I.

Réamhrá

1.

Baineann an Tuairim seo le hiarraidh ar réamhrialú maidir le léiriú na Treorach maidir le Gnáthóga  ( 2 ) agus Threoir MTT.  ( 3 ) Is í an Ard-Chúirt (Éire) a rinne an tarchur, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí a thionscain grúpa daoine nádúrtha  ( 4 ) i gcoinne an chinnidh maolaithe a dheonaigh údaráis na hÉireann, faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, chun tógáil aonad cónaithe ag iar-mhainistir Chairmeileach i nDeilgne (Contae Chill Mhantáin, Éire) a éascú.  ( 5 ) Tá an mhainistir sin lonnaithe faoi láthair i gcoilíneacht mhór micrialtóg, ar speicis iad a liostaítear in Iarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir maidir le Gnáthóga  ( 6 ) atá faoi dhianchosaint.

2.

Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, eascraíonn an iarraidh as an bhfíoras nár chuir na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí i gcoinne bhailíocht an chinnidh maolaithe atá i gceist laistigh den tréimhse a fhorordaítear faoi dhlí na hÉireann. Rinneadh agóid in aghaidh an mhaolaithe sin – a bhfuil ‘údar an‑chuí’ leis, dar leis an gcúirt sin, ag an am céanna leis an gcinneadh lena ndeonaítear toiliú forbartha don tionscadal, tar éis don tréimhse sin dul in éag. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, ciallaíonn sé sin gur cheart a chinneadh go bhfuil an t‑iarratas chun an cinneadh maolaithe a neamhniú as am agus gur cheart é a dhíbhe, faoi réir aon riail de dhlí an Aontais a bhféadfadh toradh dá mhalairt a bheith ag teastáil ina leith.

3.

Ardaíonn an cás seo, ar an gcéad dul síos, ceisteanna de chineál nós imeachta. Ceanglaítear leis ar an gCúirt a chinneadh an bhfuil riail nós imeachta dlí náisiúnta lena leagtar síos tréimhse ama éagsúil chun agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht, ar thaobh amháin, cinnidh maolaithe arna dheonú faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga agus, ar an taobh eile, cinneadh um thoiliú forbartha a thagann faoi raon feidhme Threoir MTT, comhoiriúnach le dlí an Aontais, go háirithe i bhfianaise phrionsabal na rochtana leithne ar cheartas a chumhdaítear i gCoinbhinsiún Aarhus.  ( 7 ) Beidh ar an gCúirt machnamh a dhéanamh, chuige sin, ar na hiarmhairtí nós imeachta a eascraíonn as a breithiúnas an 24 Feabhra 2022, Namur-Est Environnement (C‑463/20, EU:C:2022:121),  ( 8 ) inar dhearbhaigh sí, go bunúsach, go bhfuil cinneadh maolaithe arna ghlacadh faoin Treoir maidir le Gnáthóga mar chuid, faoi choinníollacha áirithe, de nós imeachta um thoiliú forbartha arna bhunú le Treoir MTT. Ar an dara dul síos, tugtar deis leis an gcás don Chúirt tuilleadh treorach a sholáthar maidir leis na coinníollacha substainteacha nach mór d’údarás inniúil Ballstáit a chomhlíonadh nuair a cheadaíonn sé d’fhorbróir tionscadal a chumhdaítear le Treoir MTT maolú ar na toirmisc a leagtar síos sa Treoir maidir le Gnáthóga.

II.

An dlí lena mbaineann

A.

Dlí idirnáisiúnta

4.

Foráiltear le hAirteagal 9 de Choinbhinsiún Aarhus, dar teideal ‘Rochtain ar an gceartas’:

B.

Dlí an Aontais Eorpaigh

1.

An Treoir maidir le Gnáthóga

5.

Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 12(1) den Treoir maidir le Gnáthóga:

6.

Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga:

7.

Bunaítear an méid seo a leanas le hIarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir maidir le Gnáthóga, faoin teideal ‘Speicis ainmhithe agus plandaí ar leas an phobail iad a bhfuil dianchosaint de dhíth orthu’:

8.

‘[…]

2.

Treoir MTT

9.

Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 1 de Threoir MTT:

–

oibreacha foirgníochta nó suiteálacha nó scéimeanna eile a dhéanamh,

10.

Sonraítear an méid seo a leanas in Airteagal 2 de Threoir MTT:

11.

Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 4 de Threoir MTT:

12.

‘[…]

13.

Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 6 de Threoir MTT:

14.

Le hAirteagal 11 de Threoir MTT, leagtar síos rialacha maidir le caingne a thugtar in aghaidh cinntí atá faoi réir rannpháirtíocht an phobail faoi Threoir MTT:

C.

Dlí na hÉireann

15.

Foráiltear le hOrdú 84, Riail 21, de Rialacha na nUaschúirteanna  ( 9 ):

III.

Fíorais, nós imeachta agus na cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú

16.

An 17 Eanáir 2020, in oirchill cead pleanála le haghaidh tionscadal forbartha, chuir Drumakilla Limited  ( 10 ) iarratas faoi bhráid na Seirbhíse Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra (Éire) ar chinneadh maolaithe de bhun Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga. Bhain an t‑iarratas le micrialtóga, ar speicis iad atá faoi dhianchosaint i gcomhréir le hIarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir sin, go háirithe faoin ngrúpa ainmhithe Microchiroptera. Eisíodh an cinneadh maidir le maolú an 4 Márta 2020 agus leasaíodh é ina dhiaidh sin an 21 Iúil 2020 chun an ialtóg fhadchluasa (Plecotus auritus) a chur san áireamh.

17.

An 21 Deireadh Fómhair 2020, rinne Drumakilla iarratas ar chead pleanála don tionscadal forbartha. Bhí, inter alia, tuarascáil scagtha ar an measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol agus an cinneadh leasaithe maidir le maolú ag gabháil leis an iarratas.

18.

An 15 Feabhra 2021, thug An Bord Pleanála (Éire) cead pleanála don tionscadal.  ( 11 ) Sa chinneadh uaidh, mheas sé gur sainaithníodh agus gur tugadh tuairisc leordhóthanach sa tuarascáil scagtha a chuir Drumakilla isteach ar na héifeachtaí is dócha a bheidh ag an tionscadal forbartha ar an gcomhshaol. Thairis sin, dar leis an mBord Pleanála, níor dhócha go mbeadh éifeachtaí suntasacha ag an bhforbairt bheartaithe ar an gcomhshaol mar gheall ar chineál agus suíomh an láithreáin. Dá bhrí sin, tháinig sé ar an gconclúid nach raibh gá le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol.

19.

An 25 Márta 2021, rinne na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí agóid in aghaidh an chinnidh maidir le cead pleanála agus an chinnidh maidir le maolú.

20.

Dhiúltaigh an Ard-Chúirt (Éire), arb í an chúirt a rinne an tarchur sa chás seo, don iarratas ar neamhniú an chinnidh maidir le cead pleanála. Os a choinne sin, cuireadh ar atráth é le haghaidh tuilleadh aighneachtaí san agóid a rinneadh i gcoinne an chinnidh maidir le maolú.

21.

I ndáil leis sin, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, ar an gcéad dul síos, cé go léirítear leis an gcinneadh maolaithe nach bhfuil aon rogha mhalartach shásúil ann seachas deonú an mhaolaithe sin, nach nochtann na hábhair aon bhreithniú ar roghanna eile a bhfuil tionchar níos lú acu ar speicis atá faoi dhianchosaint, nó ar an rogha mhalartach gan an ceadúnas a dheonú. Is féidir a thuiscint as sin gur dócha nach ndearnadh aon bhreithniú den sórt sin ar roghanna malartacha. Thairis sin, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl go luaitear sa chinneadh maidir le maolú go n‑eisítear é ar mhaithe le cosaint an speicis lena mbaineann, conclúid atá, dar leis an gcúirt sin, ‘go follasach míréasúnta agus áiféiseach go deimhin’.

22.

Ar an dara dul síos, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl, faoi dhlí na hÉireann, nach bhfuil aon reacht sonrach ann lena sonraítear an teorainn ama chun agóid a dhéanamh i gcoinne bailíocht cinnidh maidir le maolú, rud a chiallaíonn go bhfuil feidhm ag na rialacha ginearálta maidir le hathbhreithniú breithiúnach maidir leis an agóid sin. I ndáil leis sin, míníonn an chúirt a rinne an tarchur, de bhun Ordú 84, riail 21 de RnU, nach mór iarratas ar chead chun iarratas a dhéanamh ar athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh laistigh de thrí mhí ón dáta a tháinig forais an iarratais chun cinn den chéad uair nó, ar iarraidh bhreise ó na hiarratasóirí, ón dáta a bhfuil nó ar cheart go mbeadh iarratasóir ar an eolas faoin gcinneadh atá faoi chonspóid.

23.

Ar an tríú dul síos, tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire freisin, a mhéid, faoi dhlí na hÉireann, gur cinneadh substainteach ar leithligh é cinneadh maolaithe faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, agus nach cuid é de shraith cinntí eatramhacha as a n‑eascraíonn cead cinntitheach do thionscadal, nach mór agóid a dhéanamh ina aghaidh go haonarach laistigh den tréimhse theorann reachtúil a leagtar síos le hOrdú 84, riail 21 de RnU, agus ní tar éis cinneadh críochnaitheach a ghlacadh maidir le hiarratas ar chead pleanála. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, tá na teorainneacha ama sin measartha intuartha.

24.

Ar an gceathrú dul síos, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, sa chás sna príomhimeachtaí, nár chuir na hiarratasóirí i gcoinne an chinnidh maidir le cead pleanála ar bhonn na lochtanna sa chinneadh maolaithe. Sin é an fáth, dar leis an gcúirt sin, gur diúltaíodh don agóid in aghaidh an chinnidh maidir le cead pleanála cé go bhfuil an agóid in aghaidh an chinnidh maidir le maolú fós gan réiteach.

25.

Ar an gcúigiú dul síos, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl nár chuir an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí i gcoinne bhailíocht an chinnidh maolaithe laistigh de thrí mhí ón uair a tháinig siad chun bheith ar an eolas faoi nó ar cheart dóibh teacht ar an eolas faoi, eadhon an dáta a rinne Drumakilla iarratas ar chead pleanála. Dá bhrí sin, measann an chúirt sin go bhfuil an agóid sin as am agus nach mór í a dhíbhe. Tá fonn ar an gcúirt a rinne an tarchur a mheas nach bhfuil aon riail de dhlí an Aontais ann a mbeadh toradh contrártha ag teastáil ina leith. Mar sin féin, ós rud é nach bhfuil an seasamh sin go hiomlán in amhras, mheas an chúirt a rinne an tarchur gurbh iomchuí an tsaincheist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais.

26.

Sna himthosca sin, chinn an Ard-Chúirt (Éire) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

27.

Taisceadh an iarraidh ar réamhrialú i gClárlann na Cúirte Breithiúnais an 26 Eanáir 2024. Chuir na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí, an tAire Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta (Éire), Éire agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Níor tionóladh aon éisteacht sa chás seo. Mar sin féin, thug na páirtithe freagra i scríbhinn ar na ceisteanna a chuir an Chúirt an 3 Márta 2025.

IV.

Anailís

28.

Lena ceisteanna, iarrann an chúirt a rinne an tarchur soiléiriú ar an léirmhíniú ar Airteagal 11 de Threoir MTT agus ar Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, go háirithe i bhfianaise phrionsabal na rochtana leithne ar cheartas a leagtar síos in Airteagal 9(2) de Choinbhinsiún Aarhus.

29.

Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, lena chéad trí cheist, go sonrach, an gá Treoir MTT, eadhon Airteagal 11(2) di, a léirmhíniú sa chaoi, i gcás nach féidir tionscadal forbartha a údarú gan cinneadh maolaithe a bheith faighte ag an bhforbróir ar dtús faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, nach mór an cinneadh sin a mheas mar chuid de nós imeachta an toilithe forbartha, go háirithe chun críoch eile seachas na críocha sin a bhaineann le raon feidhme na n‑ábhar atá le measúnú faoi Threoir MTT (an chéad cheist). Cuireann an chúirt a rinne an tarchur an cheist sin chun a fháil amach an féidir an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht cinnidh maidir le maolú a thabhairt i gcrích roimh dháta cinnidh maidir le toiliú forbartha, go sonrach i gcás nach ndéanann an t‑iarratasóir agóid i gcoinne bhailíocht an chinnidh maidir le toiliú forbartha ar fhorais lochtanna sa chinneadh maidir le maolú (an dara ceist). Os a choinne sin, ag glacadh leis gur an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht cinnidh maidir le maolú a thabhairt i gcrích roimh dháta an chinnidh maidir le toiliú forbartha, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gá an tréimhse sin a shonrú sa reachtaíocht a glacadh nó san fhaisnéis phraiticiúil dá dtagraítear in Airteagal 11(5) de Threoir MTT, nó, go simplí, an féidir í a thuar go réasúnta (an tríú ceist).

30.

Ina dhiaidh sin, leis an dá cheist dheireanacha, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena shoiléiriú, go bunúsach, (i) an gceanglaítear le hAirteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga scrúdú éifeachtach a dhéanamh ar réitigh mhalartacha sula nglacfar cinneadh maidir le maolú (an ceathrú ceist), agus (ii) an gcuirtear cosc leis an bhforáil sin ar údarás inniúil a chinneadh go bhfuil sé ar mhaithe le fauna agus flora fiáine a chosaint agus gnáthóga nádúrtha a chaomhnú cinneadh a ghlacadh lena n‑údaraítear do fhorbróir maolú ar fhorálacha Airteagal 12 den Treoir sin chun tionscadal forbartha a chur i gcrích (an cúigiú ceist).

31.

A mhéid a bhaineann an chéad cheist, an dara ceist agus an tríú ceist leis an tsaincheist nós imeachta chéanna, maidir leis na coinníollacha le haghaidh teorainneacha ama a bhfuil feidhm acu faoin dlí náisiúnta chun agóid a dhéanamh i gcoinne bailíocht cinnidh maidir le maolú arna dheonú faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga chun tionscadal a thagann faoi Threoir MTT a chur i gcrích, scrúdóidh mé le chéile iad. Ina dhiaidh sin, scrúdóidh mé an ceathrú agus an cúigiú ceist, a bhaineann leis na coinníollacha substainteacha nach mór d’údarás inniúil a chomhlíonadh agus cinneadh á dhéanamh an ndeonófar maolú ar na bearta cosanta speiceas chun tionscadal forbartha a éascú.

A.

An chéad cheist, an dara ceist agus an tríú ceist

32.

Leis an gcéad dá cheist, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach, go bunúsach, an gá Airteagal 11(2) de Threoir MTT a léirmhíniú sa chaoi gur féidir an tréimhse theorann chun agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht cinnidh mhaolaithe arna ghlacadh faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, chun críocha tionscadail forbartha a thagann faoi Threoir MTT, a thabhairt i gcrích roimh an dáta a dheonaítear an toiliú forbartha. Más amhlaidh an cás, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur freisin, trína tríú ceist, an gá Airteagal 11(5) de Threoir MTT a léirmhíniú sa chaoi nach mór na tréimhsí teorann is infheidhme maidir le cinntí maolaithe a leagan síos go sainráite sa reachtaíocht náisiúnta nó san fhaisnéis phraiticiúil dá dtagraítear san fhoráil sin den Treoir sin.

33.

Mar réamhbharúil, meabhraím, de réir Airteagail 2 agus 6 de Threoir MTT, go n‑éilítear le tionscadail áirithe arb é atá iontu oibreacha foirgníochta a dhéanamh,  ( 12 ) sula ndeonóidh na húdaráis inniúla toiliú forbartha, (i) measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol agus (ii) rannpháirtíocht an phobail.

34.

Maidir leis an measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol, is éard atá ann go bunúsach tuarascáil ina gcumhdaítear na héifeachtaí suntasacha uile a d’fhéadfadh a bheith ag an tionscadal ar an gcomhshaol.  ( 13 ) Tá an measúnú sin córasach  ( 14 ) i gcás na gcineálacha tionscadal a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir MTT,  ( 15 ) ach, i gcás na dtionscadal a liostaítear in Iarscríbhinn II a ghabhann léi, lena n‑áirítear tionscadail forbartha uirbí, mar is amhlaidh sna príomhimeachtaí, fágann an Treoir sin faoi na Ballstáit an cinneadh a dhéanamh an gá tionscadal a bheith faoina réir.  ( 16 ) Maidir leis an gcineál sin tionscadail, ní mór don fhorbróir, mar sin féin, faisnéis a sholáthar ina dtugtar tuairisc ar shaintréithe an tionscadail agus ar na héifeachtaí suntasacha is dócha a bheidh aige ar an gcomhshaol.  ( 17 ) Thairis sin, i gcás inar dócha go ndéanfaí difear leis an tionscadal do speicis atá faoi dhianchosaint faoin Treoir maidir le Gnáthóga, suíodh le cásdlí na Cúirte nach mór aghaidh a thabhairt ar an tionchar sin le linn mheasúnú comhshaoil an tionscadail.  ( 18 )

35.

Ina dhiaidh sin, maidir le rannpháirtíocht phoiblí, tagraíonn an rannpháirtíocht sin don phróiseas trína bhfuil deis ag an bpobal lena mbaineann, mar a shainmhínítear in Airteagal 1(2)(e) de Threoir MTT, a thuairimí chur in iúl ionas gur féidir iad a chur san áireamh sa chinneadh deiridh (toiliú forbartha). Is é príomhaidhm na rannpháirtíochta poiblí a áirithiú go bhfuil an pobal lena mbaineann rannpháirteach go héifeachtach ag céim luath sna nósanna imeachta cinnteoireachta a mbíonn tionchar acu ar an gcomhshaol, rud a chuireann le feasacht an phobail ar shaincheisteanna comhshaoil agus le tacaíocht an phobail a neartú do na cinntí atá le déanamh.  ( 19 ) Cuirtear leis an aidhm sin a thuilleadh leis an dearbhú nach mór rochtain a bheith ag an bpobal lena mbaineann ar nósanna imeachta athbhreithnithe chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht cinntí, gníomhartha nó neamhghníomhartha atá faoi réir fhorálacha rannpháirtíochta poiblí Threoir MTT.  ( 20 ) Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nach mór maoluithe ar rialacha dhlí an Aontais maidir le cosaint speiceas a chur ar fáil don phobal lena mbaineann.  ( 21 )

36.

Thairis sin, bhí an deis ag an gCúirt cheana féin aghaidh a thabhairt ar an gcaidreamh atá ann idir, ar thaobh amháin, cinneadh maolaithe arna ghlacadh faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga agus, ar an taobh eile, nós imeachta an toilithe forbartha a leagtar síos le Treoir MTT. Ba é sin an cheist lárnach a freagraíodh leis an mbreithiúnas in Namur-Est Environnement, inar scrúdaigh an Chúirt, ar an gcéad dul síos, an gá cinneadh maolaithe a mheas mar chuid de nós imeachta an toilithe forbartha nuair a ghlactar an cinneadh sin chun tionscadal a thagann faoi Airteagal 1(2)(a) de Threoir MTT a chur i gcrích. I ndáil leis an gceist sin, rinne an Chúirt scrúdú breise, ar an dara dul síos, an gá an rannpháirtíocht phoiblí is gá le haghaidh tionscadail a thagann faoi raon feidhme na Treorach maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol a áirithiú cheana féin sula nglacfar cinneadh maidir le maolú.

37.

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement, gur mheas an Chúirt gur réamhchinneadh  ( 22 ) é maolú a deonaíodh faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga nach bhfuil ach measúnú páirteach ann ar na héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag tionscadal ar speicis atá faoi dhianchosaint.  ( 23 ) Ar an gcúis sin, mheas an Chúirt nach mór cinneadh maolaithe a ghlacadh sula dtabharfar toiliú don fhorbairt.  ( 24 ) Thairis sin, chinn an Chúirt, i gcás ina dtugann Ballstát an chumhacht d’údarás seachas an t‑údarás a eisíonn toiliú forbartha measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí tionscadail faoin Treoir maidir le Gnáthóga, nár cheart don mheasúnú páirteach sin réamhbhreith a dhéanamh ar an measúnú foriomlán nach mór don údarás deireanach sin a dhéanamh in aon chás.  ( 25 ) Ar an mbonn sin, tháinig an Chúirt ar an gconclúid go bhfuil cinneadh maolaithe mar chuid den nós imeachta maidir le toiliú forbartha, i gcás, ar an gcéad dul síos, nach féidir an tionscadal a chur i gcrích gan an cinneadh maidir le maolú a bheith faighte ar dtús ag an bhforbróir agus, ar an dara dul síos, go gcoinníonn an t‑údarás atá inniúil ar thoiliú forbartha a dheonú an cumas measúnú a dhéanamh ar thionchar comhshaoil an tionscadail ar bhealach níos déine ná mar a rinneadh sa chinneadh sin.  ( 26 )

38.

Cé gur bhain an breithiúnas in Namur-Est Environnement le tionscadal atá faoi réir an cheanglais maidir le measúnú iomlán ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4(1) de Threoir MTT,  ( 27 ) ní mór feidhm a bheith ag cinntí na Cúirte sa bhreithiúnas sin i gcás ina bhfuil sé faoin mBallstát le cinneadh, de bhun Airteagal 4(2), an gá an measúnú (scagadh) sin a dhéanamh ar thionscadal, mar is amhlaidh sna príomhimeachtaí.

39.

I ndáil leis sin, meabhraím, ar an gcéad dul síos, gurb é is aidhm don mheasúnú tionchair iomlán agus don mheasúnú scagtha araon a áirithiú go ndéanfar breithnithe comhshaoil a chomhtháthú sa phróiseas cinnteoireachta a bunaíodh le Treoir MTT le haghaidh tionscadail forbartha,  ( 28 ) lena n‑áirítear iad siúd a dhéantar ar bhonn na faisnéise a bhfuil an pobal, ar dócha go mbeidh baint aige leis an tionscadal atá i gceist, i dteideal a sholáthar de bhun na Treorach sin.  ( 29 )

40.

Thairis sin, mar a chinn an Chúirt sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement, is réamhchinneadh é an cinneadh maolaithe chun críocha an chinnidh atá le déanamh i gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Threoir MTT. Ní fhágann Airteagal 4(5) de Threoir MTT aon amhras ina leith sin, ós rud é go ndearbhaíonn sé go sainráite, sna cásanna sin, nach mór an cinneadh ón údarás inniúil a dhéanamh ar bhonn thorthaí na réamhfhíoruithe nó na measúnuithe ar na héifeachtaí ar an gcomhshaol a dhéantar de bhun reachtaíocht an Aontais seachas Treoir MTT, lena n‑áirítear, dá bhrí sin, an Treoir maidir le Gnáthóga.

41.

Ar deireadh, chun críche a chinneadh, faoi Airteagal 4(2) de Threoir MTT, an gcaithfear measúnú iomlán tionchair timpeallachta a dhéanamh ar thionscadal, ceanglaítear le hAirteagal 4(3) den Treoir sin go gcuirfear na critéir roghnúcháin ábhartha a leagtar amach in Iarscríbhinn III san áireamh. ( 30 ) Ciallaíonn sé sin, i gcás nach bhfuil an measúnú a rinneadh i gcomhthéacs an nós imeachta maolaithe faoi Airteagal 16 den Treoir maidir le Gnáthóga ailínithe leis na critéir sin, go gcoinníonn an t-údarás inniúil an chumhacht chun tionchar an tionscadail a mheasúnú níos déine a mhéid a bhaineann leis na héifeachtaí ar speicis atá faoi dhianchosaint, ar bhealach cosúil leis an mbealach dá dtagraítear ag an gCúirt sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement.

42.

Dá bhrí sin, i gcás amhail an cás a thuairiscítear san ordú tarchuir, ní mór an cinneadh maidir le maolú atá faoi chonspóid a mheas mar chuid de nós imeachta an toilithe forbartha sna téarmaí a leagtar amach sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement.  ( 31 )

43.

Is í an cheist atá fós ann, i gcás nach mór cinneadh maolaithe a mheas mar chuid de nós imeachta an toilithe forbartha, de bhun na gcoinníollacha a leag an Chúirt síos sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement, an féidir leis an dlí náisiúnta a cheangal go ndéanfaí agóid i gcoinne an chinnidh sin sula dtabharfaí an tréimhse theorann a leagtar síos i leith agóid an chinnidh maidir le toiliú forbartha i gcrích.

44.

I ndáil leis sin, leanann sé ó chásdlí socair na Cúirte, de réir Threoir MTT, go bhfuil lánrogha ag na Ballstáit maidir le cinneadh na rialacha nós imeachta faoinar féidir cinneadh críochnaitheach maidir le toiliú forbartha a dheonú.  ( 32 ) Ciallaíonn sé sin nach gá dóibh foráil a dhéanamh maidir le nós imeachta aonair ina ndéantar cinneadh maidir le héifeachtaí uile tionscadail ar an gcomhshaol trí bhíthin údarú aonair. Os a choinne sin, tá sé ráite ag an gCúirt go bhfuil na Ballstáit i dteideal na hinniúlachtaí éagsúla a bhaineann leis an measúnú ar an tionchar comhshaoil ar thionscadal a chionroinnt i measc roinnt údarás éagsúil trí chumhachtaí cinnteoireachta a thabhairt do gach ceann acu ar an ábhar.  ( 33 ) Dá bhrí sin, i gcomhthéacs measúnú a dhéanamh ar thionchar comhshaoil tionscadail a thagann faoi Threoir MTT, lena n-áirítear laistigh den nós imeachta um scagadh, is féidir cinntí ar leithligh a ghlacadh, rud a chiallaíonn gur féidir leo a bheith faoi réir agóide ag céimeanna éagsúla faoin dlí náisiúnta i gcomhréir leis na rialacha nós imeachta a leagtar síos maidir le gach ceann de na dúshláin sin.

45.

Tá sé ráite ag an gCúirt freisin nach mór do na Ballstáit a lánrogha a fheidhmiú i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos le Treoir MTT agus i gcomhréir iomlán le haidhmeanna na Treorach áfach.  ( 34 ) A mhéid a rinne an Chúirt Airteagal 16 den Treoir maidir le Gnáthóga a léirmhíniú go sainráite sa chaoi gur réamhchinneadh é maolú arna dheonú faoin bhforáil sin chun críocha na nósanna imeachta a leagtar síos i dTreoir MTT, nach féidir réamhbhreith a dhéanamh ar an gcinneadh ina dhiaidh sin maidir le toiliú forbartha ón údarás inniúil, ní féidir leis an léiriú sin leanúint de bheith teoranta, i mo thuairimse, do bhreithnithe de chineál substainteach go háirithe, mar a cheistíonn an chúirt a rinne an tarchur go bunúsach. Mar a mhíním thíos, ní mór iarmhairtí ar leibhéal nós imeachta a bheith i gceist le rialú na Cúirte in Namur-Est Environnement, lena n‑áirítear na rialacha lena mbaineann na tréimhsí teorann is infheidhme maidir le hagóidí a thugtar i gcoinne cinneadh maolaithe, go háirithe don phobal lena mbaineann.

46.

Ón tús, tugaim faoi deara go dtugann an tAbhcóide Ginearálta Kokott cuntas gairid ar na hiarmhairtí sin ina Tuairim in Namur-Est Environnement, a bhfuilim sásta leis freisin.  ( 35 ) Dar léi, tugann an imthoisc gur cinneadh sealadach é cinneadh maolaithe le tuiscint go gcaithfí aon agóid ar leithligh i gcoinne an chinnidh sin a thabhairt gan torthaí an mheasúnaithe ar an tionchar ar an gcomhshaol a rinneadh chun críocha toiliú forbartha a dheonú a chur san áireamh.  ( 36 ) Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith indéanta agóid iomlán a dhéanamh i gcoinne an chinnidh maidir le maolú agus i gcoinne an i gcoinne an mheasúnaithe comhshaoil, i gcomhréir le hAirteagal 11 de Threoir MTT, a luaithe a bheidh a chinneadh críochnaitheach glactha ag an údarás inniúil maidir leis an measúnú tionchair ar an gcomhshaol ar an tionscadal lena mbaineann.  ( 37 )

47.

Mar a luadh cheana i mír 36 den Tuairim seo, baineann an tuairim a leagtar amach thuas le cás inar faoin mBallstát, de réir Airteagal 4(2) de Threoir MTT, atá sé a chinneadh cé acu is gá nó nach gá tionscadal forbartha a chur faoi réir measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol, ós rud é gur gá an cinneadh sin a mheas mar chuid den nós imeachta um thoiliú forbartha. Thairis sin, i mo thuairimse, bheadh cur chuige difriúil leis an gcur chuige a leag an tAbhcóide Ginearálta Kokott amach ina Tuairim in ann prionsabal na héifeachtachta a shárú a bhfuil feidhm aige maidir le neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát, mar a aithnítear faoi dhlí an Aontais. Mar a leanann sé ó chásdlí socair na Cúirte, ceanglaítear leis an bprionsabal sin nach mbunóidh na Ballstáit srianta nós imeachta a fhágann go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlíchóras an Aontais a fheidhmiú.  ( 38 )

48.

I ndáil leis sin, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, cé nach bhfuil aon cheanglas dlíthiúil ann, faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, ról a thabhairt don phobal lena mbaineann i nglacadh cinnidh maidir le maolú, gur luaigh an Chúirt go sainráite, maidir le tionscadail a thagann faoi raon feidhme Threoir MTT, nach mór rannpháirtíocht an phobail i leith na maoluithe sin a áirithiú go héifeachtach sula nglacfar an cinneadh maidir le toiliú forbartha.  ( 39 ) Baineann sin le cinneadh atá le glacadh de bhun Airteagal 4(2) de Threoir MTT, áit a gcaithfear an pobal lena mbaineann a bheith páirteach chun a chinntiú, mar atá i gcás measúnaithe tionchair iomláin, go gcuirtear tuairimí an phobail maidir le héifeachtaí an chomhshaoil san áireamh. ( 40 )

49.

Dá bhrí sin, mura bhféadfaí agóid a dhéanamh i gcoinne cinneadh maolaithe théis baint a bheith ag an bpobal lena mbaineann leis an nós imeachta cinnteoireachta as a dtagann toiliú forbartha, bhainfí den phobal sin a chearta rannpháirtíochta, mar a aithnítear i gcásdlí na Cúirte i ndáil le Treoir MTT, agus a cheart chun rochtain a fháil ar athbhreithniú breithiúnach. Chiallódh sé sin, go bunúsach, nach mbainfí amach an cuspóir maidir le rochtain leathan ar cheartas a áirithiú, mar a leagtar amach in Airteagal 11 de Threoir MTT agus in Airteagal 9(2) de Choinbhinsiún Aarhus.  ( 41 )

50.

Thairis sin, a mhéid is gur réamhchinneadh é maolú arna ghlacadh faoi Airteagal 16 den Treoir maidir le Gnáthóga faoi réir measúnú ina dhiaidh sin ag an údarás inniúil a dheonaíonn toiliú forbartha, ní féidir leis an maolú sin a mhéid iomlán a bhaint amach, ó thaobh an phobail lena mbaineann de, go dtí go nglacfaidh an t‑údarás sin a chinneadh críochnaitheach. Go deimhin, is ag an bpointe sin amháin atá éifeacht phraiticiúil ag an gceadúnas maolaithe, mar is cosúil go n-aithníonn Éire ina breithnuithe, ós rud é nach féidir aon ghníomhaíocht forbartha a dhéanamh go dtí sin.

51.

Dá réir sin, ceanglas a fhorchuirtear ar an bpobal lena mbaineann agóid a dhéanamh i gcoinne cinneadh maolaithe atá mar chuid den nós imeachta maidir le toiliú forbartha sula ndéanfaidh an t‑údarás inniúil a chinneadh maidir leis an ngá atá le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Airteagal 4(2) de Threoir MTT, tá an baol ann go sárófaí prionsabal na héifeachtachta. Tar éis an tsaoil, i gcás den sórt sin, bheadh ar an bpobal lena mbaineann idirghabháil a dhéanamh roimh am os comhair cúirte náisiúnta gan bheith in ann cur i láthair cuimsitheach a dhéanamh ar an gcás. Ag an am céanna, tá an baol ann freisin go bhféadfaidh an chúirt sin measúnú breithiúnach neamhiomlán a dhéanamh. I dteannta a chéile, dhéanfaidís difear don aidhm fhoriomlán athbhreithniú éifeachtach a áirithiú ar na gnéithe ábhartha uile a bhfuil tionchar acu ar chosaint speiceas atá faoi dhianchosaint agus, dá bhrí sin, ar cheann de phríomhchuspóirí Threoir MTT..

52.

Dá bhrí sin, i gcás ina bhfuil cinneadh maolaithe faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga mar chuid den nós imeachta maidir le toiliú forbartha a leagtar síos i dTreoir MTT, mar is amhlaidh sna príomhimeachtaí, ní féidir an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht an mhaolaithe sin don phobal lena mbaineann a thabhairt i gcrích sula nglacfar cinneadh críochnaitheach maidir le toiliú don fhorbairt. Murach sin, ní hamháin go mbainfí an bonn de chearta rannpháirtíochta an phobail lena mbaineann, ach dhéanfaí difear freisin d’éifeachtacht an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar an gcinneadh maidir le maolú.

53.

Tá an tuairim a leagtar amach thuas gan dochar, ar an gcéad dul síos, don cheanglas go ndéanfadh seolaí an chinnidh maolaithe, amhail forbróir, agóid i gcoinne bhailíocht an chinnidh sin ag céim níos luaithe. Mar shampla, tugaim faoi deara gur bhain breithiúnas an 6 Iúil 2023, Hellfire Massy Residents Association (C‑166/22, EU:C:2023:545) le reachtaíocht náisiúnta lena ndéantar, go bunúsach, na gníomhaíochtaí céanna a choiriúlú agus a liostaítear in Airteagal 12 den Treoir maidir le Gnáthóga ach amháin i gcás ina ndeonaítear cinneadh maolaithe. I gcás den sórt sin, níor cheart amhras a chaitheamh ar riail nós imeachta amhail an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena ríomhtar an teorainn ama chun agóid a dhéanamh i gcoinne bhailíocht an chinnidh sin ón dáta ar glacadh é nó ina bhféadfaí é a bheith ar an eolas faoi, de réir phrionsabal na héifeachtachta. Mar sin féin, ar na cúiseanna a míníodh cheana i míreanna 46 go 50 thuas, ina dtagraítear do chearta rannpháirtíochta poiblí agus do cheart rochtana ar cheartas an phobail lena mbaineann, ní mór do rialacha náisiúnta maidir le ríomh na dteorainneacha ama a chinntiú go bhfuil an deis ag an bpobal gníomhú os comhair cúirte tar éis glacadh le toiliú forbartha.

54.

Sa dara háit, dar liom, ní féidir amhras a chaitheamh ar an gconclúid ar thángthas uirthi laistigh den anailís seo trí thagairt a dhéanamh do phrionsabal na deimhneachta dlíthiúla. Tar éis an tsaoil, trína áirithiú nach féidir na dúshláin a thugann an pobal lena mbaineann in aghaidh cinneadh maolaithe a dhéanamh ach amháin (i) nuair a chinnfidh an t‑údarás inniúil, ó pheirspictíocht fhoriomlán, ar cheart tionscadal a bheith faoi réir measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol agus (ii) a luaithe a áiritheofar rannpháirtíocht éifeachtach an phobail lena mbaineann, is féidir níos mó deimhneachta dlíthiúla a thabhairt don nós imeachta ina iomláine.

55.

Ar an tríú dul síos, chun críche na hanailíse seo, is cosúil domsa nach bhfuil baint ar bith ag an imthosca, arna ardú ag an gcúirt a rinne an tarchur san ordú tarchuir, nár chuir na hiarratasóirí sna príomhimeachtaí i gcoinne an chinnidh maidir le cead pleanála ar bhonn lochtanna an chinnidh maolaithe. Ós rud é gur cuid den nós imeachta um thoiliú forbartha an cinneadh maolaithe, mar a mhaítear sa Tuairim seo, ní mór tionchar a bheith ag neamhbhailíocht an chinnidh sin ar chur i bhfeidhm an tionscadail forbartha, rud nach féidir a chur i gcrích gan an cinneadh sin.

56.

I bhfianaise na mbreithnithe thuas, táim den tuairim nach mór Airteagal 11(2) de Threoir MTT a léirmhíniú sa chaoi, i gcás ina bhfuil cinneadh maolaithe arna ghlacadh faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga mar chuid de nós imeachta an toilithe forbartha a leagtar síos i dTreoir MTT, nach féidir an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dlíthiúlacht an mhaolaithe sin a thabhairt i gcrích don phobal lena mbaineann roimh dháta an chinnidh maidir le toiliú forbartha.

57.

A mhéid atá an tríú ceist a tarchuireadh bunaithe ar an mbonn gur féidir an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht ceadúnais maolaithe a thabhairt i gcrích roimh an dáta sin, ní gá freagra a thabhairt ar an gceist sin maidir le léiriú Airteagal 11(5) de Threoir MTT, mar a luaitear i mír 30 thuas.

B.

An ceathrú agus an cúigiú ceist

58.

Is léir ón anailís ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist, i gcás ina bhfuil feidhm ag cinntí na Cúirte sa bhreithiúnas in Namur-Est Environnement, nach féidir an tréimhse chun agóid a dhéanamh i gcoinne dhlíthiúlacht cinnidh maidir le maolú a thabhairt i gcrích don phobal lena mbaineann roimh dháta an toilithe forbartha. Ós rud é gurb é sin an bonn ar a bhfuil an ceathrú agus an cúigiú ceist bunaithe, dá roinnfeadh an Chúirt m’anailís, bheadh uirthi freagra a thabhairt ar na ceisteanna sin freisin.

59.

Mar mheabhrúchán, leis an gceathrú agus leis an gcúigiú ceist a tarchuireadh, féachann an chúirt a rinne an tarchur le soiléiriú a dhéanamh ar na coinníollacha nach mór a chomhlíonadh, ó thaobh na substainte de, chun cinneadh maolaithe a dheonú faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga. Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go sonrach, ar an gcéad dul síos, an gceanglaítear leis an bhforáil sin scrúdú éifeachtach a dhéanamh ar réitigh mhalartacha ar an maolú a iarradh, mar shampla maidir le suíomh an speicis lena mbaineann nó díreach maidir leis an rogha gan an maolú sin a dheonú ar chor ar bith. Ar an dara dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc le hAirteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga ar údarás inniúil cinneadh maolaithe a ghlacadh chun tionscadal forbartha a chur i gcrích ar an bhforas go bhfuil an tionscadal sin ar mhaithe le fauna agus flora fiáine a chosaint agus gnáthóga nádúrtha a chaomhnú, mar a rinne an t‑údarás inniúil sna príomhimeachtaí.

60.

Mar a leanas ó mhíreanna 5 agus 6 den Tuairim seo, bunaítear le hAirteagal 12 den Treoir maidir le Gnáthóga córas dianchosanta don speicis ainmhithe a liostaítear in Iarscríbhinn IV(a) a ghabhann léi. Is é is aidhm don fhoráil sin a áirithiú go mairfidh speicis leochaileacha ainmhithe agus go gcosnófar iad trí thoirmeasc a chur ar ghníomhaíochtaí a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh dóibh nó dá ngnáthóga. Go háirithe, toirmisctear leis meathlú nó scriosadh láithreacha pórúcháin agus áiteanna scíthe na n‑ainmhithe sin.

61.

Leagtar amach in Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, óna taobh féin, na coinníollacha faoinar féidir leis na Ballstáit eisceachtaí a dhéanamh ó na bearta dianchosanta le haghaidh speicis áirithe ainmhithe agus, dá bhrí sin, maolú ar Airteagal 12 den Treoir sin. Ceadaítear na maoluithe sin faoi imthosca sonracha, a liostaítear ar bhealach beacht agus uileghabhálach, amhail chun fauna agus flora fiáine a chosaint,  ( 42 ) nó ar chúiseanna dianriachtanacha eile a bhaineann le leas poiblí sáraitheach, lena n‑áirítear cúiseanna de chineál sóisialta nó eacnamaíoch.  ( 43 )

62.

De réir chásdlí na Cúirte, cé go gceadaítear le hAirteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga do na Ballstáit maolú ar Airteagal 12 di, tá maolú arna ghlacadh ar an mbonn sin, a mhéid a cheadaíonn sé do na Ballstáit sin na hoibleagáidí faoin gcóras um dhianchosaint speiceas nádúrtha a chur ar leataobh, faoi réir na gcoinníollacha nach bhfuil aon rogha shásúil ann agus nach ndéanann an maolú sin dochar do chothabháil líon na speiceas lena mbaineann ag stádas caomhantais fabhrach ina raon nádúrtha.  ( 44 )

63.

Shonraigh an Chúirt freisin gur ar an údarás a ghlacann an cinneadh maidir le maolú atá an dualgas a chruthú go bhfuil na coinníollacha sin ann do gach maolú.  ( 45 ) Thairis sin, ós rud é gurb ionann Airteagal 16 den Treoir maidir le Gnáthóga agus eisceacht ón gcóras cosanta dá bhforáiltear leis an Treoir sin, ní mór é a léirmhíniú go sriantach.  ( 46 ) Ní mór an fhoráil sin a chur i bhfeidhm go hiomchuí freisin chun déileáil le ceanglais bheachta agus le cásanna sonracha.  ( 47 )

64.

Ar an gcéad dul síos, is féidir a thuiscint go héasca ó ráitis na Cúirte roimhe seo, i gcás ina mbeartaíonn an t‑údarás inniúil maolú a dheonú faoi Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, nach mór don údarás sin scrúdú a dhéanamh, mar réamhchéim, an féidir an cuspóir a shaothraítear leis an maolú sin a bhaint amach trí rogha mhalartach shásúil. Tá sé ráite go soiléir ag an gCúirt ina leith sin nach féidir maolú a dheonú ach amháin i gcás nach féidir an cuspóir atá á lorg leis an maolú a bhaint amach ar bhealach sásúil trí réiteach malartach.  ( 48 ) Tá an oibleagáid réitigh mhalartacha a scrúdú i gcomhthéacs iarratas ar mhaolú ríthábhachtach, ós rud é, de réir fhoclaíocht Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga, gur réamhchoinníollacha don mhaolú sin nach ann do na roghanna malartacha sin ( 49 ) agus an imthoisc nach bhfuil an tionscadal atá beartaithe díobhálach do chothabháil phobail na speiceas lena mbaineann ag stádas caomhantais fabhrach ina raon nádúrtha, rud a chiallaíonn nach mór diúltú d’iarratas den sórt sin i gcás nach gcomhlíontar na coinníollacha sin.  ( 50 )

65.

Ina theannta sin, tá sé tábhachtach a chur in iúl, de réir chásdlí na Cúirte, nach mór comhlíonadh oibleagáide foirmiúla ábhartha eile a bheith ag gabháil le scrúdú an údaráis inniúil. Go deimhin, agus cinneadh á dhéanamh maidir le hiarratas ar mhaolú, ní mór d’údarás inniúil ráiteas beacht agus leordhóthanach a sholáthar ar chúiseanna a thagraíonn do na cúiseanna, na coinníollacha agus na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga  ( 51 ) agus, go háirithe, easpa réiteach sásúil eile lenar féidir na cuspóirí a bhfuiltear ag brath orthu chun tacú leis an maolú atá i gceist a bhaint amach.  ( 52 ) Tá sé tábhachtach a mheabhrú go bhfuil an oibleagáid sin ríthábhachtach, inter alia, chun críocha fheidhmiú an chirt chun rochtain a fháil ar cheartas ag an bpobal lena mbaineann, mar a thuairiscítear sa chéad chuid den Tuairim seo. Tar éis an tsaoil, ní mór comhlíonadh na hoibleagáide cúiseanna a lua a chur ar chumas an phobail sin, i gcomhthéacs chur i bhfeidhm na mbeart cosanta speiceas, tuiscint a fháil ar na forais ar ghlac an t‑údarás inniúil a chinneadh tar éis don nós imeachta maolaithe a thabhairt i gcrích agus, dá bhrí sin, cinneadh a dhéanamh, faoi na coinníollacha is fearr is féidir agus láneolach ar na himthosca, ar cheart caingean a thabhairt os comhair cúirte. Ag an am céanna, ní mór a cheadú leis an ráiteas ar chúiseanna don chúirt sin a cumhacht maidir le hathbhreithniú breithiúnach a fheidhmiú agus measúnú a dhéanamh, go háirithe, an bhfuil an cinneadh curtha ó bhail ag aon earráid nó nach bhfuil.  ( 53 )

66.

Sa chás seo, eascraíonn sé ón bhfaisnéis a cuireadh ar fáil san ordú tarchuir nár scrúdaíodh aon réiteach malartach a bhfuil tionchar níos lú aige ar speicis atá faoi dhianchosaint, nó díreach an rogha gan an t‑údarú a dheonú ar chor ar bith don tionscadal. Tugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire go sonrach nár luadh sa chinneadh maolaithe atá i gceist sna príomhimeachtaí ach ‘nach [raibh] aon réiteach sásúil ann’. Cé gur faoin gcúirt sin atá sé an measúnú críochnaitheach a dhéanamh ina leith sin, is féidir a thuiscint ón bhfaisnéis sin gur léir cosúil gur mhainnigh an t‑údarás inniúil na hoibleagáidí a eascraíonn as Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga a chomhlíonadh, eadhon an oibleagáid scrúdú a dhéanamh ar réitigh mhalartacha shásúla a bheith ann agus an oibleagáid chun cúiseanna beachta agus leordhóthanacha a sholáthar ina leith sin, mar a cheanglaítear go sainráite le cásdlí na Cúirte.  ( 54 )

67.

Ar an dara dul síos, maidir le cé acu is féidir nó nach féidir le húdarás inniúil teacht ar an gconclúid, i gcinneadh maolaithe, go bhfuil sé ar mhaithe le fauna agus flora fiáine a chosaint agus gnáthóga nádúrtha a chaomhnú údarú a thabhairt d’fhorbróir maolú a dhéanamh ar fhorálacha Airteagal 12 den Treoir maidir le Gnáthóga, tugaim faoi deara go dtagraíonn an ráiteas sin, go háirithe, do na forais le maolú a leagtar síos in Airteagal 16(1)(a) den Treoir sin.

68.

Go dtí seo, ní raibh an deis ag an gCúirt riamh brí na forála sin a léiriú ina cásdlí. Mar sin féin, leanann sé ó fhoclaíocht Airteagal 16(1)(a) den Treoir maidir le Gnáthóga go gceanglaítear le deonú maolaithe ar an bhforas sin go léireofar go gcuireann an maolú atá i gceist cosaint fauna agus flora fiáine agus caomhnú gnáthóg nádúrtha chun cinn go ginearálta. Foráiltear le hAirteagal 16(1)(a) den Treoir maidir le Gnáthóga go bunúsach sásra chun cothromaíocht a bhaint amach idir an gá atá le speicis agus gnáthóga áirithe a chosaint agus an gá a d’fhéadfadh a bheith ann speicis nó gnáthóga eile a d’fhéadfadh a bheith faoi bhagairt a bhainistiú. Fágann sé gur féidir cur chuige solúbtha a bheith ann maidir le caomhnú, ag aithint go bhfuil gá le hidirghabhálacha, i gcomhthéacsanna áirithe, chun sláinte fhadtéarmach na n‑éiceachóras a áirithiú. Mar a luadh cheana, ós rud é gurb eisceacht é Airteagal 16(1)(a) den Treoir maidir le Gnáthóga ón gcóras cosanta dá bhforáiltear leis an Treoir sin, ní mór é a léirmhíniú go sriantach agus, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, i bhfianaise phrionsabal an réamhchúraim.  ( 55 )

69.

Sa chomhthéacs sin, mar a áitíonn an Coimisiún, dealraíonn sé go bhfuil sé deacair a mheas go bhféadfadh tionscadal forbartha, amhail an tionscadal atá i gceist sna príomhimeachtaí, atá beartaithe chun aonaid chónaithe a thógáil a mbeidh mar thoradh air láithreáin scíthe coilíneacht speicis atá faoi dhianchosaint a scriosadh, teacht faoi raon feidhme an fhorais le haghaidh maolú a leagtar síos in Airteagal 16(1)(a) den Treoir maidir le Gnáthóga. Is amhlaidh is mó fós má chuirtear san áireamh, murab ionann agus na hoibleagáidí atá i bhfeidhm maidir le húdaráis inniúla, mar a míníodh cheana i mír 63 den Tuairim seo, nach dtugtar aon chúis le míniú a thabhairt ar an gcaoi a gcabhródh an tionscadal atá i gceist le fauna agus flora fiáine a chosaint agus gnáthóga nádúrtha a chaomhnú. Dá bhrí sin, mar a chuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl lena cúiseanna, tugann na heilimintí sin go léir le fios, i dteannta a chéile, go ndearna an t‑údarás inniúil earráid fhollasach agus foras iomchuí an mhaolaithe a cuireadh i bhfeidhm ar an tionscadal atá i gceist sna príomhimeachtaí á lua.

70.

I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, tagaim ar an gconclúid nach mór Airteagal 16(1) den Treoir maidir le Gnáthóga a léirmhíniú sa chaoi nach mór d’údarás inniúil scrúdú éifeachtach a dhéanamh ar réitigh mhalartacha chun maolú a dheonú faoin bhforáil sin agus nach mór don údarás sin na cúiseanna sonracha is bonn leis an maolú a cuireadh i bhfeidhm a lua. Thairis sin, ní féidir le húdarás inniúil brath ar an bhforas le haghaidh maolú a leagtar síos in Airteagal 16(1)(a) den Treoir maidir le Gnáthóga chun tionscadal forbartha a údarú, go háirithe i gcás nach dtugtar aon chúis chun míniú a thabhairt ar an gcaoi a gcuireann an tionscadal sin cosaint fauna agus flora fiáine agus caomhnú gnáthóg nádúrtha chun cinn.

V.

Conclúid

71.

Ar bhonn na hanailíse a leagtar amach thuas, molaim go bhfreagródh an Chúirt na ceisteanna a tharchuir an Ard-Chúirt (Éire) mar seo a leanas: