|
1 )
|
Επί της συνυπάρξεως της ρυθμίσεως κοινοτικών και εθνικών τιμών
Αν και αληθεύει ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο στο πλαίσιο της διαδικασίας κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ να αποφανθεί επί του συμβιβαστού των κανόνων του εσωτερικού δικαίου με τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, είναι πάντως αρμόδιο να παράσχει στο παραπέμπον δικαστήριο κάθε στοιχείο ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και να επιτρέψει στο δικαστήριο αυτό να κρίνει το συμβιβαστό των κανόνων αυτών με τον επικαλούμενο κανόνα του κοινοτικού δικαίου. Πρέπει συνεπώς το ερώτημα που έθεσε το Cour d'appel των Βρυξελλών να νοηθεί υπό την έννοια ότι ζητείται να καθοριστεί αν και σε ποιο μέτρο ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2759/75 του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1975 (που αντικατέστησε τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 121/67 του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 1967) περί κοινής οργανώσεως των αγορών στον τομέα του χοιρείου κρέατος και ο κανονισμός ( ΕΟΚ ) 805/68 του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1968 περί κοινής οργανώσεως των αγορών στον τομέα του βοείου κρέατος, αφήνουν να υπάρχει κάποια εξουσία στα κράτη μέλη για να ρυθμίζουν μέσω εσωτερικών κανόνων τις τιμές λιανικής πωλήσεως στους παραπάνω τομείς. Συγκεκριμένα πρέπει να καθοριστούν τα στοιχεία κόστους που μπορούν να συμπεριληφθούν στο εμπορικό κέρδος που έχει καθοριστεί κατ' αποκοπή από την υπουργική απόφαση της 27ης Μαρτίου 1975.
Το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί με πολλές αποφάσεις επί του συστήματος των τιμών της κοινής οργανώσεως των αγορών στον τομέα του χοιρείου κρέατος και του βοείου κρέατος (υπόθεση 154/77 (
3
), υπόθεση 223/78 (
4
) συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 95 και 96/79 (
5
). Οι κοινές αυτές οργανώσεις της αγοράς έχουν ως σκοπό να δημιουργήσουν στον τομέα του χοιρείου και του βοείου κρέατος μια ενιαία αγορά για το σύνολο της Κοινότητας που υπάγεται σε κοινή διαχείριση. Για τη δημιουργία της ενιαίας αυτής αγοράς, θεσπίστηκε ένα κανονιστικό σύστημα και ένα πλαίσιο οργανώσεως, όπου την κεντρική θέση έχει ένα σύστημα τιμών που ισχύει στα στάδια της παραγωγής και του χονδρικού εμπορίου. Όπως το Δικαστήριο τόνισε με τη νομολογία του που είναι στο εξής πάγια (υπόθεση 31/74 (
6
), υπόθεση 65/75 (
7
), συνεκδικασθείσες υποθέσεις 88 έως 90/75 (
8
), υπόθεση 154/77 (
9
), υπόθεση 223/78 (
4
) υπόθεση 5/79 7, συνεκδικασθείσες υποθέσεις 16 έως 20/79 (
10
), συνεκδικασθείσες υποθέσεις 95 και 96/79 (
5
), στους τομείς που υπάγονται σε κοινή οργάνωση των αγορών, κατά μείζονα λόγο όταν η οργάνωση αυτή στηρίζεται σε σύστημα ενιαίας τιμής, τα κράτη μέλη δεν μπορούν πλέον να παρέμβουν, με εθνικές διατάξεις που θεσπίζονται μονομερώς, στο μηχανισμό διαμορφώσεως των τιμών, όπως προκύπτει από την κοινή οργάνωση. Πάντως, σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, κατά το μέτρο που το κοινό σύστημα τιμών εφαρμόζεται αποκλειστικά στο στάδιο της παραγωγής και του χονδρικού εμπορίου, οι διατάξεις αυτές αφήνουν άθικτη την εξουσία των κρατών μελών να θεσπίζουν κατάλληλα μέτρα για τη διαμόρφωση των τιμών κατά τα στάδια του λιανικού εμπορίου και της καταναλώσεως, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θέτουν σε κίνδυνο τους στόχους και τη λειτουργία της κοινής οργανώσεως των αγορών, κυρίως το σύστημα των τιμών.
Στην απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1980 ( στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 95 και 96/79 (
11
)) το Δικαστήριο έκρινε ότι οι κοινές οργανώσεις των εν λόγω αγορών δεν αντιτίθενται στο μονομερή καθορισμό από ένα κράτος μέλος ανωτάτου περιθωρίου εμπορικού κέρδους για τη λιανική πώληση χοιρείων και βοείων κρεάτων, που υπολογίζεται κυρίως βάσει των τιμών αγοράς, όπως ισχύουν στα προηγούμενα στάδια της διαθέσεως στην αγορά και ποικίλλουν σε σχέση με τις τιμές αυτές, αρκεί ότι οι τιμές αγοράς που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του περιθωρίου κέρδους αυξάνονται κατά τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά και τα έξοδα εισαγωγής στα οποία πράγματι υποβάλλεται ο λιανοπωλητής κατά το στάδιο της προμηθεύσεως και της πωλήσεως στον καταναλωτή.
Οι διάδικοι στην κύρια δίκη οι οποίοι υπέβαλαν παρατηρήσεις κατά τη διάρκεια της προκειμένης διαδικασίας εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως στηρίζονται όλοι στην παραπάνω νομολογία του Δικαστηρίου, καταλήγοντας όμως εν μέρει σε διαφορετικά συμπεράσματα.
Κατά την άποψη του κατηγορουμένου στην κύρια δίκη, το κατ' αποκοπήν περιθώριο εμπορικού κέρδους περιλαμβάνει τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά και τα έξοδα εισαγωγής στα οποία υποβάλλεται ο λιανοπωλητής καθώς και το καθαρό περιθώριο κέρδους του. Επειδή, κατά την άποψη του, δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί ποιο τμήμα του περιθωρίου εμπορικού κέρδους θεωρείται ότι καλύπτει τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά και τα έξοδα εισαγωγής και ποιο τμήμα αντιστοιχεί στο καθαρό κέρδος του λιανοπωλητή, υπάρχει ο κίνδυνος για ένα λιανοπωλητή να βλέπει το περιθώριο του καθαρού κέρδους του να μειώνεται σε μηδέν ή ακόμη και να καθίσταται αρνητικό λόγω των εξόδων διαθέσεως στην αγορά και των εξόδων εισαγωγής στα οποία πράγματι έχει υποβληθεί. Για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος αυτός, προτείνει στο Δικαστήριο να απαντήσει στο ερώτημα που έχει τεθεί από τον παραπέμποντα δικαστή αποφαινόμενο ότι οι εν λόγω κοινοτικοί κανονισμοί προϋποθέτουν ότι κατά τη λιανική πώληση, έχουν ληφθεί υπόψη όλα τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά και τα έξοδα εισαγωγής στα οποία πράγματι έχει υποβληθεί ο λιανοπωλητής, τόσο κατά το στάδιο της προμηθείας όσο και κατά το στάδιο της πωλήσεως στον καταναλωτή, κατά τρόπο ώστε να αποκλείουν τη δυνατότητα για τον εθνικό νομοθέτη να εκτιμήσει κατ' αποκοπήν τα εν λόγω έξοδα διαθέσεως στην αγορά καθώς και τα έξοδα εισαγωγής.
Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι_ το ερώτημα που έθεσε το παραπέμπον δικαστήριο οφείλεται σε κακή κατανόηση της επίδικης εθνικής νομοθεσίας. Πράγματι, στην περίπτωση εισαγωγής βοείων και χοιρείων κρεάτων, τα σχετικά έξοδα θεωρούνται ως συστατικό στοιχείο της τιμής αγοράς και μπορούν συνεπώς να μετακυλισθούν εξ ολοκλήρου από τον κρεοπώλη στις τιμές λιανικής πωλήσεως. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει σαφώς από την εγκύκλιο 223 προς τους υπαλλήλους της γενικής οικονομικής επιθεωρήσεως. Κατά συνέπεια, τα έξοδα εισαγωγής — και τα λοιπά έξοδα διαθέσεως στην αγορά — δεν εκτιμώνται κατ' αποκοπήν γιατί δεν καλύπτονται από το ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους. Η Βελγική Κυβέρνηση συμπεραίνει εξ αυτού ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να καθορίζουν, μονομερώς, για το βόειο και χοίρειο κρέας, ένα ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους που υπολογίζεται κατ' απόλυτη αξία βάσει των τιμών αγοράς, όπως ισχύουν στα προηγούμενα στάδια της διαθέσεως στην αγορά και ποικίλλουν σε σχέση με τις τιμές αυτές προσαυξανόμενα καθ' όλα τα έξοδα αγοράς στα οποία πράγματι έχει υποβληθεί ο λιανοπωλητής, στα οποία περιλαμβάνονται και τα έξοδα εισαγωγής, αρκεί το περιθώριο αυτό να βρίσκεται σε επίπεδο που είναι επαρκές για να καλύπτει τα γενικά έξοδα και τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά των λιανοπωλητών στο σύνολό τους, ώστε να τους εξασφαλίζει δίκαιο κέρδος, και για να μην εμποδίζει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
Κατά την Επιτροπή, το ερώτημα του παραπέμποντος δικαστηρίου έχει σκοπό να διαφωτίσει το ζήτημα αν αντίκειται στην κοινοτική ρύθμιση το να περιλαμβάνεται επίσης στο ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους για τη λιανική πώληση βοείου και χοιρείου κρέατος, εκτός από το καθαρό κέρδος του λιανοπωλητή, η κατ' αποκοπήν εκτίμηση των εξόδων διαθέσεως στην αγορά και των εξόδων εισαγωγής. Κατά την άποψη της Επιτροπής, επειδή πρόκειται για τιμές λιανικής πωλήσεως, στάδιο το οποίο δεν υπάγεται στην εν λόγω κοινή οργάνωση των αγορών, ο καθορισμός περιθωρίου εμπορικού κέρδους του λιανοπωλητή δεν είναι κατ' αρχάς, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τέτοιας φύσεως που να θέτει σε κίνδυνο τους στόχους και τη λειτουργία της κοινής οργανώσεως των αγορών. Το συμπέρασμα αυτό πάντως υπόκειται στην τήρηση ορισμένων προϋποθέσεων:
Πρώτα, το ύψος του περιθωρίου πρέπει να εξασφαλίζει στο λιανοπωλητή δίκαιη αμοιβή της δραστηριότητάς του. Κατόπιν πρέπει να εξεταστούν ποια είναι τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του περιθωρίου.
Κατά την άποψη πάντοτε της Επιτροπής, τα έξοδα εισαγωγής δεν έπρεπε να περιλαμβάνονται στο ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους, με κίνδυνο να καθίσταται πιο δύσκολη, και μάλιστα αδύνατη, η εισαγωγή προϊόντων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη, διότι το κέρδος του λιανοπωλητή θα μειωνόταν κατά το ποσό που αντιστοιχεί στα έξοδα εισαγωγής. Η λύση αυτή θα ήταν αντίθετη με το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ. Πάντως, είναι αναμφισβήτητο ότι το ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους περιλαμβάνει, εκτός από το κέρδος του λιανοπωλητή, τα έξοδα στα οποία υποβάλλεται κατά το στάδιο της πώλησης στον καταναλωτή, με την προϋπόθεση ότι το ύψος του περιθωρίου πρέπει να καθορίζεται κατά τρόπο που να επιτρέπει δίκαιη αμοιβή του λιανοπωλητή.
Συμπεραίνοντας, η Επιτροπή προτείνει να δοθεί στο ερώτημα του παραπέμποντος δικαστηρίου η απάντηση ότι οι εν λόγω οργανώσεις των αγορών δεν αντίκεινται στο μονομερή καθορισμό από ένα κράτος μέλος ενός ανώτατου περιθωρίου εμπορικού κέρδους, για τη λιανική πώληση βοείων και χοιρείων κρεάτων, το οποίο εκφράζεται με ορισμένο ποσό υπολογιζόμενο ουσιαστικά βάσει των τιμών αγοράς, όπως ισχύουν κατά τα προηγούμενα στάδια διαθέσεως στην αγορά, επαυξανόμενο με τα έξοδα εισαγωγής στα οποία πράγματι υποβάλλεται ο λιανοπωλητής, εφόσον το περιθώριο καθορίζεται σε ύψος που μπορεί να εξασφαλίζει κατά γενικό κανόνα δίκαιη αμοιβή για τη δραστηριότητα του λιανοπωλητή και με την προϋπόθεση ότι το περιθώριο, είτε περιλαμβάνει μόνο το κέρδος του λιανοπωλητή και τα σχετικά έξοδα κατά το στάδιο της πωλήσεως στους καταναλωτές, είτε, « αν ενσωματώνει εν μέρει έξοδα διαθέσεως στην αγορά που συνδέονται με το στάδιο της προμηθείας του λιανοπωλητή, να είναι καθορισμένο σε επίπεδο ώστε να καλύπτει όλα τα έξοδα της φύσεως αυτής στα οποία πράγματι υποβάλλεται ο λιανοπωλητής ».
Στην υπόθεση επί της οποίας αναπτύσσουμε σήμερα τις προτάσεις μας, ούτε η έγγραφη διαδικασία ούτε η προφορική δεν έδωσαν στοιχεία που μπορούν να δικαιολογήσουν τροποποίηση της αρχικής θέσεως του Δικαστηρίου. Για το λόγο αυτό, προτείνουμε σήμερα στο Δικαστήριο να ακολουθήσει κατ' ουσία την απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1980. Θέτουμε επιπλέον το ζήτημα ποιες συμπληρωματικές διευκρινίσεις μπορούν να δοθούν στο παραπέμπον δικαστήριο. Κατά την άποψη μας, το Cour d'appel ζητεί να πληροφορηθεί ποιος είναι ο προορισμός των εξόδων διαθέσεως στην αγορά και των εξόδων εισαγωγής: αποτελούν μέρος της τιμής αγοράς ή πρέπει να συμπεριληφθούν στο ανώτατο περιθώριο εμπορικού κέρδους; Στην τελευταία αυτή περίπτωση, το ποσό που μπορεί να εξασφαλίσει στο λιανοπωλητή δίκαιη αμοιβή της δραστηριότητάς του θα ήταν πράγματι περιορισμένο.
Έχουμε τη γνώμη ότι το Δικαστήριο έδωσε σαφή απάντηση στο ζήτημα αυτό με την απόφαση (
12
), που έχει ήδη αναφερθεί πολλές φορές, την οποία εξέδωσε στις 17 Ιανουαρίου 1980. Το Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να θεωρηθούν ως βάση οι τιμές αγοράς που ισχύουν σε προηγούμενα της διαθέσεως στο εμπόριο στάδια, να προσαυξηθούν κατά τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά και τα έξοδα εισαγωγής στα οποία πράγματι έχουν υποβληθεί και μόνον τότε να γίνει ο υπολογισμός του περιθωρίου εμπορικού κέρδους. Κατά την άποψη μας αυτό συνάγεται κατά τρόπο τελείως σαφή από το διατακτικό της εν λόγω αποφάσεως. Κατά συνέπεια η απάντηση που θα προτείνουμε στο τέλος της αναπτύξεώς μας θα επαναλάβει κατά το ουσιώδες μέρος τους την απόφαση (
12
) της 17ης Ιανουαρίου 1980. Δεν βλέπουμε κανένα λόγο να εγκαταλειφθεί η ισχύουσα νομολογία αποδεχόμενοι την πρόταση της βελγικής κυβερνήσεως, ή την πρόταση της Επιτροπής, που έχει ως σκοπό να ενσωματώσει εν πάση περιπτώσει τα έξοδα διαθέσεως στην αγορά στο περιθώριο εμπορικού κέρδους που έχει καθορισθεί κατ' αποκοπήν, εφόσον το περιθώριο αυτό καθορίζεται σε ύψος που επιτρέπει να καλυφθούν όλα τα έξοδα στα οποία πράγματι έχει υποβληθεί ο λιανοπωλητής.
|