<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2026-04-202604C116202400580-00-TRA-DOC-MT-CONCL-C-0058-24-202508992-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="mt-MT" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="6/08/2026 15:23:14" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="mt" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="dVwJE9TQgH+3pN9KqzrSyVadye19CXhBX6bzHVzRiDQpZEsUjlflTk5gutgN81TxwfUT9g8FLZvzLulYvLuenm3jEtT9PrpEEZhV6GIt03ME+VWRIyb+k4Ls5HaDcNjUBdKrqQM3BuBE9Dhecz5BDqjvdZzvkvY2nLHHUi/6CZ0=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="vellaka" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="10, 3, 0, 1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Tag"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="a59c2a61-9e67-40d3-ba97-3af49790bf01" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0058" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2024" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="MT" name="Langue"/>
    <meta content="vellaka" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 02-09-25 10:21:45" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-09-17T14:26:16Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="15b3494cbfa644a9bc355fe0cc71487f" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0058" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId27" style="first"/>
      <div id="rId23" style="even">Konklużjonijiet Medina – Kawża C-58/24</div>
      <div id="rId24" style="default">Drumakilla</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      MEDINA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      ippreżentati fil‑11 ta’ Settembru 2025  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Kawża C‑58/24
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      NE,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      MY,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      HJ,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      XF,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      WB,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-10" title="page-1">
      UV,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-11" title="page-1">
      VK,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-12" title="page-1">
      JU,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-13" title="page-1">
      RJ,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-14" title="page-1">
      DZ
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-15" title="page-1">
      vs
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-16" title="page-1">
      An Bord Pleanála,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-17" title="page-1">
      Minister for Housing, Local Government and Heritage, (L-Irlanda)
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-18" title="page-1">
      The Attorney General,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-19" title="page-1">
      Parti notifikata:
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-20" title="page-1">
      Drumakilla Limited
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-21" title="page-1">
      (Talba għal deċiżjoni preliminari mill-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-22" title="page-2">
      (Rinviju għal deċiżjoni preliminari – L-ambjent – Direttiva 92/43/KEE – Il-konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa – Artikolu 12 – Sistema ta’ protezzjoni stretta għal ċerti speċi ta’ annimali – Artikolu 16 – Deroga mogħtija b’antiċipazzjoni ta’ applikazzjoni għal permess ta’ ippjanar għal proġett kopert bid-Direttiva 2011/92/UE – Artikolu 11 – Il-Konvenzjoni ta’ Aarhus – Artikolu 9(2) – Awtonomija proċedurali – Prinċipju ta’ effikaċja – Regoli proċedurali biex tkun ikkontestata l-validità ta’ deċiżjoni ta’ deroga u deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-23" title="page-3">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daħla</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dawn il-Konklużjonijiet jikkonċernaw talba għal deċiżjoni preliminari dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva Habitat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) u tad-Direttiva dwar l-Istima tal-Effetti fuq l-Ambjent (SEA)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>). Ir-rinviju sar mill-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda), fil-kuntest tal-kawża mressqa minn grupp ta’ persuni fiżiċi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>) kontra d-deċiżjoni ta’ deroga mogħtija mill-awtoritajiet Irlandiżi, skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, biex jitħaffef il-bini ta’ plots residenzjali f’dak li qabel kien il-monasteru Karmelitan f’Delgany (il-Kontea ta’ Wicklow fl-Irlanda)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>). Dak il-monasteru bħalissa huwa l-post ta’ kolonja kbira ta’ friefet il-lejl żgħar, li huma speċi strettament protetta elenkata fl-Anness IV tad-Direttiva Habitat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-talba toriġina mill-fatt li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kkontestawx il-validità tad-deċiżjoni ta’ deroga inkwistjoni fil-perjodu li, skont il-qorti tar-rinviju, hija stabbilita bil-liġi Irlandiża. Dik id-deroga – li, fil-fehma tal-qorti, hija motivata “b’mod assurd” – kienet ikkontestata fl-istess waqt bħad-deċiżjoni li kienet tat il-kunsens għall-żvilupp għall-proġett, wara li dak il-perjodu kien skada. Skont il-qorti tar-rinviju, dan ifisser li r-rikors għall-annullament tad-deċiżjoni ta’ deroga għandu jitqies skadut u għandu jkun miċħud, bla ħsara għal kull regola tad-dritt tal-Unjoni li tista’ teżiġi riżultat kuntrarju.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din il-kawża tqajjem, fl-ewwel lok, kwistjonijiet ta’ natura proċedurali. B’mod partikulari, hija teżiġi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk regola proċedurali tad-dritt nazzjonali li tistabbilixxi perijodu ta’ żmien differenti li fih tkun tista tiġi kkontesta l-validità ta’, minn naħa, deċiżjoni ta’ deroga mogħtija skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat u, min-naħa l-oħra, deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva SEA, tkunx kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, 5speċifikament fid-dawl tal-prinċipju ta’ aċċess wiesa’ għall-ġustizzja stabbilit fil-Konvenzjoni ta’ Aarhus  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>). Għal dak l-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tirrifletti fuq il-konsegwenzi proċedurali li jirriżultaw mis-sentenza tagħha tal‑24 ta’ Frar 2022, Namur-Est Environnement (C‑463/20, UE:C:2022:121)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>), - li fiha hija ddikjarat, fil-qofol, li deċiżjoni ta’ deroga addottata skont id-Direttiva Habitat tagħmel parti, taħt ċerti kundizzjonijiet, mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp stabbilita mid-Direttiva SEA. Fit-tieni lok, din il-kawża tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tagħti gwida ulterjuri dwar il-kundizzjonijiet sostantivi li magħhom awtorità kompetenti ta’ Stat Membru għandha tikkonforma meta hija tippermetti lil żviluppatur għal proġett kopert mid-Direttiva SEA jidderoga mill-projbizzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva Habitat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Qafas Legali</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-dritt internazzjonali</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni Aarhus, bit-titolu “Aċċess għall-ġustizzja”, jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-5">
      “[…]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-5">
      2. Kull Parti għandha tiżgura, fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni tagħha, li l-membri tal-pubbliku kkonċernat
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-5">
      (a) li jkollhom interess ġuridiku suffiċjenti jew, jekk le,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-5">
      (b) li jinvokaw ksur ta’ dritt, meta l-kodiċi ta’ proċedura amministrattiva ta’ Parti jeżiġi tali kundizzjoni,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-35" title="page-5">
      ikunu jistgħu jippreżentaw rikors quddiem istanza ġudizzjarja u/jew korp indipendenti u imparzjali ieħor stabbilit mil-liġi sabiex jikkontestaw il-legalità, kemm fil-mertu u kemm minn aspett proċedurali, ta’ kwalunkwe deċiżjoni, att jew ommissjoni li jaqgħu taħt id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 u, jekk id-dritt intern jipprevedi dan u bla ħsara għall-paragrafu 3 iktar ’il quddiem, taħt dispożizzjonijiet rilevanti oħra ta’ din il-Konvenzjoni.[…]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-36" title="page-5">
      5. Sabiex id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu jkunu iktar effettivi, kull Parti għandha tiżgura li l-pubbliku jiġi informat dwar il-possibbiltà mogħtija lilu li jibda proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji, u għandha tikkunsidra l-implimentazzjoni ta’ mekkaniżmi adegwati ta’ għajnuna intiżi li jeliminaw jew inaqqsu l-ostakoli finanzjarji jew oħrajn li jfixklu l-aċċess għall-ġustizzja.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-dritt tal-Unjoni Ewropea</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-Direttiva Habitat</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-formulazzjoni tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva Habitat hija din li ġejja:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-6">
      “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jistabbilixxu sistema ta’ ħarsien strett ta’ l-ispeċi ta’ l-annimali msemmija fl-Anness IV (a) fil-firxa naturali tagħhom, u li jipprojbixxu:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-6">
      (b) tfixkil volontarju ta’ dawn l-ispeċi, speċjalment waqt il-perjodu tat-tgħammir, tkabbir, ibernazzjoni u migrazzjoni;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-44" title="page-6">
      (d) deterjorazzjoni jew qerda ta’ siti tat-tgħammir jew postijiet ta’ mistrieħ.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-6">
      “Sakemm ma jkunx hemm alternattiva sodisfaċenti u d-deroga mhix ta’ dannu għall-ħarsien tal-popolazzjonijiet ta’ l-ispeċi konċernati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jidderogaw mid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 12, 13, 14 u 15(a) u (b):
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-6">
      (a) fl-interess li jħarsu l-fawna u l-flora selvaġġa u li jikkonservaw l-habitat naturali;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-48" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-49" title="page-6">
      (ċ)  fl-interessi tas-saħħa u s-sigurtà pubblika, jew għal raġunijiet obbligatorji oħra li huma konnessi ma’ l-interess pubbliku, inklużi dawk tat-tip soċjali jew ekonomiku u l-konsegwenzi ta’ benefiċċju ta’ l-akbar importanza għall-ambjent;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-6">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Anness IV tad-Direttiva Habitat, bit-titolu “Annimali u speċi ta’ pjanti ta’ interess għall-komunità li għandhom bżonn ħarsien mill-qrib”, jistabbilixxi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-6">
      “[…] 
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-53" title="page-6">
      (a) ANNIMALI
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-54" title="page-6">
      VERTEBRATI
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-56" title="page-6">
      MICROCHIROPTERA
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-57" title="page-6">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-Direttiva SEA</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 1 tad-Direttiva SEA jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-60" title="page-7">
      “1.  Din id-Direttiva għandha tapplika għall-istima tal-effetti ambjentali ta’ dawk il-proġetti pubbliċi u privati li aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-61" title="page-7">
      2.  Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-62" title="page-7">
      (a) ‘progett’ tfisser:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">— l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi oħra, </p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-64" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-65" title="page-7">
      (c) ‘kunsens għal żvilupp’ tfisser id-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-66" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-67" title="page-7">
      (g) ‘valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent’ tfisser il-proċess li jikkonsisti minn: 
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-68" title="page-7">
      (i) it-tħejjija ta’ rapport ta’ valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent, mill-iżviluppatur, […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-69" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-70" title="page-7">
      (iv) il-konklużjoni motivata mill-awtorità kompetenti fuq l-effetti sinifikattivi tal-proġett fuq l-ambjent, fid-dawl tar-riżultati tal-eżami msemmi fil-punt (iii) u, fejn xieraq, l-eżami addizzjonali tagħha; u (v) l-integrazzjoni tal-konklużjoni motivata tal-awtorità kompetenti fi kwalunkwe deċiżjoni msemmija fl-Artikolu 8a.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-71" title="page-7">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 2 tad-Direttiva SEA jistipula:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-73" title="page-7">
      “1. L-Istati Membri għandhom jadottaw il-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li, qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikun sejjer ikollhom impatt sinifikattiv fuq l-ambjent minħabba, fost ħwejjeġ oħra, tan-natura, id-daqs u l-lokalizzazzjoni tagħhom ikunu soġġetti għar-rekwiżit li jkun hemm kunsens għall-iżvilupp u valutazzjoni rigward l-effetti tagħhom fuq l-ambjent. Dawk il-proġetti huma ddefiniti fl-Artikolu 4.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-74" title="page-7">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 4 tad-Direttiva SEA jgħid:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-76" title="page-8">
      “[…]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-77" title="page-8">
      2. Bla ħsara għall-Artikolu 2(4), għall-proġetti mniżżla fil-lista fl-Anness II, Stati Membri għandhom jistabbilixxu jekk il-proġett għandux jiġi soġġett għal stima b’mod konformi mal-Artikoli 5 sa 10. L-Istati Membri għandhom jagħmlu dik id-determinazzjoni permezz ta’:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-78" title="page-8">
      (a) eżami każ b’każ,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-79" title="page-8">
      jew
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-80" title="page-8">
      (b) livelli jew kriterji stabbiliti mill-Istat Membru.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-81" title="page-8">
      L-Istati Membri jistgħu jiddeċidu li japplikaw iż-żewġ proċeduri msemmija fil-punti (a) u (b).
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-82" title="page-8">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-83" title="page-8">
      4. Meta l-Istati Membri jiddeċiedu li jeħtieġu determinazzjoni għal proġetti elenkati fl-Anness II, l-iżviluppatur għandu jipprovdi tagħrif dwar il-karatteristiċi tal-proġett u l-effetti sinifikattivi li dan x’aktarx ikollu fuq l-ambjent. Il-lista dettaljata tat-tagħrif li għandu jiġi pprovdut hija speċifikata fl-Anness II.A. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-84" title="page-8">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 6 tad-Direttiva SEA jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-86" title="page-8">
      “[…]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-87" title="page-8">
      2. Bil-għan li tiġi żgurata l-parteċipazzjoni effikaċi tal-pubbliku kkonċernat fil-proċeduri tat-teħid tad-deċiżjonijiet, il-pubbliku għandu jiġi infurmat dwar il-materji li ġejjin b’mod elettroniku u b’avviżi pubbliċi jew b’mezzi oħra xierqa kmieni fil-proċeduri tat-tfassil tad-deċiżjonijiet dwar l-ambjent imsemmija fl-Artikolu 2(2) u, l-iktar tard, 
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-88" title="page-8">
      hekk kif it-tagħrif ikun jista’ raġonevolment jiġi pprovdut: (a) it-talba għall-kunsens għall-iżvilupp;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-89" title="page-8">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 11 tad-Direttiva SEA jistabbilixxi regoli dwar proċeduri miġjuba kontra deċiżjonijiet li jkunu suġġetti għal parteċipazzjoni pubblika skont id-Direttiva SEA:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-91" title="page-8">
      “1. L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, skont is-sistema legali nazzjonali rilevanti, il-membri tal-pubbliku kkonċernat:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-92" title="page-9">
      (a) li jkollhom interess suffiċjenti, jew alternattivament,
    </p>
    <table>
      <tbody>
        <tr class="table">
          <td class="table" valign="top">
            <p class="tbl-txt" id="para-93" title="page-9">
              (b) li jsostnu l-ksur ta’ dritt, meta l-liġi amministrattiva proċedurali ta’ Stat Membru teħtieġ dan bħala pre-kondizzjoni,
            </p>
          </td>
        </tr>
      </tbody>
    </table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-94" title="page-9">
      ikollhom aċċess għal proċedura ta’ stħarriġ quddiem qorti tal-ġustizzja jew korp ieħor indipendenti u imparzjali stabbilit bil-liġi sabiex jikkontestaw il-legalità sostantiva jew proċedurali tad-deċiżjonijiet, l-atti jew l-omissjonijiet soġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva dwar il-parteċipazzjoni tal-pubbliku.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-95" title="page-9">
      2. L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu f’liema stadju jistgħu jiġu kkontestati d-deċiżjonijiet, l-atti jew l-omissjonijiet.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-96" title="page-9">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-97" title="page-9">
      5. Biex iżidu l-effettività tad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li jitpoġġew għad-disponibbilità tal-pubbliku tagħrif prattiku dwar l-aċċess għall-proċeduri ta’ stħarriġ amministrattiv u ġudizzjarju.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-dritt Irlandiż</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-regola 21 tal-Ordni 84 tar-Regoli tal-Qrati Superjuri  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>) tipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-100" title="page-9">
      “(1) Rikors għal permess biex issir applikazzjoni għal stħarriġ ġudizzjarju għandu jsir fi żmien tliet xhur mid-data meta l-motivi għar-rikors ikunu tqajmu għall-ewwel darba.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-101" title="page-9">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-102" title="page-9">
      (3) Minkejja s-subregola (1), il-Qorti tista’, wara rikors għal dak il-fini, testendi l-perjodu li fih jista’ jsir rikors għal permess biex issir talba għal stħarriġ ġudizzjarju, iżda l-Qorti għandha testendi tali perijodu biss jekk tkun issodisfatta li:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-103" title="page-9">
      (a) ikun hemm motivi tajba u suffiċjenti biex tagħmel dan, u
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-104" title="page-9">
      (b) iċ-ċirkustanzi li rriżultaw fin-nuqqas li jiġi ppreżentat rikors għall-permess fil-perjodu msemmi fis-subregola (1) jew:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-105" title="page-9">
      (i) kienu lil hinn mill-kontroll ta’, jew
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-106" title="page-9">
      (ii) ma setgħux ikunu antiċipati raġonevolment mir-rikorrent għal tali estensjoni.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-107" title="page-9">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fatti, proċedura u d-domandi rinvjati</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis‑17 ta’ Jannar 2020, b’antiċipazzjoni għal permess ta’ ippjanar għal proġett ta’ żvilupp, Drumakilla Limited  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>) issottomettiet lil National Parks and Wildlife Service (L-Irlanda) applikazzjoni għal deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat. L-applikazzjoni kienet dwar friefet il-lejl żgħar, li strettament huma speċi protetti skont l-Anness IV ta’ dik id-direttiva, b’mod partikulari taħt il-grupp ta’ annimali Microchiroptera. Id-deċiżjoni ta’ deroga ngħatat fl‑4 ta’ Marzu 2020 u sussegwentement kienet emendata fil‑21 ta’ Lulju 2020 biex tinkludi l-farfett il-lejl ta’ kulur kannella b’widnejh twal (Plecotus auritus).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil‑21 ta’ Ottubru 2020, Drumakilla applikat għal permess ta’ ippjanar għall-proġett ta’ żvilupp. L-applikazzjoni kellha magħha, inter alia, rapport ta’ screening dwar valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent u d-deċiżjoni ta’ deroga emendata.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil‑15 ta’ Frar 2021, An Bord Pleanála (Il-Bord tal-Ippjanar Irlandiż) approva l-permess ta’ ippjanar għall-proġett  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>). Fid-deċiżjoni tiegħu, huwa qies li r-rapport ta’ screening mibgħut minn Drumakilla kien identifika u ddeskriva adegwatament l-effetti li seta’ jkun hemm tal-proġett ta’ żvilupp fuq l-ambjent. Barra minn dan, fil-fehma ta’ An Bord Pleanála, l-iżvilupp propost x’aktarx li ma kienx ser ikollu effetti sinjifikattivi fuq l-ambjent minħabba n-natura u l-lok tas-sit. Huwa, għalhekk, ikkonkluda li ma kinitx meħtieġa evalwazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil‑25 ta’ Marzu 2021, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali kkontestaw id-deċiżjoni dwar il-permess ta’ ippjanar u d-deċiżjoni ta’ deroga. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-High Court (il-Qorti Għolja) (l-Irlanda), li hija l-qorti tar-rinviju f’din il-kawża, ċaħdet ir-rikors għall-annullament tad-deċiżjoni dwar il-permess ta’ ippjanar. Għall-kuntrarju, hija aġġornat għal iktar sottomissjonijiet fil-kontestazzjoni miġjuba kontra d-deċiżjoni ta’ deroga.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dak ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tgħid, fl-ewwel lok, li, filwaqt li d-deċiżjoni ta’ deroga turi li ma hemmx alternattivi sodisfaċenti għall-għoti ta’ dik id-deroga, iċ-ċirkustanzi juru li ma kienet tqieset ebda alternattiva b’impatt inqas fuq speċi strettament protetti, jew dwar l-għażla alternattiva li ma tingħatax il-liċenzja. Jista’ jinftiehem minn dan li x’aktarx ma kienet ingħatat ebda konsiderazzjoni bħal din dwar alternattivi. Barra minn dan, il-qorti tar-rinviju tindika li d-deċiżjoni ta’ deroga tgħid li din ittieħdet fl-interess tal-protezzjoni tal-ispeċi kkonċernati, konklużjoni li, fil-fehma ta’ dik il-qorti, hija “manifestament irraġonevoli u tabilħaqq assurda”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tinnota li, skont il-liġi Irlandiża, ma hemm ebda statut speċifiku li jindika t-terminu għall-kontestazzjoni tal-validità ta’ deċiżjoni ta’ deroga; li jfisser li japplikaw ir-regoli ġenerali dwar stħarriġ ġudizzjarju għal dik il-kontestazzjoni. F’dak ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tispjega li, skont ir-regola 21 tal-Ordni 84 tar-RQS, rikors għal permess biex wieħed japplika għal stħarriġ ġudizzjarju għandu jsir fi żmien tliet xhur mid-data meta jkunu tqanqlu għall-ewwel darba motivi għar-rikors jew, dwar talba addizzjonali mir-rikorrenti, mid-data li fiha rikorrent isir jaf jew kien messu jkun jaf dwar id-deċiżjoni kkontestata. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tinnota wkoll li sakemm, skont id-dritt Irlandiż, deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat tikkostitwixxi deċiżjoni sostantiva separata, u ma tkunx tagħmel parti minn sensiela ta’ deċiżjonijiet ad interim li jwasslu għal kunsens definittiv għal proġett, hija għandha tkun ikkontestata separatament fiż-żmien tat-terminu statutorju stabbilit bir-regola 21 tal-Ordni 84 tar-RQS, u mhux wara li tkun ittieħdet deċiżjoni finali dwar applikazzjoni għal permess ta’ ippjanar. Dawk it-termini huma, fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, prevedibbli raġonevolment.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fir-raba’ lok, il-qorti tar-rinviju tispeċifika li, fil-każ tal-kawża prinċipali, ir-rikorrenti ma kkontestawx id-deċiżjoni ta’ permess ta’ ppjanar abbażi tad-difetti fid-deċiżjoni ta’ deroga. Din hija r-raġuni għaliex, skont dik il-qorti, id-deċiżjoni ta’ permess ta’ ppjanar ġiet miċħuda għalkemm il-kontestazzjoni tad-deċiżjoni ta’ deroga tibqa’ pendenti. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-ħames lok, il-qorti tar-rinviju tinnota li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kkontestawx il-validità tad-deċiżjoni ta’ deroga fi żmien tliet xhur minn meta saru jafu jew messhom saru jafu biha, jiġifieri mid-data li fiha Drumakilla applikat għal permess ta’ ppjanar. Għaldaqstant, dik il-qorti tqis li dik il-kontestazzjoni hija tardiva u għandha tiċħadha. Il-qorti tar-rinviju hija inklinata tkun tal-fehma li ma hemmx regola tad-dritt tal-Unjoni li teżiġi riżultat kuntrarju. Madankollu, minħabba li din il-ħaġa mhijiex għal kollox lil hinn minn kull dubju, il-qorti tar-rinviju qieset li jkun xieraq li tirrinvija l-kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Huwa f’dawk iċ-ċirkustanzi li l-Qorti Għolja tal-Irlanda ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tirrinvija d-domandi li ġejjin lill-Qorti of Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-120" title="page-12">
      “(1) L-Artikolu 11 tad-[Direttiva SEA] moqri fi[d]-dawl tal-prinċipju ta’ aċċess wiesa’ għall-ġustizzja skont l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, għandu l-effett li, f’każ fejn proġett jaqa’ fit-tifsira tal-Artikolu 1(2)(a) tad-[Direttiva SEA] is-suġġett ta’ applikazzjoni għall-kunsens għall‑iżvilupp (il-‘kunsens primarju’) ma jistax jitwettaq mingħajr ma l-iżviluppatur l-ewwel jikseb permess ieħor (il-‘kunsens sekondarju’), u fejn l-awtorità kompetenti biex tagħti l-kunsens primarju għal proġett bħal dan iżżomm il-fakultà li tevalwa l-impatt ambjentali tal-proġett b’mod aktar strett milli sar fil-kunsens sekondarju, tali kunsens sekondarju (jekk mogħti qabel il-kunsens primarju) għandu jiġi ttrattat bħala li jifforma parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp għal finijiet oħra għajr fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ kwistjonijiet li għandhom jiġu kkunsidrati jew evalwati skont [id-Direttiva SEA], jew b’mod ġenerali jew fejn il-kunsens sekondarju huwa deċiżjoni adottata skont l-Artikolu 16(1) tad‑[Direttiva Habitat] u li jawtorizza lil żviluppatur jidderoga mill-miżuri applikabbli għall-protezzjoni tal-ispeċi sabiex iwettaq il-proġett?
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-121" title="page-12">
      (2) Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, l-Artikolu 11 tad-[Direttiva SEA] moqri fi-dawl tal-prinċipju ta’ aċċess wiesa’ għall-ġustizzja skont l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus għandu l-effett li r-regoli nazzjonali dwar id-data li fiha jibda jiddekorri ż-żmien sabiex tiġi kkontestata l-validità ta’ deċiżjoni adottata skont l-Artikolu 16(1) tad-[Direttiva Habitat] (il-‘kunsens sekondarju’) għandhom jiġu interpretati b’tali mod li jipprekludu dak iż-żmien milli jibda jiddekorri qabel id-data tal-adozzjoni tal-kunsens tal-iżvilupp ikkonċernat (il-‘kunsens primarju’), jew b’mod ġenerali jew f’każ fejn: (i) il-proġett kien suġġett għall-eżami każ b’każ previst mill-Artikolu 4(2)(a) tad-Direttiva 2011/92, u/jew (ii) id-determinazzjoni skont l-Artikolu 4(5) għall-finijiet tal-kunsens primarju saret wara li ngħata l-kunsens sekondarju u kontemporanjament mad-deċiżjoni dwar il-kunsens primarju, u/jew (iii) il-proċedur[i] li [j]ikkontestaw il-validità tal-kunsens sekondarju ma fihom ebda raġuni li [t]ikkontesta l-kunsens primarju rilevanti b’riferiment għall-invalidità affermata tal-kunsens sekondarju, u/jew (iv) l-applikant jonqos milli japplika għal estensjoni taż-żmien biex titressaq il-kontestazzjoni għall--kunsens sekondarju, liema applikazzjoni hija meħtieġa mid-dritt intern għal kontestazzjoni tardiva fl-assenza ta’ xi regola tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li tindika l-kuntrarju? 
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-122" title="page-12">
      (3) Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda u risposta fin-negattiv għat-tieni domanda, id-[Direttiva SEA] għandha tinqara fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali u/jew il-prinċipju ta’ aċċess wiesa’ għall-ġustizzja skont l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus għandha l-effett li terminu previst mid-dritt intern ta’ Stat Membru sabiex tinbeda proċedura biex jiġi stabbilit dritt skont dik id-direttiva, għandu jkun raġonevolment prevedibbli, iżda ma għandux għalfejn jiġi speċifikat espressament fil-leġiżlazzjoni skont l-Artikolu 11(2) tad-[Direttiva SEA] u/jew fl-informazzjoni prattika mqiegħda għad-dispożizzjoni tal-pubbliku dwar l-aċċess għal proċedura ta’ stħarriġ amministrattiv u ġudizzjarju skont l-Artikolu 11(5) tad-[Direttiva SEA] u/jew determinata b’mod definittiv b’ċertezza mill-ġurisprudenza domestika, b’tali mod li r-risposta għat-tieni domanda ma tiġix affettwata minn dispożizzjoni li tkun magħmula fid-dritt intern ta’ Stat Membru għal limitu ta’ żmien prevedibbli ta’ natura ġenerali li japplika għal azzjonijiet ta’ dritt pubbliku b’mod ġenerali inkluż għal ftuħ ta’ proċedura li tikkontesta deċiżjoni adottata skont l-Artikolu 16(1) tad-[Direttiva Habitat] u li jawtorizza żviluppatur biex jidderoga mill-miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi applikabbli sabiex iwettaq il-proġett, għalkemm dan huwa impliċitu iktar milli espliċitu fid-dritt intern kkonċernat? 
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-123" title="page-13">
      (4) Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda u jew ir-risposta għat-tieni domanda hija fl-affermattiv jew ir-risposta għat-tielet domanda hija fin-negattiv, l-Artikolu 16(1) tad-[Direttiva Habitat] għandu l-effett li awtorità kompetenti ma tistax tikkonkludi li ma hemmx ‘alternattiva sodisfaċenti’ għal deċiżjoni li tawtorizza lil żviluppatur jidderoga mill-miżuri applikabbli għall-protezzjoni tal-ispeċi sabiex iwettaq proġett, fis-sens tal-Artikolu l(2)(a) tad-[Direttiva SEA] sakemm l-awtorità kompetenti ma tikkunsidrax fil-fatt alternattivi bħal post jew disinn alternattiv, jew ir-rifjut tad-deroga?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-124" title="page-13">
      (5) Fil-każ li tingħata risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda u jew ir-risposta għat-tieni domanda hija fl-affermattiv jew ir-risposta għat-tielet domanda hija fin-negattiv, l-Artikolu 16(1) tad-[Direttiva Habitat] għandu l-effett li l-awtorità kompetenti ma tistax tikkonkludi li huwa ‘fl-interess li jħarsu l-fawna u l-flora selvaġġa u li jikkonservaw il-habitat naturali’ li tagħti deċiżjoni li tawtorizza lil żviluppatur sabiex jidderoga mill-miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi applikabbli sabiex iwettaq proġett fis-sens tal-Artikolu 1(2)(a) tad-[Direttiva SEA] sakemm xi protezzjoni identifikata tinħoloq permezz tad-deroga nnifisha milli mill-miżuri ta’ mitigazzjoni adottati sabiex inaqqsu jew jikkumpensaw għall-ħsara kkaġunata mill-miżuri awtorizzati bid-deċiżjoni ta’ deroga?” 
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis‑26 ta’ Jannar 2024. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-Minister for Housing, Local Government and Heritage (l-Irlanda), l-Irlanda u l-Kummissjoni Ewropea issottomettew osservazzjonijiet bil-miktub. Ma nżammet ebda seduta f’din il-kawża. Madankollu, il-partijiet wieġbu bil-miktub għad-domandi magħmulin mill-Qorti tal-Ġustizzja fit‑3 ta’ Marzu 2025.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiżi</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz tad-domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju titlob kjarifika dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 11 tad-Direttiva SEA u tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, b’mod partikulari fid-dawl tal-prinċipju ta’ aċċess wiesa’ għall-ġustizzja stabbilit fl-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni Aarhus.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’mod aktar speċifiku, permezz tal-ewwel tliet domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk id-Direttiva SEA, b’mod partikolari l-Artikolu 11(2) tagħha, għandux ikun interpretat fis-sens li, meta proġett ta’ żvilupp ma jkunx jista jiġi awtorizzat mingħajr ma l-iżviluppatur ikun l-ewwel kiseb deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, dik id-deċiżjoni għandha titqies bħala parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp, b’mod partikulari għal finijiet li ma jkunux relatati mal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ materji li jkollhom ikunu eżaminati skont id-Direttiva SEA (l-ewwel domanda). Il-qorti tar-rinviju tagħmel dik id-domanda biex tiċċara iktar jekk il-perijodu biex tiġi kkontestata l-legalità ta’ deċiżjoni ta’ deroga jistax jintemm qabel id-data ta’ deċiżjoni dwar kunsens għall-iżvilupp, speċifikament meta l-applikant ma jikkontestax il-validità tad-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp abbażi ta’ difetti fid-deċiżjoni ta’ deroga (it-tieni domanda). Għall-kuntrarju, jekk wieħed jassumi li l-perijodu li fih setgħet tkun ikkontestata l-legalità ta’ deċiżjoni ta’ deroga seta’ jintemm qabel id-data tad-deċiżjoni dwar kunsens għall-iżvilupp, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dak il-perjodu kellux ikun speċifikat fil-leġislazzjoni adottata jew fit-tagħrif prattiku msemmi fl-Artikolu 11(5) tad-Direttiva SEA, jew jekk setax sempliċement ikun raġonevolment prevedibbli (it-tielet domanda).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wara dan, permezz tal-aħħar żewġ domandi, il-qorti tar-rinviju titlob li jkun iċċarat, essenzjalment, (i) jekk l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat jeħtieġx eżami effettiv ta’ soluzzjonijiet alternattivi għall-ispeċi protetti kkonċernati qabel it-teħid ta’ deċiżjoni ta’ deroga (ir-raba’ domanda), u (ii) jekk dik id-dispożizzjoni tipprekludix awtorità kompetenti milli tikkonkludi li jkun fl-interess tal-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġi u tal-konservazzjoni ta’ habitati naturali li tittieħed deċiżjoni li tawtorizza li żviluppatur jidderoga mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 ta’ dik id-direttiva biex iwettaq proġett ta’ żvilupp (il-ħames domanda).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sakemm l-ewwel, it-tieni u t-tielet domanda huma relatati mal-istess kwistjoni proċedurali, dwar il-kundizzjonijiet għal termini li japplikaw skont id-dritt nazzjonali biex tkun ikkontestata l-validità ta’ deċiżjoni ta’ deroga mogħtija skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat biex jitwettaq proġett li jaqa’ taħt id-Direttiva SEA, jiena ser neżaminahom flimkien. Wara ser neżamina r-raba’ u l-ħames domanda, li għandhom rabta mal-kundizzjonijiet sostantivi li għandhom ikunu aċċettati minn awtorità kompetenti meta tiġi biex tiddeċiedi jekk tagħtix deroga mill-miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi biex jitħaffef proġett ta’ żvilupp.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-ewwel, it-tieni u t-tielet domanda</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz tal-ewwel żewġ domandi, il-qorti tar-rinviju tfittex li, essenzjalment, taċċerta ruħha jekk l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva SEA għandux ikun interpretat fis-sens li perijodu ta’ dekadenza li fih tkun tista’ tiġi kkontestata l-validità ta’ deċiżjoni ta’ deroga meħuda skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, għall-finijiet ta’ proġett ta’ żvilupp skont id-Direttiva SEA, jistax jintemm qabel id-data li fiha jingħata l-kunsens għall-iżvilupp. Jekk dan huwa minnu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll, permezz tat-tielet domanda tagħha, jekk l-Artikolu 11(5) tad-Direttiva SEA għandux ikun interpretat fis-sens li l-perijodi ta’ dekadenza applikabbli għal deċiżjonijiet ta’ deroga għandhom ikunu stabbiliti espressament fil-leġislazzjoni nazzjonali jew fit-tagħrif prattiku msemmi f’dik dispożizzjoni tad-direttiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bħala osservazzjoni preliminari, infakkar li, skont l-Artikoli 2 u 6 tad-Direttiva SEA, ċerti proġetti li jikkonsistu fit-twettiq ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>) jeħtieġu, qabel ma jingħata kunsens għall-iżvilupp mill-awtoritajiet kompetenti, (i) valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent u (ii) parteċipazzjoni pubblika. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dwar il-valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent, din essenzjalment tikkonsisti f’rapport li jkopri l-effetti sinjifikattivi kollha li l-proġett jista’ jkollu fuq l-ambjent  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>). Dik il-valutazzjoni tkun sistematika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>) għat-tipi ta’ proġetti elenkati fl-Anness I għad-Direttiva SEA  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>), filwaqt li għal dawk elenkati fl-Anness II tagħha, inklużi proġetti ta’ żvilupp urban, bħalma fil-każ fil-kawża prinċipali, dik id-direttiva tħalli għall-Istati Membri li jiddeterminaw jekk proġett għandux ikun suġġett għaliha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>). Għal dak it-tip ta’ proġett, l-iżviluppatur għandu, madankollu, jagħti informazzjoni li tiddeskrivi l-karatteristiċi tal-proġett u l-effetti sinjifikattivi li x’aktarx ikollu fuq l-ambjent  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>). Barra minn dan, fejn il-proġett x’aktarx ikollu impatt fuq speċi protetti strettament skont id-Direttiva Habitat, il ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet li dak l-impatt għandu jkun indirizzat waqt il-valutazzjoni tal-ambjent tal-proġett  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wara dan, dwar parteċipazzjoni pubblika, dik il-parteċipazzjoni tirreferi għall-proċess li bih il-pubbliku kkonċernat, kif definit fl-Artikolu 1(2)(e) tad-Direttiva SEA, ikollu l-opportunità jesprimi l-fehmiet, tiegħu, sabiex jistgħu jittieħdu inkonsiderazzjoni fid-deċiżjoni finali (il-kunsens għall-iżvilupp). L-għan ewlieni ta’ parteċipazzjoni pubblika huwa li jkun żgurat li l-pubbliku kkonċernat ikollu sehem effettiv fi stadju kmieni fil-proċeduri ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li jaffettwaw l-ambjent, li jikkontribwixxi għas-sensibilizzazzjoni pubblika ta’ kwistjonijiet ambjentali u t-tisħiħ tas-sostenn pubbliku għad-deċiżjonijiet li għandhom jittieħdu  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>). Dak l-għan jissaħħaħ iktar bl-assigurazzjoni li l-pubbliku kkonċernat għandu jkollu aċċess għal proċeduri ta’ stħarriġ biex jikkontesta l-legalità ta’ deċiżjonijiet, atti jew ommissjonijiet suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ parteċipazzjoni pubblika tad-Direttiva SEA  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>). Huwa importanti jkun innotat li d-derogi mir-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tal-ispeċi għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku kkonċernat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn dan, il-Qorti diġà kellha l-opportunità tindirizza r-rabta li teżisti bejn, minn naħa, deċiżjoni ta’ deroga meħuda skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat u, min-naħa l-oħra, il-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp stabbilita bid-Direttiva SEA. Dik kienet id-domanda ċentrali li s-sentenza Namur-Est Environnement wieġbet, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, fl-ewwel lok, jekk deċiżjoni ta’ deroga għandhiex titqies parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp meta dik id-deċiżjoni tittieħed biex jitwettaq proġett li jaqa’ taħt l-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva SEA. B’rabta ma’ dik id-domanda, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat ukoll, fit-tieni lok, jekk il-parteċipazzjoni pubblika mitluba għal proġetti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva SEA kellhiex tkun diġà żgurata qabel ma tittieħed deċiżjoni ta’ deroga.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Huwa importanti jkun innotat li, fis-sentenza Namur-Est Environnement, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet tal-fehma li deroga mogħtija skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat tikkostitwixxi deċiżjoni preliminari  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>) li fiha biss valutazzjoni parzjali tal-effetti li proġett jista’ jkollu fuq speċi protetti strettament  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>). Għal dik ir-raġuni, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li deċiżjoni ta’ deroga għandha bilfors tittieħed qabel ma jingħata kunsens għall-iżvilupp  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Barra minn dan, il-Qorti ddeċidiet li, fejn Stat Membru jagħti s-setgħa li ssir valutazzjoni tal-effetti ta’ proġett skont id-Direttiva Habitat lil awtorità li ma tkunx dik li toħroġ il-kunsens għall-iżvilupp, dik il-valutazzjoni parzjali ma tistax tippreġudika l-valutazzjoni globali li dik l-awtorità tal-aħħar ikollha f’kull każ twettaq  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>). Fuq dik il-bażi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li deċiżjoni ta’ deroga u deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp jagħmlu parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp, fejn, fl-ewwel lok, il-proġett ma jkunx jista’ jitwettaq qabel ma l-iżviluppatur ikun l-ewwel kiseb id-deċiżjoni ta’ deroga u, fit-tieni lok, l-awtorità kompetenti għall-għoti ta’ kunsens għall-iżvilupp iżżomm il-kapaċità li tivvaluta l-impatt ambjentali tal-proġett b’mod iktar strett minn dak li jkun sar f’dik id-deċiżjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalkemm is-sentenza Namur-Est Environnement kienet dwar proġett suġġett għar-rekwiżit ta’ valutazzjoni sħiħa tal-impatt fuq l-ambjent skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva SEA  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>), dak li sabet il-Qorti f’dik is-sentenza għandu japplika fejn ikun għall-Istat Membru li jiddetermina, skont l-Artikolu 4(2), jekk proġett għandux issirlu dik il-valutazzjoni (screening), kif huwa l-każ fil-kawża prinċipali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan ir-rigward, nenfasizza, l-ewwel nett, li, kemm il-valutazzjoni sħiħa tal-impatt u l-valutazzjoni tal-iscreening għandhom l-għan li jiżguraw li kunsiderazzjonijiet ambjentali jkunu integrati fil-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet stabbilit bid-Direttiva SEA għal proġetti ta’ żvilupp  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>), inklużi dawk magħmula abbażi ta’ tagħrif li l-pubbliku li x’aktarx ikun ikkonċernat mill-proġett inkwistjoni jkun intitolat li jipprovdi skont dik id-direttiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn dan, bl-istess mod li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat fis-sentenza Namur-Est Environnement, id-deċiżjoni ta’ deroga tikkostitwixxi deċiżjoni preliminari għall-finijiet tad-deċiżjoni li jkollha tittieħed skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA. L-Artikolu 4(5) tad-Direttiva SEA ma jħalli ebda dubju f’dak ir-rigward, minħabba li jiddikjara espressament li, f’dawk il-każijiet, id-deċiżjoni mill-awtorità kompetenti għandha ssir abbażi tar-riżultati tal-verifiki preliminari jew valutazzjonijiet tal-effetti fuq l-ambjent magħmula skont leġislazzjoni tal-Unjoni minbarra d-Direttiva SEA, inkluża, għalhekk, id-Direttiva Habitat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-aħħar nett, għall-fini li jiġi deċiż, skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA, jekk proġett għandux jgħaddi minn valutazzjoni sħiħa tal-impatt fuq l-ambjent, l-Artikolu 4(3) ta’ dik id-direttiva jeħtieġ li jiġu kkunsidrati l-kriterji rilevanti tal-għażla stabbiliti fl-Anness III  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>). Dan ifisser li, meta l-valutazzjoni mwettqa fil-kuntest tal-proċedura ta’ delega skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva Habitat ma hijiex allinjata ma’ dawk il-kriterji, l-awtorità kompetenti żżomm is-setgħa li tivvaluta l-impatt tal-proġett b’mod aktar strett dwar l-effetti fuq l-ispeċi protetti, bl-istess mod għal dak li għamlet riferiment għalih il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Namur-Est Environnement.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Isegwi li, f’sitwazzjoni bħal dik deskritta fid-digriet tar-rinviju, id-deċiżjoni ta’ deroga inkwistjoni għandha titqies bħala li tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp skont kif stipulat f’Namur-Est Environnement  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-mistoqsija tibqa’ jekk, meta deċiżjoni ta’ deroga għandha titqies li tkun tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp, skont il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Namur-Est Environnement, id-dritt nazzjonali jistax jeżiġi li dik id-deċiżjoni tkun ikkontestata qabel it-tmiem tal-perijodu ta’ dekadenza stabbilit fir-rigward tal-kontestazzjoni tad-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dak ir-rigward, isegwi mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li, skont id-Direttiva SEA, l-Istati Membri għandhom id-diskrezzjoni jiddeterminaw ir-regoli proċedurali li skonthom tkun tista’ tingħata deċiżjoni finali dwar kunsens għall-iżvilupp  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Dak ifisser li huma ma jkollhomx għalfejn jipprovdu għal proċedura waħda li fiha l-effetti ambjentali kollha ta’ proġett ikunu deċiżi permezz ta’ awtorizzazzjoni waħda. Għall-kuntrarju, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-Istati Membri huma intitolati jaqsmu d-diversi kompetenzi relatati mal-valutazzjoni ambjentali ta’ proġett fost diversi awtoritajiet differenti billi jagħtu lil kull waħda minnhom setgħat li jieħdu deċiżjonijiet dwar il-materja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>). Isegwi li, fil-kuntest tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali ta’ proġett li jaqa’ taħt id-Direttiva SEA, inkluż fil-proċedura ta’ screening, jistgħu jittieħdu deċiżjonijiet separati, li neċessarjament ikunu jfissru li huma jistgħu jkunu suġġetti għal kontestazzjoni fi stadji differenti skont id-dritt nazzjonali b’konformità mar-regoli proċedurali stabbiliti fir-rigward ta’ kull waħda minn dawk il-kontestazzjonijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Iżda l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat ukoll li l-Istati Membri għandhom jeżerċitaw id-diskrezzjoni tagħhom skont ir-rekwiżiti stabbiliti mid-Direttiva SEA u b’konformità sħiħa mal-għanijiet tad-Direttiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>). B’mod partikulari, billi l-Qorti tal-Ġustizzja interpretat espressament l-Artikolu 16 tad-Direttiva Habitat fis-sens li deroga mogħtija skont dik id-dispożizzjoni tikkostitwixxi deċiżjoni preliminari għall-finijiet tal-proċeduri stabbiliti fid-Direttiva SEA, li ma tistax tippreġudika d-deċiżjoni sussegwenti dwar kunsens għall-iżvilupp mogħtija mill-awtorità kompetenti, dik l-interpretazzjoni ma tistax tibqa’ limitata, fil-fehma tiegħi, għal kunsiderazzjonijiet ta’ natura sostantiva, kif il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi. Kif ser nispjega hawn taħt, id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Namur-Est Environnement għandha neċessarjament timplika konsegwenzi fuq livell proċedurali, inklużi r-regoli fir-rigward tal-perjodi ta’ dekadenza li japplikaw għall-kontestazzjonijiet miġjuba kontra deċiżjoni ta’ deroga, b’mod partikulari għall-pubbliku kkonċernat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mill-bidunett, nosserva li l-Avukata Ġenerali Kokott tiddeskrivi fil-qosor dawk il-konsegwenzi fil-Konklużjonijiet tagħha f’Namur-Est Environnement, li jiena wkoll naqbel magħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>). Fil-fehma tagħha, iċ-ċirkustanza li deċiżjoni ta’ deroga tkun provviżorja fin-natura tagħha timplika li jkollha tinġieb kull kontestazzjoni separata kontra dik id-deċiżjoni mingħajr ma jitqiesu l-konstatazzjonijiet tal-valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent magħmula biex jingħata kunsens għall-iżvilupp  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>). Għalhekk, għandu jkun possibbli li tkun ikkontestata b’mod sħiħ il-valutazzjoni ambjentali, skont l-Artikolu 11 tad-Direttiva SEA, malli l-awtorità kompetenti tkun ħadet id-deċiżjoni finali tagħha dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġett inkwistjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif diġà ntqal fil-punt 36 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-pożizzjoni dikjarata hawn fuq neċessarjament testendi għal każ fejn ikun għall-Istat Membru, skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA, li jiddetermina jekk proġett ta’ żvilupp għandux ikun suġġett għal valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent, billi dik id-deċiżjoni għandha titqies li tifforma parti mill-proċedura tal-kunsens għall-iżvilupp. Barra minn dan, fil-fehma tiegħi, approċċ differenti minn dak deskritt mill-Avukata Ġenerali Kokott fil-Konklużjonijiet tagħha jista’ jikser il-prinċipju ta’ effikaċja li japplika għall-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, kif rikonoxxuta mid-dritt tal-Unjoni. Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, dak il-prinċipju jeżiġi li l-Istati Membri ma jistabbilixxux restrizzjonijiet proċedurali li jirrendu impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju ta’ drittijiet mogħtija mill-ordni ġuridiku tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dak ir-rigward, huwa importanti jkun innotat li, anki għalkemm ma hemmx ħtieġa legali, skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, biex il-pubbliku kkonċernat ikun involut fit-teħid ta’ deċiżjoni ta’ deroga, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat espressament, dwar proġetti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva SEA, li parteċipazzjoni pubblika fir-rigward ta’ dawk id-derogi għandha tkun żgurata b’mod effettiv qabel ma tittieħed id-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>). Dan japplika għal deċiżjoni li għandha tittieħed skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA, meta l-pubbliku kkonċernat għandu jkun involut għall-fini li jiżgura, bħal fil-każ ta’ valutazzjoni dwar l-impatt sħiħ, li l-fehmiet tal-pubbliku dwar l-effetti fuq l-ambjent jittieħdu inkonsiderazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalhekk, jekk deċiżjoni ta’ deroga ma tistax tiġi kkontestata wara li l-pubbliku kkonċernat ikun ġie kkonsultat fil-proċedura ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li twassal għall-kunsens għall-iżvilupp, dak il-pubbliku jiġi mċaħħad kemm mid-drittijiet tiegħu ta’ parteċipazzjoni, kif rikonoxxuti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja b’rabta mad-Direttiva SEA, u mid-dritt tiegħu ta’ aċċess għal stħarriġ ġudizzjarju. Essenzjalment, dak ikun ifisser li l-għan li jkun żgurat aċċess wiesa’ għall-ġustizzja, kif stabbilit fl-Artikolu 11 tad-Direttiva SEA u fl-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni Aarhus  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>), ma jinkisibx.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Iktar minn hekk, billi deroga meħuda skont l-Artikolu 16 tad-Direttiva Habitat tikkostitwixxi deċiżjoni preliminari suġġetta għal valutazzjoni sussegwenti mill-awtorità kompetenti li tagħti kunsens għall-iżvilupp, dik id-deroga ma tkunx tista’ tilħaq l-iskop kollu tagħha, mill-perspettiva tal-pubbliku kkonċernat, sakemm dik l-awtorità tkun ħadet id-deċiżjoni finali tagħha. Tabilħaqq, ikun biss f’dak l-istadju li l-liċenzja ta’ deroga jkollha tassew effett prattiku, kif l-Irlanda tidher li tirrikonoxxi fl-osservazzjonijiet tagħha, billi l-ebda attività ta’ żvilupp ma tista’ sseħħ qabel dan.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, rekwiżit impost fuq il-pubbliku kkonċernat biex jikkontesta deċiżjoni ta’ deroga li tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp qabel ma l-awtorità kompetenti tkun iddeterminat jekk tkunx meħtieġa l-valutazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA ikollu r-riskju li jikser il-prinċipju ta’ effikaċja. Wara kollox, f’sitwazzjoni bħal din, il-pubbliku kkonċernat ikun meħtieġ jintervjeni quddiem qorti nazzjonali qabel iż-żmien mingħajr ma jkun jista’ jagħmel preżentazzjoni komprensiva tal-każ. Fl-istess waqt, hemm ukoll ir-riskju li dik il-qorti tista’ tagħmel valutazzjoni ġudizzjarja mhux kompluta. Dan kollu flimkien huma jaffettwa l-għan ġenerali li jiġi żgurat stħarriġ effettiv tal-aspetti rilevanti kollha li għandhom impatt fuq is-salvagwardja tal-ispeċi protetti strettament u, għalhekk, fuq wieħed mill-għanijiet prinċipali tad-Direttiva SEA.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Isegwi li, fejn deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp stabbilita bid-Direttiva SEA, bħalma huwa l-każ fil-kawża prinċipali, il-perijodu li fih tista’ tiġi kkontestata l-legalità ta’ dik id-deroga għall-pubbliku kkonċernat ma jkunx jista’ jintemm qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni finali ta’ kunsens għall-iżvilupp. Xort’oħra, mhux biss id-drittijiet ta’ parteċipazzjoni tal-pubbliku kkonċernat ikunu mhedda, iżda tkun affettwata wkoll l-effikaċja tal-istħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjoni ta’ deroga.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-fehma deskritta hawn fuq hija bla ħsara, l-ewwel, għar-rekwiżit li destinatarju tad-deċiżjoni ta’ deroga, bħal żviluppatur, jikkontesta l-validità ta’ dik id-deċiżjoni fi stadju iktar bikri. Pereżempju, ninnota li s-sentenza tas‑6 ta’ Lulju 2023, Hellfire Massy Residents Association (C‑166/22, EU:C:2023:545) kienet dwar leġislazzjoni nazzjonali li, essenzjalment, tikkriminalizza l-istess attivitajiet bħal dawk elenkati fl-Artikolu 12 tad-Direttiva Habitat ħlief fejn tkun ingħatat deċiżjoni ta’ deroga. F’każ bħal dan, regola proċedurali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tikkalkula t-terminu għall-kontestazzjoni tal-validità ta’ dik id-deċiżjoni mid-data li fiha tkun ittieħdet jew li fiha setgħet tkun magħrufa, m’għandhiex tkun imqiegħda f’dubju u dan skont il-prinċipju ta’ effikaċja. Iżda, għar-raġunijiet spjegati diġà fil-punti 46 sa 50 iktar ’il fuq, li jirreferu għad-drittijiet ta’ parteċipazzjoni pubblika u għad-dritt ta’ aċċess għall-ġustizzja tal-pubbliku kkonċernat, regoli nazzjonali dwar il-kalkolu tat-termini għandhom jiżguraw li dak il-pubbliku għandu l-opportunità li jieħu azzjoni quddiem qorti wara li jkun ittieħed il-kunsens għall-iżvilupp.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tieni, fil-fehma tiegħi, il-konklużjoni milħuqa f’din l-analiżi ma tistax titqiegħed f’dubju b’riferiment għall-prinċipju ta’ ċertezza legali. Wara kollox, billi jkun żgurat li kontestazzjonijiet miġjuba mill-pubbliku kkonċernat kontra deċiżjoni ta’ deroga jistgħu iseħħu biss (i) malli l-awtorità kompetenti tkun iddeterminat, minn perspettiva ġenerali, jekk proġett jkun suġġett għal evalwazzjoni tal-impatt fuq l-ambjent u (ii) malli tkun ġiet żgurata l-parteċipazzjoni effettiva tal-pubbliku kkonċernat, tista’ tingħata iktar ċertezza legali lill-proċedura fl-intier tagħha.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tielet, għall-fini ta’ din l-analiżi, iċ-ċirkustanza mqajma mill-qorti tar-rinviju fid-deċiżjoni tar-rinviju, li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma kkontestawx id-deċiżjoni ta’ permess għall-ippjanar abbażi tad-difetti tad-deċiżjoni ta’ deroga tidher irrilevanti fil-fehma tiegħi. Inkwantu d-deċiżjoni ta’ deroga tifforma parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp, kif ġie argumentat f’dawn il-Konklużjonijiet, l-invalidità ta’ dik id-deċiżjoni għandha neċessarjament ikollha impatt fuq l-implimentazzjoni tal-proġett ta’ żvilupp, li ma jistax jitwettaq mingħajr dik id-deċiżjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq, jiena tal-fehma li Artikolu 11(2) tad-Direttiva SEA għandu jkun interpretat fis-sens li, fejn deċiżjoni ta’ deroga meħuda skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp stabbilita fid-Direttiva SEA, il-perijodu li fih tista’ ssir kontestazzjoni tal-legalità ta’ dik id-deroga ma jkunx jista’ jintemm għall-pubbliku kkonċernat qabel id-data tad-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Safejn it-tielet domanda rinvjata hija bbażata fuq il-premessa li l-perijodu li fih tista’ ssir kontestazzjoni tal-legalità ta’ liċenzja ta’ deroga jista’ jintemm qabel dik id-data, ma jkunx meħtieġ li tingħata risposta għal dik id-domanda dwar, kif intqal fil-punt 30 hawn fuq, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 11(5) tad-Direttiva SEA.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-raba’ u l-ħames domanda</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Isegwi mill-analiżi tal-ewwel u tat-tieni domanda rinvjati li, fejn japplikaw il-konstatazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Namur-Est Environnement, il-perijodu li fih tista’ tkun ikkontestata l-legalità ta’ deċiżjoni ta’ deroga ma jistax jintemm għall-pubbliku kkonċernat qabel id-data tal-kunsens għall-iżvilupp. Minħabba li din hija l-premessa li fuqha huma bbażati r-raba’ u l-ħames domanda rinvjati, jekk il-Qorti taqbel mal-analiżi tiegħi, hija jkollha tagħti risposta wkoll għal dawk domandi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Biex infakkar, permezz tar-raba’ u l-ħames domanda rinvjati, il-qorti tar-rinviju tfittex li tiċċara l-kundizzjonijiet li għandhom jitħarsu, mill-aspett sostantiv, bil-għan li tingħata deċiżjoni ta’ deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat. B’mod iktar speċifiku, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, l-ewwel, jekk dik id-dispożizzjoni teżiġix eżami effettiv ta’ soluzzjonijiet alternattivi għad-deroga mitluba, pereżempju dwar fejn ikunu jinsabu l-ispeċi kkonċernati jew sempliċement l-alternattiva li ma tingħata xejn dik id-deroga. It-tieni, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat jipprekludix awtorità kompetenti milli tieħu deċiżjoni ta’ deroga biex jitwettaq proġett ta’ żvilupp għar-raġuni li dak il-proġett ikun fl-interessi tal-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa u tal-konservazzjoni ta’ habitati naturali, bħalma l-awtorità kompetenti għamlet fil-każ fil-kawża prinċipali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif isegwi mill-punti 5 u 6 ta’ dawn il-Konklużjonijiet, l-Artikolu 12 tad-Direttiva Habitat jistabbilixxi sistema ta’ protezzjoni stretta għall-ispeċi ta’ annimali elenkati fl-Anness IV (a) tagħha. L-għan ta’ dik id-dispożizzjoni huwa li jkunu żgurati s-sopravvivenza u l-protezzjoni ta’ speċi ta’ annimali vulnerabbli billi jkunu pprojbiti attivitajiet li jistgħu jagħmlu ħsara lilhom jew lill-habitati tagħhom. B’mod partikulari, huwa jipprojbixxi d-deterjorament jew il-qerda ta’ postijiet ta’ tgħammir u ta’ mistrieħ ta’ dawk l-annimali. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, min-naħa tiegħu, jiddeskrivi fil-qosor il-kundizzjonijiet li bihom Stati Membri jistgħu jagħmlu eċċezzjonijiet għall-miżuri ta’ protezzjoni stretti għal ċerti speċi ta’ annimali u b’hekk jidderogaw mill-Artikolu 12 ta’ dik id-direttiva. Dawk id-derogi huma permessi f’ċirkustanzi speċifiċi, elenkati b’mod preċiż u eżawrjenti, bħal dawk għall-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>), jew għal motivi imperattivi ta’ interess pubbliku prevalenti, inklużi dawk ta’ natura soċjali jew ekonomika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, anki għalkemm l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat jippermetti lill-Istati Membri jidderogaw mill-Artikolu 12 tagħha, deroga meħuda fuq dik il-bażi, sakemm tkun tippermetti lil dawk l-Istati Membri jiskansaw mill-obbligi skont is-sistema ta’ protezzjoni stretta ta’ speċi naturali, tkun suġġetta għall-kundizzjonijiet li ma jkunx hemm alternattiva sodisfaċenti u li dik id-deroga ma tkunx ta’ ħsara għaż-żamma tal-popolazzjonijiet tal-ispeċi kkonċernati fi stat favorevoli ta’ konservazzjoni fil-firxa naturali tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat ukoll li l-piż li tipproduċi prova li dawk il-kundizzjonijiet jeżistu għal kull deroga huwa fuq l-awtorità li tieħu d-deċiżjoni ta’ deroga.  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>) Barra minn dan, minħabba li l-Artikolu 16 tad-Direttiva Habitat jikkostitwixxi eċċezzjoni għas-sistema ta’ protezzjoni mogħtija minn dik id-direttiva, huwa għandu jkun interpretat restrittivament  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>). Dik id-dispożizzjoni għandha bżonn ukoll tkun applikata sewwa biex tittratta rekwiżiti preċiżi u sitwazzjonijiet speċifiċi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-ewwel lok, wieħed jista’ faċilment jiġi dedott minn dikjarazzjonijiet preċedenti tal-Qorti tal-Ġustizzja li, fejn l-awtorità kompetenti tkun beħsiebha tagħti deroga skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, dik l-awtorità għandha teżamina, bħala pass preliminari, jekk l-għan segwit minn dik id-deroga jkunx jista’ jintlaħaq permezz ta’ alternattiva sodisfaċenti. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat inekwivokament f’dak ir-rigward li deroga tista’ tingħata biss jekk l-għan mitlub mid-deroga ma jkunx jista’ jinkiseb b’mod sodisfaċenti b’soluzzjoni alternattiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>). L-obbligu li jkunu eżaminati soluzzjonijiet alternattivi fil-kuntest ta’ applikazzjoni għal deroga huwa tal-ikbar importanza, minħabba li, skont il-kliem tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, l-assenza ta’ dawk l-alternattivi u ċ-ċirkustanza li l-proġett propost ma jkunx ta’ ħsara għaż-żamma tal-popolazzjonijiet tal-ispeċi kkonċernati fi stat favorevoli ta’ konservazzjoni fil-firxa naturali tagħhom huma kundizzjonijiet minn qabel għal dik id-deroga  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>), li jfisser li tali applikazzjoni għandha tkun miċħuda jekk dawk il-kundizzjonijiet ma jitħarsux  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn dan, huwa importanti jkun innotat li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-eżami tal-awtorità kompetenti jkollu jkun akkumpanjat bit-tneħħija ta’ obbligu formali rilevanti ieħor. Tabilħaqq, meta tiġi biex tiddeċiedi dwar applikazzjoni għal deroga, awtorità kompetenti għandha tagħmel dikjarazzjoni preċiża u adegwata tal-motivi b’riferiment għall-motivi, il-kundizzjonijiet u r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>) u, b’mod partikulari, tal-assenza ta’ soluzzjoni sodisfaċenti oħra li tippermetti li l-objettivi li fuqhom tkun imsejsa d-deroga inkwistjoni jkunu jistgħu jintlaħqu  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>). Huwa importanti jitfakkar li dan l-obbligu huwa kruċjali, inter alia, biex ikun eżerċitat, mill-pubbliku kkonċernat, id-dritt għal aċċess għall-ġustizzja, kif deskritt fl-ewwel parti ta’ dawn il-Konklużjonijiet. Wara kollox, konformità mal-obbligu li jkunu ddikjarati motivi għandha tħalli lil dak il-pubbliku, fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ miżuri ta’ protezzjoni tal-ispeċi, jifhem il-bażi li fuqha l-awtorità kompetenti ħadet id-deċiżjoni tagħha wara li l-proċedura ta’ deroga tkun tlestiet u b’hekk jiddeċiedi, skont l-aħjar kundizzjonijiet possibbli u b’għarfien sħiħ taċ-ċirkustanzi, jekk iressaq azzjoni quddiem qorti. Fl-istess waqt, id-dikjarazzjoni tal-motivi għandha tippermetti lil dik il-qorti teżerċita s-setgħa tagħha ta’ stħarriġ ġudizzjarju u li teżamina, b’mod partikulari, jekk id-deċiżjoni tkunx vizzjata jew le b’xi żball  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’din il-kawża, isegwi mill-informazzjoni mogħtija fid-deċiżjoni tar-rinviju li ma kienet eżaminata ebda soluzzjoni alternattiva b’inqas impatt fuq speċi protetti b’mod strett, jew sempliċement l-alternattiva li ma tingħata xejn l-awtorizzazzjoni għall-proġett. Il-qorti tar-rinviju tinnota speċifikament li d-deċiżjoni ta’ deroga inkwistjoni fil-kawża prinċipali qalet biss li “[ma kien hemm] ebda soluzzjoni sodisfaċenti”. Għalkemm huwa għal dik il-qorti li twettaq il-valutazzjoni finali f’dak ir-rigward, wieħed jista’ jiddeduċi minn dik l-informazzjoni li l-awtorità kompetenti tidher li naqset b’mod ċar li twettaq l-obbligi lijoriġinaw mill-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat, jiġifieri l-obbligu li tkun eżaminata l-eżistenza ta’ soluzzjonijiet alternattivi sodisfaċenti u l-obbligu li tingħata dikjarazzjoni preċiża u adegwata tal-motivi f’dak ir-rigward, kif huwa espressament meħtieġ mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fit-tieni lok, dwar jekk awtorità kompetenti tistax tikkonkludi, f’deċiżjoni ta’ deroga, li jkun fl-interess tal-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa u tal-konservazzjoni ta’ habitati naturali li hija tawtorizza żviluppatur jidderoga mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 tad-Direttiva Habitat, nosserva li dik id-dikjarazzjoni tirreferi, b’mod partikulari, għall-motivi għal deroga stabbiliti fl-Artikolu 16(1)(a) ta’ dik id-direttiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">S’issa, il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma kellha l-opportunità tinterpreta t-tifsira ta’ dik id-dispożizzjoni fil-ġurisprudenza tagħha. Madankollu, isegwi mill-formulazzjoni tal-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat li l-għoti ta’ deroga għal dik ir-raġuni jitlob li jkun hemm x’juri li d-deroga inkwistjoni ġeneralment tippromwovi l-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa u l-konservazzjoni ta’ habitati naturali. Essenzjalment, l-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat jipprovdi mekkaniżmu għal bilanċ tal-ħtieġa ta’ protezzjoni ta’ ċerti speċi u habitati mal-ħtieġa potenzjali li jiġu ġestiti speċi jew habitati oħra li jistgħu jkunu mhedda. Dan jippermetti approċċ flessibbli għall-konservazzjoni, billi jkun rikonoxxut li, f’ċerti kuntesti, ikunu meħtieġa interventi biex tkun żgurata s-saħħa fit-tul ta’ ekosistemi. Kif diġà ntqal, peress li l-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat jikkostitwixxi eċċezzjoni għas-sistema ta’ protezzjoni mogħtija b’dik id-direttiva, huwa għandu jkun interpretat restrittivament u, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, fid-dawl tal-prinċipju prekawzjonarju  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dak l-isfond, u kif targumenta l-Kummissjoni, jidher li huwa diffiċli tkun tal-fehma li proġett ta’ żvilupp, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, maħsub biex jinbnew plots residenzjali li ser iġib miegħu l-qerda tas-siti ta’ mistrieħ ta’ kolonja ta’ speċi protetta, jista’ jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-motiv għal deroga stabbilit fl-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat. Dan huwa iktar minnu jekk jitqies il-fatt li, kuntrarjament għall-obbligi li japplikaw għal awtoritajiet kompetenti, kif diġà tfisser fil-punt 63 ta’ dawn il-Konklużjonijiet, ma tingħata ebda raġuni li tfisser kif il-proġett inkwistjoni jista’ jgħin biex jitħarsu fawna u flora selvaġġa u l-konservazzjoni ta’ habitati naturali. Isegwi li, skont kif il-qorti tar-rinviju tirraġuna, dawk l-elementi kollha, meħudin flimkien, jindikaw żball ċar mill-awtorità kompetenti f’dak li qalet dwar il-motiv xieraq għad-deroga applikata għall-proġett inkwistjoni fil-kawża prinċipali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, nikkonkludi li l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva Habitat għandu jkun interpretat fis-sens li eżami effettiv ta’ soluzzjonijiet alternattivi għandu jsir minn awtorità kompetenti biex tagħti deroga skont dik id-dispożizzjoni u li dik l-awtorità għandha tiddikjara r-raġunijiet speċifiċi li abbażi tagħhom ġiet applikata d-deroga. Barra minn dan, awtorità kompetenti ma tistax tibbaża ruħha fuq ir-raġuni tad-deroga stabbilita fl-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat biex tawtorizza proġett ta’ żvilupp, b’mod partikulari fejn ma jingħatawx raġunijiet li jispjegaw kif dak il-proġett jippromwovi l-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa u l-konservazzjoni ta’ habitati naturali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konklużjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Abbażi tal-analiżi magħmula hawn fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja twieġeb id-domandi rinvjati mill-High Court (il-Qorti Għolja, l-Irlanda) kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-174" title="page-26">
      (1) L-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent 
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-175" title="page-26">
      għandha tkun interpretata fis-sens li, fejn deċiżjoni ta’ deroga meħuda skont l-Artikolu 16(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa tagħmel parti mill-proċedura ta’ kunsens għall-iżvilupp stabbilita fid-Direttiva 2011/92, il-perijodu li fih għandha ssir kontestazzjoni tal-legalità ta’ dik id-deroga ma jistax jintemm għall-pubbliku kkonċernat qabel id-data tad-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-176" title="page-26">
      (2) L-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 92/43 
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-177" title="page-26">
      għandu jkun interpretat fis-sens li eżami effettiv ta’ soluzzjonijiet alternattivi għandu jsir minn awtorità kompetenti biex tagħti deroga skont dik id-dispożizzjoni u li dik l-awtorità għandha tiddikjara r-raġunijiet speċifiċi li abbażi tagħhom ġiet applikata d-deroga. Barra minn dan, awtorità kompetenti ma tistax tibbaża ruħha fuq ir-raġuni tad-deroga stabbilita fl-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva 92/43 biex tawtorizza proġett ta’ żvilupp, b’mod partikulari fejn ma jingħatawx raġunijiet li jispjegaw kif dak il-proġett jippromwovi l-protezzjoni ta’ fawna u flora selvaġġa u l-konservazzjoni ta’ habitati naturali.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal‑21 ta’ Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni ta’ l-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102); iktar ’il quddiem id-“Direttiva Habitat”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU 2012 L 26, p. 1, rettifika fil-ĠU 2015, L 174, p. 44; iktar ’il quddiem id-“Direttiva SEA”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) iktar ’il quddiem ir-“rikorrenti fil-kawża prinċipali”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) iktar ’il quddiem il-“proġett ta’ żvilupp”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Ara wkoll Il-Kummissjoni Ewropea, “Pjan ta’ azzjoni tal-Unjoni għall-konservazzjoni tal-ispeċi kollha ta’ friefet il-lejl fl-Unjoni Ewropea (2018‑2024) u “Dokument komplementari”, 13 ta’ Jannar 2023, disponibbli fi https://circabc.europa.eu/ui/group/3f466d71-92a7-49eb-9c63-6cb0fadf29dc/library/2b8bfe05-4fa6-43d5-b82a-c6d484cb82e4/details.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Konvenzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, iffirmata f’Aarhus (id-Danimarka) fil‑25 ta’ Ġunju 1998 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea b’Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/370/KE tas‑17 ta’ Frar 2005 (ĠU 2006, L 164M, p. 17; iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Aarhus”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) iktar ’il quddiem is-“sentenza Namur-Est Environnement”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Iktar ’il quddiem ir-“RQS”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Iktar ’il quddiem “ Drumakilla” jew “l-iżviluppatur”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) L-għoti ta’ permess ta’ ippjanar għandu jinftiehem li jirreferi għall-kunċett ta’ “kunsens għall-iżvilupp”, kif definit fl-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Ara l-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Ara l-Artikolu 1(2)(g) u l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Ara l-premessa 8 tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Ara l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva SEA. Valutazzjoni sistematika tal-impatt fuq l-ambjent tkun meħtieġa biex proġetti bħal stazzjonijiet ta’ enerġija nukleari, linji tal-ferrovija għal distanzi twal, awtostradi, toroq espressi, installazzjonijiet għar-rimi tal-iskart għal skart perikoluż u digi ta’ ċerta kapaċità. Pereżempju, dik id-dispożizzjoni kienet tapplika għall-proġett ikkonċernat skont is-sentenza Namur-Est Environnement.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Ara l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva SEA, li jipprovdi li tali determinazzjoni tista’ ssir b’analiżi każ b’każ jew permezz ta’ limiti jew kriterji.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Ara l-Artikolu 4(3) tad-Direttiva SEA u l-Annessi II u II.A tagħha.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Is-sentenza Namur-Est Environnement, paragrafu 52.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Ara l-premessi 16, 17 u l-Artikolu 9(1)(b) tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Ara l-Artikolu 11(1) u (3) tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Ara l-Artikolu 6(3)(a) tad-Direttiva SEA moqri flimkien mal-Artikolu 5(1)(b) tagħha. Ara wkoll, f’dan ir-rigward, il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża Namur-Est Environment (C‑463/20, EU:C:2021:868, punti 48 u 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Is-sentenza Namur-Est Environnement, punti 62 u 65.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Ibid., punt 59.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Ibid., punt 59.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Ibid., punt 62.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Ibid., punt 1 tad-dispożittiv.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Ara s-sentenza Namur-Est Environnement, punt 48.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Ara l-Artikolu 8(1)(b) tad-Direttiva SEA. Ara wkoll, bħala element ta’ interpretazzjoni f’dan ir-rigward, l-Artikolu 11 TFUE, li jipprovdi li rekwiżiti ta’ protezzjoni tal-ambjent għandhom jiġu integrati inter alia fl-implimentazzjoni tal-attivitajiet tal-Unjoni.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Ara, dwar dan, il-premessa 7 tad-Direttiva SEA.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Ara, b’mod partikolari, il-punt 3 ta’ dan l-anness, intitolat “It-tip u l-karatteristiċi tal-impatt potenzjali”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Ara l-punt 35 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Ara s-sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2011, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (C‑50/09, EU:C:2011:109, punti 72 sa 74).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Is-sentenza Namur-Est Environnement, punt 56.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Is-sentenza Namur-Est Environnement, punt 57 u l-ġurisprudenza ċċitata.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Kokott f’Namur-Est Environnement (C‑463/20, EU:C:2021:868).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Ibid., punt 73.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Ibid., punt 74.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2025, M.K. (C‑324/23, EU:C:2025:324, punt 51).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Is-sentenza Namur-Est Environnement, punt 79 u punt 2 tad-dispożittiv. B’mod partikulari, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-parteċipazzjoni pubblika tkun effettiva f’dak ir-rigward meta, l-ewwel, isseħħ qabel l-adozzjoni tad-deċiżjoni li għandha tittieħed mill-awtorità kompetenti dwar kunsens għall-iżvilupp għal dak il-proġett; it-tieni, jippermetti lill-pubbliku jesprimi l-fehmiet tiegħu b’mod siewi u komprensiv dwar l-effetti ambjentali kollha ta’ dak il-proġett; u, t-tielet, l-awtorità kompetenti għall-għoti tal-kunsens għall-proġett tista’ tqis bis-sħiħ dik il-parteċipazzjoni.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Ara, għal dan l-għan u b’analoġija, is-sentenza tat‑8 ta’ Novembru 2016, Lesoochranárske zoskupenie VLK (C‑243/15, EU:C:2016:838, punti 46 sa 49), fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-parteċipazzjoni pubblika għandha tkun żgurata bħala parti mill-proċedura biex jiġi deċiż dwar l-effetti ambjentali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑7 ta’ Novembru 2013, f’Gemeinde Altrip et (C‑72/12, EU:C:2013:712, punt 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Ara l-Artikolu 16(1)(a) tad-Direttiva Habitat.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Ara l-Artikolu 16(1)(c) tad-Direttiva Habitat.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Sentenza tal‑11 ta’ Lulju 2024, WWF Österreich et (C‑601/22, EU:C:2024:595, punt 49 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) Ibid., punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Ibid., punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) Ibid., punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) Ara s-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola (C‑674/17, EU:C:2019:851, punt 47).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) Ara, dwar dan, is-sentenza tal‑10 ta’ Mejju 2007, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (C‑508/04, EU:C:2007:274, punt 115).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) Ara, dwar dan, is-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2007, Il‑Kummissjoni vs Il‑Finlandja (C‑342/05, EU:C:2007:341, punt 31).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Ibid., punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Ibid., punt 30.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Ara, dwar dan, is-sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2023, Eco Advocacy (C‑721/21, EU:C:2023:477, punt 33). Barra minn dan, id-dikjarazzjoni tal-motivi hija rilevanti wkoll għall-awtorità inkarigata li twettaq il-valutazzjoni ambjentali ta’ proġett u li tieħu d-deċiżjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp skont id-Direttiva SEA, kif spjegat fl-ewwel parti ta’ dawn il-Konklużjonijiet.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) Dan huwa preċiżament l-approċċ deskritt mil-Gvern tal-Irlanda, fil-“Gwida dwar il-protezzjoni stretta ta’ ċerti annimali u speċi ta’ pjanti skont id-Direttiva Habitat fl-Irlanda”, p. 11 u 12, disponibbli fi https://www.npws.ie/sites/default/files/files/strict-protection-of-certain-animal-and-plant-species.pdf.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑10 ta’ Ottubru 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola (C‑674/17, EU:C:2019:851, punti 66 u 69).</p>
</body>
</html>
