(1)

Mar a cuireadh i dtábhacht sna Pleananna Oibre do Chonair na Meánmhara, tá ról ríthábhachtach ag an tionscadal trasteorann Lyon-Torino (‘an tionscadal’) maidir le feidhmiú na conaire a áirithiú le nasc idir-inoibritheach éifeachtúil trasna na nAlp, idir an Fhrainc agus an Iodáil, chun lastas agus paisinéirí a iompar d’iarnród.

(2)

Is príomhchuspóir beartais de chuid an Aontais é an t-iompar a dhícharbónú trí na dálaí a chruthú le haghaidh aistriú módach uaillmhianach d’iompar fadraoin earraí agus paisinéirí chuig modhanna iompair atá tíosach ar fhuinneamh, agus tá sé i gcomhréir le cuspóirí an Aontais maidir leis an athrú aeráide a chomhrac.

(3)

Sa chomhthéacs sin, is tosaíocht shoiléir de bheartas iompair an Aontais é iompar earraí agus paisinéirí d’iarnród a chothú, mar a leagtar amach sa Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste (2) agus is tosaíocht sheanbhunaithe é i bhforbairt ghréasán TEN-T.

(4)

Tríd an iarnród Lyon-Torino a chur i gcrích, beidh Conair Iompair Eorpach na Meánmhara agus a cuid trasteorann trasalpach feistithe le bonneagar iompair iarnróid atá nua-aimseartha, sábháilte agus tíosach ar fhuinneamh, rud a chuirfidh leis an aistriú módach.

(5)

Liostaítear nasc trasteorann Lyon-Torino mar nasc trasteorann réamhshainithe ar Chonair Iompair Eorpach na Meánmhara atá incháilithe do chistiú ón Aontas faoin tSaoráid um Chónascadh na hEorpa i gCuid III den Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/1153 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3).

(6)

Déanann trí chonradh dhéthaobhacha agus prótacal breise amháin idir an Fhrainc agus an Iodáil (4) an tionscadal a rialáil agus a phleanáil laistigh den chreat polaitiúil, dlíthiúil agus airgeadais a comhaontaíodh. Síníodh comhaontú déthaobhach eile le haghaidh aistrithe trasteorann ábhair chun an tionscadal a thógáil an 4 Lúnasa 2023.

(7)

Leagtar béim sa Phlean Oibre do Chonair na Meánmhara ar an ngá atá lena áirithiú go gcuirfear an tionscadal a chríochnú ina iomláine, lena n-áirítear an buntollán trasteorann chomh maith le línte rochtana idir nóid uirbeacha réamh-shainaitheanta Lyon agus Torino.

(8)

Tá gach cuid den tionscadal fíor-riachtanach le haghaidh dea-fheidhmiú Chonair Iompair Eorpach na Meánmhara. Déanfar iad a phleanáil i gcomhréir leis na caighdeáin a leagtar amach in Airteagail 16 agus 18 de Rialachán (AE) 2024/1679.

(9)

Is infheistíocht chasta trasteorann fhadtéarmach é an tionscadal lena gcuimsítear an Fhrainc, an Iodáil agus a réigiúin chomharsanacha faoi seach, mar atá Auvergne Rhône Alpes agus Piedmont. Téann sé chun tairbhe do Bhallstáit eile freisin, a bhíonn ag brath ar nasc nua-aimseartha idir an Fhrainc agus an Iodáil trasna na nAlp.

(10)

Tugann an tionscadal le tuiscint go gcruthófar bonneagar nua agus go bhfeabhsófar an bonneagar atá ann cheana. Chun tacú le cur chun feidhme comhordaithe tráthúil an tionscadail, is gá forálacha a ghlacadh lena leagtar síos tuairisc ar na gníomhaíochtaí agus tráthchlár dá gcur chun feidhme. Is tiomantas fadtéarmach é an tionscadal lena n-éilítear pleanáil infheistíochtaí thar roinnt timthriallta buiséadacha ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais araon. Cuideoidh sé le cuspóirí trasteorann an Phlean Oibre do Chonair Iompair Eorpach na Meánmhara a bhaint amach, lena n-áirítear línte rochtana a thógáil lena n-áiritheofar idirthuras 24 mhilliún tona earraí in aghaidh na bliana agus 1,5 milliún paisinéir in aghaidh na bliana.

(11)

Tá gníomhaíochtaí móra déanta cheana féin ag an bhFrainc agus ag an Iodáil, amhail staidéir agus oibreacha bonneagair. Áirítear ar na gníomhaíochtaí sin tógáil leanúnach an bhuntolláin sa dá thír (ón 31 Deireadh Fómhair 2024 ar aghaidh), áit a bhfuil 38,6 km d’áiléir tochailte, as a mbaineann 14,7 km leis an mbuntollán), línte rochtana a phleanáil ar chríoch na hIodáile, nuachóiriú ar ghnáthlíne iarnróid Ambérieu — Saint-Jean-de-Maurienne ó 2027 ar aghaidh a phleanáil le buiséad tiomnaithe EUR 700 milliún, agus nuachóiriú leanúnach ar an ngnáthlíne iarnróid idir Bussoleno-Avigliana. Maidir le línte iarnróid nua na Fraince, dearbhaíodh i bhforaithne an 13 Lúnasa 2013 (5) go raibh na hoibreacha ar mhaithe le leas an phobail, formheasadh an chonair mionsonraithe iarnróid. Seolfar na staidéir mionsonraithe réamhthionscadail (avant-projet détaillé) (APD), arna gcómhaoiniú ag an gCoimisiún, ag an bhFrainc agus ag údaráis réigiúnacha na Fraince, in 2025.

(12)

Tá sé tábhachtach freisin go sainaithneofar go soiléir na gníomhaíochtaí is gá chun an tionscadal a chríochnú agus go sainaithneofar go soiléir an tráthchlár lena gcur chun feidhme chun infhaighteacht cistiúcháin ón Aontas, cistiúcháin náisiúnta agus cistiúcháin réigiúnach a phleanáil agus a bharrfheabhsú go hiomlán. Tá éifeacht ghiarála ríthábhachtach ag cómhaoiniú ón Aontas ar an gcinnteoireacht náisiúnta agus réigiúnach maidir le cur chun feidhme na ngníomhaíochtaí. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, na gníomhaíochtaí eile is gá chun an tionscadal a chríochnú go hiomlán a shainaithint, ionas gur féidir an leas is mó is féidir a bhaint as acmhainní an Aontais agus as acmhainní náisiúnta, i gcomhréir leis na rátaí pleanála agus cómhaoinithe is infheidhme faoi seach, mar aon leis na hacmhainní airgeadais atá ar fáil ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach. De bhun Rialachán (AE) 2021/1153, tá codanna uile an tionscadail incháilithe do chistiú ón Aontas (suas le huasmhéid 55 % le haghaidh an bhuntolláin agus 50 % le haghaidh línte rochtana). Leis na gníomhaíochtaí eile, ní mór ardleibhéal comhtháthaithe a léiriú i bpleanáil agus i gcur chun feidhme na ngníomhaíochtaí agus ní mór iad a bheith i gcomhréir leis na critéir dhámhachtana a leagtar amach in Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2021/1153. Dá bhrí sin, ba cheart acmhainní airgeadais a bharrfheabhsú go hiomlán leis na hiarrachtaí is mo is féidir a dhéanamh ó na páirtithe uile lena mbaineann.

(13)

Leis an gComhaontú idir Rialtas Phoblacht na Fraince agus Rialtas Phoblacht na hIodáile maidir le tógáil agus oibriú líne iarnróid nua Lyon-Torino (6) agus leis an bprótacal breise, sonraítear costas deimhnithe an bhuntolláin trasteorann agus, tar éis ranníocaíocht an Aontais agus an chuid a mhaoinítear le dolaí a dhealú, an eochair leithdháilte costas de 57,9 % le haghaidh na hIodáile agus 42,1 % le haghaidh na Fraince. Déanfar aon chostas breise a leithdháileadh go cothrom idir an Iodáil agus an Fhrainc. Foráiltear leis an bprótacal breise freisin go bhféadfaí athluacháil airgeadaíochta a dhéanamh ar thosca táirgeachta na n-oibreacha agus go bhféadfadh forbairt a theacht ar na costais sin.

(14)

Tá an chuideachta Fhranc-Iodálach Tunnel Euralpin Lyon Turin, mar eintiteas dénáisiúnta, freagrach as cuid trasteorann an tionscadail a bhainistiú agus a thógáil. Is iad bainisteoirí bonneagair náisiúnta na Fraince agus na hIodáile faoi seach atá freagrach as na bealaí rochtana a thógáil.

(15)

Chun faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn chur chun feidhme an tionscadail, ba cheart don Fhrainc agus don Iodáil tuarascálacha rialta a chur ar fáil don Choimisiún maidir leis an ábhar, maidir leis na codanna atá suite ina gcríocha féin, agus fógra a thabhairt faoi aon mhoill a tháinig chun cinn.

(16)

De bhun Airteagal 6(1) de Rialachán (AE) 2024/1679, tá na Ballstáit le bearta iomchuí a dhéanamh chun an croíghréasán a fhorbairt faoin 31 Nollaig 2030. Tá an oibleagáid sin, áfach, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach in Airteagal 8(5) den Rialachán sin, á chur i dtábhacht go bhfuil cur i gcrích tionscadal leasa choitinn ag brath ar thosca amhail méid a n-aibíochta, nósanna imeachta dlíthiúla an Aontais agus na nósanna imeachta dlíthiúla náisiúnta a bheith á gcomhlíonadh agus infhaighteacht acmhainní airgeadais, gan dochar do ghealltanas airgeadais ó Bhallstát nó ón Aontas.

(17)

Ba cheart an tráthchlár cur chun feidhme a bheith gan dochar do chomhlíonadh na gceanglas a leagtar amach sa dlí idirnáisiúnta agus i ndlí an Aontais, lena n-áirítear forálacha chun an comhshaol agus sláinte an duine a chosaint. Leis an tráthchlár, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann infhaighteacht an chistithe a phleanáil agus a bharrfheabhsú go hiomlán, gan dochar do ghealltanas airgeadais Ballstáit nó an Aontais. Níor cheart, in imthosca ar bith, go gcuirfeadh sé isteach ar chaighdeáin an Aontais agus na mBallstát maidir le cosaint an chomhshaoil agus rannpháirtíocht phoiblí.

(18)

Gan dochar d’Airteagal 54(3) de Rialachán (AE) 2024/1679, is iomchuí tús a chur leis an athbhreithniú ar an gcinneadh seo faoi dheireadh 2026, chun léiriú cruinn a thabhairt ar staid phleanáil agus thógáil na ngníomhaíochtaí a liostaítear in Airteagal 2.

(19)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Chinneadh seo formheasta ag an bhFrainc agus ag an Iodáil.

(20)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Chinneadh seo i gcomhréir leis an tuairim ón gCoiste a bunaíodh le hAirteagal 61(1) de Rialachán (AE) 2024/1679,

(a)

an chuid trasteorann den tollán mar aon le stáisiúin nasctha Saint Jean de Maurienne agus Susa.

(b)

línte rochtana ar chríoch na hIodáile, a bhfuil an méid seo a leanas i gceist leo:

(c)

línte rochtana ar chríoch na Fraince, a bhfuil an méid seo a leanas i gceist leo: