραπέζιων υπολογιστών επαγγελματικής χρήσης. Η πρώτη από τις ως άνω συμφωνίες, ήτοι η συμφωνία HPA1, κάλυπτε το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Μάιο του 2004 και η δεύτερη, ήτοι η συμφωνία HPA2, κάλυπτε το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο του 2004 έως τον Μάιο του 2005. Η χορήγηση των εκπτώσεων που προβλέπονταν στις εν λόγω συμφωνίες τελούσε υπό τη σιωπηρή προϋπόθεση ότι η HP θα κάλυπτε το 95 % τουλάχιστον των αναγκών της σε CPU x86 από την Intel προκειμένου να εξοπλίσει τους προοριζόμενους για επαγγελματική χρήση επιτραπέζιους υπολογιστές της. Κατά τη σκέψη 288 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία παραπέμπει, συναφώς, στην αιτιολογική σκέψη 1406 της επίμαχης αποφάσεως, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα, βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, ότι οι εκπτώσεις αυτές ήταν ικανές να έχουν αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά.

258

Κατά τις σκέψεις 298, 299, 303 και 321 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το συμπέρασμα αυτό στηρίζεται, αφενός, σε σύγκριση μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου και, αφετέρου, σε δύο παράγοντες ενίσχυσης. Οι παράγοντες ενίσχυσης ήταν, πρώτον, ότι η Επιτροπή είχε χρησιμοποιήσει τα ευνοϊκότερα για την Intel αριθμητικά στοιχεία και, δεύτερον, ότι, σε περίπτωση μεταφοράς από την HP των αγορών της CPU x86 προς την AMD, η Intel θα μπορούσε με τη σειρά της να μεταφέρει τις εκπτώσεις που προορίζονταν αρχικώς για την HP προς άλλον ανταγωνιστή της τελευταίας, όπως η Dell.

259

Από τη σκέψη 299 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, κατά την επίμαχη απόφαση, το διεκδικήσιμο μερίδιο της HP είχε καθοριστεί από την Επιτροπή στο 7 %.

260

Όσον αφορά το απαιτούμενο μερίδιο, αυτό εμφαίνεται στον πίνακα 34, που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 1334 της επίμαχης αποφάσεως (στο εξής: πίνακας 34), στον οποίο παραπέμπει η σκέψη 303 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Στην τελευταία στήλη του εν λόγω πίνακα αναφέρεται ότι, για την περίοδο μεταξύ του τρίτου τριμήνου του φορολογικού έτους 2003 και του τρίτου τριμήνου του φορολογικού έτους 2006, το απαιτούμενο μερίδιο κυμαινόταν μεταξύ 9,7 %, που είναι η αξία που υπολογίστηκε για το τέταρτο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2003, και 18,9 %, που είναι η αξία που υπολογίστηκε για το πρώτο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2005. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εκτίμησε, με την αιτιολογική σκέψη 1387 της επίμαχης αποφάσεως, στην οποία παραπέμπει η σκέψη 298 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το απαιτούμενο μερίδιο υπερέβαινε το διεκδικήσιμο μερίδιο για το σύνολο της περιόδου της παράβασης.

261

Επιπλέον, ο πίνακας 35, ο οποίος περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 1337 της επίμαχης αποφάσεως, στον οποίο παραπέμπει η σκέψη 292 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καταδεικνύει, κατά την εν λόγω αιτιολογική σκέψη, την ορθότητα του συμπεράσματος της Επιτροπής και παρουσιάζεται κατά τρόπο που υποδηλώνει ότι καλύπτει το σύνολο της περιόδου που καλύπτεται από τη συμφωνία HPA1. Ο πίνακας αυτός αναφέρεται σε ένα απαιτούμενο μερίδιο 10,6 % για την περίοδο που καλύπτει η συμφωνία HPA1.

262

Από τη σκέψη 291 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Intel προσήψε στην Επιτροπή ότι υπέπεσε, μεταξύ άλλων, σε τέσσερα σφάλματα, εκ των οποίων το πρώτο αφορούσε το διεκδικήσιμο μερίδιο, το δεύτερο αφορούσε το ποσό που αντιστοιχούσε στο μερίδιο των υπό όρους εκπτώσεων, το τρίτο αφορούσε την υπό εξέταση περίοδο της παράβασης και το τέταρτο αφορούσε τους παράγοντες ενίσχυσης που ελήφθησαν υπόψη. Το Γενικό Δικαστήριο, κατά την ανάλυσή του, επικεντρώθηκε στο τρίτο και το τέταρτο σφάλμα.

263

Όσον αφορά την υπό εξέταση περίοδο της παράβασης, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, με τη σκέψη 303 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο πίνακας 34 κάλυπτε το χρονικό διάστημα από το τέταρτο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2003 έως το τρίτο τρίμηνο του φορολογικού έτους 2005, οπότε δεν περιείχε κανένα στοιχείο για τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2002 καθώς και για τα τρία πρώτα τρίμηνα του φορολογικού έτους 2003.

264

Ομοίως, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε με τη σκέψη 304 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι τα αριθμητικά στοιχεία για τη συμφωνία HPA1 που περιλαμβάνονται στην πρώτη σειρά του πίνακα 35 προκύπτουν από το άθροισμα ή τον αριθμητικό μέσο όρο των αριθμητικών στοιχείων που περιέχονται στις τρεις πρώτες σειρές του πίνακα 34. Το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε τις λεπτομέρειες στις οποίες στηρίζεται η ανωτέρω εκτίμηση στη σκέψη 305 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προσθέτοντας, με τη σκέψη 306 της αποφάσεως αυτής, ότι η Επιτροπή δεν είχε υποστηρίξει ότι η ανωτέρω μαθηματική σχέση οφείλεται σε σύμπτωση ή ότι οι διάφορες τιμές που προσδιορίστηκαν είναι πανομοιότυπες για τα τρία ελλείποντα τρίμηνα καθώς και για τα τρία επόμενα τρίμηνα.

265

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε με τη σκέψη 307 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ότι οι μήνες Νοέμβριος και Δεκέμβριος του 2002 καθώς και τα τρία πρώτα τρίμηνα του φορολογικού έτους 2003 όντως δεν είχαν ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή κατά τους υπολογισμούς που οδήγησαν στα αριθμητικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα 35. Με την ίδια σκέψη το Γενικό Δικαστήριο προσέθεσε ότι ο υπολογισμός του απαιτούμενου μεριδίου κατά τη διάρκεια της συμφωνίας HPA1, ο οποίος οδήγησε στα αποτελέσματα των πινάκων 34 και 35, δεν κάλυπτε το σύνολο του διαστήματος μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, για το οποίο η Επιτροπή είχε εκτιμήσει ότι μπορούσε να αποδείξει ότι οι εκπτώσεις που χορήγησε η Intel στην HP είχαν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά.

266

Με τις σκέψεις 308 έως 320 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα που η Επιτροπή άντλησε, πρώτον, από το ότι το αποτέλεσμα ενός υπολογισμού σε τριμηνιαία βάση δεν διαφέρει ουσιωδώς από το αποτέλεσμα του συνολικού υπολογισμού που φέρεται ότι πραγματοποιήθηκε και, δεύτερον, από παραπομπές σε ένα παράρτημα του υπομνήματος αντικρούσεως και σε ένα παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως.

267

Όσον αφορά τα επιχειρήματα της Επιτροπής ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή προϋποθέτει σύνθετες οικονομικές εκτιμήσεις, ως προς τις οποίες το εν λόγω θεσμικό όργανο διαθέτει διακριτική ευχέρεια την οποία το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να σεβαστεί, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή εφάρμοσε το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, προκειμένου να αποδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel.

268

Όπως εκθέτει, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας με τα σημεία 83 έως 85 των προτάσεών της, ο υπολογισμός του απαιτούμενου μεριδίου συνεπάγεται μεθοδολογικές επιλογές στις οποίες οφείλει να προβεί η Επιτροπή κατά τρόπον ώστε να διασφαλίσει ότι τα συμπεράσματά της στηρίζονται σε όλα τα πραγματικά ακριβή, αξιόπιστα και συνεκτικά στοιχεία που απαιτούνται προς τούτο. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή μπορούσε να αναλύσει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στην HP να εκτοπίσουν έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή σε τριμηνιαία βάση, για μια περίοδο η οποία εκτεινόταν από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Μάιο του 2005. Τούτου λεχθέντος, ελλείψει άλλου λόγου του οποίου επίκληση να γίνεται με την επίμαχη απόφαση προκειμένου να αποδειχθεί η ανωτέρω ικανότητα, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή πρέπει να μπορεί να στηρίξει λυσιτελώς το συμπέρασμα ότι οι εν λόγω εκπτώσεις έχουν τέτοια ικανότητα για το σύνολο αυτής της περιόδου.

269

Πάντως, πρώτον, η Επιτροπή δεν υποστηρίζει ότι οι πραγματικές διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου, οι οποίες εμπίπτουν στην κυριαρχική εκτίμησή του και κατά τις οποίες, αφενός, ο πίνακας 34, που αφορά τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου, δεν καλύπτει την περίοδο μέχρι τις αρχές του τετάρτου τριμήνου του φορολογικού έτους 2004 και, αφετέρου, ο πίνακας 35, παρά την αναφορά στη συμφωνία HPA1, ενέχει το ίδιο κενό, προέρχονται από οποιαδήποτε παραμόρφωση αποδεικτικών στοιχείων ή της ίδιας της επίμαχης αποφάσεως.

270

Δεύτερον, όπως εκθέτει, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας με τα σημεία 91 και 92 των προτάσεών της, μολονότι η χρήση του μηχανισμού του υπολογισμού κατά προβολή δεν αποτελεί καταρχήν απαγορευμένη επιλογή, στο μέτρο που ο μηχανισμός αυτός αποσκοπεί στη συναγωγή άγνωστου στοιχείου από δεδομένα τα οποία είναι γνωστά, εντούτοις, πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένη λογική ακολουθία, η οποία καθορίζεται και διευκρινίζεται από το μέρος που φέρει το βάρος αποδείξεως, εν προκειμένω την Επιτροπή.

271

Ωστόσο, η Επιτροπή δεν υποστηρίζει, ούτε τούτο προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι επικαλέστηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα των στοιχείων που αφορούν το χρονικό διάστημα μετά το τρίτο φορολογικό τρίμηνο του 2003 προκειμένου να δικαιολογήσει την προβολή τους στο τμήμα της περιόδου της παράβασης που εκτείνεται μέχρι τη λήξη του τριμήνου αυτού και, ακόμη λιγότερο, ότι ο αντιπροσωπευτικός αυτός χαρακτήρας προκύπτει από την επίμαχη απόφαση. Αντιθέτως, η υποσημείωση 1658 που μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 1337 της επίμαχης αποφάσεως, στην οποία παραπέμπουν οι σκέψεις 292 και 297 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αναφέρει ότι η υπό εξέταση περίοδος δεν συμπίπτει απολύτως με τη διάρκεια των επίμαχων συμφωνιών διότι, όσον αφορά τη συμφωνία HPA1, τα αριθμητικά στοιχεία που προσκόμισε η HP δεν κάλυπταν ολόκληρη τη διάρκεια της εν λόγω συμφωνίας. Η αναφορά αυτή αποκλείει, εξάλλου, το ενδεχόμενο να θεωρηθεί ότι η επίμαχη απόφαση περιέχει έμμεση αιτιολογία ως προς τον αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα των στοιχείων που αφορούν την περίοδο μετά το τρίτο φορολογικό τρίμηνο του 2003, η οποία θα μπορούσε να δικαιολογήσει τον κατά προβολή υπολογισμό. Κατά τα λοιπά, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν αμφισβητεί την εκτίμηση που διαλαμβάνεται στη σκέψη 306 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και η οποία εκτίθεται στη σκέψη 264 της παρούσας αποφάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά το μέρος που έκρινε, με τη σκέψη 307 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν έλαβε όντως υπόψη τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2002 καθώς και τα τρία πρώτα τρίμηνα του φορολογικού έτους 2003.

272

Τρίτον, με τη σκέψη 318 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, ως εκ περισσού, τους υπολογισμούς που είχε υποβάλει η Επιτροπή στο παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως, προκειμένου να αποδείξει ότι τα αποτελέσματα σχετικά με το απαιτούμενο μερίδιο της HP θα ήταν τα ίδια για τους δύο μήνες και τα τρία ελλείποντα τρίμηνα με εκείνα τα οποία αφορούσαν το εν λόγω μερίδιο για τα τρίμηνα που είχε πράγματι λάβει υπόψη η Επιτροπή. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνυόταν η ακρίβεια της υπόθεσης που προέβαλε η Επιτροπή ότι, λόγω της σταθερότητας των εκπτώσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλυπτόταν από τη συμφωνία HPA1, τα αποτελέσματα του απαιτούμενου μεριδίου για την τελευταία αυτή περίοδο θα ίσχυαν και για την περίοδο η οποία δεν ελήφθη υπόψη, ιδίως διότι από κανένα στοιχείο δεν προέκυπτε ότι ο όγκος των αγορών της HP και η μέση τιμή πωλήσεως παρέμειναν αμετάβλητοι καθ’ όλη την περίοδο της παράβασης. Η Επιτροπή, ωστόσο, απλώς επισημαίνει ότι το ύψος των επίμαχων εκπτώσεων που απώλεσε η HP αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για τον υπολογισμό του απαιτούμενου ποσοστού, χωρίς να υποστηρίζει ότι η προαναφερθείσα εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ενέχει παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων.

273

Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η Intel δεν είχε αμφισβητήσει, κατά τη διοικητική διαδικασία, τα χρονικά διαστήματα που η Επιτροπή χρησιμοποίησε για τους υπολογισμούς της, υπενθυμίζεται ότι, όταν μια κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση υποστηρίζει, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ειδικότερα, να προκαλέσει, όπως της προσάπτεται, τον εκτοπισμό ανταγωνιστών από την αγορά, η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει, μεταξύ άλλων, αν υφίσταται στρατηγική σκοπούσα, διά της χορηγήσεως εκπτώσεων υπέρ πιστών πελατών, τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση (βλ. σκέψεις 138 και 139 της αναιρετικής αποφάσεως).

274

Επομένως, η Επιτροπή δικαιούται να στηρίξει την εκτίμησή της στις ίδιες παραδοχές και στα ίδια στοιχεία με εκείνα τα οποία προσκόμισε η ενδιαφερόμενη επιχείρηση, όπως και να προβεί σε δικές της αναλύσεις βάσει άλλων στοιχείων που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της έρευνάς της.

275

Εντούτοις, το γεγονός ότι η Intel είχε υποβάλει, κατά τη διοικητική διαδικασία, υπολογισμούς οι οποίοι, ακόμη και αν στηρίζονταν στις περιόδους αναφοράς που χρησιμοποίησε η Επιτροπή, αποδεικνύουν, σύμφωνα με την εν λόγω επιχείρηση, ότι οι επίμαχες εκπτώσεις δεν ήταν ικανές να εκτοπίσουν έναν ανταγωνιστή τόσο αποτελεσματικό όσο αυτή διαφέρει σαφώς από την περίπτωση κατά την οποία η Intel θα είχε υποβάλει, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, στοιχεία σχετικά με ένα τμήμα της περιόδου παραβάσεως τα οποία η ίδια είχε υπολογίσει κατά προβολή σε ένα άλλο τμήμα της περιόδου αυτής και στα οποία η Επιτροπή θα είχε στηριχθεί στην ανακοίνωση αιτιάσεων και, ελλείψει αμφισβητήσεως, στην επίμαχη απόφαση. Η διάκριση αυτή επιβάλλεται ανεξαρτήτως του αν, όπως υποστηρίζει η Intel, αυτή είχε αποδείξει, κατά τη διοικητική διαδικασία, τις ανεπάρκειες που υφίσταντο όσον αφορά το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Ιούλιο του 2003.

276

Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 163 της παρούσας αποφάσεως και όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 300 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καμία διάταξη του δικαίου της Ένωσης δεν επιβάλλει στον αποδέκτη της ανακοινώσεως αιτιάσεων να αμφισβητήσει τα διάφορα πραγματικά ή νομικά στοιχεία της κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, προκειμένου να μην απολέσει το δικαίωμα να το πράξει στη συνέχεια, κατά την ένδικη διαδικασία (απόφαση της 1ης Ιουλίου 2010, Knauf Gips κατά Επιτροπής, C‑407/08 P, EU:C:2010:389, σκέψη 89).

277

Συνεπώς, εφόσον η Intel υποστήριξε, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό ως προς την HP και, ειδικότερα, να προκαλέσει, όπως της προσάπτεται, τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, με συνέπεια η Επιτροπή να υποχρεούται να εξετάσει αν υφίστατο στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών οι οποίοι ήταν τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την Intel, τίποτε δεν εμπόδιζε την Intel να αμφισβητήσει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου τα στοιχεία της εκτιμήσεως αυτής σχετικά με το επίμαχο διάστημα, τα οποία αποτελούν μέρος της αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά το μέρος που, με τις σκέψεις 300 έως 302 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, υιοθέτησε την ίδια προσέγγιση.

278

Το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, κατά το μέρος που έκρινε ότι οι ανεπάρκειες του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά το τμήμα της περιόδου της παράβασης μέχρι το τέλος του τρίτου φορολογικού τριμήνου του 2003 καθιστούν πλημμελή την ανάλυση για το σύνολο της περιόδου της παράβασης, η οποία εκτείνεται από τον Νοέμβριο του 2002 έως τον Μάιο του 2005, στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της σκέψεως 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Συγκεκριμένα, με την ανωτέρω σκέψη, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι το συμπέρασμα που διατυπώνεται στην αιτιολογική σκέψη 1406 της επίμαχης αποφάσεως, κατά το οποίο οι επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν στην HP ήταν ικανές να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά το διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου του 2002 και Μαΐου του 2005, δεν είχε επαρκώς κατά νόμον αποδειχθεί μόνον «στο μέτρο που [η Επιτροπή] δεν [είχε] απ[οδείξει] την ύπαρξη αποτελεσμάτων εκτοπισμού από την αγορά κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Νοεμβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003». Ως εκ τούτου, με τη σκέψη 525 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η περίσταση αυτή δεν ήταν ικανή να επιφέρει την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως για το σύνολο της περιόδου παραβάσεως η οποία έγινε δεκτή όσον αφορά την HP. Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως προκύπτει από την ίδια σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε ακύρωση για ολόκληρη την ανωτέρω περίοδο, μόνον αφού προηγουμένως διαπίστωσε, με τις σκέψεις 485 έως 520 της εν λόγω αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν είχε προβεί σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

279

Επομένως, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο δεν στήριξε την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως, όσον αφορά τις επίμαχες εκπτώσεις που χορηγήθηκαν προς την HP, στις ανεπάρκειες που αφορούσαν τμήμα μόνον της περιόδου της παράβασης.

280

Ομοίως πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε μόνον τον παράγοντα ενίσχυσης που αφορούσε τον κίνδυνο μεταφοράς των επίμαχων εκπτώσεων οι οποίες προορίζονταν αρχικά για την HP προς έναν από τους ανταγωνιστές της, αποκλείοντας τον παράγοντα που συνίστατο στην εκ μέρους της Επιτροπής χρήση ευνοϊκών για την Intel αριθμητικών στοιχείων. Αρκεί, συναφώς, η επισήμανση ότι, δεδομένης της φύσεως της ελλείψεως που διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο, η οποία συνίσταται στην παντελή απουσία στοιχείων σχετικά με το πρώτο τμήμα της περιόδου της παράβασης, ο «παράγοντας ενίσχυσης» που συνίσταται στο ότι η Επιτροπή χρησιμοποίησε ευνοϊκά για την Intel αποδεικτικά στοιχεία δεν μπορούσε, εξ ορισμού, να αφορά το τμήμα αυτό. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν ήταν υποχρεωμένο να προβεί σε ειδική ανάλυση του ως άνω παράγοντα.

281

Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο απαίτησε, στην πραγματικότητα, από αυτή να υπερβεί την εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να εκτοπίσουν από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή και να προσδιορίσει αριθμητικώς τα αποτελέσματα εκτοπισμού από την αγορά που προέκυψαν από έναν παράγοντα ενίσχυσης, από τις σκέψεις 328 και 329 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η έλλειψη αιτιολογίας που διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 331 της εν λόγω αποφάσεως αφορά, κατ’ ουσίαν, το ενδεχόμενο ο παράγοντας ενίσχυσης, που συνίσταται στη μεταφορά των αρχικώς χορηγηθεισών στην HP εκπτώσεων προς έναν από τους ανταγωνιστές της, να καθιστά δυνατή την απόρριψη όλων των επιχειρημάτων της Intel σχετικά με το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και την εξουδετέρωση όλων των σφαλμάτων που ενδέχεται να περιέχει η επίμαχη απόφαση.

282

Συναφώς, με τη σκέψη 330 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι το επιχείρημα που προέβαλε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι η HP απέρριψε προσφορά της AMD να της χορηγήσει δωρεάν ένα εκατομμύριο CPU x86, λόγω των συνεπειών που θα είχε η αποδοχή της στη σχέση της με την Intel, αποτελεί απλή υπόθεση, μη τεκμηριωμένη και μη δυνάμενη να καλύψει την έλλειψη αιτιολογίας της επίμαχης αποφάσεως όσον αφορά την επιρροή που ασκεί ο παράγοντας ενίσχυσης, ο οποίος συνίσταται στη μεταφορά των αρχικώς χορηγηθεισών στην HP εκπτώσεων προς έναν από τους ανταγωνιστές της, στα συμπεράσματα της Επιτροπής που απορρέουν από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή.

283

Στο πλαίσιο αυτό, από τον συνδυασμό των σκέψεων 321, 334 και 335 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε αν οι αιτιολογικές σκέψεις 1390 έως 1395 της επίμαχης αποφάσεως, οι οποίες αφορούν τους παράγοντες ενίσχυσης, περιείχαν λόγους οι οποίοι να θεραπεύουν την έλλειψη στοιχείων όσον αφορά τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου της HP για τους δύο μήνες και τα τρία τρίμηνα για τα οποία το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποδείχθηκε ελλιπές.

284

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να έχουν ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel εκτιμήθηκε μέσω σύγκρισης, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ανάλυσης του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, μεταξύ του απαιτούμενου μεριδίου και του διεκδικήσιμου μεριδίου της HP. Η σύγκριση αυτή στηρίζεται σε έναν υπολογισμό που λαμβάνει υπόψη το ποσό των επίμαχων εκπτώσεων, οι οποίες χάνονται σε περίπτωση που δεν τηρηθούν οι όροι αποκλειστικότητας στους οποίους στηρίζονται, τον όγκο των αγορών της HP καθώς και τη μέση τιμή πωλήσεως και το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος για την Intel. Όπως, όμως, προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 1393 και 1394 της επίμαχης αποφάσεως, στις οποίες παραπέμπει η σκέψη 321 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η ενδεχόμενη μεταφορά των εκπτώσεων αυτών σε ανταγωνιστή της HP αποτελεί αριθμητικώς προσδιορίσιμη παράμετρο, για την οποία έγινε λόγος κατά τις επαφές μεταξύ HP και AMD, ικανή να επηρεάσει, μεταξύ άλλων, το αποτέλεσμα που επιφέρει η απώλεια των εν λόγω εκπτώσεων η οποία ελήφθη υπόψη για τον υπολογισμό του απαιτούμενου μεριδίου. Ομοίως, στην αιτιολογική σκέψη 1285 της επίμαχης αποφάσεως, την οποία η Επιτροπή επικαλείται προς στήριξη του υπό κρίση σκέλους του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, το εν λόγω θεσμικό όργανο επισημαίνει ότι ο υπολογισμός του απαιτούμενου μεριδίου ως προς την HP «στηρίζεται στην παραδοχή ότι οι δυνητικώς απολεσθείσες εκπτώσεις δεν μεταβιβάζονται στους ανταγωνιστές [της HP]».

285

Κατά συνέπεια, όπως εκθέτει το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 328 και 329 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εάν η Επιτροπή σκόπευε να στηριχθεί στην ενδεχόμενη μεταφορά των χορηγηθεισών στην HP εκπτώσεων προς έναν από τους ανταγωνιστές της, προκειμένου να αποδείξει την ικανότητά τους να εκτοπίσουν από την αγορά ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel, ανεξαρτήτως των ανεπαρκειών του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το εν λόγω θεσμικό όργανο όφειλε να εκθέσει τη συλλογιστική που καταδεικνύει τις συνέπειες της μεταφοράς αυτής για τον ένα ή τον άλλον από τους παράγοντες στους οποίους στηρίζεται ο υπολογισμός του απαιτούμενου μεριδίου.

286

Η ανάλυση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου δεν θα ήταν λιγότερο βάσιμη εάν, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή προς στήριξη του υπό κρίση σκέλους του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, η αιτιολογική σκέψη 1285 της επίμαχης αποφάσεως ερμηνευόταν υπό την έννοια ότι οι παράμετροι υπολογισμού του απαιτούμενου μεριδίου ως προς την HP αποκλείουν τη συνεκτίμηση της ενδεχόμενης μεταφοράς των χορηγηθεισών στην HP επίμαχων εκπτώσεων προς έναν ή περισσότερους ανταγωνιστές της. Πράγματι, αν μια τέτοια μεταβίβαση δεν περιλαμβάνεται στις παραμέτρους του εν λόγω υπολογισμού, μπορεί μόνο να επιτείνει τις συνέπειες του αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού εκτοπισμού ανταγωνιστών από την αγορά, όπως επισήμανε η Επιτροπή με την αιτιολογική σκέψη 1392 της επίμαχης αποφάσεως. Όπως, όμως, προκύπτει από τις σκέψεις 267 έως 280 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε αποδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να εκτοπίσουν τους ανταγωνιστές από την αγορά για δύο μήνες και τρία τρίμηνα της περιόδου της παράβασης, οπότε οι συνέπειες του τυχόν εκτοπισμού ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για την περίοδο αυτή της παράβασης, ελλείψει ειδικής αιτιολογίας προς τούτο.

287

Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο δεν απαίτησε εμμέσως από την Επιτροπή να υπερβεί την εκτίμηση της ικανότητας των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel ούτε να προσδιορίσει αριθμητικώς τα αποτελέσματα εκτοπισμού από την αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε απλώς ότι, προκειμένου να αποφανθεί αν ένας παράγοντας ενίσχυσης, όπως αυτός τον οποίο επικαλέστηκε η Επιτροπή, είναι ικανός να ανατρέψει τα επιχειρήματα της Intel σχετικά με τους υπολογισμούς που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και να εξουδετερώσει τα σφάλματα που ενέχει το εν λόγω κριτήριο, τα στοιχεία τα οποία καθιστούν δυνατή την αναγνώριση της ικανότητας αυτής πρέπει, όπως και τα κύρια στοιχεία των εν λόγω υπολογισμών, να προκύπτουν από την αιτιολογία της αποφάσεως με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση.

288

Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, το πρώτο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με την HP

–

Επιχειρήματα των διαδίκων

289

Η Επιτροπή εκθέτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 316 και 317 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αρνήθηκε να λάβει υπόψη ορισμένα στοιχεία που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό το νέο επιχείρημα της Intel σχετικά με την περίοδο αναφοράς για το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, τούτο δεν θα αναιρούσε το αποτέλεσμα του εν λόγω κριτηρίου. Ωστόσο, για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτέθηκαν προς στήριξη του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, η άρνηση του Γενικού Δικαστηρίου να εξετάσει την αντίκρουση των επιχειρημάτων της Intel προσβάλλει τα δικαιώματα άμυνας της Επιτροπής.

290

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του ως άνω σκέλους του τετάρτου λόγου αναιρέσεως.

–

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

291

Επισημαίνεται ότι στο μέτρο που Επιτροπή, βάσει των επιχειρημάτων που προέβαλε και των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η Intel κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, όφειλε να εξετάσει αν η εν λόγω επιχείρηση είχε εφαρμόσει στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό από την αγορά των ανταγωνιστών που ήταν τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με αυτήν, το θεσμικό αυτό όργανο όφειλε να αποδείξει, με την επίμαχη απόφαση, ότι η επίμαχη στρατηγική είχε τέτοια ικανότητα.

292

Εν προκειμένω, από τις σκέψεις 316 και 317 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή υπέβαλε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου έναν συμπληρωματικό υπολογισμό, ο οποίος καλύπτει το δεύτερο και το τρίτο φορολογικό τρίμηνο του οικονομικού έτους 2003, για πρώτη φορά με ένα έγγραφο το οποίο υποβλήθηκε ως παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως.

293

Όπως, όμως, εκτίθεται στη σκέψη 163 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη αρνούμενο να λάβει υπόψη τους εν λόγω συμπληρωματικούς υπολογισμούς τους οποίους η Επιτροπή υπέβαλε για πρώτη φορά ως παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως, δεδομένου μάλιστα ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν υποστηρίζει ότι δικαιολόγησε την εκπρόθεσμη υποβολή τους σε πρώτο βαθμό, όπως απαιτεί το άρθρο 85, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.

294

Επομένως, το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο και, μαζί με αυτό, ο λόγος αυτός αναιρέσεως στο σύνολό του.

Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων και προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Επιτροπής στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σε σχέση με τη Lenovo

Επιχειρήματα των διαδίκων

295

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κατά την εξέταση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όσον αφορά τη Lenovo, επικεντρώθηκε στο ζήτημα της αξίας δύο πλεονεκτημάτων σε είδος που χορηγήθηκαν στη Lenovo, με τη μορφή εκπτώσεων ως αντάλλαγμα για τον αποκλειστικό εφοδιασμό από την Intel, για την απώλεια των οποίων ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να της προσφέρει αντιστάθμιση. Πρόκειται, πρώτον, για την επέκταση της τυποποιημένης εγγύησης της Intel κατά ένα έτος και, δεύτερον, για τη διάθεση μιας πλατφόρμας διανομής της Intel στη Shenzhen (Κίνα). Συναφώς, η Επιτροπή προβάλλει ότι, με τις σκέψεις 436 έως 439 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τη φύση του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όπερ συνεπάγεται εσφαλμένο ορισμό του «εξίσου αποτελεσματικού» με την Intel ανταγωνιστή και, εν τέλει, παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.

296

Επιπλέον, αφενός, με τη σκέψη 454 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν χαρακτήρισε ως «πρόδηλα» τα σφάλματα εκτιμήσεως που διαπιστώθηκαν με τις προηγούμενες σκέψεις της εν λόγω αποφάσεως. Λαμβανομένων, ωστόσο, υπόψη των μεθοδολογικών επιλογών που απαιτεί το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, μόνον τα «πρόδηλα» σφάλματα εκτιμήσεως θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ακύρωση αποφάσεως στηριζόμενης σε ένα τέτοιο κριτήριο.

297

Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο, στηριζόμενο στο σύνολο των δαπανών της Intel, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που πραγματοποιήθηκαν για τη διάθεση στη Lenovo μιας πλατφόρμας διανομής, και όχι μόνο στα έξοδα παραγωγής CPU, παρέβλεψε το γεγονός ότι το τελικό ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 102 ΣΛΕΕ αφορά το αν υφίσταται ικανότητα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού ως αποτέλεσμα της ύπαρξης των επίμαχων εκπτώσεων, οι οποίες εφαρμόζονται επίσης επί του μη διεκδικήσιμου μεριδίου, το οποίο είναι πολύ μεγαλύτερο από το διεκδικήσιμο μερίδιο. Κατά συνέπεια, η έμφαση έπρεπε να δοθεί στο ζήτημα αν ένας ανταγωνιστής εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ήταν σε θέση να εξασφαλίσει την απόκτηση του διεκδικήσιμου μεριδίου των αναγκών ενός OEM, τούτο δε παρά το γεγονός ότι δραστηριοποιείται σε μικρότερη κλίμακα από την Intel.

298

Επομένως, κατά την Επιτροπή, εκείνο το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι όχι το κόστος των επίμαχων εκπτώσεων για την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, αλλά το όφελος που οι εκπτώσεις αυτές αντιπροσωπεύουν για τον δικαιούχο τους, ήτοι για τον πελάτη της εν λόγω επιχείρησης. Η ίδια αυτή προσέγγιση, η οποία διασφαλίζει ότι η θέση της δεσπόζουσας επιχείρησης δεν λειτουργεί προς όφελός της στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, πρέπει να εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του αν οι εκπτώσεις λαμβάνουν τη μορφή πληρωμών σε μετρητά ή σε είδος. Εξάλλου, από τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Intel προκύπτει ότι η Intel δεν θεώρησε ότι το κόστος για τη διάθεση μιας πλατφόρμας διανομής στη Lenovo αποτελούσε μέρος του μέσου δυναμένου να αποφευχθεί κόστους ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με αυτήν.

299

Εν πάση περιπτώσει, κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως απέρριψε, με τη σκέψη 438 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την προσέγγιση που υιοθέτησε η Επιτροπή με την επίμαχη απόφαση, κατά την οποία ένας ανταγωνιστής της Intel δεν θα είχε στη διάθεσή του πλατφόρμα διανομής όπως αυτή που τέθηκε στη διάθεση της Lenovo και, επομένως, θα έπρεπε να προσφέρει στη Lenovo αντιστάθμιση για την απώλεια του εν λόγω πλεονεκτήματος σε είδος.

300

Όσον αφορά την επέκταση της τυποποιημένης εγγύησης, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η Intel θα συνέχιζε να πωλεί στη Lenovo μη διεκδικήσιμο μερίδιο αγοράς σημαντικά μεγαλύτερο από το πωλούμενο από τον ανταγωνιστή διεκδικήσιμο μερίδιο. Αν υποτεθεί ότι το ποσοστό ελαττωματικότητας των CPU x86 κατά τη διάρκεια της περιόδου εγγύησης και το κόστος επισκευής ή αντικατάστασης είναι τα ίδια, το συνολικό κόστος για την ικανοποίηση των απαιτήσεων εγγύησης όσον αφορά τους CPU x86 της Intel στους υπολογιστές της Lenovo θα ήταν πολύ υψηλότερο από το κόστος ικανοποίησης των απαιτήσεων εγγύησης για τους υπολογιστές της Lenovo που περιέχουν CPU x86 προερχόμενους από τον εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή. Κατά συνέπεια, το ίδιο επίπεδο αποτελεσματικότητας των δύο παραγωγών δεν αναιρεί το γεγονός ότι, προκειμένου να πείσει τη Lenovo να παραιτηθεί από την επέκταση της εγγυήσεως που προσέφερε η Intel με αντάλλαγμα την αποκλειστικότητα, ο εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να προσφέρει τους CPU x86 σε τιμή η οποία θα αντιστάθμιζε το κόστος των απαιτήσεων εγγυήσεως το οποίο η Lenovo δεν θα μπορούσε να μετακυλίσει στην Intel. Επομένως, ορθώς η Επιτροπή, στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, αντιμετώπισε την αξία που είχε για τη Lenovo η επέκταση της τυποποιημένης εγγυήσεως της Intel κατά τον ίδιο τρόπο με τις εκπτώσεις σε μετρητά.

301

Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, αρνούμενο να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ως παράρτημα D.39 του υπομνήματος ανταπαντήσεως, προς αντίκρουση των επιχειρημάτων της Intel, προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της Επιτροπής. Στο μέτρο δε που το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε πράγματι τα στοιχεία που η Επιτροπή προσκόμισε ως παράρτημα D.39 του υπομνήματος ανταπαντήσεως, από τα οποία προέκυπτε, κατά την άποψη της Επιτροπής, ότι η Intel είχε αποτιμήσει το κόστος των πλεονεκτημάτων σε είδος σε 47 εκατομμύρια USD, δεν αιτιολόγησε την άρνησή του, στη σκέψη 452 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, να λάβει υπόψη ένα έγγραφο με τίτλο «Intel Chart entitled 2006 v. 2007 Trend», από το οποίο προέκυπτε ότι το κόστος της επέκτασης της τυποποιημένης εγγύησης ανερχόταν σε 23 εκατομμύρια USD για την Intel. Αν το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το ως άνω έγγραφο για τον λόγο ότι σκοπός του εγγράφου αυτού ήταν, ενδεχομένως, να παρουσιάσει την πρόταση της Intel υπό ευνοϊκό πρίσμα κατά τις διαπραγματεύσεις με τη Lenovo, ο λόγος αυτός συνιστά παραμόρφωση του περιεχομένου του εν λόγω εγγράφου, στο μέτρο που το εν λόγω έγγραφο έφερε την ένδειξη «Intel confidentiel».

302

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του πέμπτου λόγου αναιρέσεως.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

303

Με τη σκέψη 98 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η Intel και η Lenovo είχαν υπογράψει κοινή δήλωση προθέσεων, το Memorandum of Understanding του 2007 (στο εξής: MoU 2007), η οποία τελούσε υπό σιωπηρή προϋπόθεση αποκλειστικότητας. Με τη σκέψη 415 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε στην αιτιολογική σκέψη 1461 της επίμαχης αποφάσεως, στην οποία η Επιτροπή είχε αναφέρει ότι το ύψος των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στη Lenovo καθοριζόταν στο MoU 2007, το οποίο προέβλεπε χρηματοδοτική στήριξη ύψους 180 εκατομμυρίων USD για το έτος 2007, υπό τη μορφή τριμηνιαίων πληρωμών.

304

Με τη σκέψη 417 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε στην αιτιολογική σκέψη 1463 της επίμαχης αποφάσεως, όπου αναφέρεται το επιχείρημα της Intel ότι μόνον το ποσό των 138 εκατομμυρίων USD ήταν κρίσιμο για το ύψος των εν λόγω εκπτώσεων. Συγκεκριμένα, στη σκέψη 417 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως διευκρινίζεται ότι, επί οικονομικής ενίσχυσης προς τη Lenovo προβλεπόμενης στο MoU 2007 και ανερχόμενης σε 180 εκατομμύρια USD, μόνον 135 εκατομμύρια USD χορηγήθηκαν τοις μετρητοίς. Το υπόλοιπο της εν λόγω ενίσχυσης χορηγήθηκε υπό μορφή πλεονεκτημάτων σε είδος, ήτοι μέσω της επέκτασης της τυποποιημένης εγγύησης διάρκειας ενός έτους της Intel και της προσφοράς για βελτίωση της χρήσης μιας πλατφόρμας διανομής της Intel στην Κίνα. Η Επιτροπή τόνισε ότι η Intel είχε υποστηρίξει ότι, μολονότι η αξία των δύο αυτών μη χρηματικών εισφορών προς τη Lenovo ήταν 20 εκατομμύρια USD και 24 εκατομμύρια USD, αντιστοίχως, το κόστος τους για την Intel ήταν σαφώς χαμηλότερο, ήτοι 1,7 εκατομμύρια USD και 1,3 εκατομμύρια USD, αντιστοίχως. Η Intel είχε επίσης υποστηρίξει ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον ένας ανταγωνιστής ήταν εξίσου αποτελεσματικός με αυτήν, τα στοιχεία αυτά έπρεπε να αξιολογηθούν με γνώμονα το οικονομικό τους κόστος για την Intel και όχι με γνώμονα την αξία τους για τη Lenovo. Η Intel κατέληξε στο ποσό των 138 εκατομμυρίων USD προσθέτοντας στη χρηματοοικονομική στήριξη των 135 εκατομμυρίων USD σε μετρητά το κόστος αυτό του 1,7 και του 1,3 εκατομμυρίων USD.

305

Με τις σκέψεις 420 και 421 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκθέτει ότι, με τις αιτιολογικές σκέψεις 1466 και 1467 της επίμαχης αποφάσεως, η Επιτροπή, αφενός, απέρριψε το τελευταίο αυτό επιχείρημα της Intel, με την αιτιολογία ότι το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή προϋπέθετε την εξέταση της τιμής στην οποία ένας ανταγωνιστής εξίσου αποτελεσματικός με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση –ο οποίος όμως δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση– θα έπρεπε να προτείνει τα προϊόντα του στον πελάτη προκειμένου να αντισταθμιστεί η απώλεια των υπό όρους πλεονεκτημάτων που παρέχει η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση, απώλεια η οποία προκύπτει από την εκ μέρους του εν λόγω πελάτη μεταφορά του διεκδικήσιμου μεριδίου των αναγκών εφοδιασμού του από την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση προς τον εξίσου αποτελεσματικό υποθετικό ανταγωνιστή. Αφετέρου, η Επιτροπή συνήγαγε από τα ανωτέρω ότι έπρεπε να εκτιμηθεί η απώλεια για τον πελάτη, δεδομένου ότι, στην περίπτωση απόκλισης μεταξύ των δύο αυτών αριθμητικών στοιχείων, ο εξίσου αποτελεσματικός ανταγωνιστής θα έπρεπε να αντισταθμίσει αυτήν ακριβώς την απώλεια και όχι το οικονομικό κόστος για την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση.

306

Με τις σκέψεις 433 έως 439 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η μέθοδος που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για να εκτιμήσει την έκταση των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στη Lenovo στηρίχθηκε σε παραδοχή ευρισκόμενη στον αντίποδα των βασικών στοιχείων του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή όπως αυτά εκτίθενται στις σκέψεις 1003 και 1004 της επίμαχης αποφάσεως.

307

Συναφώς, με τη σκέψη 434 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο τόνισε ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 1003 της επίμαχης αποφάσεως, σκοπός του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή είναι να εξεταστεί αν, λαμβανομένων υπόψη του δικού της κόστους και του αποτελέσματος της έκπτωσης, η Intel θα ήταν η ίδια σε θέση να εισέλθει στην αγορά σε πιο περιορισμένη βάση χωρίς να υποστεί ζημίες. Με τη σκέψη 435 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 1004 της επίμαχης αποφάσεως, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποτελεί αμιγώς υποθετικό εγχείρημα, υπό την έννοια ότι αφορά τον καθορισμό του αν η πρόσβαση στην αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικού με την Intel, όσον αφορά την παραγωγή και την προμήθεια CPU x86 αξίας ισοδύναμης με εκείνη που προσφέρει η Intel στους πελάτες της, αλλά ο οποίος δεν έχει τόσο ευρεία βάση πωλήσεων όσο η Intel, θα ήταν ανέφικτη.

308

Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 154, 157 και 158 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες παρατίθενται στη σκέψη 43 της παρούσας αποφάσεως, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όπως εφαρμόστηκε εν προκειμένω, καθορίζει την «αποτελεσματική τιμή», ήτοι την τιμή στην οποία ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να προσφέρει τους CPU x86 προκειμένου να αποζημιωθεί ένας OEM για την απώλεια οποιασδήποτε πληρωμής λόγω αποκλειστικότητας εκ μέρους της Intel, η δε αποτελεσματική τιμή πρέπει να συγκριθεί με το «βιώσιμο κόστος της Intel» ήτοι με το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος. Ένα σύστημα πληρωμών λόγω αποκλειστικότητας είναι ικανό να εμποδίσει την πρόσβαση των εξίσου αποτελεσματικών ανταγωνιστών στην αγορά, όταν η αποτελεσματική τιμή είναι χαμηλότερη από το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος της Intel. Όπως, εξάλλου, εκτίθεται στη σκέψη 44 της παρούσας αποφάσεως, το αποτέλεσμα, θετικό ή αρνητικό, του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή καθορίζεται, εν τέλει, διά συγκρίσεως μεταξύ του διεκδικήσιμου μεριδίου και του απαιτούμενου μεριδίου, το οποίο είναι το μερίδιο των αναγκών του πελάτη που πρέπει να κερδίσει ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στην αγορά χωρίς να υποστεί ζημίες.

309

Συναφώς, από τη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις 1457 έως 1508 της επίμαχης αποφάσεως, προκύπτει ότι η έκταση και η φύση των επίμαχων εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στη Lenovo αποτελούν παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του απαιτούμενου ποσοστού. Όταν οι εκπτώσεις αυτές χορηγούνται τοις μετρητοίς, η αξία τους είναι αντικειμενική και ίδια τόσο για την Intel όσο και για τον δικαιούχο τους. Αντιθέτως, όταν χορηγούνται σε είδος, έστω και εν μέρει, πρέπει να εκτιμώνται.

310

Επισημαίνεται, στο πλαίσιο αυτό, ότι, ασφαλώς, ο εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής πρέπει να προσφέρει τα προϊόντα του σε τιμή η οποία να αντισταθμίζει την απώλεια των υπό όρους πλεονεκτημάτων που παρέσχε η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση. Εντούτοις, η αντιστάθμιση αυτή δεν είναι απαραίτητο να λάβει τη μορφή παροχής σε χρήμα ίσης προς την αξία της παροχής σε είδος για τον οικείο πελάτη. Μπορεί να συνίσταται σε παροχή σε είδος ισοδύναμη με εκείνη την οποία θα χάσει ο εν λόγω πελάτης λόγω της αποφάσεώς του να προμηθευτεί το διεκδικήσιμο μερίδιο από τον ανταγωνιστή της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης. Στην περίπτωση αυτή, είναι επίσης αδιάφορο το ότι, από την υποκειμενική άποψη του πελάτη που ωφελείται από αυτήν, η εν λόγω παροχή μπορεί να αντιπροσωπεύει αξία η οποία διαφέρει από το κόστος που ένας εξίσου αποτελεσματικός με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση ανταγωνιστής θα έπρεπε να αναλάβει προκειμένου να τη χορηγήσει στον εν λόγω πελάτη.

311

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα βασικά στοιχεία του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, μια έκπτωση που χορηγείται με τη μορφή παροχής σε είδος πρέπει να αξιολογείται λαμβανομένου υπόψη ενός υποθετικού ανταγωνιστή με διάρθρωση κόστους ανάλογη με εκείνη της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης (πρβλ. αποφάσεις της 14ης Οκτωβρίου 2010, Deutsche Telekom κατά Επιτροπής, C‑280/08 P, EU:C:2010:603, σκέψη 198, και της 19ης Ιανουαρίου 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, σκέψη 59).

312

Η προσέγγιση αυτή δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι, όπως ορθώς επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 190 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, είναι επίσης σύμφωνη με τη γενική αρχή της ασφάλειας δικαίου. Συγκεκριμένα, η συνεκτίμηση του κόστους της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης επιτρέπει σε αυτήν, ενόψει της ιδιαίτερης υποχρεώσεως που υπέχει από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ, να εκτιμήσει τη νομιμότητα των δικών της συμπεριφορών, εφόσον γνωρίζει το δικό της κόστος (πρβλ. απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 2010, Deutsche Telekom κατά Επιτροπής, C‑280/08 P, EU:C:2010:603, σκέψη 202).

313

Τούτου λεχθέντος, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, όπως εκθέτει η γενική εισαγγελέας με τα σημεία 160 και 165 των προτάσεών της, το κόστος της παροχής σε είδος να απαιτήσει κάποια προσαρμογή ώστε να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ο εξίσου αποτελεσματικός ανταγωνιστής δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση. Μια τέτοια προσαρμογή μπορεί να αποδειχθεί αναγκαία όταν το κόστος του εξίσου αποτελεσματικού με την κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση ανταγωνιστή επηρεάζεται λόγω του ότι καλύπτει μόνον το διεκδικήσιμο μερίδιο των πελατών, το οποίο είναι μικρότερο από το μη διεκδικήσιμο μερίδιο των πελατών το οποίο προμηθεύει η κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχείρηση.

314

Επομένως, όπως επισημαίνει η γενική εισαγγελέας με το σημείο 155 των προτάσεών της, το Γενικό Δικαστήριο, διαπιστώνοντας, με τις σκέψεις 437 και 438 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν στήριξε τη συλλογιστική της στο ότι ο υποθετικός ανταγωνιστής θα ήταν ικανός να πωλεί CPU x86 στη Lenovo, προσφέροντάς της ταυτοχρόνως πλεονεκτήματα σε είδος υπό τους ίδιους όρους με την Intel, και, με τη σκέψη 439 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή στηρίχθηκε σε παραδοχή αντίθετη προς τα θεμέλια του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, δεν υποκατέστησε μια ορθή ανάλυση της Επιτροπής με την εκτίμησή του, αλλά επισήμανε μια εσωτερική ασυνέπεια στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, όπως αυτό εφαρμόστηκε στην προκειμένη περίπτωση από το εν λόγω θεσμικό όργανο.

315

Όπως επισημαίνει, εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 441 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, χωρίς να αμφισβητηθεί από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως, η επίμαχη απόφαση δεν απαντά στο ερώτημα ποιο θα ήταν το κόστος για έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή αν αυτός έπρεπε να έχει παράσχει πρόσβαση σε πλατφόρμα διανομής ή να έχει προβεί σε απλή μετατροπή της ήδη υπάρχουσας πλατφόρμας του, ώστε αυτή να επεκταθεί υπέρ ενός OEM, όπως συνέβη στην περίπτωση της πρότασης της Intel προς τη Lenovo, ούτε στο ερώτημα ποιο θα ήταν το κόστος το που συνδέεται με την επέκταση της εγγυήσεως.

316

Από τη σκέψη 428 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή παρουσίασε την ανάλυση αυτή για πρώτη φορά στο παράρτημα D.39 του υπομνήματος ανταπαντήσεως. Εντούτοις, αφενός, η ανάλυση αυτή εκφεύγει του πλαισίου που καθορίζεται από την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως, οπότε το Γενικό Δικαστήριο, όπως εξέθεσε με τις σκέψεις 443 και 444 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν μπορεί να τη λάβει υπόψη.

317

Συναφώς, η αιτίαση την οποία η Επιτροπή προέβαλε επικουρικώς, περί προσβολής των δικαιωμάτων άμυνάς της (βλ. σκέψη 301 της παρούσας αποφάσεως), πρέπει να απορριφθεί για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 164 έως 167 της παρούσας αποφάσεως, από τις οποίες προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο ούτε προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της Επιτροπής κατά το μέτρο που επισήμανε, με τη σκέψη 444 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι δεν μπορούσε, χωρίς να υποκαταστήσει με τη δική του αιτιολογία εκείνη της Επιτροπής που περιλαμβάνεται στην επίμαχη απόφαση, να λάβει υπόψη τα στοιχεία που προσκομίστηκαν για πρώτη φορά ως παράρτημα του υπομνήματος ανταπαντήσεως και, επομένως, να εξέλθει του πλαισίου που καθορίστηκε με την αιτιολογία της επίμαχης αποφάσεως.

318

Αφετέρου, με τη σκέψη 448 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, ως εκ περισσού, την ανάλυση που περιλαμβανόταν στο παράρτημα D.39 του υπομνήματος ανταπαντήσεως και την απέρριψε για τον λόγο ότι το κόστος με το οποίο θα βαρυνόταν, κατά την Επιτροπή, ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής, ο οποίος θα είχε πλατφόρμα διανομής στην Κίνα, διαφέρει από την αξία για τη Lenovo των παροχών σε είδος, την οποία η Επιτροπή έλαβε υπόψη στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Εν πάση περιπτώσει, όμως, η Επιτροπή δεν υποστηρίζει ότι η εκτίμηση αυτή, στην οποία προέβη ως εκ περισσού το Γενικό Δικαστήριο, ενέχει παραμόρφωση του περιεχομένου των αποδεικτικών στοιχείων.

319

Ομοίως, πρέπει επίσης να απορριφθεί το επιχείρημα της Επιτροπής ότι, με τη σκέψη 452 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο πλαίσιο της οποίας το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε την αποδεικτική αξία του εγγράφου με τίτλο «Intel Chart entitled 2006 v. 2007 Trend», το οποίο προσκόμισε η Επιτροπή για πρώτη φορά ως παράρτημα D.41 του υπομνήματος ανταπαντήσεως, το Γενικό Δικαστήριο αγνόησε το κόστος που συνεπαγόταν για την Intel η επέκταση της τυποποιημένης εγγύησης, όπως αυτό οριζόταν στο εν λόγω έγγραφο, και δέχθηκε το χαμηλότερο κόστος που υπολογίστηκε με τη συμπληρωματική έκθεση Shapiro-Hayes.

320

Όπως προκύπτει από τη φράση «εν πάση περιπτώσει» στην αρχή της σκέψεως 451 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε ως εκ περισσού την αποδεικτική αξία του εν λόγω εγγράφου. Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου με τη σκέψη 450 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο εν λόγω έγγραφο δεν μνημονεύθηκαν στην επίμαχη απόφαση. Υπό τις συνθήκες αυτές, το επιχείρημα της Επιτροπής είναι αλυσιτελές.

321

Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται εσφαλμένη εκτίμηση των συνεπειών που πρέπει να συναχθούν από τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή

Επιχειρήματα των διαδίκων

322

Η Επιτροπή προβάλλει επικουρικώς τον έκτο λόγο αναιρέσεως, για την περίπτωση που το Δικαστήριο απορρίψει τους λοιπούς λόγους αναιρέσεως. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τις συνέπειες που πρέπει να αντληθούν, πρώτον, από τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή και, δεύτερον, από την έννοια του εξίσου αποτελεσματικού με την Intel ανταγωνιστή, όπως αυτή προκύπτει από την αναιρετική απόφαση.

323

Ειδικότερα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι αφενός, η διαπίστωση σφαλμάτων τα οποία ενέχει το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή σημαίνει όχι ότι η Intel ικανοποίησε το κριτήριο αυτό και ότι οι επίμαχες εκπτώσεις δεν ήταν ικανές να προκαλέσουν τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά, αλλά μόνον ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε, με την επίμαχη απόφαση, ότι η Intel δεν ικανοποίησε το εν λόγω κριτήριο. Συναφώς, η Επιτροπή, παραπέμποντας στις κύριες παρατηρήσεις της επί της παραπομπής, οι οποίες στηρίζονται, μεταξύ άλλων, στις αιτιολογικές σκέψεις 1037 και 1038 της επίμαχης αποφάσεως, υπενθυμίζει ότι το «βιώσιμο κόστος της Intel» που έγινε δεκτό με την επίμαχη απόφαση είναι το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος, το οποίο αποτελεί ένα εύλογο και ευνοϊκό για την Intel κριτήριο κόστους, δεδομένου ότι αποκλείει το σημαντικό πάγιο κόστος στο οποίο θα έπρεπε να υποβληθεί ένας ανταγωνιστής της προκειμένου να είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμος. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι η Intel δεν ανταποκρίθηκε στο κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, λαμβάνοντας υπόψη το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος, αποτελεί απλώς ένα από τα στοιχεία τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της συνολικής εκτίμησης που είναι αναγκαία για την απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προσθέτει ότι, υπό ορισμένες περιστάσεις, όπως αυτές της υπό κρίση υποθέσεως, οι συμφωνίες αποκλειστικότητας είναι ικανές να καταστήσουν τους εμπορικούς εταίρους πιο απρόθυμους να αποδεχθούν ισοδύναμες προσφορές από τους ανταγωνιστές του προμηθευτή τους λόγω της αναλαμβανόμενης δέσμευσης και της εξάρτησης όσον αφορά το μη διεκδικήσιμο μερίδιο των προϊόντων τα οποία αγοράζουν.

324

Επομένως, κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το επιχείρημα που η Επιτροπή προέβαλε με τις παρατηρήσεις της επί της αναπομπής, κατά το μέρος που έκρινε, με τις σκέψεις 518 και 519 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η απλή αναφορά στη διάρκεια κατά την οποία η Intel εφάρμοζε τις επίμαχες εκπτώσεις και στο χρονοδιάγραμμά τους δεν αρκούσε αφ’ εαυτής, παρά τα συμπεράσματα που μπορούν να συναχθούν από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, για τη στήριξη οριστικών συμπερασμάτων όσον αφορά τα κατ’ αυτόν τον τρόπο προκαλούμενα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά.

325

Επομένως, ενέχει πλάνη περί το δίκαιο το συμπέρασμα του Γενικού Δικαστηρίου, που διατυπώνεται στις σκέψεις 526 και 527 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι οι επίμαχες εκπτώσεις και πληρωμές ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού. Πριν καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, το Γενικό Δικαστήριο όφειλε, στο πλαίσιο της συνολικής εκτίμησης των περιστάσεων της υποθέσεως, να εξετάσει αν το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή αποτελούσε ιδιαιτέρως καθοριστικό παράγοντα στην επίμαχη απόφαση και αν τα σφάλματα που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του κριτηρίου αυτού ήταν αρκούντως σημαντικά ώστε να επιφέρουν την ακύρωση της επίμαχης αποφάσεως.

326

Αφετέρου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το συμπέρασμα αυτό δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η έννοια του «εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή» δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε εκτιμήσεις σχετικές με τις τιμές και το κόστος. Συναφώς, από τη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως προκύπτει ότι το ζήτημα αν οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να εκτοπίσουν έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή από την αγορά εξαρτάται επίσης από παραμέτρους όπως οι επιλογές, η ποιότητα και η καινοτομία των προϊόντων του εν λόγω ανταγωνιστή. Από τις σκέψεις 116 έως 122 και 134 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη τα κριτήρια αυτά, μολονότι ήταν συναφή με την έννοια ενός «αποτελεσματικού ανταγωνιστή», όπως η AMD, τα προϊόντα της οποίας είναι τόσο καινοτόμα όσο και αποδοτικά και, ως εκ τούτου, ελκυστικά για τους OEM.

327

Η Intel αμφισβητεί το βάσιμο του ως άνω επιχειρήματος.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

328

Πρώτον, υπενθυμίζεται ότι απόκειται στην Επιτροπή να αποδεικνύει την παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού την οποία διαπιστώνει και να προσκομίζει στοιχεία που να θεμελιώνουν, επαρκώς κατά νόμον, τη συνδρομή των πραγματικών περιστατικών που στοιχειοθετούν την παράβαση αυτή (πρβλ. αποφάσεις της 6ης Ιανουαρίου 2004, BAI και Επιτροπή κατά Bayer, C‑2/01 P και C‑3/01 P, EU:C:2004:2, σκέψη 62, και της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Hansen & Rosenthal και H&R Wax Company Vertrieb κατά Επιτροπής, C‑90/15 P, EU:C:2017:123, σκέψη 26).

329

Τα συστατικά αυτά στοιχεία πρέπει να προκύπτουν από την αιτιολογία της πράξεως με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση, τα δε δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης δεν μπορούν, όπως επισημάνθηκε με τις σκέψεις 138 και 163 της παρούσας αποφάσεως, να τα τροποποιήσουν υποκαθιστώντας, στο πλαίσιο του κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ ελέγχου νομιμότητας, με τη δική τους την αιτιολογία του οργάνου που εξέδωσε την επίμαχη πράξη.

330

Δεύτερον, από τις σκέψεις 175 έως 181 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι, μολονότι η χορήγηση εκπτώσεων υπέρ πιστών πελατών από επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση μπορεί να συνιστά παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, το γεγονός ότι η εν λόγω επιχείρηση υποστηρίζει, κατά τη διοικητική διαδικασία, προσκομίζοντας σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, ότι η συμπεριφορά της δεν ήταν ικανή να περιορίσει τον ανταγωνισμό και, ειδικότερα, να παραγάγει τα προσαπτόμενα αποτελέσματα εκτοπισμού ανταγωνιστών από την αγορά, απαιτεί από την Επιτροπή να προβεί σε ανάλυση προκειμένου να διαπιστώσει εάν υφίσταται η εν λόγω ικανότητα.

331

Στην περίπτωση αυτή, εφόσον η απόδειξη του πραγματικού ή δυνητικού αποτελέσματος περιορισμού του ανταγωνισμού εκτιμάται υπό το πρίσμα του συνόλου των κρίσιμων πραγματικών περιστάσεων, η Επιτροπή οφείλει να αναλύσει, όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο με τη σκέψη 139 της αναιρετικής αποφάσεως, όχι μόνον τη σπουδαιότητα της δεσπόζουσας θέσης της επιχείρησης στη σχετική αγορά, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθώς και τις συνθήκες και τους τρόπους χορήγησης των επίμαχων εκπτώσεων, τη διάρκεια χορήγησής τους και το ύψος τους, αλλά επίσης υποχρεούται να εκτιμήσει εάν υφίσταται στρατηγική σκοπούσα τον εκτοπισμό από την αγορά των ανταγωνιστών που είναι τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικοί με την εν λόγω επιχείρηση.

332

Βάσει ακριβώς της ανωτέρω αναλύσεως, η Επιτροπή οφείλει, στην περίπτωση αυτή, να συμμορφωθεί με την υποχρέωσή της, η οποία περιγράφεται στις σκέψεις 328 και 329 της παρούσας αποφάσεως, να τεκμηριώσει, στο πλαίσιο της αιτιολογίας της αποφάσεως που εκδίδει κατά την ολοκλήρωση της έρευνάς της, ότι η επικρινόμενη συμπεριφορά συνιστά κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.

333

Τρίτον, από τις σκέψεις 142, 143, 147 και 149 της αναιρετικής αποφάσεως, καθώς και, μεταξύ άλλων, από τις σκέψεις 30, 31, 152 έως 158, 175, 283, 285, 286, 297 έως 299, 339, 412, 413, 457 και 466 έως 468 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι η Επιτροπή διά του κριτηρίου, ακριβώς, του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το οποίο αποσκοπεί στον προσδιορισμό της τιμής στην οποία ένας εξίσου αποτελεσματικός με την Intel ανταγωνιστής θα έπρεπε να προτείνει προς πώληση τους CPU x86, προκειμένου να «αντισταθμίσει» για έναν OEM την απώλεια των επίμαχων εκπτώσεων, αιτιολόγησε, στην επίμαχη απόφαση, την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να προκαλέσουν εκτοπισμό από την αγορά ενός τέτοιου ανταγωνιστή και, ως εκ τούτου, να περιορίσουν τον ανταγωνισμό όσον αφορά τους OEM και την MSH, κατά τρόπο απαγορευόμενο από το άρθρο 102 ΣΛΕΕ.

334

Όπως προκύπτει, εξάλλου, από τις σκέψεις 147 και 149 της αναιρετικής αποφάσεως, το Δικαστήριο ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου σε σχέση με το ζήτημα της εφαρμογής από την Επιτροπή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, προκειμένου το Γενικό Δικαστήριο να εξετάσει την ικανότητα των επίμαχων εκπτώσεων να περιορίσουν τον ανταγωνισμό υπό το πρίσμα των επιχειρημάτων με τα οποία η Intel επέκρινε τα σφάλματα στα οποία υπέπεσε, κατ’ αυτήν, η Επιτροπή στο πλαίσιο της εφαρμογής του εν λόγω κριτηρίου. Όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 523 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή, βάσει των αποτελεσμάτων της εφαρμογής του κριτηρίου αυτού, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι επίμαχες εκπτώσεις και πληρωμές της Intel ήταν ικανές να προκαλέσουν εκτοπισμό των ανταγωνιστών από την αγορά κατά παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, διότι ακόμη και ένας εξίσου αποτελεσματικός ανταγωνιστής θα είχε εμποδιστεί να εφοδιάσει την Dell, την HP, τη NEC και τη Lenovo για τις ανάγκες τους στον τομέα των CPU x86 ή να εξασφαλίσει την πώληση από την MSH υπολογιστών εξοπλισμένων με τους δικούς του CPU x86.

335

Στο πλαίσιο αυτό, από τη σκέψη 157 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη, κατά την εφαρμογή του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος της Intel. Δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε στο ως άνω κριτήριο κόστους για τον λόγο ότι, δεδομένου του ευνοϊκότερου για την Intel χαρακτήρα του, η αδυναμία του εξίσου αποτελεσματικού με την Intel ανταγωνιστή να καλύψει το κόστος αυτό καταδείκνυε σαφώς ότι θα θυσίαζε τα κέρδη του και θα υφίστατο ζημίες πραγματοποιώντας πωλήσεις στους πελάτες τους οποίους αφορά η συμπεριφορά της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης, με αποτέλεσμα τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών.

336

Τέταρτον, από τις σκέψεις 485, 493 έως 495, 509 και 510 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή αφιέρωσε διάφορες αιτιολογικές σκέψεις της επίμαχης αποφάσεως στην ανάλυση του ποσοστού κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις, καθώς και της διάρκειάς τους, και ότι, μεταξύ των σχετικών με τη διάρκεια αιτιολογικών σκέψεων, πολλές από αυτές αφορούν το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή. Όπως εκτίθεται στις σκέψεις 62 έως 76 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν εξέτασης στην οποία προέβη με τις σκέψεις 483 έως 521 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και της οποίας τα επιμέρους στοιχεία δεν αμφισβητούνται στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως το κριτήριο σχετικά με το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και δεν είχε προβεί σε ορθή ανάλυση της διάρκειας των εν λόγω εκπτώσεων.

337

Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως εκτίθεται στις σκέψεις 80 έως 82 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τις σκέψεις 524 έως 527 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα σφάλματα που εντόπισε στο πλαίσιο της εφαρμογής του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και η διάρκεια εφαρμογής τους δικαιολογούσαν την ακύρωση του άρθρου 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, της επίμαχης αποφάσεως.

338

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, το Γενικό Δικαστήριο δεν όφειλε να εξετάσει, πριν ακυρώσει εν μέρει την επίμαχη απόφαση, κατά πόσον οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν ικανές να εκτοπίσουν από την αγορά έναν εξίσου αποτελεσματικό με την Intel ανταγωνιστή, στηριζόμενο, για τους σκοπούς της εν λόγω εξέτασης, σε στοιχεία διαφορετικά από εκείνα επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει την ικανότητα αυτή.

339

Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο δεν όφειλε να εξετάσει αν η ικανότητα αυτή μπορούσε να αποδειχθεί βάσει μιας συλλογιστικής απαλλαγμένης από τα σφάλματα τα οποία αυτό διαπίστωσε, στο μέτρο που μια τέτοια συλλογιστική δεν εκτίθεται στην επίμαχη απόφαση κατά τρόπο συνεκτικό ώστε να συνάγεται ότι μπορεί να στηρίξει το διατακτικό της επίμαχης αποφάσεως, ανεξαρτήτως των σημείων της που ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο ή περί τα πράγματα η οποία καθιστά άκυρα τα συμπεράσματα της Επιτροπής.

340

Συναφώς, αφενός, από τις σκέψεις 133 έως 147 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η ανάλυση που περιλαμβάνεται στην επίμαχη απόφαση, προκειμένου να αποδειχθεί ότι οι επίμαχες εκπτώσεις συνιστούν κατάχρηση ενέχει, ανεξαρτήτως των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε η Επιτροπή βάσει του κριτηρίου του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον εκκινεί από την παραδοχή ότι οι επίμαχες εκπτώσεις ήταν καταχρηστικές, ανεξάρτητα από την ικανότητά τους να προκαλέσουν τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή εξίσου αποτελεσματικό με την Intel. Αφετέρου, όσον αφορά το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, η Επιτροπή δεν υποστηρίζει ότι η επίμαχη απόφαση περιλαμβάνει πρόσθετη εξέταση, λαμβάνουσα υπόψη ένα κριτήριο κόστους διαφορετικό από το μέσο δυνάμενο να αποφευχθεί κόστος βάσει του οποίου θα μπορούσε να διαπιστωθεί η ικανότητα αυτή, ούτε ότι αυτή διαπίστωσε, με την επίμαχη απόφαση, ότι η επικρινόμενη συμπεριφορά περιλάμβανε και άλλες συνιστώσες, οι οποίες θα μπορούσαν, ανεξαρτήτως των συμπερασμάτων που συνάγονται από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, να προκαλέσουν αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού εκτοπισμό από την αγορά, τον οποίο η Intel επιδίωξε με την εκμετάλλευση του μη διεκδικήσιμου μεριδίου αγοράς.

341

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, με τις σκέψεις 518 και 519 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η απλή αναφορά, παρά τα συμπεράσματα που μπορούν να συναχθούν από το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή, στη διάρκεια εφαρμογής από την Intel των επίμαχων εκπτώσεων και στο χρονοδιάγραμμά τους, δεν αρκούσε, αφ’ εαυτής, για να στηρίξει οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά τα κατ’ αυτόν τον τρόπο προκαλούμενα αποτελέσματα εκτοπισμού των ανταγωνιστών από την αγορά. Η εκτίμηση αυτή δικαιολογείται κατά μείζονα λόγο υπό το πρίσμα των διαπιστώσεων του Γενικού Δικαστηρίου, οι οποίες περιέχονται στις σκέψεις 492 έως 500 και 508 έως 515, αντιστοίχως, της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όσον αφορά, αφενός, το ποσοστό κάλυψης της αγοράς από τις επίμαχες εκπτώσεις και τη διάρκειά της και, αφετέρου, τις επίμαχες εκπτώσεις, όπως αυτές εφαρμόστηκαν σε σχέση με τη NEC και την MSH, χωρίς τα επιμέρους στοιχεία των διαπιστώσεων ως προς το τελευταίο αυτό ζήτημα να αμφισβητούνται στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως.

342

Κατά τα λοιπά, είναι επίσης αλυσιτελές το επιχείρημα της Επιτροπής ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η AMD είναι «αποτελεσματικός» ανταγωνιστής, όπως αυτός ορίζεται στην αναιρετική απόφαση, λόγω του αποδοτικού, καινοτόμου και ελκυστικού χαρακτήρα των προϊόντων της.

343

Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη σκέψη 435 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το κριτήριο του εξίσου αποτελεσματικού ανταγωνιστή συνιστά ένα υποθετικό εγχείρημα το οποίο επιτρέπει να προσδιοριστεί αν ένας ανταγωνιστής εξίσου αποτελεσματικός με την Intel, όσον αφορά την παραγωγή και προμήθεια CPU x86 αξίας ισοδύναμης με εκείνη που προσφέρει η Intel στους πελάτες της, αλλά ο οποίος δεν έχει τόσο ευρεία βάση πωλήσεων όσο η Intel, θα αποκλειόταν από την αγορά λόγω των επίμαχων εκπτώσεων. Επομένως, η ανάλυση αυτή είναι ανεξάρτητη από την πραγματική ικανότητα της AMD να παραμείνει στην αγορά. Η εν λόγω ανάλυση μπορεί, επομένως, να καταδείξει ότι οι επίμαχες εκπτώσεις είχαν την ικανότητα να προκαλέσουν, κατά παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ, τον εκτοπισμό από την αγορά ενός ανταγωνιστή που θεωρείται εξίσου αποτελεσματικός με την Intel όσον αφορά το κόστος, τις επιλογές, την ποιότητα και την καινοτομία, έστω και αν η AMD δεν είχε αποκλειστεί, όπως επίσης μπορεί να καταδείξει την απουσία τέτοιας ικανότητας, παρά το γεγονός ότι κάποιος από τους ανταγωνιστές της κατέχουσας δεσπόζουσα θέση επιχείρησης αποχώρησε από την αγορά ή περιθωριοποιήθηκε.

344

Από τα προεκτεθέντα συνάγεται ότι πρέπει να απορριφθεί ο έκτος λόγος αναιρέσεως και, κατά συνέπεια, η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων

345

Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων.

346

Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου του 184, παράγραφος 1, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.

347

Δεδομένου ότι η Intel και η ACT ζήτησαν να καταδικασθεί η Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα και δεδομένου ότι αυτή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

348

Κατά το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, που έχει επίσης εφαρμογή στη διαδικασία αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου του 184, παράγραφος 1, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

349

Δεδομένου ότι η Intel και η ACT ζήτησαν να καταδικαστεί η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα, η τελευταία πρέπει να φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Intel και η ACT λόγω της παρεμβάσεως.

1)

Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Intel Corporation Inc. καθώς και η Association for Competitive Technology.

3)

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας φέρει τα δικαστικά έξοδά της, καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Intel Corporation, Inc. και η Association for Competitive Technology σχετικά με την αίτηση παρεμβάσεως.