–

għall-Conseil national des centres commerciaux (CNCC), minn E. Piwnica, avocat,

–

għall-Gvern Franċiż, minn E. de Moustier u N. Vincent, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Ċek, minn M. Smolek, J. Vláčil u T. Machovičová, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Olandiż, minn M. K. Bulterman u P. Huurnink, bħala aġenti,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn L. Armati, C. Vrignon u L. Malferrari, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU 2006, L 376, p. 36).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tliet proċeduri mressqa minn BEMH u mill-Conseil national des centres commerciale (CNCC), dwar, b’mod partikolari, il-legalità tad-Digriet Nru 2019‑331 tas-17 ta’ April 2019 dwar il-kompożizzjoni u l-funzjonament tal-kummissjonijiet dipartimentali tal-iżvilupp kummerċjali u l-applikazzjonijiet għal liċenzja ta’ operat kummerċjali (JORF tat-18 ta’ April 2019, test Nru 11).

3

Il-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 jipprovdi:

“L-Istati Membri m’għandhomx jissuġġettaw l-aċċess għal, jew l-eżerċizzju ta’, attività ta’ servizz fit-territorju tagħhom għal konformità ma’ xi waħda minn dawn li ġejjin:

[…]

4

Skont l-Artikolu 15(3) ta’ din id-direttiva:

“L-Istati Membri għandhom jivverifikaw li r-rekwiżiti msemmija fil-paragrafu 2 jissodisfaw il-kondizzjonijiet li ġejjin:

5

Skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 16(1) tal-imsemmija direttiva:

“L-Istati Membri m’għandhomx jagħmlu l-aċċess għal jew l-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz fit-territorju tagħhom soġġett għal konformità ma’ xi rekwiżit li ma jirrispettax il-prinċipji li ġejjin:

6

Skont l-Artikolu L. 710‑1 tal-Kodiċi tal-Kummerċ:

“L-istabbilimenti tan-netwerk tal-kmamar tal-kummerċ u tal-industrija għandhom, fil-kapaċità tagħhom bħala korp intermedjarju tal-Istat, funzjoni ta’ rappreżentazzjoni tal-interessi tal-industrija, tal-kummerċ u tas-servizzi fi ħdan awtoritajiet pubbliċi jew awtoritajiet barranin […]”

7

Fi kliem l-Artikolu L. 751‑1 ta’ dan il-kodiċi:

“Kummissjoni dipartimentali tal-iżvilupp kummerċjali għandha tiddeċiedi l-applikazzjonijiet għal liċenzja mressqa quddiemha skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli L. 752‑1, L. 752‑3 u L. 752‑15.”

8

Id-digriet tas-17 ta’ April 2019 ġie adottat, b’mod partikolari, għall-applikazzjoni tal-Artikolu L. 751‑2 tal-imsemmi kodiċi, fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mill-emendi introdotti bil-Liġi Nru 2018‑1021 tat-23 ta’ Novembru 2018 dwar l-iżvilupp tal-akkomodazzjoni, tal-iżvilupp u tal-ekonomija diġitali (JORF tal-24 ta’ Novembru 2018, test Nru 1) (imsejħa “Liġi ELAN”).

9

L-imsemmi Artikolu L. 751‑2 jipprovdi li l-commission départementale d’aménagement commercial (il-Kummissjoni Dipartimentali tal-Iżvilupp Kummerċjali, iktar ’il quddiem iċ-CDAC) hija komposta, b’mod partikolari kif ġej:

“II. Fid-dipartimenti minbarra Pariġi […]

3° Minn tliet personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku: waħda nnominata mill-Kamra tal-Kummerċ u tal-Industrija, waħda nnominata mill-Kamra tas-Snajja’ u tal-Artiġġjanat u waħda nnominata mill-Kamra tal-Agrikoltura.

[…]

Il-Kummissjoni għandha tisma’ kull persuna li tista’ tiċċara d-deċiżjoni jew l-opinjoni tagħha. Mingħajr ma jieħdu sehem fil-votazzjoni, il-personalitajiet innominati mill-Kamra tal-Kummerċ u tal-Industrija u mill-Kamra tas-Snajja’ u tal-Artiġġjanat għandhom jippreżentaw is-sitwazzjoni tal-qafas ekonomiku fiż-żona kummerċjali rilevanti u l-impatt tal-proġett fuq dan il-qafas ekonomiku. […]

III.- F’Pariġi, […]

3° Minn żewġ personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku: waħda nnominata mill-Kamra tal-Kummerċ u tal-Industrija u waħda nnominata mill-Kamra tas-Snajja’ u tal-Artiġġjanat.

Sabiex tiċċara d-deċiżjoni jew l-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni għandha tisma’ lil kull persuna li l-opinjoni tagħha tkun ta’ interess. Mingħajr ma jieħdu sehem fil-votazzjoni, il-personalitajiet ikkwalifikati nnominati mill-Kamra tal-Kummerċ u tal-Industrija u mill-Kamra tas-Snajja’ u tal-Artiġġjanat għandhom jippreżentaw is-sitwazzjoni tal-qafas ekonomiku fiż-żona kummerċjali rilevanti u l-impatt tal-proġett fuq dan il-qafas ekonomiku.”

10

L-Artikolu L. 752‑1 tal-istess kodiċi jelenka l-proġetti li għalihom hija meħtieġa liċenzja ta’ operat kummerċjali. Fost dawn il-proġetti, il-punt 1 ta’ din id-dispożizzjoni jipprovdi “[i]l-ħolqien ta’ ħanut ta’ bejgħ bl-imnut b’superfiċi ta’ żona tal-bejgħ ta’ iktar minn 1000 metru kwadru, li jirriżulta minn kostruzzjoni ġdida jew minn trasformazzjoni ta’ immobbli eżistenti”.

11

Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu L. 5‑1 tal-Kodiċi tal-Artiġġjanat:

“In-netwerk tal-kmamar tas-snajja’ u tal-artiġġjanat għandu jikkontribwixxi għall-iżvilupp ekonomiku tal-impriżi rreġistrati fir-reġistru tal-prattikanti ta’ sengħa jew ta’ artiġġjanat kif ukoll għall-iżvilupp tat-territorji, billi jwettaq favur atturi ekonomiċi u bi sħubija mal-istrutturi eżistenti kull missjoni ta’ interess ġenerali favur is-settur tal-artiġġjanat. […]”

12

Iċ-CDAC huma awtoritajiet kolleġġjali li jiddeċiedu, b’mod partikolari, dwar l-applikazzjonijiet għal liċenzja ta’ operat kummerċjali relatati mal-proġetti ta’ ħolqien jew ta’ estensjoni ta’ ħwienet tal-kummerċ bl-imnut, jew ta’ gruppi kummerċjali, b’superfiċi taż-żona tal-bejgħ tagħhom ta’ iktar minn 1000 m2.

13

Fil-kuntest tar-rikorsi tagħhom fil-kawża prinċipali, BEMH, li huwa uffiċċju ta’ studji speċjalizzat fl-urbaniżmu kummerċjali, u ċ-CNCC jikkunsidraw li d-dispożizzjonijiet tad-dritt Franċiż li jistabbilixxu l-kompożizzjoni taċ-CDAC huma inkompatibbli mal-Artikolu 49 TFUE kif ukoll mal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123.

14

F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li, skont l-Artikolu L. 751‑2 tal-Kodiċi tal-Kummerċ, iċ-CDAC huma komposti, b’mod partikolari, minn personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku, innominati mill-Kamra tal-Kummerċ u tal-Industrija, il-Kamra tas-Snajja’ tal-Artiġġjanat u kif ukoll il-Kamra tal-Agrikoltura. Tali kompożizzjoni hija inkompatibbli mar-rekwiżiti stabbiliti fil-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123, sa fejn din id-dispożizzjoni tal-aħħar tipprovdi li l-Istati Membri ma jistgħux jissuġġettaw l-aċċess għal attività ta’ servizzi jew l-eżerċizzju tagħha għall-intervent, dirett jew indirett, ta’ operaturi kompetituri fl-għoti ta’ liċenzji.

15

Il-Qorti tar-rinviju tippreċiża li, skont l-Artikolu L. 751‑2 tal-Kodiċi tal-Kummerċ, dawn il-personalitajiet sempliċement “jippreżentaw” is-sitwazzjoni tal-qafas ekonomiku fiż-żona kummerċjali rilevanti u l-impatt tal-proġett ikkonċernat fuq dan il-qafas ekonomiku, mingħajr ma jieħdu sehem fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja.

16

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

“Il-[punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123] għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti l-preżenza, fi ħdan korp kolleġġjali kompetenti biex jadotta opinjoni dwar liċenzja ta’ operat kummerċjali, ta’ persuna kkwalifikata li tirrappreżenta l-qafas ekonomiku, li r-rwol tagħha jkun limitat biex tippreżenta s-sitwazzjoni tal-qafas ekonomiku fiż-żona kummerċjali rilevanti u l-impatt tal-proġett fuq dan il-qafas ekonomiku, mingħajr ma tipparteċipa fil-vot dwar l-applikazzjoni għal liċenzja?”

17

Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-preżenza, fi ħdan awtorità kolleġġjali kompetenti sabiex joħroġ opinjoni dwar l-għoti ta’ liċenzja ta’ operat kummerċjali, ta’ personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku taż-żona kummerċjali rilevanti, li ma jiħdux sehem fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja u sempliċement jippreżentaw is-sitwazzjoni ta’ dan il-qafas ekonomiku u l-impatt tal-proġett ikkonċernat fuqu.

18

Sabiex tingħata risposta għad-domanda preliminari, il-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 għandu jiġi interpretat billi jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest li fih l-imsemmija dispożizzjoni taqa’ u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2020, Jobcenter Krefeld, C‑181/19, EU:C:2020:794, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata).

19

Mill-kliem tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 jirriżulta li l-Istati Membri ma għandhomx jissuġġettaw l-aċċess għal attività ta’ servizzi jew l-eżerċizzju tagħha fit-territorju tagħhom għall-intervent dirett jew indirett ta’ operaturi kompetituri, inkluż fi ħdan korpi konsultattivi, fl-għoti ta’ liċenzji jew fl-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet oħra tal-awtoritajiet kompetenti. Din id-dispożizzjoni tipprevedi żewġ eċċezzjonijiet jiġifieri, minn naħa, l-intervent ta’ ordnijiet u ta’ assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet oħra li jaġixxu bħala awtorità kompetenti u, min-naħa l-oħra, il-konsultazzjoni ta’ organi bħall-kmamar tal-kummerċ. Madankollu, din l-eċċezzjoni tal-aħħar ma tapplikax fil-każijiet fejn dawn l-organi jintervjenu fi kwistjonijiet li jikkonċernaw l-applikazzjonijiet għal liċenzja individwali.

20

Għalhekk, mill-kliem tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 jirriżulta li l-projbizzjoni prevista fih hija fformulata b’mod wiesa’ u tista’ tinkludi kull intervent, minbarra l-ordnijiet u l-assoċjazzjonijiet professjonali jew organizzazzjonijiet oħra li jaġixxu bħala awtorità kompetenti, kemm dirett kif ukoll indirett, inkluż fi ħdan korpi konsultattivi, minn operaturi kompetituri tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali, meta tkun kwistjoni ta’ għoti ta’ tali liċenzja.

21

Fir-rigward tal-kuntest tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva 2006/123, dwar il-kompatibbiltà, mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE li jistabbilixxu l-libertà ta’ stabbiliment, ta’ leġiżlazzjonijiet nazzjonali li jipprevedu l-preżenza ta’ kompetituri tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali fi ħdan korpi kolleġġjali kompetenti sabiex joħorġu tali liċenzja.

22

Għalhekk, fil-punt 39 tas-sentenza tal-15 ta’ Jannar 2002, Il-Kummissjoni vs L‑Italja (C‑439/99, EU:C:2002:14), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dispożizzjonijiet tad-dritt Taljan li jissuġġettaw l-organizzazzjoni tal-fieri għall-intervent, anki jekk biss b’mod konsultattiv, ta’ organi komposti minn operaturi li jeżerċitaw din l-attività, diġà preżenti fit-territorju kkonċernat jew rappreżentattivi ta’ dawn l-operaturi, għall-finijiet tar-rikonoxximent u tal-approvazzjoni tal-entità organizzatriċi, kienu jikkostitwixxu restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment jew għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi.

23

Barra minn hekk, fis-sentenza tal-24 ta’ Marzu 2011, Il-Kummissjoni vs Spanja (C‑400/08, EU:C:2011:172, punti 110 u 111), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-kuntest tal-eżami ta’ possibbiltà ta’ ġustifikazzjoni tal-ksur tal-libertà ta’ stabbiliment imwettaq mil-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata, li l-istabbiliment ta’ kummissjoni, komposta b’mod partikolari minn rappreżentanti tas-settur kummerċjali, bil-kompitu li tistabbilixxi rapport qabel ma tiġi adottata deċiżjoni li tinħareġ jew li tiġi rrifjutata liċenzja, ma kienx ta’ natura li jilħaq l-għanijiet tal-ippjanar tajjeb tat-territorju, tal-protezzjoni tal-ambjent u tal-protezzjoni tal-konsumaturi. Fil-fatt, l-uniku interess settorjali rrappreżentat f’din il-kummissjoni kien dak tal-kummerċ lokali li kien jeżisti qabel u, konsegwentement, tal-kompetituri potenzjali tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali.

24

F’dak li jirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 fid-dawl tal-għanijiet tagħha, għandu jiġi rrilevat li, skont il-premessa 12 tagħha, din id-direttiva hija intiża sabiex toħloq kuntest ġuridiku sabiex tiżgura l-libertà ta’ stabbiliment u l-moviment liberu tas-servizzi bejn l-Istati Membri. Issa, l-influwenza fuq il-proċess deċiżjonali eżerċitata minn kompetituri tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali, anki jekk dawn ma jipparteċipawx fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja, hija ta’ natura li tostakola jew tagħmel inqas attraenti l-eżerċizzju ta’ dawn il-libertajiet fundamentali. Fil-fatt, dawn il-kompetituri jistgħu jipprovaw idewmu l-adozzjoni tad-deċiżjonijiet neċessarji, jinkoraġġixxu l-adozzjoni ta’ restrizzjonijiet eċċessivi jew jiksbu informazzjoni importanti fir-rigward tal-kompetizzjoni.

25

B’hekk, mill-interpretazzjoni letterali, kuntestwali u teleoloġika tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 jirriżulta li jaqgħu taħt il-projbizzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni kemm il-kompetituri potenzjali tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali kif ukoll l-operaturi kompetituri ta’ dan l-applikant jew ir-rappreżentanti ta’ tali kompetituri, li, filwaqt li ma jipparteċipawx direttament fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja, jagħmlu parti mill-awtorità kolleġġjali kompetenti f’dan ir-rigward u, fuq din il-bażi, jipparteċipaw fil-proċess ta’ adozzjoni ta’ din il-liċenzja.

26

Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, b’mod kuntrarju għal dispożizzjonijiet oħra tad-Direttiva 2006/123, ir-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 14 tagħha ma jistgħux jiġu ġġustifikati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Ġunju 2015, Rina Services et, C‑593/13, EU:C:2015:399, punt 28).

27

Fil-fatt, li jiġi ammess li r-“rekwiżiti pprojbiti” skont l-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 jistgħu jkunu suġġetti għal ġustifikazzjoni skont id-dritt primarju jwassal sabiex din id-dispożizzjoni tiġi mċaħħda minn kull effett utli filwaqt li tiġi ppreġudikati, b’mod definittiv, l-armonizzazzjoni intiża operata minnha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Ġunju 2015, Rina Services et, C‑593/13, EU:C:2015:399, punt 37).

28

Minn dan isegwi li l-projbizzjoni prevista fil-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 tipprekludi, b’mod partikolari, li d-deċiżjoni dwar l-għoti tal-liċenzja ta’ operat kummerċjali tittieħed wara l-preżentazzjoni, imwettqa mill-personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku fiż-żona kummerċjali rilevanti, tas-sitwazzjoni ta’ dan il-qafas ekonomiku kif ukoll tal-impatt tal-proġett ikkonċernat fuq dan tal-aħħar.

29

B’mod partikolari, sa fejn dawn il-personalitajiet jistgħu jkunu involuti, tal-inqas indirettament, fil-proċedura tal-għoti ta’ liċenzja ta’ operat kummerċjali, l-attività tagħhom tista’ tiġi kklassifikata bħala intervent “fl-għoti ta’ liċenzja”, fis-sens tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123.

30

Barra minn hekk, għandu jiġi kkunsidrat li personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku taż-żona kummerċjali rilevanti jistgħu jirriflettu, b’mod partikolari, l-espressjoni tal-interessi tal-kompetituri attwali jew potenzjali tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali, sa fejn dawn jipparteċipaw fin-nomina ta’ dawn il-personalitajiet, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

31

F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidher li dawn il-personalitajiet jistgħu jikkostitwixxu, minn tal-inqas, rappreżentanti tal-kompetituri attwali jew potenzjali tal-applikant għal liċenzja ta’ operat kummerċjali u, konsegwentement, li r-rwol mogħti lilhom fil-proċedura tal-għoti ta’ liċenzja jista’ jaqa’ taħt il-kunċett ta’ “intervent dirett jew indirett ta’ operaturi kompetituri”, fis-sens tal-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123.

32

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-preżenza, fi ħdan awtorità kolleġġjali kompetenti sabiex toħroġ avviż dwar l-għoti ta’ liċenzja għal operat kummerċjali, ta’ personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku taż-żona kummerċjali rilevanti, u dan anki jekk dawn il-personalitajiet ma jiħdux sehem fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja u sempliċement jippreżentaw is-sitwazzjoni ta’ dan il-qafas ekonomiku u l-impatt tal-proġett ikkonċernat fuqu, sa fejn il-kompetituri attwali jew potenzjali tal-applikant jipparteċipaw fin-nomina tal-imsemmija personalitajiet.

33

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Il-punt 6 tal-Artikolu 14 tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi l-preżenza, fi ħdan awtorità kolleġġjali kompetenti sabiex toħroġ avviż dwar l-għoti ta’ liċenzja għal operat kummerċjali, ta’ personalitajiet ikkwalifikati li jirrappreżentaw il-qafas ekonomiku taż-żona kummerċjali rilevanti, u dan anki jekk dawn il-personalitajiet ma jiħdux sehem fil-votazzjoni fuq l-applikazzjoni għal liċenzja u sempliċement jippreżentaw is-sitwazzjoni ta’ dan il-qafas ekonomiku u l-impatt tal-proġett ikkonċernat fuqu, sa fejn il-kompetituri attwali jew potenzjali tal-applikant jipparteċipaw fin-nomina tal-imsemmija personalitajiet.