<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2026-07-202607C109202503600-00-TRA-DOC-EL-ARRET-C-0360-25-202606393-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="true" name="ParExtraits_2021"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="el-GR" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="9/10/2026 10:34:45" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="el" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="v4Frg/lBbgh1wzgxOX0Z/ZWSmiQD++AUhkiRFIclVZyqaOWYEV1HX4geGnKjVS7NqcPbFNR3ElAluuW2WEqQFIQ38HWD+MZlsWNIIPu8JE1h2DNTIcyy1PrXQj/rxzQhh17t40AOXyKhZhQ2KFRT8A2zotlXKZRarXqFnnu/6VQ=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="svc_wsgendoc" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0360" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2025" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="EL" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 05-07-26 11:12:21" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="7fd728f010a84574968a675ecafbce93" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0360" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Απόφαση της 9.7.2026 – Υπόθεση C‑360/25</div>
      <div id="rId21" style="default">Schoger II</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      της 9ης Ιουλίου 2026  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      «Προδικαστική παραπομπή – Κρατικές ενισχύσεις – Άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ – Φόρος προστιθέμενης αξίας – Απαλλαγή για τις παροχές υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων που διενεργούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις – Παραδεκτό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως – Έννοια της “ενίσχυσης” – Πλεονέκτημα – Επιλεκτικότητα – Αίτημα περιορισμού των διαχρονικών αποτελεσμάτων της αποφάσεως»
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Στην υπόθεση C‑360/25 [Schoger II]  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">i</a>
</span>),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesfinanzgericht (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο, Αυστρία) με απόφαση της 30ής Μαΐου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 30 Μαΐου 2025, στο πλαίσιο της δίκης
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      ***X***
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      κατά
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Finanzamt für Großbetriebe,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-9" title="page-1">
      ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      συγκείμενο από τους F. Biltgen, πρόεδρο τμήματος, I. Ziemele, A. Kumin, S. Gervasoni (εισηγητή) και M. Bošnjak, δικαστές,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      γενικός εισαγγελέας: A. Biondi
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      γραμματέας: A. Calot Escobar
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η ***X***, εκπροσωπούμενη από τον P. Goeth, Rechtsanwalt,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον F. Koppensteiner,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον M. Farley και τη L. Wildpanner,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-18" title="page-1">
      κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-19" title="page-1">
      εκδίδει την ακόλουθη
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-20" title="page-1">
      Απόφαση
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 107 ΣΛΕΕ.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της ***X***, αυστριακής εταιρίας, και της Finanzamt für Großbetriebe (φορολογικής υπηρεσίας μεγάλων επιχειρήσεων, Αυστρία) (στο εξής: φορολογική αρχή) σχετικά με πράξεις προσδιορισμού φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) τις οποίες έλαβε η ***X*** για την περίοδο από το 2013 έως το 2017 (στο εξής: επίμαχη φορολογική περίοδος).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το νομικό πλαίσιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το δίκαιο της Ένωσης</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-26" title="page-1">
      «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στην αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1, στο εξής: οδηγία ΦΠΑ), διαλαμβάνονται τα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-28" title="page-1">
      «Το σύστημα ΦΠΑ επιτυγχάνει τη μεγαλύτερη απλούστευση και ουδετερότητα όταν ο φόρος εισπράττεται κατά τρόπο όσο το δυνατόν γενικότερο και όταν το πεδίο εφαρμογής του περιλαμβάνει όλα τα στάδια της παραγωγής και διανομής καθώς επίσης και τον τομέα παροχής υπηρεσιών. Είναι συνεπώς προς το συμφέρον της εσωτερικής αγοράς και των κρατών μελών να υιοθετηθεί ένα κοινό σύστημα, η εφαρμογή του οποίου να επεκτείνεται και στο λιανικό εμπόριο.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 131 της ως άνω οδηγίας, το οποίο εισάγει τον επιγραφόμενο «Απαλλαγές» τίτλο IX της οδηγίας, προβλέπει τα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-1">
      «Οι απαλλαγές που προβλέπονται στα κεφάλαια 2 έως 9 εφαρμόζονται με την επιφύλαξη άλλων κοινοτικών διατάξεων και με τις προϋποθέσεις που καθορίζουν τα κράτη μέλη για να διασφαλίζουν την ορθή και απλή εφαρμογή των εν λόγω απαλλαγών και να προλαμβάνουν κάθε ενδεχόμενη φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή ή κατάχρηση.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 135, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-1">
      «1. Τα κράτη μέλη απαλλάσσουν τις ακόλουθες πράξεις:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-33" title="page-1">
      α) τις ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εργασίες, στις οποίες περιλαμβάνονται οι συναφείς με αυτές παροχές υπηρεσιών, που πραγματοποιούνται από τους ασφαλιστές και ασφαλιστικούς πράκτορες,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-34" title="page-1">
      β) τη χορήγηση και τη διαπραγμάτευση πιστώσεων καθώς και τη διαχείριση πιστώσεων που ενεργείται από αυτόν που τις χορήγησε,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-1">
      γ) τη διαπραγμάτευση και την ανάληψη υποχρεώσεων, εγγυήσεων και λοιπών ασφαλειών καθώς και τη διαχείριση εγγυήσεων που ενεργείται από αυτόν που χορήγησε τις πιστώσεις,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-36" title="page-1">
      δ) τις πράξεις, περιλαμβανομένης της διαπραγμάτευσης, οι οποίες αφορούν καταθέσεις, τρεχούμενους λογαριασμούς, πληρωμές, μεταφορές χρημάτων, απαιτήσεις, επιταγές και λοιπά αξιόγραφα, με εξαίρεση την είσπραξη απαιτήσεων,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-37" title="page-1">
      ε) τις πράξεις, περιλαμβανομένης της διαπραγμάτευσης, οι οποίες αφορούν συνάλλαγμα, χαρτονομίσματα και νομίσματα που αποτελούν νόμιμα μέσα πληρωμής, με εξαίρεση τα νομίσματα και χαρτονομίσματα για συλλογές, δηλαδή τα χρυσά, αργυρά ή από άλλο μέταλλο νομίσματα, καθώς και τα χαρτονομίσματα, τα οποία δεν χρησιμοποιούνται κανονικά ως νόμιμα μέσα πληρωμής ή τα οποία παρουσιάζουν συλλεκτικό ενδιαφέρον,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-38" title="page-1">
      στ) τις πράξεις, περιλαμβανομένης της διαπραγμάτευσης, με εξαίρεση τη φύλαξη και τη διαχείριση, οι οποίες αφορούν μετοχές και μερίδια εταιρειών ή ενώσεων, ομολογίες και λοιπούς τίτλους, με εξαίρεση τους τίτλους που αντιπροσωπεύουν εμπορεύματα και τα δικαιώματα ή τους τίτλους του άρθρου 15, παράγραφος 2,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-39" title="page-1">
      ζ) τη διαχείριση των αμοιβαίων κεφαλαίων, όπως ορίζονται από τα κράτη μέλη,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-1">
      […]».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 168 της οδηγίας ΦΠΑ, το οποίο προσδιορίζει την έκταση του δικαιώματος έκπτωσης, προβλέπει ότι, «[σ]τον βαθμό που τα αγαθά και οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες των φορολογούμενων πράξεών του, ο υποκείμενος στον φόρο έχει το δικαίωμα, στο κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιεί τις πράξεις του, να εκπίπτει από τον οφειλόμενο φόρο τα […] ποσά [του ΦΠΑ που οφείλονται ή καταβλήθηκαν για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που χρησιμοποιήθηκαν]».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αυστριακό δίκαιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με τον Umsatzsteuergesetz (νόμο περί φόρου κύκλου εργασιών), της 23ης Αυγούστου 1994 (BGBl. 663/1994), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: UStG), μεταφέρεται στο αυστριακό δίκαιο η οδηγία ΦΠΑ.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 6, παράγραφος 1, σημείο 28, του UStG έχει ως εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-45" title="page-1">
      «Από τις πράξεις που εμπίπτουν στο άρθρο 1, παράγραφος 1, σημεία 1 και 2, απαλλάσσονται [από τον ΦΠΑ]:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-47" title="page-1">
      28. οι λοιπές υπηρεσίες που παρέχουν στα μέλη τους ενώσεις επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται άμεσα για τη διενέργεια των εν λόγω απαλλασσόμενων πράξεων και εφόσον οι ενώσεις αυτές απαιτούν από τα μέλη τους μόνον την εξόφληση του επακριβώς αναλογούντος σε αυτά μέρους των από κοινού αναληφθεισών δαπανών. Τούτο ισχύει και για τις λοιπές παροχές υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται άμεσα για τη διενέργεια των ως άνω απαλλασσόμενων πράξεων, καθώς και για τη διάθεση προσωπικού από τις επιχειρήσεις αυτές στις ενώσεις που αναφέρονται στην πρώτη περίοδο.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 6, παράγραφος 1, σημεία 7 και 8, του UStG προβλέπει άλλες παρεκκλίσεις από την υπαγωγή στον ΦΠΑ, μεταξύ άλλων, για ορισμένες πράξεις που πραγματοποιούνται από οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και για τη χορήγηση και τη διαπραγμάτευση πιστώσεων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο 2, του UStG προβλέπει, περαιτέρω, τον αποκλεισμό του δικαιώματος έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών για άλλες παροχές υπηρεσιών «εφόσον η επιχείρηση χρησιμοποιεί τις άλλες αυτές παροχές υπηρεσιών για να διενεργήσει απαλλασσόμενες πράξεις».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η ***X*** είναι αυστριακή τράπεζα, η οποία είναι επίσης η μητρική εταιρία μιας αυστριακής ενιαίας φορολογικής μονάδας ΦΠΑ (ομίλου ΦΠΑ).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατόπιν επιτόπιου ελέγχου, επί του οποίου εκδόθηκε η από 1η Δεκεμβρίου 2021 έκθεση, η φορολογική αρχή διαπίστωσε ότι ορισμένες διασυνοριακές υπηρεσίες, οι οποίες παρασχέθηκαν από αντισυμβαλλόμενο της ***X*** σχετικά με αυτόματες ταμειολογιστικές μηχανές, δεν ενέπιπταν στην απαλλαγή του άρθρου 6, παράγραφος 1, σημείο 8, στοιχείο e, του UStG. Κατά συνέπεια, η εν λόγω αρχή τροποποίησε, λόγω μετάθεσης της φορολογικής οφειλής, τις πράξεις προσδιορισμού ΦΠΑ της ***X*** για την επίμαχη φορολογική περίοδο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η ***X***, δεδομένου ότι η ενδικοφανής προσφυγή που άσκησε στις 20 Δεκεμβρίου 2021 κατά των ως άνω πράξεων προσδιορισμού φόρου δεν έγινε δεκτή από τη φορολογική αρχή, ζήτησε, με δικόγραφο της 13ης Ιουλίου 2022, η προσφυγή αυτή να αχθεί ενώπιον του Bundesfinanzgericht (Ομοσπονδιακού Φορολογικού Δικαστηρίου, Αυστρία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το εθνικό δικαστήριο επισημαίνει ότι, βάσει του καθήκοντός του για πλήρη δικαιοδοτικό έλεγχο των πράξεων προσδιορισμού ΦΠΑ που αποτελούν αντικείμενο ενδικοφανούς προσφυγής, οφείλει να εξετάζει τον ενδεχόμενο παράνομο χαρακτήρα τους και να προβαίνει συναφώς στην αναγκαία εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών, τούτο δε ακόμη και ελλείψει σχετικής αμφισβήτησης από τους ενδιαφερόμενους υποκειμένους στον φόρο, και δη, ακόμη και αν η εκτίμησή του ενδέχεται να καταλήγει σε δυσμενές για τους εν λόγω υποκειμένους στον φόρο αποτέλεσμα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, η ***X*** εφάρμοσε την απαλλαγή από τον ΦΠΑ που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, σημείο 28, δεύτερη περίοδος, του UStG (στο εξής: επίμαχη απαλλαγή) στις δηλώσεις της επί των οποίων εκδόθηκαν οι επίδικες πράξεις προσδιορισμού φόρου. Πλην όμως, η νομιμότητα της επίμαχης απαλλαγής υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης, μολονότι δεν αμφισβητείται στη διαφορά της κύριας δίκης, εγείρει αμφιβολίες.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ειδικότερα, αφενός, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η απαλλαγή αυτή, η οποία δεν διακρίνει αναλόγως του περιεχομένου της οικείας παροχής υπηρεσιών, στερείται νομικής βάσης στο δίκαιο της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της οδηγίας ΦΠΑ. Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά, πάντως, ότι δεν είναι σε θέση να συμμορφωθεί προς την οδηγία αυτή, δεδομένου ότι δεν έχει τη δυνατότητα να προβεί σε απευθείας εφαρμογή της οδηγίας παρά τη βούληση του υποκειμένου στον φόρο ούτε σε συνάδουσα προς την εν λόγω οδηγία ερμηνεία του εθνικού δικαίου, η οποία θα αποτελούσε ερμηνεία contra legem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η επίμαχη απαλλαγή πληροί τις προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί ως «κρατική ενίσχυση», δεδομένου ότι, μεταξύ άλλων, μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά κρατική παρέμβαση, ελλείψει ερείσματος στην οδηγία ΦΠΑ, ότι συνεπάγεται παραίτηση από πόρους τους οποίους διαφορετικά θα εισέπραττε το Δημόσιο, ότι ωφελεί την ***X*** και τους λήπτες των υπηρεσιών της, οι οποίοι τελούν σε άμεσο ανταγωνισμό με άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες, και ότι είναι επιλεκτική. Το αιτούν δικαστήριο συνάγει εντεύθεν ότι είναι αναγκαίο να υποβληθεί ερώτημα στο Δικαστήριο σχετικά με το αν η επίμαχη απαλλαγή συνάδει με τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων. Το εν λόγω δικαστήριο υπογραμμίζει επίσης ότι η κατάργηση της απαλλαγής αυτής από 1ης Ιανουαρίου 2025 μαρτυρεί τις αμφιβολίες του ίδιου του Αυστριακού νομοθέτη ως προς το συμβατό της εν λόγω απαλλαγής προς το δίκαιο της Ένωσης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesfinanzgericht (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-59" title="page-1">
      «Συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ η απαλλαγή από τον ΦΠΑ των λοιπών παροχών υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται άμεσα για τη διενέργεια των εν λόγω απαλλασσόμενων πράξεων, καθώς και για τη διάθεση προσωπικού από τις επιχειρήσεις αυτές στις ενώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, σημείο 28, του UStG;»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αποτελεί συνέχεια της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που υποβλήθηκε στις 28 Ιουνίου 2024 και κρίθηκε προδήλως απαράδεκτη με τη διάταξη της 5ης Μαΐου 2025, Schoger (C‑460/24, EU:C:2025:346), λόγω του ότι δεν πληρούσε τις απαιτήσεις του άρθρου 94, στοιχεία αʹ και γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στις σκέψεις 20 έως 22 της ως άνω διατάξεως, το Δικαστήριο έκρινε, αφενός, ότι η έκθεση του αντικειμένου και των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης ήταν υπερβολικά συνοπτική και ελλιπής, προκειμένου το Δικαστήριο να είναι σε θέση να ασκήσει την προδικαστική του αρμοδιότητα. Αφετέρου, στις σκέψεις 23 έως 27 της εν λόγω διατάξεως, το Δικαστήριο έκρινε ότι έλειπαν τα αντικειμενικά και συγκλίνοντα στοιχεία που θα παρείχαν τη δυνατότητα να εξακριβωθεί η ύπαρξη συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου και των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης των οποίων ζητείται η ερμηνεία. Το Δικαστήριο επισήμανε, ειδικότερα, ότι το αιτούν δικαστήριο δεν είχε εκθέσει τους λόγους για τους οποίους το σύνολο των στοιχείων των πράξεων προσδιορισμού φόρου που του είχαν υποβληθεί στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, ανεξαρτήτως ενδεχόμενων αμφισβητήσεων, έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο αυτεπάγγελτου ελέγχου από το αιτούν δικαστήριο υπό το πρίσμα του δικαίου των κρατικών ενισχύσεων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατόπιν σχετικής πρόσκλησης του Δικαστηρίου (διάταξη της 5ης Μαΐου 2025, Schoger, C‑460/24, EU:C:2025:346, σκέψη 29), το αιτούν δικαστήριο παρέσχε, με την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, συμπληρωματικά στοιχεία σε σχέση με τα παρασχεθέντα στην πρώτη αίτησή του που μνημονεύεται στη σκέψη 20 της παρούσας αποφάσεως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφενός, το αιτούν δικαστήριο αναφέρει πλέον σαφώς τα διαδικαστικά στάδια που προηγήθηκαν της υποβολής της υπόθεσης ενώπιόν του και εξηγεί τους λόγους για τους οποίους καλείται να αποφανθεί επί της επίμαχης απαλλαγής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφετέρου, το εν λόγω δικαστήριο διευκρινίζει το αντικείμενο του εκ μέρους του ελέγχου όταν επιλαμβάνεται ενδικοφανούς προσφυγής κατά πράξεων προσδιορισμού ΦΠΑ. Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, στηριζόμενο στις εθνικές δικονομικές διατάξεις και στην εθνική νομολογία που ερμηνεύει τις διατάξεις αυτές, ότι έχει την εξουσία να υποκαθιστά με τη δική του εκτίμηση εκείνη της φορολογικής αρχής. Η αρμοδιότητά του ως δικαστή πλήρους δικαιοδοσίας, η οποία του παρέχει τη δυνατότητα να αποφανθεί επί όλων των νομικών και πραγματικών ζητημάτων που συνδέονται με την αχθείσα ενώπιόν του ενδικοφανή προσφυγή, δεν περιορίζεται στην εξέταση της ενδικοφανούς προσφυγής. Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξετάσει αυτεπαγγέλτως όλα τα ζητήματα τα οποία απορρέουν από τις πράξεις προσδιορισμού φόρου που αμφισβητούνται στην υπόθεση της κύριας δίκης, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος του συμβατού της επίμαχης απαλλαγής με το δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων, τούτο δε ανεξαρτήτως ενδεχόμενων σχετικών αμφισβητήσεων στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης και ακόμη και αν τούτο θα συνεπαγόταν δυσμενή μεταβολή των δικαιωμάτων των ενδιαφερομένων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Καίτοι η ***X*** και η Αυστριακή Κυβέρνηση αμφισβητούν το παραδεκτό της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως και η ***X*** επισημαίνει περαιτέρω, στο πλαίσιο αυτό, ότι ένας τέτοιος αυτεπάγγελτος έλεγχος ενέχει τον κίνδυνο να αποτρέψει τους φορολογούμενους από την άσκηση των δικαιωμάτων τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, οι ως άνω διάδικοι δεν αμφισβητούν, ωστόσο, τις εξηγήσεις του αιτούντος δικαστηρίου σχετικά με την έκταση της αρμοδιότητάς του. Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας που θεσπίζεται με το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, το εθνικό δικαστήριο προσδιορίζει με δική του ευθύνη το κανονιστικό πλαίσιο την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο (πρβλ. απόφαση της 15ης Μαΐου 2003, Salzmann, C‑300/01, EU:C:2003:283, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει με σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους το προδικαστικό ερώτημα αφορά τις διατάξεις της Συνθήκης ΛΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων και όχι την οδηγία ΦΠΑ, την οποία μεταφέρει στο αυστριακό δίκαιο ο UStG. Συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει τους λόγους για τους οποίους η επίμαχη απαλλαγή δεν πληροί τις απαιτήσεις που θέτει η οδηγία αυτή για τη θέσπιση απαλλαγών από τον ΦΠΑ, στηριζόμενο, μεταξύ άλλων, στην εθνική θεωρία. Το αιτούν δικαστήριο συνάγει εντεύθεν το συμπέρασμα ότι η σύμφωνη προς την οδηγία περί ΦΠΑ ερμηνεία του UStG είναι contra legem και, ως εκ τούτου, αποκλείεται, το δε δικαστήριο αυτό προσθέτει ότι δεν μπορεί να επιβάλλει απευθείας την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας σε ιδιώτη προκειμένου να μην εφαρμοστεί η επίμαχη απαλλαγή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά το επιχείρημα της ***X***, κατά το οποίο η αυτεπάγγελτη εξέταση του χαρακτηρισμού της επίμαχης απαλλαγής ως «κρατικής ενίσχυσης» θα έθετε υπό αμφισβήτηση τις αποκλειστικές αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, επισημαίνεται ότι οι αρμοδιότητες αυτές αφορούν μόνον την εκτίμηση της συμβατότητας ενός μέτρου που χαρακτηρίζεται ως «κρατική ενίσχυση» με την εσωτερική αγορά, ενώ τα εθνικά δικαστήρια είναι καθ’ όλα αρμόδια, σε προγενέστερο στάδιο, να ερμηνεύουν την έννοια της κρατικής ενίσχυσης, έχοντας και τη δυνατότητα, σε περίπτωση αμφιβολίας, να υποβάλουν στο Δικαστήριο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, όπως η υποβληθείσα από το αιτούν δικαστήριο (πρβλ. αποφάσεις της 22ας Μαρτίου 1977, Steinike &amp; Weinlig, 78/76, EU:C:1977:52, σκέψη 14, και της 18ης Ιουλίου 2007, Lucchini, C‑119/05, EU:C:2007:434, σκέψη 50). Περαιτέρω επισημαίνεται ότι η παρέμβαση των εθνικών δικαστηρίων προκύπτει από το άμεσο αποτέλεσμα της απαγόρευσης εφαρμογής που προβλέπει το άρθρο 108, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, ΣΛΕΕ, η οποία καλύπτει, μεταξύ άλλων, κάθε ενίσχυση που εφαρμόστηκε χωρίς να έχει κοινοποιηθεί στην Επιτροπή (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 1996, SFEI κ.λπ., C‑39/94, EU:C:1996:285, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ομοίως, στο μέτρο που, αφενός, ο καθορισμός του πραγματικού πλαισίου της διαφοράς που οδήγησε στην υποβολή των προδικαστικών ερωτημάτων εναπόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, το δε Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της συναφούς εκτιμήσεως του εθνικού δικαστηρίου (απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2014, Cartiera dell’Adda, C‑42/13, EU:C:2014:2345, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία) και, αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι η ***X*** εφάρμοζε σταθερά την επίμαχη απαλλαγή, είναι άνευ σημασίας η εφαρμογή, στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, όπως υποστηρίζει η Αυστριακή Κυβέρνηση χωρίς όμως να το τεκμηριώνει, απαλλαγής άλλης από την επίμαχη, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η εφαρμογή της επίμαχης απαλλαγής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέλος, το επιχείρημα που προέβαλαν η Αυστριακή Κυβέρνηση και, παρεμπιπτόντως, η ***X***, με το οποίο αμφισβητείται η ύπαρξη πλεονεκτήματος το οποίο θα παρείχε στην εν λόγω εταιρία η εφαρμογή της επίμαχης απαλλαγής, αφορά την επί της ουσίας εκτίμηση περί ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, ως προς την οποία υποβάλλεται στο Δικαστήριο το ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου, και όχι το παραδεκτό της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Όσον αφορά την προβαλλόμενη ανεπάρκεια των διευκρινίσεων που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκειμένου να καταστεί δυνατή η εκτίμηση ορισμένων από τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τον χαρακτηρισμό ενός μέτρου ως «κρατικής ενίσχυσης», υπενθυμίζεται ότι, όταν η περιγραφή του πλαισίου των πραγματικών και των νομικών περιστατικών είναι ανεπαρκής, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται το Δικαστήριο να απαντήσει με την ευκταία ακρίβεια σε ορισμένα από τα υποβληθέντα ερωτήματα, το Δικαστήριο εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να μην αποφανθεί ως προς όλες τις πτυχές των υποβληθέντων ερωτημάτων (πρβλ. απόφαση της 18ης Ιουνίου 1998, Corsica Ferries France, C‑266/96, EU:C:1998:306, σκέψη 25).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά συνέπεια, η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι παραδεκτή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του προδικαστικού ερωτήματος</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι η επίμαχη απαλλαγή συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, πρέπει να προσδιοριστεί επακριβώς το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η εν λόγω απαλλαγή προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, σημείο 28, δεύτερη περίοδος, του UStG, το οποίο ορίζει ότι απαλλάσσονται από ΦΠΑ «οι λοιπές παροχές υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται άμεσα για τη διενέργεια των ως άνω απαλλασσόμενων πράξεων, καθώς και για τη διάθεση προσωπικού από τις επιχειρήσεις αυτές στις ενώσεις [επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τις ως άνω πράξεις]».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η επίμαχη απαλλαγή καταργήθηκε από 1ης Ιανουαρίου 2025, ίσχυε όμως κατά τη διάρκεια της επίμαχης φορολογικής περιόδου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, στην πράξη, οι επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμοζόταν η επίμαχη απαλλαγή, ήτοι οι «επιχειρήσεις που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις», νοούνταν κατά τρόπο ευρύ και συμπεριελάμβαναν τις επιχειρήσεις που δεν διέθεταν άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος. Εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη ότι είναι δύσκολο να εξακριβωθεί αν οι υπηρεσίες που παρέχουν οι επιχειρήσεις αυτές χρησιμοποιούνται «για τη διενέργεια […] απαλλασσόμενων [τραπεζικών, ασφαλιστικών ή συνταξιοδοτικών] πράξεων», η συνήθης πρακτική των αυστριακών φορολογικών αρχών ήταν, τουλάχιστον κατά την επίμαχη φορολογική περίοδο, να απαλλάσσουν όλες τις υπηρεσίες που παρέχονταν μεταξύ των προβλεπόμενων επιχειρήσεων και οι οποίες δεν απαλλάσσονταν ήδη δυνάμει άλλης διατάξεως του UStG. Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει, ως παράδειγμα, τις υπηρεσίες πληροφορικής, τις υπηρεσίες συμβουλευτικής ή και τις υπηρεσίες εστίασης ή φύλαξης παιδιών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ υπηρεσιών, οι οποίες κατά τα άλλα δεν απαλλάσσονται και παρέχονται μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Για τον χαρακτηρισμό εθνικού μέτρου ως «κρατικής ενίσχυσης» απαιτείται να πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις. Πρώτον, πρέπει να πρόκειται για κρατική παρέμβαση ή παρέμβαση μέσω κρατικών πόρων. Δεύτερον, η παρέμβαση αυτή πρέπει να χορηγεί επιλεκτικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο. Τρίτον, πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Τέταρτον, πρέπει να μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών (απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2022, Fiat Chrysler Finance Europe κατά Επιτροπής, C‑885/19 P και C‑898/19 P, EU:C:2022:859, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πρώτον, όσον αφορά την κρατική προέλευση της επίμαχης απαλλαγής, επισημαίνεται ότι η απαλλαγή αυτή δεν εμπίπτει σε καμία από τις απαλλαγές που προβλέπει περιοριστικώς η οδηγία ΦΠΑ και οι οποίες πρέπει να ερμηνεύονται στενά [πρβλ. απόφαση της 2ας Ιουλίου 2020, Blackrock Investment Management (UK), C‑231/19, EU:C:2020:513, σκέψη 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Πράγματι, το άρθρο 135 της οδηγίας ΦΠΑ, το οποίο προβλέπει τη μοναδική απαλλαγή που επιτρέπεται για τις επιχειρήσεις του τραπεζικού, του ασφαλιστικού και του συνταξιοδοτικού τομέα (πρβλ. απόφαση της 13ης Μαρτίου 2014, ATP PensionService, C‑464/12, EU:C:2014:139, σκέψη 59), αφορά ορισμένες μόνον πράξεις που διενεργούνται από τις επιχειρήσεις αυτές, όπως είναι οι ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εργασίες ή η χορήγηση, η διαπραγμάτευση και η διαχείριση πιστώσεων ή η διαχείριση αμοιβαίων κεφαλαίων, στις οποίες δεν περιλαμβάνονται οι πράξεις τις οποίες αφορά η επίμαχη απαλλαγή όπως εφαρμόζεται από την αυστριακή φορολογική αρχή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, η επίμαχη απαλλαγή είναι καταλογιστέα στο αυστριακό κράτος. Πράγματι, φορολογική απαλλαγή θεσπισθείσα από κράτος μέλος είναι καταλογιστέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και όχι στο κράτος αυτό, μόνον αν απλώς επαναλαμβάνει σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση προβλεπόμενη από οδηγία (πρβλ. απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, Puffer, C‑460/07, EU:C:2009:254, σκέψη 70), όπερ δεν συμβαίνει εν προκειμένω.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά την προϋπόθεση σχετικά με τη χορήγηση της επίμαχης απαλλαγής με κρατικούς πόρους, η οποία πρέπει επίσης να πληρούται προκειμένου να γίνει δεκτός ο χαρακτηρισμός της ως «κρατικής ενίσχυσης» (πρβλ. απόφαση της 16ης Μαΐου 2002, Γαλλία κατά Επιτροπής, C‑482/99, EU:C:2002:294, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), αρκεί να υπομνησθεί η πάγια νομολογία κατά την οποία η έννοια της «ενίσχυσης» είναι ευρύτερη από την έννοια της «επιδότησης», διότι περιλαμβάνει όχι μόνον τις θετικές παροχές, όπως είναι οι επιδοτήσεις αυτές καθεαυτές, αλλά και κρατικές παρεμβάσεις οι οποίες, ανεξαρτήτως μορφής, ελαφρύνουν τις συνήθεις επιβαρύνσεις του προϋπολογισμού μιας επιχείρησης και οι οποίες, ως εκ τούτου, χωρίς να αποτελούν επιδοτήσεις υπό στενή έννοια, είναι της ίδιας φύσεως και έχουν τα ίδια αποτελέσματα. Εντεύθεν προκύπτει ότι ένα μέτρο με το οποίο οι δημόσιες αρχές παρέχουν σε ορισμένες επιχειρήσεις φορολογική απαλλαγή η οποία, μολονότι δεν συνεπάγεται μεταβίβαση κρατικών πόρων, περιάγει τους δικαιούχους σε ευνοϊκότερη οικονομική κατάσταση σε σχέση με τους λοιπούς φορολογουμένους συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2011, Paint Graphos κ.λπ., C‑78/08 έως C‑80/08, EU:C:2011:550, σκέψεις 45 και 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο αντίκτυπος στους κρατικούς πόρους δεν αναιρείται από τη φερόμενη υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση της ***X*** λόγω της έλλειψης δικαιώματος έκπτωσης σε σχέση με την επίμαχη απαλλαγή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ασφαλώς, η ύπαρξη απαλλαγής από τον ΦΠΑ, όπως η επίμαχη, αποκλείει το δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που ενδεχομένως καταβλήθηκε επί των εισροών, σύμφωνα τόσο με το άρθρο 168 της οδηγίας ΦΠΑ, το οποίο περιορίζει την έκπτωση του ΦΠΑ που καταβλήθηκε για αγαθά και υπηρεσίες στις περιπτώσεις που τα αγαθά αυτά και οι υπηρεσίες αυτές χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες φορολογητέων πράξεων, όσο και με το άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο 2, του UStG, με το οποίο το εν λόγω άρθρο 168 μεταφέρθηκε στο αυστριακό δίκαιο. Τούτο συνεπάγεται συγκεκριμένα ότι ο ΦΠΑ που καταβάλλει η ***X*** για οποιαδήποτε αγαθά ή υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για την παροχή απαλλασσόμενων υπηρεσιών βαρύνει την ίδια.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εντούτοις, αφενός, η εξακρίβωση της χορήγησης μέτρου με κρατικούς πόρους εκτιμάται εξ ορισμού κυρίως στο επίπεδο του οικείου κράτους και του προϋπολογισμού του και όχι στο επίπεδο της ατομικής κατάστασης του δικαιούχου του μέτρου. Εν προκειμένω, πρέπει να εξακριβωθεί αν μειώνονται τα φορολογικά έσοδα του κράτους. Αφετέρου, και εν πάση περιπτώσει, η ύπαρξη κρατικών πόρων ερμηνεύεται ως περιλαμβάνουσα την περίπτωση ενός αρκετά συγκεκριμένου οικονομικού κινδύνου επιβάρυνσης του κρατικού προϋπολογισμού (απόφαση της 8ης Ιουνίου 2023, Prestige and Limousine, C‑50/21, EU:C:2023:448, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, λαμβάνεται υπόψη η δυνατότητα μείωσης των εσόδων αυτών και όχι αν υπήρξε πράγματι μείωση στη συγκεκριμένη περίπτωση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, στις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου με τον οποίο προβλέφθηκε η κατάργηση της επίμαχης απαλλαγής από 1ης Ιανουαρίου 2025, ο ίδιος ο Αυστριακός νομοθέτης κατέδειξε τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ υπέρ της Δημοκρατίας της Αυστρίας που θα προέκυπταν από την κατάργηση αυτή το 2025 και εφεξής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεύτερον, όσον αφορά το πλεονέκτημα που θα παρείχε η εφαρμογή της επίμαχης απαλλαγής και τον επιλεκτικό χαρακτήρα του πλεονεκτήματος αυτού, υπενθυμίζεται ότι το κριτήριο του πλεονεκτήματος γίνεται αντιληπτό υπό ευρεία έννοια από τη νομολογία, ήτοι υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει όλες τις παρεμβάσεις οι οποίες, με οποιαδήποτε μορφή, ενδέχεται να ευνοούν άμεσα ή έμμεσα επιχειρήσεις ή πρέπει να γίνει δεκτό ότι αποτελούν οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε η δικαιούχος επιχείρηση υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς (απόφαση της 8ης Μαΐου 2013, Libert κ.λπ., C‑197/11 και C‑203/11, EU:C:2013:288, σκέψη 83 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία το φορολογικό καθεστώς ενισχύσεων έχει εφαρμογή σε ετήσια ή περιοδική βάση, η Επιτροπή οφείλει απλώς να αποδείξει ότι το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων δύναται να ευνοήσει τους δικαιούχους του, διακριβώνοντας ότι το συγκεκριμένο καθεστώς, θεωρούμενο συνολικώς, ενδέχεται, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του, να έχει ως αποτέλεσμα, κατά τον χρόνο θέσπισής του, χαμηλότερη φορολόγηση σε σχέση με εκείνη που προκύπτει από την εφαρμογή του γενικού φορολογικού καθεστώτος, χωρίς να έχει σημασία αν, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών αυτών, το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο αδυνατεί να προσδιορίσει, εκ των προτέρων και για κάθε φορολογική χρήση, το ακριβές ύψος της σχετικής με το καθεστώς αυτό φορολόγησης. Η Επιτροπή υποχρεούται να εξετάσει, κατά το στάδιο της ενδεχόμενης ανάκτησης της ενίσχυσης που χορηγήθηκε βάσει του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων, το ζήτημα αν το καθεστώς αυτό όντως παρέσχε πλεονέκτημα στους μεμονωμένους δικαιούχους του, δεδομένου ότι για την ανάκτηση αυτή απαιτείται να προσδιοριστεί το ακριβές ποσό της ενίσχυσης που καρπώθηκαν πράγματι οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι κατά τη διάρκεια κάθε φορολογικής χρήσης (απόφαση της 4ης Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Fútbol Club Barcelona, C‑362/19 P, EU:C:2021:169, σκέψεις 87 και 88).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στην περίπτωση απαλλαγής από τον ΦΠΑ όπως η επίμαχη, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εφαρμογή της μπορεί να παράσχει πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που παρέχουν τις καλυπτόμενες από την απαλλαγή αυτή υπηρεσίες και ότι οι επιχειρήσεις αυτές, ελλείψει στοιχείων που να προκύπτουν από τη δικογραφία περί του αντιθέτου, είναι οι δικαιούχοι της εν λόγω απαλλαγής. Οι ως άνω επιχειρήσεις βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με εκείνες στις οποίες δεν εφαρμόζεται η επίμαχη απαλλαγή και οι οποίες, ως εκ τούτου, υποχρεούνται να χρεώνουν ΦΠΑ για την παροχή των ίδιων υπηρεσιών σε επιχειρήσεις που, όπως εν προκειμένω, δεν έχουν δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών, δεδομένου ότι ορισμένες από τις υπηρεσίες που παρέχουν απαλλάσσονται τόσο βάσει του άρθρου 135 της οδηγίας ΦΠΑ όσο και βάσει του UStG.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αντιθέτως, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που εκτέθηκε στη σκέψη 46 της παρούσας αποφάσεως, κατά το στάδιο του χαρακτηρισμού ως «ενίσχυσης» και στην περίπτωση δυνητικού φορολογικού καθεστώτος ενισχύσεων όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, δεν απαιτείται να εξακριβώνεται, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, η συνδεόμενη με την επίμαχη απαλλαγή αδυναμία έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών και, ως εκ τούτου, να διασφαλίζεται ότι η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης που προκύπτει από την απαλλαγή αυτή δεν (υπερ)αντισταθμίζεται σε τέτοιο βαθμό από τη φορολογική επιβάρυνση με τον ΦΠΑ που καταβάλλεται για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για την παροχή των απαλλασσόμενων υπηρεσιών, ώστε να καθίσταται δυσμενής για τις οικείες επιχειρήσεις. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον μια τέτοια αντιστάθμιση και η έκτασή της εξαρτώνται από την επέλευση τυχαίων και μεταβλητών περιστάσεων αναλόγως των φορολογουμένων, ιδίως, εν προκειμένω, από τη χρήση αγαθών και υπηρεσιών που επιβαρύνονται με ΦΠΑ και από την έκταση της χρήσης αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι εκτιμήσεις που εκτίθενται στην προηγούμενη σκέψη ισχύουν τόσο όταν η Επιτροπή είναι αρμόδια να αποφανθεί ως προς την ύπαρξη ενίσχυσης, όπως στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 4ης Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Fútbol Club Barcelona (C‑362/19 P, EU:C:2021:169), όσο και όταν το εθνικό δικαστήριο οφείλει να εξακριβώσει την ύπαρξη ενίσχυσης, όπως εν προκειμένω, δεδομένου ότι η αιτιολογία που εκτίθεται από το Δικαστήριο στην ως άνω απόφαση ισχύει και για το εθνικό δικαστήριο. Πράγματι, σε αμφότερες τις περιπτώσεις πρέπει να αποτραπεί το ενδεχόμενο τα κράτη μέλη που θέτουν σε εφαρμογή καθεστώτα ενισχύσεων χωρίς να τα έχουν προηγουμένως κοινοποιήσει, κατά παράβαση της υποχρέωσης που υπέχουν από το άρθρο 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, να ευνοούνται σε σχέση με τα κράτη μέλη που συμμορφώνονται προς την υποχρέωση αυτή, όπερ θα συνέβαινε αν η Επιτροπή ή το εθνικό δικαστήριο όφειλαν, προκειμένου να εκτιμήσουν την ύπαρξη καθεστώτος ενισχύσεων, να διακριβώσουν, βάσει στοιχείων που συνελέγησαν μετά τη θέσπιση του καθεστώτος αυτού, αν το πλεονέκτημα υλοποιήθηκε πράγματι ή αντισταθμίστηκε από μειονεκτήματα (πρβλ. απόφαση της 4ης Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Fútbol Club Barcelona, C‑362/19 P, EU:C:2021:169, σκέψη 93).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με τη νομολογία και για να δοθεί απάντηση στο επιχείρημα της Αυστριακής Κυβέρνησης ότι η επίμαχη απαλλαγή αντισταθμίζει τις ειδικές επιβαρύνσεις λόγω των διαρθρωτικών μειονεκτημάτων που επιβάλλονται σε ορισμένες από τις καλυπτόμενες επιχειρήσεις, το γεγονός ότι ένα κράτος μέλος επιδιώκει να επιτύχει την προσέγγιση, μέσω μονομερών μέτρων, των όρων ανταγωνισμού που ισχύουν σε ορισμένο οικονομικό τομέα προς αυτούς που επικρατούν σε άλλα κράτη μέλη δεν αναιρεί τον χαρακτήρα των εν λόγω μέτρων ως ενισχύσεων (πρβλ. απόφαση της 3ης Μαρτίου 2005, Heiser, C‑172/03, EU:C:2005:130, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Εν πάση περιπτώσει, στον βαθμό που η Αυστριακή Κυβέρνηση επισημαίνει ότι τα διαρθρωτικά αυτά μειονεκτήματα πλήττουν τις μικρές τράπεζες και ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τα μικρά συνταξιοδοτικά ταμεία, καθώς και τους τραπεζικούς ομίλους, ενώσεις και συνεταιρισμούς με αποκεντρωμένη οργάνωση, που δεν μπορούν να συστήσουν όμιλο ΦΠΑ, αρκεί η επισήμανση ότι το πεδίο εφαρμογής της επίμαχης απαλλαγής ουδόλως περιορίζεται σε αυτές τις κατηγορίες επιχειρήσεων και ότι, εν προκειμένω, η ***X*** είναι ακριβώς μέλος ομίλου ΦΠΑ ως μητρική εταιρία.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως προς την προϋπόθεση σχετικά με τον επιλεκτικό χαρακτήρα του πλεονεκτήματος που παρέχεται με το οικείο μέτρο στους δικαιούχους του, κατά πάγια νομολογία, για τον χαρακτηρισμό ως «επιλεκτικού» εθνικού φορολογικού μέτρου όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, πρέπει, σε πρώτο στάδιο, να προσδιοριστεί το πλαίσιο αναφοράς, ήτοι το «κανονικό» φορολογικό καθεστώς που ισχύει στο οικείο κράτος μέλος, και, σε δεύτερο στάδιο, να αποδειχθεί ότι το επίμαχο φορολογικό μέτρο παρεκκλίνει από το εν λόγω πλαίσιο αναφοράς, στον βαθμό που εισάγει διαφορετική μεταχείριση μεταξύ επιχειρηματιών οι οποίοι βρίσκονται, υπό το πρίσμα του επιδιωκόμενου με το εν λόγω πλαίσιο σκοπού, σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση. Η έννοια της «κρατικής ενίσχυσης» δεν καλύπτει, ωστόσο, τα μέτρα που εισάγουν διαφορετική μεταχείριση μεταξύ επιχειρήσεων ευρισκόμενων, υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με το επίμαχο νομικό καθεστώς, σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση και είναι, ως εκ τούτου, a priori επιλεκτικής εφαρμογής, όταν το οικείο κράτος μέλος επιτυγχάνει, σε τρίτο στάδιο, να αποδείξει ότι η διαφοροποίηση αυτή είναι δικαιολογημένη, υπό την έννοια ότι προκύπτει από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος στο οποίο εντάσσονται τα εν λόγω μέτρα (απόφαση της 29ης Απριλίου 2025, Prezydent Miasta Mielca, C‑453/23, EU:C:2025:285, σκέψη 44 εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ενδιαφερόμενοι και το αιτούν δικαστήριο συμφωνούν ως προς το ότι, στην υπό κρίση περίπτωση, το πλαίσιο αναφοράς αποτελείται από το γενικό σύστημα επιβολής του ΦΠΑ, δηλαδή από ένα εναρμονισμένο πλαίσιο αναφοράς που περιορίζει τη φορολογική αυτονομία των κρατών μελών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, η παρέκκλιση από το εν λόγω εναρμονισμένο πλαίσιο αναφοράς έγκειται στο γεγονός ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 6, παράγραφος 1, σημείο 28, δεύτερη περίοδος, του UStG, το οποίο δεν έχει έρεισμα στην οδηγία ΦΠΑ, οι υπηρεσίες που παρέχονται από συγκεκριμένη κατηγορία επιχειρήσεων προς την ίδια κατηγορία επιχειρήσεων, ήτοι τις «επιχειρήσεις που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις», απαλλάσσονται από ΦΠΑ, ενώ οι ίδιες υπηρεσίες υπόκεινται σε ΦΠΑ όταν παρέχονται από επιχειρήσεις που δεν εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Πάντως, οι επιχειρήσεις που τυγχάνουν της επίμαχης απαλλαγής βρίσκονται, όσον αφορά τις οικείες υπηρεσίες, ήτοι όλες τις υπηρεσίες εκείνες που κατά τα άλλα δεν απαλλάσσονται και παρέχονται σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις, όπως οι υπηρεσίες που μνημονεύονται εν είδει παραδείγματος στη σκέψη 35 της παρούσας αποφάσεως, στην ίδια κατάσταση με όλους τους λοιπούς παρόχους των υπηρεσιών αυτών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 35 και 38 της παρούσας αποφάσεως, ως δικαιούχοι της επίμαχης απαλλαγής δεν νοούνται μόνον οι επιχειρήσεις που έχουν άδεια λειτουργίας τραπεζικού ιδρύματος και υπόκεινται, ως εκ τούτου, σε ειδικούς κανόνες και περιορισμούς, κατά μείζονα λόγο όσον αφορά πράξεις μη συνδεόμενες κατ’ ανάγκην με τραπεζικές εργασίες, όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη. Επιπλέον, ούτε το γεγονός ότι οι εν λόγω δικαιούχοι δεν έχουν δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ επί των εισροών καθιστά δυνατή τη διάκρισή τους από τους λοιπούς ενδιαφερόμενους παρόχους υπηρεσιών, δεδομένου ότι η ως άνω απουσία δικαιώματος έκπτωσης συνδέεται ακριβώς με την επίμαχη απαλλαγή. Ωστόσο, μια έννομη συνέπεια η οποία προκύπτει, για τους δικαιούχους παρόχους υπηρεσιών, μόνον από την εφαρμογή του εξεταζόμενου μέτρου δεν είναι ικανή να αποδείξει ότι οι εν λόγω δικαιούχοι βρίσκονται σε διαφορετική κατάσταση από εκείνη των παρόχων που δεν είναι δικαιούχοι του συγκεκριμένου μέτρου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά τη δικαιολόγηση της οικείας διαφοροποίησης από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος στο οποίο εντάσσεται η επίμαχη απαλλαγή, υπενθυμίζεται ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας ΦΠΑ, «[τ]ο σύστημα ΦΠΑ επιτυγχάνει τη μεγαλύτερη απλούστευση και ουδετερότητα όταν ο φόρος εισπράττεται κατά τρόπο όσο το δυνατόν γενικότερο και όταν το πεδίο εφαρμογής του περιλαμβάνει όλα τα στάδια της παραγωγής και διανομής καθώς επίσης και τον τομέα παροχής υπηρεσιών».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, μολονότι εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει την ύπαρξη ενδεχόμενης δικαιολόγησης υπό το πρίσμα του συνόλου των κρίσιμων στοιχείων της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί, η διατήρηση της φορολογικής ουδετερότητας, η αποτροπή της σώρευσης φόρων και η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών που προέβαλε η Αυστριακή Κυβέρνηση με τις παρατηρήσεις της δεν φαίνεται να μπορούν να δικαιολογήσουν την επίμαχη διαφοροποίηση. Πράγματι, η οδηγία ΦΠΑ συνδέει τους δικαιολογητικούς αυτούς λόγους με την όσο το δυνατόν πιο γενικευμένη είσπραξη του ΦΠΑ και όχι με τη δυνατότητα πρόβλεψης απαλλαγών, διευκρινιζομένου επιπλέον ότι, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, καμία από τις απαλλαγές από τον ΦΠΑ που προβλέπει περιοριστικώς η οδηγία αυτή δεν αντιστοιχεί στην επίμαχη απαλλαγή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται ότι η επίμαχη απαλλαγή πληροί την προϋπόθεση περί επιλεκτικού χαρακτήρα του πλεονεκτήματος που χορηγεί το οικείο μέτρο στους δικαιούχους του.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τρίτον, όσον αφορά την προϋπόθεση ότι το οικείο μέτρο πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, δεν απαιτείται να αποδειχθεί ότι υπήρξε όντως στρέβλωση του ανταγωνισμού, αλλά πρέπει απλώς να εξετασθεί αν το μέτρο αυτό ενδέχεται να νοθεύσει τον ανταγωνισμό (πρβλ. απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 2015, Eventech, C‑518/13, EU:C:2015:9, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Μια τέτοια στρέβλωση του ανταγωνισμού προκύπτει, εν προκειμένω, από το πλεονέκτημα που χορηγείται στις απαλλασσόμενες επιχειρήσεις –όπως εξάλλου και στις επιχειρήσεις που είναι πελάτες τους–, οι οποίες δραστηριοποιούνται όλες σε απελευθερωμένο τομέα. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, πλεονέκτημα παρεχόμενο σε επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε ανταγωνιστικό τομέα είναι ικανό να στοιχειοθετήσει πραγματικές ή δυνητικές επιπτώσεις του επίμαχου μέτρου στον ανταγωνισμό (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 2006, Cassa di Risparmio di Firenze κ.λπ., C‑222/04, EU:C:2006:8, σκέψη 142 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη της εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο, ελλείψει ειδικών κανόνων ή περιορισμών για τις επιχειρήσεις που παρέχουν τις επίμαχες υπηρεσίες, οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να θεωρηθούν ότι παρέχονται σε ανταγωνιστικό περιβάλλον.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέταρτον, η προϋπόθεση, κατά την οποία το οικείο μέτρο πρέπει να μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, προκύπτει εν προκειμένω από το πλεονέκτημα που παρέχει η επίμαχη απαλλαγή. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, εφόσον ενίσχυση που χορηγήθηκε από κράτος μέλος ενισχύει τη θέση ορισμένων επιχειρήσεων έναντι άλλων ανταγωνιστριών τους στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η ενίσχυση επηρεάζει το εμπόριο αυτό (απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 2015, Eventech, C‑518/13, EU:C:2015:9, σκέψη 66 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το γεγονός ότι η επίμαχη απαλλαγή χορηγείται επίσης στους υποκειμένους στον φόρο που είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη δεν αναιρεί το γεγονός ότι μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Πράγματι, οποιαδήποτε επιχείρηση παρέχει υπηρεσίες σε επιχειρήσεις οι οποίες πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις και δεν τυγχάνουν της επίμαχης απαλλαγής, είτε είναι εγκατεστημένη στην Αυστρία είτε σε άλλο κράτος μέλος, έχει μειωμένες πιθανότητες να προσφέρει τις επίμαχες υπηρεσίες (πρβλ. απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, Γερμανία κατά Επιτροπής, C‑156/98, EU:C:2000:467, σκέψεις 34 και 35).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ υπηρεσιών οι οποίες κατά τα άλλα δεν απαλλάσσονται και παρέχονται μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του περιορισμού των διαχρονικών αποτελεσμάτων της παρούσας αποφάσεως</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η Αυστριακή Κυβέρνηση ζητεί να περιοριστούν τα διαχρονικά αποτελέσματα της παρούσας αποφάσεως στα μεταγενέστερα της ημερομηνίας της αποφάσεως πραγματικά περιστατικά. Κατά την ως άνω κυβέρνηση, η διαπίστωση της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης θα έχει μείζονες συνέπειες για τον αυστριακό τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα, διότι θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν όλες οι πράξεις που απαλλάσσονται δυνάμει της επίμαχης απαλλαγής, οπότε γεννάται το ενδεχόμενο, συν τοις άλλοις, σωρείας αγωγών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Εξάλλου, οι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες ενήργησαν καλόπιστα και τηρώντας τη σχετική εθνική νομοθεσία, η οποία ισχύει εδώ και δεκαετίες.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπενθυμίζεται ότι η ερμηνεία που δίνει το Δικαστήριο στους κανόνες του δικαίου της Ένωσης, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας που του παρέχει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, διαφωτίζει και διευκρινίζει τη σημασία και το περιεχόμενο των εν λόγω κανόνων, όπως αυτοί πρέπει ή θα έπρεπε να γίνονται αντιληπτοί και να εφαρμόζονται από τότε που τέθηκαν σε ισχύ. Μόνον όλως κατ’ εξαίρεση μπορεί το Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογήν της συμφυούς με την έννομη τάξη της Ένωσης γενικής αρχής της ασφάλειας δικαίου, να αποφασίσει τον περιορισμό της δυνατότητας την οποία έχει κάθε ενδιαφερόμενος να επικαλεστεί διάταξη την οποία έχει ερμηνεύσει το Δικαστήριο, προκειμένου να αμφισβητήσει έννομες σχέσεις που έχουν συναφθεί καλόπιστα. Για να αποφασιστεί ένας τέτοιος περιορισμός, είναι αναγκαία η συνδρομή δύο βασικών προϋποθέσεων, συγκεκριμένα της καλής πίστης των ενδιαφερομένων και του κινδύνου σοβαρών διαταραχών, οι δε προϋποθέσεις αυτές είναι σωρευτικές [απόφαση της 22ας Ιουνίου 2021, Latvijas Republikas Saeima (Βαθμοί ποινής), C‑439/19, EU:C:2021:504, σκέψεις 132 και 136 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο κατέφυγε στη λύση αυτή μόνον υπό πολύ συγκεκριμένες περιστάσεις, μεταξύ άλλων, όταν υπήρχε κίνδυνος σημαντικών οικονομικών επιπτώσεων οφειλομένων, ιδίως, στον μεγάλο αριθμό των εννόμων σχέσεων που είχαν συσταθεί καλόπιστα βάσει ρύθμισης θεωρούμενης ως νομίμως ισχύουσας και εφόσον προέκυπτε ότι οι ιδιώτες και οι εθνικές αρχές είχαν παρακινηθεί σε συμπεριφορά αντιβαίνουσα στο δίκαιο της Ένωσης λόγω αντικειμενικής και σοβαρής αβεβαιότητας ως προς το περιεχόμενο των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, αβεβαιότητας στη δημιουργία της οποίας είχε ενδεχομένως συμβάλει η συμπεριφορά άλλων κρατών μελών ή της Επιτροπής (απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, Microsoft Mobile Sales International κ.λπ., C‑110/15, EU:C:2016:717, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά ειδικότερα το κριτήριο σχετικά με την ύπαρξη σημαντικών οικονομικών επιπτώσεων, υπενθυμίζεται ότι εναπόκειται στο κράτος μέλος το οποίο ζητεί τον περιορισμό των διαχρονικών αποτελεσμάτων αποφάσεως εκδοθείσας επί προδικαστικής παραπομπής να προσκομίσει ενώπιον του Δικαστηρίου αριθμητικά στοιχεία τα οποία να αποδεικνύουν τον κίνδυνο τέτοιων επιπτώσεων (απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse, C‑516/16, EU:C:2017:1011, σκέψη 91 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, η Αυστριακή Κυβέρνηση αρκείται στην αναφορά σημαντικών συνεπειών, χωρίς ουδόλως να προσδιορίζει επακριβώς την έκταση των παροχών υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων του τραπεζικού, του ασφαλιστικού ή του συνταξιοδοτικού τομέα, στις οποίες χορηγείται η επίμαχη απαλλαγή, και, επομένως, τον δυνητικό αντίκτυπο υποχρέωσης καταβολής του ΦΠΑ επί των υπηρεσιών που παρέχονται στους τομείς αυτούς.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν πάση περιπτώσει, και με την επιφύλαξη των εξουσιών της Επιτροπής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, οι φορολογικές χρήσεις που έχουν κλείσει οριστικά δεν πρέπει να επανεξετάζονται στο πλαίσιο εθνικών ένδικων διαδικασιών κατόπιν της έκδοσης της παρούσας αποφάσεως (πρβλ. απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου 2017, DNB Banka, C‑326/15, EU:C:2017:719, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Πράγματι, η ερμηνεία που δίνει το Δικαστήριο σε κανόνα του δικαίου της Ένωσης, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας που του παρέχει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, μπορεί και πρέπει να εφαρμόζεται σε έννομες σχέσεις που γεννήθηκαν και συστάθηκαν πριν από την έκδοση της προδικαστικής αποφάσεως, εφόσον συντρέχουν κατά τα λοιπά οι προϋποθέσεις που επιτρέπουν να αχθεί ενώπιον των αρμόδιων εθνικών δικαστηρίων σχετική με την εφαρμογή του εν λόγω κανόνα διαφορά, μεταξύ άλλων, αφορώσα την προθεσμία ασκήσεως ενδίκου βοηθήματος (πρβλ. απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2016, Microsoft Mobile Sales International κ.λπ., C‑110/15, EU:C:2016:717, σκέψη 59 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι δεν πληρούται η προϋπόθεση σχετικά με τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών, με αποτέλεσμα να μην είναι αναγκαίο να εξακριβωθεί αν πληρούται η προϋπόθεση που αφορά την καλή πίστη των ενδιαφερομένων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Παρέλκει, συνεπώς, ο περιορισμός των διαχρονικών αποτελεσμάτων της παρούσας αποφάσεως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των δικαστικών εξόδων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-115" title="page-1">
      Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-116" title="page-1">
      Το άρθρο 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι η απαλλαγή από τον φόρο προστιθεμένης αξίας υπηρεσιών οι οποίες κατά τα άλλα δεν απαλλάσσονται και παρέχονται μεταξύ επιχειρήσεων που πραγματοποιούν κυρίως τραπεζικές, ασφαλιστικές ή συνταξιοδοτικές πράξεις συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-117" title="page-1">
<span class="signatory">(υπογραφές)</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">i</a>
</span>) Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.</p>
</body>
</html>
