Vodoopskrba i odvodnja jest dostawcą komunalnych usług zaopatrzenia w wodę na obszarze szeregu chorwackich miast, między innymi w Zagrzebiu.

Spółka ta wszczęła przed sądem odsyłającym postępowanie w przedmiocie nieuiszczenia opłaty przez Ž. Klafurić, która kwestionuje część naliczonej jej kwoty za usługi wodne wyświadczone w okresie od grudnia 2013 r. do czerwca 2014 r.

Željka Klafurić podważa to, że winna uiścić stałą część ceny usług wodnych, która jest obliczana niezależnie od rzeczywistego zużycia wody.

Sąd odsyłający stoi na stanowisku, że konsument winien płacić jedynie za zużytą przez siebie wodę na podstawie wskazań wodomierza, która to wielkość odpowiada zmiennej części jego faktury. Zdaniem tego sądu krajowy porządek prawny nie został dostosowany do dyrektywy 2000/60 w zakresie dotyczącym ustalania ceny i zasad płacenia za wodę.

W tych okolicznościach Općinski sud u Velikoj Gorici (sąd rejonowy w Velikiej Goricy, Chorwacja) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)W jaki sposób jest w prawie Unii obliczana opłata za wodę dostarczaną do każdego mieszkania w budynkach wielorodzinnych lub do każdego domu jednorodzinnego?

2)W jaki sposób obywatele Unii opłacają faktury dotyczące zużycia wody, a mianowicie czy płacą wyłącznie za rzeczywiste zużycie zgodnie ze wskazaniem wodomierza, czy też uiszczają ponadto inne należności lub opłaty?”.

Należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał musi w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. W tym względzie może on wyprowadzić z całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementy prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (zob. w szczególności wyrok z dnia 14 kwietnia 2016 , Cervati i Malvi, C‑131/14, EU:C:2016:255, pkt 26).

W niniejszym przypadku, uwzględniając uzasadnienie wydanego przez sąd odsyłający postanowienia, należy stwierdzić, że zadając te dwa pytania, które należy przeanalizować łącznie, sąd ten dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywę 2000/60 należy interpretować w ten sposób, iż sprzeczny jest z nią przepis krajowy, zgodnie z którym na fakturowaną konsumentowi cenę usług wodnych składa się nie tylko część zmienna naliczana na podstawie ilości rzeczywiście zużytej przez niego wody, ale również część stała, związana z przyłączeniem budynków do gminnych instalacji służących do zaopatrywania w wodę oraz z kosztami utrzymania tej instalacji, a w szczególności z odczytem na wodomierzach, przetworzeniem uzyskanych danych, kalibracją i konserwacją wodomierzy, jak również z analizą i utrzymaniem wartości zdrowotnej wody pitnej.

Jak już zostało to przypomniane przez Trybunał, dyrektywa 2000/60 jest dyrektywą ramową wydaną na podstawie art. 175 ust. 1 WE (obecnie art. 192 TFUE). Ustanawia ona wspólne zasady i ogólne ramy działania na rzecz ochrony wód i zapewnia koordynację, integrację, jak i – długoterminowo – rozwój zasad ogólnych i struktur pozwalających na ochronę i zrównoważone korzystanie z wód w ramach Unii Europejskiej. Wspólne zasady i ogólne ramy działania, które ustanawia dyrektywa, mają być opracowane w następnej kolejności przez państwa członkowskie, które wydają zespół przepisów szczególnych w terminie przewidzianym w dyrektywie. Dyrektywa ta nie zmierza jednak do całkowitej harmonizacji uregulowań w państwach członkowskich w dziedzinie wód (zob. w szczególności wyroki z dnia 30 listopada 2006 r., Komisja/Luksemburg C‑32/05, EU:C:2006:749, pkt 41; z dnia 11 września 2014 r., Komisja/Niemcy, C‑525/12, C‑41/12, EU:C:2014:2202, pkt 50).

Jak wynika z motywu 19 dyrektywy 2000/60, akt ten ma na celu utrzymanie i poprawę środowiska wodnego w Unii. Cel ten jest szczególnie związany z jakością danych wód. Kontrola ich ilości jest elementem pomocniczym w stosunku do zapewnienia dobrej jakości wód, dlatego powinny być również ustanowione pomiary ilości wód, służące zapewnieniu ich dobrej jakości.

W tym kontekście art. 9 dyrektywy 2000/60 stanowi, że państwa członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów za usługi wodne, w tym kosztów dla środowiska naturalnego i zasobów, w świetle analizy ekonomicznej przeprowadzanej zgodnie z załącznikiem III do tej dyrektywy oraz w szczególności zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Państwa członkowskie powinny między innymi zapewnić, aby polityka opłat za wodę zachęcała użytkowników do korzystania z zasobów wodnych efektywnie i aby przyczyniała się ona do realizacji wyznaczonych w dyrektywie 2000/60 celów z zakresu ochrony środowiska.

Wybór środków służących realizacji wyznaczonego celu, polegającego na zapewnieniu, aby polityka cenowa zachęcała użytkowników do efektywnego wykorzystywania zasobów wodnych, został więc pozostawiony w gestii państw członkowskich. W tym kontekście bezdyskusyjne jest to, że ustalanie cen usług wodnych na podstawie ilości rzeczywiście zużytej wody stanowi jeden ze środków mogących zachęcać użytkowników do korzystania z zasobów wodnych w efektywny sposób.

Niemniej jednak celem zastosowania się do ustanowionego w prawie Unii obowiązku zwrotu kosztów za usługi wodne państwa członkowskie są uprawnione do przyjęcia innych zasad naliczania cen wody, które umożliwią w szczególności uzyskanie zwrotu kosztów ponoszonych przez podmioty świadczące usługi zaopatrywania użytkowników w wystarczają ilość dostatecznej jakości wody niezależnie od rzeczywistego jej zużycia.

W zakresie bowiem, w jakim te państwa członkowskie wywiązują się z przypomnianego w pkt 20 niniejszego wyroku obowiązku uzyskania zwrotu kosztów ponoszonych przez podmioty świadczące usługi wodne, w tym również kosztów dla środowiska naturalnego i zasobów, mogą one w ramach przyznanych im w dyrektywie 2000/60 uprawnień dyskrecjonalnych spośród różnych sposobów naliczania należności wybrać te, które są najwłaściwsze w ich sytuacji, gdyż dyrektywa te nie narzuca żadnego szczególnego sposobu tego naliczania.

W tym względzie ani z art. 9 dyrektywy 2000/60, ani z żadnego innego z jej artykułów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, by państwa członkowskie przyjęły odnośnie wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana.

Z analizy przepisów krajowych poszczególnych państw wynika, że, jak podniosła Komisja, która powołuje się w tym względzie na swój skierowany w dniu 26 lipca 2000 r. do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Komitetu Ekonomicznego i Społecznego komunikat zatytułowany „Polityka cenowa i zrównoważona gospodarka wodna” [COM(2000) 477 wersja ostateczna] oraz na sporządzone przez Europejską Agencję Środowiska (AEE 16/2013) sprawozdanie techniczne zatytułowane „Assessment of cost recovery through water pricing”, iż zgodnie z przyjętą w tych państwach praktyką ceny usług wodnych dzielą się na część stałą i zmienną.

W tym względzie z odpowiednich przepisów rozpatrywanego w postępowaniu głównym prawa krajowego wynika, że uwzględnia ono zasadę całkowitego zwrotu kosztów związanych z dostępnością i ochroną wody, a także rozwijaniem, zarządzaniem i utrzymaniem systemów zaopatrzenia w wodę. Przepisy te stanowią w szczególności, że stała część usług wodnych służy w szczególności pokryciu kosztów utrzymania gminnych instalacji służących do zaopatrywania w wodę, jak również kosztów związanych z analizą i utrzymaniem wartości zdrowotnej wody pitnej.

W świetle powyższego na zadane pytania należy odpowiedzieć, że dyrektywę 2000/60 należy interpretować w taki sposób, iż nie jest z nią sprzeczny przepis krajowy taki jak przepis rozpatrywany w postępowaniu głównym, który stanowi, że na fakturowaną konsumentowi cenę usług wodnych składa się nie tylko część zmienna, naliczana na podstawie ilości rzeczywiście zużytej przez niego wody, ale również część stała, która nie jest związana z tą ilością.

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.