–

għall-Ministerio Fiscal, minn M. Campoy Miñarro, bħala aġent,

–

għal Air Nostrum, Líneas Aéreas del Mediterráneo SA, minn N. Navarro Moreno, abogada,

–

għall-Unión General de Trabajadores (UGT), minn C. Cortés Suárez, abogada,

–

għas-Sindicato Español de Pilotos de Líneas Aéreas (SEPLA), minn E. López García u Ó. Orgeira Rodríguez, abogados,

–

għall-Gvern Spanjol, minn A. Gavela Llopis u M. Morales Puerta, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Daniż, minn D. Elkan, M. Jespersen, J. Kronborg u C. A.‑S. Maertens, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Svediż, minn H. Eklinder u C. Meyer-Seitz, bħala aġenti,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn I. Galindo Martín u E. Schmidt, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (ĠU 2006, L 204, p. 23).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn is-Sindicato de Tripulantes Auxiliares de Vuelo de Líneas Aéreas (STAVLA) (is-Sindakat tal-Persunal tal-Kabina tal-Kumpanniji tal-Ajru (STAVLA), Spanja) u l-Ministerio Fiscal (l-Uffiċċju tal-Prosekutur, Spanja) ma’ Air Nostrum, Líneas Aéreas del Mediterráneo SA (iktar ’il quddiem “Air Nostrum”), mal-Federación de Servicios de Comisiones Obreras (CCOO), mal-Unión General de Trabajadores (UGT), mal-Unión Sindical Obrera (USO), mal-Comité de empresa de Air Nostrum Líneas Aéreas del Mediterráneo SA, mad-Dirección General de Trabajo u mal-Instituto de las Mujeres, dwar il-ftehim kollettiv applikabbli għall-membri tal-persunal tal-kabina ta’ Air Nostrum.

3

Il-premessa 9 tad-Direttiva 2006/54 tiddikjara:

“Skond il-każistika stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġi stmat jekk ħaddiema humiex jagħmlu xogħol ugwali jew xogħol ta’ valur ugwali, għandu jiġi determinat jekk, meħud kont ta’ firxa ta’ fatturi inklużi n-natura tax-xogħol u t-taħriġ u l-kondizzjonijiet tax-xogħol, dawk il-ħaddiema jistgħux jitqiesu li huma f’sitwazzjoni kumparabbli.”

4

L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jiddisponi fil-paragrafu 1 tiegħu:

“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

[…]

[…]

[…]”

5

L-Artikolu 4 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni”, huwa fformulat kif ġej:

“Għandha tiġi eliminata d-diskriminazzjoni diretta u indiretta fuq il-bażi ta’sess fir-rigward ta’ l-aspetti u l-kondizzjonjiet kollha ta’ rimunerazzjoni għall-istess xogħol jew għal xogħol li jitqies li għandu valur ugwali.

[…]”

6

L-Artikolu 14 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni” jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu:

“M’għandu jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni diretta jew indiretta minħabba s-sess fis-settur pubbliku jew f’dak privat, inklużi l-korpi pubbliċi, b’relazzjoni għal:

[…]

[…]”

7

Ir-Real Decreto Legislativo 2/2015, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Estatuto de los Trabajadores (id-Digriet Irjali Leġiżlattiv 2/2015 dwar l-Approvazzjoni tat-Test Rivedut tal-Liġi dwar l-Istatut tal-Ħaddiema), tat‑23 ta’ Ottubru 2015 (BOE Nru 255, tal‑24 ta’ Ottubru 2015) (iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar l-Istatut tal-Ħaddiema”), jiddisponi, fl-Artikolu 3 tiegħu, intitolat “Sorsi tar-relazzjoni ta’ xogħol”:

“1.   Id-drittijiet u l-obbligi li jirrigwardaw ir-relazzjoni ta’ xogħol huma rregolati:

[…]”

8

L-Artikolu 4(2)(c) tal-Istatut tal-Ħaddiema jipprevedi:

“Fir-relazzjoni ta’ xogħol, il-ħaddiema għandhom id-dritt:

[…]

9

Skont l-Artikolu 26(2) ta’ dan l-istatut:

“Huma esklużi mill-kunċett ta’ pagi s-somom li l-ħaddiem jirċievi bħala allowances jew rimbors tal-ispejjeż li huwa jsostni waqt l-attività professjonali tiegħu, il-benefiċċji u allowances tas-sigurtà soċjali u l-allowances korrispondenti għal trasferimenti, sospensjonijiet jew tkeċċijiet.”

10

Ir-relazzjonijiet tax-xogħol bejn, minn naħa, Air Nostrum u, min-naħa l-oħra, il-persunal tagħha fuq l-art u l-persunal tal-kabina tagħha, huma rregolati minn ftehim kollettiv, iffirmat mid-direttorat ta’ din l-impriża u ċerti sindakati u ppubblikat fil-Boletín Oficial del Estado (BOE) fl‑14 ta’ Jannar 2019 (iktar ’il quddiem il-“ftehim TCP”).

11

Ir-relazzjonijiet ta’ xogħol bejn Air Nostrum u l-piloti tagħha huma rregolati minn ftehim kollettiv ieħor, iffirmat mid-direttorat ta’ din l-impriża u minn sindakati oħra u ppubblikat fil-BOE fit‑13 ta’ Mejju 2020 (iktar ’il quddiem il-“ftehim piloti”).

12

L-Artikolu 93 tal-ftehim TCP u l-Artikolu 16.19 tal-ftehim piloti jirregolaw l-allowances ta’ kuljum li jkopru l-ispejjeż, minbarra dawk dwar akkomodazzjoni u trasport, sostnuti, rispettivament, mill-membri tal-persunal tal-kabina u mill-piloti waqt l-ivvjaġġar professjonali tagħhom (iktar ’il quddiem l-“allowances ta’ kuljum”).

13

Fit‑8 ta’ Novembru 2022, STAVLA ppreżenta rikors quddiem l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja), li hija l-qorti tar-rinviju, intiż, b’mod partikolari, għall-annullament tal-Artikolu 93 tal-ftehim TCP. Fil-fatt, skont STAVLA, sostnut mill-Uffiċċju tal-Prosekutur, dan l-artikolu jintroduċi fil-kundizzjonijiet tax-xogħol diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess, ipprojbita mill-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/54.

14

F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva, qabel kollox, li l-ammont tal-allowances ta’ kuljum previst mill-ftehim TCP huwa kunsiderevolment inqas minn dak previst mill-ftehim piloti. Sussegwentement, minn diversi studji jirriżulta li 94 % tal-membri tal-persunal tal-kabina huma ta’ sess femminili filwaqt li 93.71 % tal-piloti huma ta’ sess maskili. Fl-aħħar nett, l-allowances ta’ kuljum ma jistgħux jitqiesu bħala salarji, la fid-dritt tax-xogħol Spanjol, fid-dawl tal-Artikolu 26(2) tal-Liġi dwar l-Istatut tal-Ħaddiema li jeskludihom espressament minn dan il-kunċett, kif ukoll fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari tal-Artikolu 157 TFUE u tal-Artikolu 2(1)(e) tad-Direttiva 2006/54. Peress li dawn l-allowances ma jirremunerawx xogħol speċifiku, huma jaqgħu taħt il-kundizzjonijiet tax-xogħol, b’tali mod li l-valur differenti tax-xogħol imwettaq mill-piloti u mill-membri tal-persunal tal-kabina ma jistax jiġġustifika differenza fl-ammont bejn l-imsemmija allowances.

15

F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

“Il-fatt li [AIR NOSTRUM] tikkumpensa grupp [ta’ ħaddiema], li fil-parti l-kbira tiegħu huwa kompost minn nisa, għall-ispejjeż li jkollhom isostnu waqt l-ivvjaġġar, għajr dawk relatati mat-trasport u mal-akkomodazzjoni, b’ammont inferjuri għal dak li huwa rċevut għall-istess spejjeż minn grupp ieħor ta’ impjegati li fil-parti l-kbira tiegħu huwa kompost minn irġiel, bħal ma huwa dak tal-piloti, jikkostitwixxi diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess fir-rigward tal-kundizzjonijiet tal-impjieg, li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni u li hija pprojbita mill-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva [2006/54], meta r-raġuni għal tali trattament differenti tkun li kull grupp huwa suġġett għal ftehim kollettiv differenti, u ż-żewġ ftehimiet ikunu ġew innegozjati mill-istess kumpannija iżda ma’ rappreżentanti sindakali differenti, skont l-Artikolu 87 tal-[Liġi dwar l-Istatut tal-Ħaddiema]?”

16

Fl-osservazzjonijiet tagħha ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid‑29 ta’ Settembru 2023, is-Sindicato Español de Pilotos de Líneas Aéreas (SEPLA) tqis li ma għadx hemm lok li tingħata deċiżjoni fuq it-talba għal deċiżjoni preliminari minħabba li STAVLA rrinunzjat għal dan ir-rikors quddiem il-qorti tar-rinviju fil‑21 ta’ Settembru 2023.

17

Madankollu, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, permezz ta’ digriet tas‑26 ta’ Ottubru 2023, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li, minkejja l-irtirar ta’ STAVLA, il-kawża quddiemha ma kinitx mingħajr skop, peress li d-dritt proċedurali nazzjonali kien jippermetti lill-Uffiċċju tal-Prosekutur jissostitwixxi ruħu għal STAVLA bħala rikorrent.

18

Minn dan isegwi li, peress li l-kawża prinċipali żammet l-iskop tagħha, hemm lok li tingħata deċiżjoni fuq it-talba għal deċiżjoni preliminari.

19

Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tistrieħ fuq tliet premessi.

20

Għalhekk, l-ewwel nett, din il-qorti tikkonstata li, fi ħdan Air Nostrum, il-membri tal-persunal tal-kabina huma fil-parti l-kbira ħaddiema ta’ sess femminili filwaqt li l-parti l-kbira tal-piloti huma ħaddiema ta’ sess maskili.

21

It-tieni nett, l-imsemmija qorti tirrileva li l-ammont tal-allowances ta’ kuljum imħallsa fil-forma ta’ somma f’daqqa lill-membri tal-persunal tal-kabina għal ċerti spejjeż sostnuti minnhom fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tas-servizzi previsti mill-kuntratt ta’ xogħol tagħhom huwa sostanzjalment inqas mill-ammont tal-allowances ta’ kuljum imħallsa fil-forma ta’ somma f’daqqa lill-piloti għall-istess spejjeż.

22

Ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, li għandha tivverifika l-eżattezza ta’ dawn iż-żewġ premessi ta’ natura fattwali, kull evalwazzjoni tal-fatti tirriżulta mill-kompetenza tal-qorti nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑1 ta’ Lulju 2008, MOTOE,C‑49/07, EU:C:2008:376, punt 30, u tat‑13 ta’ Ġunju 2024, Adient,C‑533/22, EU:C:2024:501, punt 33).

23

Madankollu, id-domanda tistrieħ fuq it-tielet premessa li, fid-dawl tal-għan tagħhom, l-allowances ta’ kuljum inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu taħt il-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema kkonċernati, fis-sens kemm tad-dritt nazzjonali kif ukoll tal-Artikolu 14(1)(ċ) tad-Direttiva 2006/54, u mhux tar-remunerazzjoni tagħhom, fis-sens tal-Artikolu 157 TFUE, kif ukoll tal-Artikolu 2(1)(e) u tal-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva.

24

Issa, minn-naħa, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita bl-Artikolu 267 TFUE, hija din l-aħħar li għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha taqta’ l-kawża li jkollha quddiemha. F’dan il-kuntest, jekk ikun il-każ, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew ssottomessi lilha. Il-fatt li qorti nazzjonali tkun ifformulat domanda preliminari billi tirreferi għal ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdi lil din il-qorti l-punti kollha ta’ interpretazzjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li titressaq quddiemha, irrispettivament minn jekk għamlitx riferiment għalihom jew le meta għamlet id-domandi tagħha. F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet mill-elementi kollha pprovduti mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, il-punti ta’ liġi tal-Unjoni li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima (sentenza tal‑21 ta’ Settembru 2023, Juan,C‑164/22, EU:C:2023:684, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).

25

Min-naħa l-oħra, filwaqt li l-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2006/54 jipprojbixxi kull diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess fil-kundizzjonijiet tal-impjieg u tax-xogħol, l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprojbixxi differenza fit-trattament fir-remunerazzjoni tal-ħaddiema, biss sa fejn din tikkonċerna l-istess xogħol jew xogħol li għalih huwa attribwit valur ugwali.

26

Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, hemm lok għalhekk li tiġi vverifikata l-premessa li fuqha tistrieħ id-domanda magħmula, li l-allowances inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jikkostitwixxux parti mir-remunerazzjoni tal-piloti u tal-persunal tal-kabina, fis-sens tad-Direttiva 2006/54.

27

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(1)(e) u l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/54 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li, minn naħa, l-allowances ta’ kuljum li jikkumpensaw, fil-forma ta’ somma f’daqqa, ċerti spejjeż sostnuti minn ħaddiema minħabba l-ivvjaġġar professjonali tagħhom jagħmlu parti mir-remunerazzjoni tagħhom jew, għall-kuntrarju, mill-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, u, min-naħa l-oħra, differenza fit-trattament bejn l-ammont ta’ tali allowances, skont jekk dawn jingħatawx lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn rġiel jew lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn nisa, jikkostitwixxix diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess ipprojbita minn din id-direttiva.

28

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-kunċett ta’ “remunerazzjoni” ddefinit fl-Artikolu 2(1)(e) tad-Direttiva 2006/54 huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li għandu jingħata interpretazzjoni wiesgħa (ara, b’analoġija, is-sentenzi tas‑7 ta’ Marzu 1996, Freers u Speckmann, C‑278/93, EU:C:1996:83, punt 16, u tad‑19 ta’ Settembru 2018, Bedi,C‑312/17, EU:C:2018:734, punt 33).

29

Mill-formulazzjoni stess tal-imsemmi Artikolu 2(1)(e) jirriżulta li, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ir-“remunerazzjoni” tkopri mhux biss is-salarju, iżda wkoll “kwalunkwe benefiċċju ieħor, imħallas direttament jew indirettament, fi flus jew in natura, minn min iħaddem lill-ħaddiem għall-impjieg tiegħu”.

30

Issa, allowances ta’ kuljum, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxu manifestament vantaġġ ekonomiku fi flus imħallas direttament mill-persuna li timpjega lill-ħaddiem, intiż sabiex jikkumpensa fil-forma ta’ somma f’daqqa ċerti spejjeż li huwa seta’ sostna fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-obbligi li jirriżultaw mill-kuntratt ta’ xogħol tiegħu.

31

Il-fatt, enfasizzat mill-qorti tar-rinviju, li dawn l-allowances ta’ kuljum ma jirremunerawx xogħol speċifiku kkalkolat għal kull unità ta’ ħin jew għal kull unità ta’ xogħol ma huwiex biżżejjed sabiex l-imsemmija allowances ta’ kuljum jevitaw il-kunċett ta’ “remunerazzjoni” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(e) tad-Direttiva 2006/54.

32

Fil-fatt, minn din id-dispożizzjoni ma jirriżultax li tali kunċett jeżiġi li l-benefiċċju mħallas mill-persuna li timpjega jirremunera xogħol speċifiku, peress li tali benefiċċju għandu jitħallas biss “minħabba l-impjieg” tal-ħaddiem (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑19 ta’ Settembru 2018, Bedi,C‑312/17, EU:C:2018:734, punt 34).

33

F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-allowances ta’ kuljum għandhom l-għan li jikkumpensaw fil-forma ta’ somma f’daqqa ċerti spejjeż sostnuti mill-ħaddiema kkonċernati minħabba ċ-ċaqliq li huma jwettqu fil-kuntest tal-kuntratt ta’ xogħol tagħhom, jiġifieri minħabba l-impjieg tagħhom.

34

Kuntrarjament għal dak li tosserva l-Kummissjoni Ewropea, din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tal‑15 ta’ Settembru 2011, Williams et (C‑155/10, EU:C:2011:588, punt 25) li tgħid li l-elementi tar-remunerazzjoni globali tal-ħaddiem li huma intiżi esklużivament sabiex ikopru l-ispejjeż okkażjonali jew anċillari li jseħħu fl-okkażjoni tal-eżekuzzjoni tal-kompiti tal-ħaddiem skont il-kuntratt ta’ xogħol tiegħu ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kalkolu tal-ħlas li għandu jitħallas matul il-leave annwali.

35

Fil-fatt, f’din is-sentenza, li ma kinitx tikkonċerna d-Direttiva 2006/54 iżda d-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑4 ta’ Novembru 2003 li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 381), il-Qorti tal-Ġustizzja llimitat ruħha li tikkonstata li r-remunerazzjoni tista’ tkun komposta minn diversi elementi, li wħud minnhom ma għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tas-somom li għandhom jitħallsu lill-impjegat abbażi tal-leave annwali tiegħu. B’kuntrast ma’ dan, il-Qorti tal-Ġustizzja bl-ebda mod ma kkunsidrat li tali elementi ma kinux jagħmlu parti mir-remunerazzjoni tal-ħaddiem.

36

Huwa wkoll irrilevanti għal din il-kawża l-fatt, enfasizzat mill-Kummissjoni, li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza tat‑8 ta’ Lulju 2021, Rapidsped (C‑428/19, EU:C:2021:548, punt 54), li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(7) tad-Direttiva 96/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑16 ta’ Diċembru 1996 dwar l-istazzjonar ta’ ħaddiema fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 431, rettifika fil-ĠU 2015, L 16, p. 66) għandu jiġi interpretat fis-sens li allowance ta’ kuljum li l-ammont tagħha jvarja skont it-tul tal-kollokament tal-ħaddiem tikkostitwixxi allowance speċifika għall-kollokament li tagħmel parti mis-salarju minimu, sakemm, b’mod partikolari, ma titħallasx bħala rimbors tal-ispejjeż effettivament sostnuti minħabba l-kollokament, bħall-ispejjeż tal-ivvjaġġar, tal-akkomodazzjoni jew tal-ikel.

37

Fil-fatt, minbarra li din is-sentenza lanqas ma kienet tikkonċerna d-Direttiva 2006/54, il-fatt li allowance mħallsa bħala rimbors tal-ispejjeż effettivament sostnuti minħabba l-kollokament ma tagħmilx parti mis-salarju minimu bl-ebda mod ma jeskludi li l-allowances fil-forma ta’ somma f’daqqa, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxu element ta’ remunerazzjoni fis-sens tal-Artikolu 2(1)(e) tad-Direttiva 2006/54, li, kif jirriżulta mill-punt 29 ta’ din is-sentenza, ma huwiex limitat biss għas-salarju.

38

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, għandu jiġi kkunsidrat li għalkemm huwa ċertament minnu li allowances ta’ kuljum, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jitħallsux bħala korrispettiv għal prestazzjoni ta’ xogħol, xorta jibqa’ l-fatt li dawn jikkostitwixxu vantaġġ mogħti mill-persuna li timpjega lill-ħaddiema kkonċernati minħabba l-impjieg tagħhom u jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “remunerazzjoni”, kif iddefinit fl-Artikolu 2(1)(e) tad-Direttiva 2006/54, u mhux taħt il-kundizzjonijiet tax-xogħol, fis-sens tal-Artikolu 14(1)(ċ) ta’ din id-direttiva.

39

F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tiddeduċi l-eżistenza ta’ differenza fit-trattament indiretta bbażata fuq is-sess, mill-fatt li, minn naħa, il-persunal tal-kabina huwa kompost fil-parti l-kbira minn ħaddiema ta’ sess femminili filwaqt li l-parti l-kbira tal-piloti huma ħaddiema ta’ sess maskili u li, min-naħa l-oħra, l-ammont tal-allowances ta’ kuljum imħallsa lill-membri tal-persunal tal-kabina huwa sostanzjalment inqas mill-ammont tal-allowances ta’ kuljum imħallsa lill-piloti.

40

Madankollu, mill-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/54 jirriżulta li tali differenza fit-trattament fir-rigward tar-remunerazzjoni tal-ħaddiema inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tikkostitwixxi diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess ipprojbita minn din id-dispożizzjoni biss jekk din ir-remunerazzjoni titħallas “għall-istess xogħol jew għal xogħol li għalih huwa attribwit valur ugwali”.

41

F’dan ir-rigward, kif jirriżulta mill-premessa 9 tad-Direttiva 2006/54, sabiex jiġi evalwat jekk il-ħaddiema jagħmlu l-istess xogħol jew xogħol ta’ valur ugwali, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, f’dan ir-rigward, numru ta’ fatturi, bħan-natura tax-xogħol, il-kundizzjonijiet tat-taħriġ u l-kundizzjonijiet tax-xogħol.

42

Issa, huwa ċar li l-membri tal-persunal tal-kabina u l-piloti ma jeżerċitawx manifestament l-istess xogħol. Barra minn hekk, fid-dawl tat-taħriġ meħtieġ sabiex jiġi eżerċitat ix-xogħol ta’ pilota u tar-responsabbiltajiet marbuta ma’ dan tal-aħħar, ma jistax jitqies li x-xogħol tal-piloti għandu valur ugwali għax-xogħol tal-membri tal-persunal tal-kabina, fis-sens tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/54.

43

F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-differenza fit-trattament indiretta msemmija fil-punt 39 ta’ din is-sentenza ma tistax tiġi kklassifikata bħala diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess fis-sens tad-Direttiva 2006/54.

44

Minn dan isegwi li ma hemmx lok li tingħata risposta għad-domanda dwar jekk tali differenza fit-trattament indiretta tistax tiġi ġġustifikata minħabba l-fatt li l-vantaġġi inkwistjoni huma previsti minn ftehim kollettivi distinti, konklużi bejn partijiet differenti.

45

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 2(1)(e) u l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/54 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, minn naħa, l-allowances ta’ kuljum li jikkumpensaw, fil-forma ta’ somma f’daqqa, ċerti spejjeż sostnuti minn ħaddiema minħabba l-ivvjaġġar professjonali tagħhom jagħmlu parti mir-remunerazzjoni tagħhom, u, min-naħa l-oħra, differenza fl-ammont ta’ tali allowances, skont jekk dawn jingħatawx lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn rġiel jew lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn nisa, ma hijiex ipprojbita minn din id-direttiva meta dawn iż-żewġ gruppi ta’ ħaddiema ma jeżerċitawx l-istess xogħol jew xogħol li għalih huwa attribwit valur ugwali.

46

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir‑Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 2(1)(e) u l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol

għandhom jiġu interpretati fis-sens li:

minn naħa, l-allowances ta’ kuljum li jikkumpensaw, fil-forma ta’ somma f’daqqa, ċerti spejjeż sostnuti minn ħaddiema minħabba l-ivvjaġġar professjonali tagħhom jagħmlu parti mir-remunerazzjoni tagħhom, u, min-naħa l-oħra, differenza fl-ammont ta’ tali allowances, skont jekk dawn jingħatawx lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn rġiel jew lil grupp ta’ ħaddiema kompost fil-parti l-kbira minn nisa, ma hijiex ipprojbita minn din id-direttiva meta dawn iż-żewġ gruppi ta’ ħaddiema ma jeżerċitawx l-istess xogħol jew xogħol li għalih huwa attribwit valur ugwali.