(1)

Ní liostaítear víreas tráta an toraidh dhoinn rocaigh (ToBRFV) (‘an lotnaid shonraithe’) faoi láthair mar lotnaid choraintín de chuid an Aontais, ná mar lotnaid neamhchoraintín rialáilte de chuid an Aontais, i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 ón gCoimisiún (3). Mar sin féin, comhlíonann sé na critéir a leagtar amach i bhForoinn 2 de Roinn 3 d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2016/2031 le haghaidh réamh-mheasúnú chun lotnaidí a shainaithint ar lotnaidí iad a cháilítear go sealadach mar lotnaid choraintín de chuid an Aontais a gceanglaítear bearta sealadacha ina leith dá dtagraítear in Airteagal 30(1) den Rialachán sin.

(2)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1191 ón gCoimisiún (4) bunaíodh bearta chun cosc a chur ar thabhairt isteach na lotnaide sonraithe san Aontas agus ar a leathadh laistigh de. Tá an Rialachán sin le dul in éag an 31 Bealtaine 2023.

(3)

Tar éis ghlacadh Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1191, bailíodh faisnéis eolaíoch níos déanaí maidir le leathadh na lotnaide sonraithe agus maidir le modhanna tástála, agus trí bhíthin iniúchtaí a rinne seirbhísí an Choimisiúin soláthraíodh aiseolas maidir le cur chun feidhme na bhforálacha agus tionchar na bhforálacha sin ar an gcosaint i gcoinne leathadh an ghalair. Tugann sé sin údar leis an ngá atá le gníomh nua a ghlacadh a bhfuil bearta níos mionsonraithe ann ná na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán sin.

(4)

Chun an cur chuige is réamhghníomhaí a áirithiú i ndáil le cosaint fíteashláintíochta, ba cheart bearta a bhunú le haghaidh cásanna ina bhfuil amhras ar aon duine laistigh de chríoch an Aontais go bhfuil an lotnaid shonraithe i láthair, nó inarb eol d’aon duine go bhfuil an lotnaid shonraithe i láthair, agus maidir leis an bhfógra comhfhreagrach a thabhairt don údarás inniúil, agus na gníomhaíochtaí atá le déanamh ag an údarás sin.

(5)

I gcás ina ndeimhnítear go bhfuil an lotnaid shonraithe i láthair i gcríoch Bhallstáit, ba cheart d’údarás inniúil an Bhallstáit lena mbaineann limistéar críochaithe a bhunú chun a áirithiú go ndíothófar an lotnaid sin agus go gcuirfear cosc ar a leathadh go dtí an chuid eile de chríoch an Aontais. Chun an cur chuige is iomchuí agus is comhréirí a áirithiú, ba cheart rialacha éagsúla a ghlacadh i leith an chríochaithe i gcás ina ndeimhnítear go bhfuil an lotnaid shonraithe i láthair i láithreáin táirgthe a bhfuil cosaint fhisiceach acu, ós rud é gur lú an riosca fíteashláintíochta mar gheall ar an gcosaint sin.

(6)

Chun cur chuige níos réamhghníomhaí a áirithiú i ndáil le cosaint chríoch an Aontais ón lotnaid shonraithe, ba cheart do na Ballstáit suirbhéanna bliantúla a dhéanamh maidir le láithreacht na lotnaide sonraithe ina gcríoch.

(7)

Ba cheart rialacha a bhunú maidir le haistriú síolta Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus síolta Capsicum spp. (‘síolta sonraithe’), agus plandaí le haghaidh plandú, seachas síolta sonraithe, Solanum lycopersicum L. agus a hibridí agus Capsicum spp. (‘plandaí sonraithe le haghaidh plandú’) laistigh den Aontas, ós rud é gur dóichí go mbeidh na síolta sin agus na plandaí sin le haghaidh plandú ina n-óstaí ag an lotnaid shonraithe agus gur dóichí go leathfaidh siad í.

(8)

Ba cheart a áireamh sna rialacha sin, de réir mar is iomchuí don chineál planda agus a tháirgeadh, saoirse ón lotnaid sa láithreán táirgthe, amharc-chigireacht, sampláil agus tástáil, láimhseáil iomchuí baisceanna, agus bearta maidir le máthairphlandaí. Tá gá le cur chuige den sórt sin chun dul in oiriúint do na himthosca teicniúla a bhaineann le gach cás ina dtáirgtear agus ina n-aistrítear na síolta sonraithe agus na plandaí sonraithe.

(9)

Thar gach rud eile, ba cheart don údarás inniúil sampláil agus tástáil a dhéanamh ar gach baisc de shíolta sonraithe chun láithreacht na lotnaide sonraithe a bhrath. Ba cheart don údarás inniúil nó don oibreoir gairmiúil, de réir mar is infheidhme, tástáil a dhéanamh ar na síolta sonraithe sin sula ndéantar próiseáil bhreise orthu, agus ba cheart go bhfuarthas iad a bheith saor ón lotnaid shonraithe de réir na dtástálacha sin. Tá gá leis sin chun críoch an Aontais a chosaint ón lotnaid shonraithe, toisc gurb iad na síolta sonraithe is ábhar tosaigh le haghaidh na bplandaí uile i gceist.

(10)

Chun críoch an Aontais a chosaint ar an lotnaid shonraithe, ba cheart ceanglais a leagan amach maidir le síolta sonraithe agus plandaí sonraithe le haghaidh plandú a thabhairt isteach san Aontas ó thríú tíortha. Ba cheart na ceanglais sin a bheith comhchosúil leis na ceanglais a bhaineann le haistriú na síolta sonraithe agus na bplandaí sonraithe le haghaidh plandú laistigh den Aontas, chun cur chuige neamh-idirdhealaitheach a áirithiú.

(11)

Maidir le síolta sonraithe agus plandaí sonraithe le haghaidh plandú de chineálacha arb eol go bhfuil siad frithsheasmhach in aghaidh na lotnaide sonraithe, is comhréireach iad a eisiamh ó na ceanglais sin ós rud é go laghdaítear an riosca fíteashláintíochta go dtí leibhéal inghlactha i gcás na bplandaí sin. Ba cheart do na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún agus do na Ballstáit eile faoi liosta de na cineálacha frithsheasmhacha sin, agus an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta go tráthrialta.

(12)

Chun rialuithe oifigiúla éifeachtacha a áirithiú i gcoinne an lotnaid shonraithe a theacht isteach san Aontas, ba cheart don údarás inniúil sampláil agus tástáil a dhéanamh ar 20 % ar a laghad de na coinsíneachtaí de shíolta sonraithe agus de phlandaí sonraithe le haghaidh plandú ag poist rialaithe teorann an chéad teacht isteach san Aontas, nó ag lárionad rialaithe dá dtagraítear i Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/2123 ón gCoimisiún (5). Maidir le coinsíneachtaí de shíolta sonraithe agus plandaí sonraithe le haghaidh plandú de thionscnamh Iosrael agus na Síne, ba cheart ráta tástála 50 % agus 100 %, faoi seach, a bheith i gceist leis sin, mar gheall ar líon níos airde idircheaptha na lotnaide sonraithe i dtráchtearraí de thionscnamh na dtríú tíortha sin.

(13)

Chun a ndóthain ama a thabhairt do na tríú tíortha, na húdaráis inniúla agus na hoibreoirí gairmiúla dul in oiriúint d’fhorálacha an Rialacháin seo, ba cheart feidhm a bheith aige ón 1 Meán Fómhair 2023. Ar an gcúis sin, agus chun aon bhearna dhlíthiúil a sheachaint, ba cheart dul in éag thréimhse feidhme Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1191 a chur siar ón 31 Bealtaine 2023 go dtí an 31 Lúnasa 2023.

(14)

An measúnú iomlán ar an lotnaid shonraithe, chun an riosca a bhaineann leis a chinneadh maidir le críoch an Aontais, tá sé fós ar feitheamh. Ar an gcúis sin, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo go dtí an 31 Nollaig 2024, chun go mbeidh am ann an measúnú sin a dhéanamh faoin am sin.

(15)

Chun aghaidh a thabhairt go pras ar riosca fíteashláintíochta na lotnaide sonraithe, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo a luaithe is féidir. Dá bhrí sin, ba cheart don Rialachán seo a theacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe.

(16)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir leis an tuairim ón mBuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha,

(a)

ciallaíonn ‘lotnaid shonraithe’ víreas tráta an toraidh dhoinn rocaigh (ToBRFV);

(b)

ciallaíonn ‘plandaí sonraithe’ plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus plandaí Capsicum spp., seachas síoltaí sonraithe agus torthaí sonraithe;

(c)

ciallaíonn ‘plandaí sonraithe le haghaidh plandú’ plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí le haghaidh plandú, agus plandaí Capsicum spp. le haghaidh plandú, seachas síoltaí sonraithe;

(d)

ciallaíonn ‘síolta sonraithe’ síolta Solanum lycopersicum L. agus a hibridí agus síolta Capsicum spp.;

(e)

ciallaíonn ‘torthaí sonraithe’ torthaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí agus torthaí Capsicum spp.