L_202501715PL.000101.fmx.xml

DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2025/1715

z dnia 30 lipca 2025 r.

ustanawiająca szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 w odniesieniu do realizacji projektu transgranicznego Lyon–Turyn w ramach śródziemnomorskiego europejskiego korytarza transportowego

(notyfikowana jako dokument nr C(2025) 5111)

(Jedynie teksty w języku francuskim i włoskim są autentyczne)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej, zmieniające rozporządzenia (UE) 2021/1153 i (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1315/2013 (1), w szczególności jego art. 55 ust. 2,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)

Jak podkreślono w planach prac dotyczących korytarza śródziemnomorskiego, projekt transgraniczny Lyon–Turyn („projekt”) odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu funkcjonowania tego korytarza, stanowiąc interoperacyjne i skuteczne połączenie przez Alpy, między Francją a Włochami, w zakresie kolejowego transportu towarów i osób.

(2)

Dekarbonizacja transportu, która ma polegać na stworzeniu warunków dla ambitnego przesunięcia międzygałęziowego transportu dalekobieżnego towarów i osób na rzecz energooszczędnych rodzajów transportu, jest jednym z kluczowych celów polityki Unii i jest zgodna z unijnymi celami w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu.

(3)	W tym kontekście wspieranie kolejowego transportu towarów i osób stanowi wyraźny priorytet unijnej polityki transportowej, jak określono w strategii na rzecz inteligentnej i zrównoważonej mobilności (2), a także jest wieloletnim priorytetem w kontekście rozwoju sieci TEN-T.

(4)	Dzięki ukończeniu budowy linii kolejowej Lyon–Turyn śródziemnomorski europejski korytarz transportowy i jego transalpejski odcinek transgraniczny uzyskają nowoczesną, bezpieczną i energooszczędną infrastrukturę transportu kolejowego, co przyczyni się do przesunięcia międzygałęziowego.

(5)

Połączenie transgraniczne Lyon–Turyn wymieniono w części III załącznika do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 jako wstępnie zidentyfikowane połączenie transgraniczne w śródziemnomorskim europejskim korytarzu transportowym, które kwalifikuje się do finansowania unijnego w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (3).

(6)

Regulacje dotyczące projektu i jego plan zostały określone w trzech umowach dwustronnych i jednym protokole dodatkowym między Francją a Włochami (4) w uzgodnionych ramach politycznych, prawnych i finansowych. W dniu 4 sierpnia 2023 r. podpisano kolejną umowę dwustronną w sprawie transgranicznego transferu materiałów na potrzeby budowy projektu.

(7)	W planie prac dotyczącym korytarza śródziemnomorskiego podkreślono konieczność ukończenia projektu w całości, co obejmuje transgraniczny tunel bazowy oraz linie dostępowe między wstępnie określonymi węzłami miejskimi Lyon i Turyn.

(8)	Wszystkie odcinki projektu mają zasadnicze znaczenie dla dobrego funkcjonowania śródziemnomorskiego europejskiego korytarza transportowego. Zostaną one zaplanowane zgodnie z normami określonymi w art. 16 i 18 rozporządzenia (UE) 2024/1679.

(9)	Projekt stanowi skomplikowaną, długoterminową inwestycję transgraniczną obejmującą Francję, Włochy oraz sąsiadujące regiony Owernia-Rodan-Alpy i Piemont. Przyniesie również korzyści innym państwom członkowskim dzięki nowoczesnemu połączeniu przez Alpy między Francją a Włochami.

(10)

Projekt ten wiąże się z utworzeniem nowej i poprawą istniejącej infrastruktury. W celu wsparcia skoordynowanej i terminowej realizacji projektu należy przyjąć przepisy zawierające opis działań oraz harmonogram ich wdrożenia. Projekt jest długoterminowym zobowiązaniem wymagającym zaplanowania inwestycji w kilku cyklach budżetowych zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym. Jego realizacja przyczyni się do osiągnięcia transgranicznych celów planu prac dotyczącego śródziemnomorskiego europejskiego korytarza transportowego, łącznie z budową linii dostępowych, które zapewnią tranzyt 24 mln ton towarów i 1,5 mln pasażerów rocznie.

(11)

Francja i Włochy przeprowadziły już szereg działań, takich jak prace studyjne i infrastrukturalne. Działania te obejmują trwającą budowę tunelu bazowego w obu krajach (według stanu na dzień 31 października 2024 r. wydrążono 38,6 km galerii, w tym 14,7 km tunelu bazowego), planowanie linii dostępowych na terytorium Włoch, planowanie modernizacji konwencjonalnej linii kolejowej Ambérieu–Saint-Jean-de-Maurienne od 2027 r. z wydzielonym budżetem w wysokości 700 mln EUR oraz trwającą modernizację konwencjonalnej linii kolejowej Bussoleno–Avigliana. Jeśli chodzi o nowe francuskie linie kolejowe, dekretem z dnia 13 sierpnia 2013 r. (5) uznano, że przedmiotowe prace leżą w interesie publicznym, i zatwierdzono szczegółową trajektorię linii. Badania APD (avant-projet détaillé), współfinansowane przez Komisję, Francję i francuskie władze regionalne, zostaną rozpoczęte w 2025 r.

(12)

Jasne określenie niezbędnych działań mających na celu ukończenie projektu oraz harmonogramu ich realizacji są ważne także z punktu widzenia planowania i pełnej optymalizacji dostępności funduszy unijnych, krajowych i regionalnych. Współfinansowanie unijne wywiera istotny efekt mnożnikowy na krajowy i regionalny proces decyzyjny dotyczący realizacji działań. W związku z tym należy określić pozostałe działania niezbędne do pełnej realizacji projektu, tak aby można było w maksymalnym stopniu wykorzystać zasoby unijne, zgodnie z odpowiednim planowaniem i obowiązującymi stopami współfinansowania, wraz z dostępnymi środkami finansowymi na poziomie krajowym i regionalnym. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1153 wszystkie odcinki projektu kwalifikują się do finansowania unijnego (na poziomie maksymalnie 55 % w przypadku tunelu bazowego i 50 % w przypadku linii dostępowych). Pozostałe działania muszą wykazywać wysoki stopień integracji, jeśli chodzi o ich planowanie i realizację, oraz muszą być zgodne z kryteriami wyboru określonymi w art. 14 rozporządzenia (UE) 2021/1153. Należy zatem w pełni zoptymalizować wykorzystanie zasobów finansowych przy maksymalnym wysiłku wszystkich zaangażowanych stron.

(13)

Umowa między rządem Republiki Francuskiej a rządem Republiki Włoskiej dotycząca budowy i eksploatacji nowej linii kolejowej Lyon–Turyn (6) oraz Protokół dodatkowy określają poświadczony koszt transgranicznego tunelu bazowego oraz, po odjęciu wkładu Unii i części finansowanej z opłat za przejazd, udział w podziale kosztów: 57,9 % w przypadku Włoch i 42,1 % w przypadku Francji. Wszelkie dodatkowe koszty zostaną równo rozdzielone między Włochy i Francję. Protokół dodatkowy przewiduje również możliwość przeszacowania wartości pieniężnej i zmiany kosztów czynników produkcji dla robót budowlanych.

(14)	Za zarządzanie transgranicznym odcinkiem projektu i jego budowę odpowiedzialna jest francusko-włoska spółka Tunnel Euralpin Lyon Turin (jako podmiot dwunarodowy). Za budowę tras dojazdowych odpowiadają krajowi zarządcy infrastruktury odpowiednio we Francji i Włoszech.

(15)	W celu monitorowania postępów w realizacji projektu Francja i Włochy powinny przekazywać Komisji regularne sprawozdania dotyczące odcinków znajdujących się na ich terytoriach, a także powiadamiać ją o wszelkich odnotowanych opóźnieniach.

(16)

Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/1679 państwa członkowskie mają wprowadzić odpowiednie środki w celu rozwoju sieci bazowej do dnia 31 grudnia 2030 r. Obowiązek ten podlega ponadto warunkom określonym w art. 8 ust. 5 rozporządzenia, w którym sprecyzowano, że realizacja projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania zależy od czynników takich jak: stopień przygotowania projektu, zgodność z unijnymi i krajowymi procedurami prawnymi oraz dostępność środków finansowych, bez określania zobowiązań finansowych danego państwa członkowskiego lub Unii.

(17)

Harmonogram realizacji powinien pozostawać bez uszczerbku dla spełnienia wymogów zawartych w prawie międzynarodowym i prawie Unii, w tym w przepisach o ochronie środowiska i zdrowia ludzkiego. Harmonogram ten powinien umożliwiać państwom członkowskim planowanie i pełną optymalizację dostępności finansowania, nie przesądzając o zobowiązaniach finansowych państwa członkowskiego lub Unii. W żadnym wypadku nie może on odbiegać od norm ochrony środowiska i udziału społeczeństwa przyjętych w Unii i państwie członkowskim.

(18)	Bez uszczerbku dla art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1679 przed końcem 2026 r. należy rozpocząć przegląd niniejszej decyzji, aby dokładnie odzwierciedlić stan planowania i realizacji działań wymienionych w art. 2.

(19)	Francja i Włochy zatwierdziły środki przewidziane w niniejszej decyzji.

(20)	Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią komitetu ustanowionego w art. 61 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/1679,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsza decyzja określa działania i harmonogram w odniesieniu do realizacji transgranicznego projektu kolejowego i powiązanych z nim linii dostępowych łączących węzły miejskie Lyon i Turyn („projekt”), a także odnośne przepisy dotyczące zarządzania.

Artykuł 2

Działania

Francja i Włochy zapewniają realizację następujących działań zgodnie z harmonogramem określonym w art. 3:

a)	odcinek transgraniczny tunelu wraz ze stacjami łączącymi Saint-Jean-de-Maurienne i Susa;

linie dostępowe na terytorium Włoch, w tym:

(i)

modernizacja istniejącej linii konwencjonalnej – odcinek Bussoleno–Avigliana:

—	część 1: budowa nowych instalacji technologicznych do zarządzania ruchem na odcinku Bussoleno–Avigliana;

—	część 2: likwidacja dwóch przejazdów kolejowych w Borgone Susa;

—	część 3: wdrożenie technicznych specyfikacji interoperacyjności dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej na stacjach Sant’Ambrogio, Borgone i Bruzolo;

—	część 4: budowa dwóch priorytetowych torów z modułami o długości 750 m, jednego w Condove i jednego w Bruzolo;

—	część 5: dostosowanie systemu zasilania sieci poprzez budowę dwóch nowych podstacji elektrycznych, jednej w Avigliana i jednej w Borgone;

—	część 6: rozbiórka 281 słupów trakcyjnych podstawowej linii elektrycznej 66 kV;

—	część 7: redukcja hałasu;

—

część 8: całkowita wymiana obecnej elektrycznej linii trakcyjnej (standardowej linii Rete Ferroviaria Italiana) między stacjami Bussoleno i Avigliana, która ma zyskać przekrój 540 mm2, oraz dodanie wzmacniającej linii zasilającej o przekroju 230 mm2, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania linii zgodnie z planowanym przyszłym ruchem pociągów;

(ii)	budowa nowego odcinka linii Avigliana–Orbassano;

(iii)

przebudowa stacji rozrządowej w Orbassano wraz z węzłem południowym;

(iv)

połączalność w obrębie miejskiego węzła kolejowego Turyn:

—	ukończenie obwodnicy kolejowej Turynu, odcinek Porta Susa–Stura;

—	modernizacja linii dużych prędkości między Porta Susa a Porta Nuova (nowa niezależna linia dwutorowa o długości 4,5 km) oraz budowa szeregu nowych przystanków w ramach systemu kolejowego Turynu;

—	przyspieszenie linii Turyn–Genua;

—	modernizacja infrastrukturalna i technologiczna miejskiego węzła kolejowego Turyn i powiązanych linii oraz odnowienie scentralizowanych systemów zarządzania ruchem lub wprowadzenie nowych scentralizowanych systemów zarządzania ruchem;

—	nowa obwodnica kolejowa od Orbassano do Settimo Torinese – etap 1b „Gronda Merci”;

linie dostępowe na terytorium Francji, w tym:

(i)	modernizacja istniejącej linii konwencjonalnej Ambérieu–Saint-Jean-de-Maurienne;

(ii)	połączalność w obrębie aglomeracji Lyonu – obwodnica kolejowa Lyonu między Saint-Pierre-de-Chandieu a Dagneux;

(iii)

budowa nowej linii między Lyonem a Saint-Jean-de-Maurienne:

—	mieszana pasażersko-towarowa linia kolejowa między Grenay a Avressieux;

—	nowa towarowa linia kolejowa między Avressieux a Montmélian;

—	nowa towarowa linia kolejowa między Montmélian a Saint-Jean-de-Maurienne.

Artykuł 3

Harmonogram

1. Harmonogram realizacji działań, o których mowa w art. 2 lit. a), jest następujący:

a)	w 2025 r.: rozpoczęcie zmechanizowanego wykopu pierwszej francuskiej części tunelu bazowego (teren prac 7) – Francja;

b)	do końca 2026 r./na początku 2027 r.: rozpoczęcie zmechanizowanego wykopu pozostałych części tunelu bazowego (tereny prac 3-4-5-6) – Francja i Włochy;

c)	do 2028 r.: zakończenie robót budowlanych na odcinku wejściowym – Saint-Martin-de-la-Porte (teren prac 8) – Francja;

d)	do 2027 r.: propozycja udzielenia zamówienia na instalacje kolejowe i inne instalacje (teren prac 12) – Francja i Włochy;

e)	do 2028 r.: rozpoczęcie drążenia metodą tradycyjną tunelu łączącego w Bussoleno (teren prac 1) – Włochy;

f)	do 2029 r.: rozpoczęcie robót budowlanych na stacji międzynarodowej Susa (teren prac 2) – Włochy;

g)	do 2030 r.: zakończenie robót budowlanych dla multimodalnego węzła wymiany na stacji międzynarodowej Saint-Jean-de-Maurienne (teren prac 9) – Francja;

h)	do 2031 r.: ukończenie drążenia tunelu bazowego po stronie francuskiej i po stronie włoskiej (tereny prac 3-4-5-6-7-8) – Francja i Włochy;

i)	do 2031 r.: ukończenie stacji międzynarodowej Saint-Jean-de-Maurienne wraz z powiązaną infrastrukturą pomocniczą; rozpoczęcie budowy urządzeń stacji międzynarodowej Susa (tereny prac 9 i 2) – Francja i Włochy;

j)	do dnia 31 grudnia 2032 r.: ukończenie infrastruktury kolejowej dla ruchu mieszanego, zgodnie z parametrami TEN-T określonymi w rozporządzeniu (UE) 2024/1679 – Francja i Włochy;

k)	do 2033 r.: wdrożenie operacyjne ERTMS poziom 2 – Francja i Włochy.

2. Harmonogram realizacji działań, o których mowa w art. 2 lit. b), jest następujący:

a)	modernizacja istniejącej linii konwencjonalnej – odcinek Bussoleno–Avigliana: zakończenie prac w latach 2026–2032;

budowa nowej linii Avigliana–Orbassano:;

(i)	ocena oddziaływania na środowisko i uzyskanie pozwoleń w latach 2024–2025;

(ii)	rozpoczęcie prac do 2026 r.;

(iii)

zakończenie prac do 2033 r.;

c)	przebudowa stacji rozrządowej w Orbassano wraz z węzłem południowym, etap pierwszy, po stronie Turynu, do 2026 r.;

połączalność w obrębie miejskiego węzła kolejowego Turyn:

(i)	odcinek Porta Susa–Stura: zrealizowane na poziomie 98 % (spodziewane ukończenie do 2025 r.)

(ii)	odcinek Porta Susa–Porta Nuova: ukończenie do 2028 r.;

(iii)

linia Turyn–Genua: do 2027 r. (etap pierwszy):

—	ukończenie technologicznego dostosowania systemów podsystemu „Sterowanie” na odcinku Trofarello–Alessandria wraz z budową systemów ACCM-SCCM w ramach podetapów;

—	ukończenie ACC stacji Villafranca;

—	zakończenie nowego ACC Asti.

3. Harmonogram realizacji działań, o których mowa w art. 2 lit. c), jest następujący:

modernizacja istniejącej linii konwencjonalnej Ambérieu–Saint-Jean-de-Maurienne:

(i)	wstępne opracowania, w tym analiza społeczno-ekonomiczna do połowy 2025 r.;

(ii)	rozpoczęcie prac nad pierwszymi operacjami do 2027 r.;

(iii)

badania projektowe do końca 2028 r.;

(iv)	procedury administracyjne dotyczące nabycia gruntów do końca 2028 r.;

(v)	ocena oddziaływania na środowisko do końca 2028 r.;

(vi)	badania końcowe do końca 2029 r.;

(vii)

zakończenie robót do 2033 r.;

—	modyfikacja dostępu do platformy Aiton;

—	poprawa przepustowości w Aix-les-Bains;

—	poprawa przepustowości w Chambéry;

—	separacja poziomów w Montmélian;

—	zabezpieczenia Lac du Bourget;

—	zabezpieczenia przejazdów kolejowych;

—	wzmocnienie stałych instalacji trakcji elektrycznej;

połączalność w obrębie aglomeracji Lyonu – obwodnica kolejowa Lyonu między Saint-Pierre-de-Chandieu a Dagneux:

(i)	szczegółowe badania projektowe do końca 2027 r.;

(ii)	ocena oddziaływania na środowisko;

(iii)

badania końcowe;

(iv)	nabycie gruntów zgodnie z harmonogramem badań i budowy;

(v)	roboty budowlane;

budowa nowych linii między Lyonem a Saint-Jean-de-Maurienne zgodnie z parametrami „grand gabarit” jako głównego scenariusza analizowanego na tym etapie:

(i)

szczegółowe badania projektowe dotyczące poniższych operacji, w tym analizy społeczno-ekonomiczne i badania dotyczące prac rozpoznawczych do połowy 2028 r. (dostęp po stronie francuskiej do tunelu kolejowego Lyon–Turyn – szczegółowe badania – APD):

—	linia mieszana między Grenay a Avressieux;

—	ulepszenia na stacji Ambérieu;

—	nowa towarowa linia kolejowa między Avressieux a Montmélian, w tym jednotorowy tunel towarowy pod masywem Chartreuse, dla którego wykonane zostaną szczegółowe badania projektowe równolegle z budową konstrukcji do prac rozpoznawczych;

—	podwojenie połączenia na stacji Montmélian;

—	nowa towarowa linia kolejowa między Montmélian a Saint-Jean-de-Maurienne, w tym jednotorowe tunele towarowe pod masywem Belledonne i masywem Glandon, dla których wykonane zostaną szczegółowe badania projektowe równolegle z budową konstrukcji do prac rozpoznawczych;

(ii)	ocena oddziaływania na środowisko;

(iii)

budowa konstrukcji do prac rozpoznawczych;

(iv)	badania końcowe;

(v)	nabycie gruntów zgodnie z harmonogramem badań i budowy;

(vi)	roboty budowlane.

Artykuł 4

Zarządzanie

Koordynator europejski ds. śródziemnomorskiego europejskiego korytarza transportowego oraz przedstawiciel Komisji są zapraszani do udziału w charakterze obserwatorów w posiedzeniach zarządu spółki Tunnel Euralpin Lyon Turin, a także w posiedzeniach Komisji Międzyrządowej Lyon–Turyn (CIG).

Artykuł 5

Sprawozdawczość

Co najmniej raz w roku Francja i Włochy informują Komisję i koordynatora europejskiego ds. śródziemnomorskiego europejskiego korytarza transportowego o postępach w realizacji działań, o których mowa w art. 2, oraz powiadamiają o wszelkich odnotowanych opóźnieniach, określając ich przyczyny i wskazując przedsięwzięte środki naprawcze. W tym celu Francja i Włochy mogą, w stosownych przypadkach, wykorzystywać treść rocznych sprawozdań o stanie działania, które mają być składane zgodnie z umowami o udzielenie dotacji w ramach instrumentu „Łącząc Europę”.

Artykuł 6

Przegląd

Komisja rozpoczyna przegląd działań i harmonogramu, o których mowa w art. 2 i 3, do końca 2026 r.

Artykuł 7

Adresaci

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Francuskiej i Republiki Włoskiej.

Sporządzono w Brukseli dnia 30 lipca 2025 r.

W imieniu Komisji

Apostolos TZITZIKOSTAS

Członek Komisji

(1) Dz.U. L, 2024/1679, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1679/oj.

(2) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Strategia na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności – europejski transport na drodze ku przyszłości”, COM(2020) 789 final.

(3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 z dnia 7 lipca 2021 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę” i uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 (Dz.U. L 249 z 14.7.2021, s. 38, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1153/2024-07-18).

(4) Umowa między rządem Republiki Włoskiej a rządem Republiki Francuskiej z dnia 30 stycznia 2012 r., ratyfikowana przez Francję ustawą nr 2013-1089 z dnia 2.12.2013 r. oraz przez Włochy ustawą nr 71/2014.

Umowa między rządem Republiki Włoskiej a rządem Republiki Francuskiej o rozpoczęciu robót końcowych na odcinku transgranicznym nowej linii kolejowej Turyn–Lyon z dnia 24.2.2015; Protokół dodatkowy wraz z załącznikiem z dnia 8.3.2016; Regulacje kontraktowe z dnia 7 czerwca 2016 r., wszystkie ratyfikowane przez Francję ustawą 2017-116 z dnia 1.2.2017 oraz przez Włochy ustawą 1/2017.

(5) Journal Officiel de la République française nr 197 z dnia 25 sierpnia 2013 r.

(6) Journal Officiel de la République Française nr 206 z dnia 16 września 2014 r.