1. 

Dan l-appell joriġina miċ-ċaħda ta’ applikazzjoni għal aċċess għal dokumenti bbażata fuq il-ħtieġa li jiġi protett l-għan tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni u, f’dan ir-rigward, jagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li telabora fuq id-duttrina tagħha fil-qasam tal-aċċess għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet ( 2 ), b’mod partikolari fir-rigward tal-eċċezzjoni prevista fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament (KE) Nru 1049/2001 ( 3 ). Waħda mill-kwistjonijiet diskussi f’din il-kawża hija preċiżament id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “attivitajiet ta’ investigazzjoni”, fis-sens ta’ jekk dawn jinkludux fihom kwalunkwe attività li tista’ twassal għal proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jew biss dawk imwettqa wara li jiġi deċiż, speċifikament, li tinbeda din il-proċedura.

2. 

Din ma hijiex l-unika kwistjoni li għandha tiġi ċċarata f’din il-proċedura, għaliex, jekk jiġi deċiż li l-attivitajiet inkwistjoni jikkostitwixxu “attività ta’ investigazzjoni” fis-sens tar-Regolament Nru 1049/2001, jkollu jiġi deċiż jekk it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) ta’ dan ir-Regolament huwiex konformi mal-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus ( 4 ), li jdaħħal fl-istampa r-Regolament (KE) Nru 1367/2006 ( 5 ) u, iktar u iktar, il-problema tal-invokabbiltà ta’ din il-Konvenzjoni għall-finijiet tal-interpretazzjoni tar-Regolament Nru 1049/2001.

3.

Fil-preambolu tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus jiġi ddikjarat li,

“[…]

Filwaqt li jirrikonoxxu li, fil-qasam tal-ambjent, l-aċċess aħjar għall-informazzjoni u għall-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid ta’ deċiżjonijiet itejjeb il-kwalità u l-implementazzjoni tad-deċiżjonijiet, jikkontribwixxi għall-għarfien pubbliku dwar kwistjonijiet ambjentali, jagħti l-opportunità lill-pubbliku li jesprimi t-tħassib tiegħu u jippermetti lill-awtoritajiet pubbliċi jieħdu kont xieraq ta’ dan,

U li b’dan jaspiraw li jiffavorixxu l-osservanza tal-prinċipju ta’ obbligu ta’ responsabbiltà u t-trasparenza fir-rigward tat-teħid ta’ deċiżjonijiet u biex isaħħu l-appoġġ pubbliku f’dak li jirrigwarda d-deċiżjonijiet dwar l-ambjent,

[…]

Konxji li l-awtoritajiet pubbliċi għandhom fis-setgħa tagħhom informazzjoni dwar l-ambjent fl-interess ġenerali,

[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

4.

B’mod konformi mal-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, “[s]abiex isir kontribut għall-ħarsien tad-dritt ta’ kull wieħed, fil-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri, li jgħix f’ambjent xieraq sabiex jiżgura s-saħħa u l-benesseri tiegħu, kull Parti għandha tiggarantixxi d-drittijiet ta’ aċċess għall-informazzjoni dwar l-ambjent, il-parteċipazzjoni tal-pubbliku fit-teħid tad-deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

5.

Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2)(d) tal-Konvenzjoni, “awtorità pubblika” tfisser “l-istituzzjonijiet ta’ kwalunkwe organizzazzjoni ta’ integrazzjoni ekonomika reġjonali li għaliha jagħmel riferiment l-Artikolu 17 li tkun Parti minn din il-Konvenzjoni”.

6.

L-Artikolu 3(1) jipprevedi li “Kull parti għandha tieħu l-miżuri leġiżlattivi, regolatorji u miżuri oħra neċessarji, inklużi miżuri intiżi biex id-dispożizzjonijiet li jimplementaw id-dispożizzjonijiet ta’ din il-konvenzjoni dwar l-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika u l-aċċess għall-ġustizzja jkunu kompatibbli ma’ xulxin, kif ukoll miżuri adegwati ta’ infurzar, biex jiġi stabbilit u jinżamm qafas ċar, trasparenti u konsistenti għall-implementazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-Konvenzjoni”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

7.

L-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus jistipula li:

“1.   Kull Parti għandha tiżgura li, bla ħsara għal dak li hu stabbilit fil-paragrafi li ġejjin ta’ dan l-Artikolu, l-awtoritajiet pubbliċi jagħmlu disponibbli għall-pubbliku, fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, l-informazzjoni dwar l-ambjent mitluba minnhom, b’mod partikolari, jekk issir din it-talba u bla ħsara għall-punt b) ta’ hawn taħt, kopji tad-dokumenti li fihom tinsab effettivament informazzjoni, indipendentement minn jekk dawn id-dokumenti jkunx fihom informazzjoni oħra:

2.   L-Informazzjoni dwar l-ambjent imsemmija fil-paragrafu 1 ta’ hawn fuq tkun disponibbli għall-pubbliku kemm jista’ jkun malajr u mhux iktar tard minn xahar mid-data tas-sottomissjoni tal-applikazzjoni, sakemm il-volum u l-kumplessità tal-informazzjoni mitluba ma jiġġustifikawx estensjoni ta’ dan il-perijodu sa massimu ta’ xahrejn mil-applikazzjoni. L-applikant għandu jiġi infurmat dwar kull estensjoni u dwar ir-raġunijiet li jiġġustifikaw dan.

3.   Applikazzjoni għal informazzjoni dwar l-ambjent tista’ tiġi rrifjutata jekk:

[…]

4.   Applikazzjoni għal tagħrif ambjentali tista’ tiġi miċħuda jekk l-iżvelar ta’ dan it-tagħrif jaffettwa b’mod negattiv;

[…]

[…]

Ir-raġunijiet għal rifjut imsemmija iktar ’il qabel għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv, b’kont meħud tal-interess pubbliku fl-iżvelar u skont jekk din l-informazzjoni mitluba tirrigwardax emissjonijiet fl-ambjent”.

[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

8.

B’mod konformi mal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1049/2001, “[k]ull ċittadin ta’ l-Unjoni, u kull persuna naturali jew legali residenti jew bl-uffiċċju reġistrat f’Stat Membru, għandu dritt ta’ aċċess għad-dokumenti ta’ l-istituzzjonijiet, bla ħsara għall-prinċipji, kondizzjonijiet u limiti stipulati f’dan ir-Regolament”.

9.

Taħt it-titolu “Eċċezzjonijiet”, l-Artikolu 4(2) jipprevedi li “[l]-istituzzjonijiet għandhom jirrifjutaw aċċess għal dokument meta l-iżvelar tiegħu jista’ jdgħajjef il-ħarsien ta’:

10.

Il-premessa 15 tar-Regolament Nru 1367/2006 tipprevedi dan li ġej:

“Fejn ir-Regolament (KE) Nru 1049/2001 jipprevedi eċċezzjonijiet, dawn għandhom japplikaw, bla ħsara għal kwalunkwe disposizzjoni aktar speċifika f’dan ir-Regolament dwar talbiet għal informazzjoni dwar l-ambjent. Ir-raġunijiet għal rifjut fir-rigward ta’ l-aċċess għal informazzjoni dwar l-ambjent għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv, b’kont meħud ta’ l-interess pubbliku fl-iżvelar u jekk l-informazzjoni mitluba tirrigwardax emissjonijiet fl-ambjent. It-terminu “interessi kummerċjali” jkopri ftehim ta’ konfidenzjalità konklużi minn istituzzjonijiet jew korpi li jaġixxu f’kapaċità bankarja.”

11.

B’mod konformi mal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1367/2006, dan għandu l-għan “li jikkontribwixxi għall-implimentazzjoni ta’ l-obbligi li jirriżultaw taħt il-Konvenzjoni ta’ l-UNECE dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni tal-pubbliku fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, minn hawn ’il quddiem imsejħa “l-Konvenzjoni Aarhus”, billi jiġu stabbiliti regoli sabiex jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni għall-istituzzjonijiet u korpi tal-Komunità, partikolarment billi:

[…]”

12.

L-Artikolu 3 ta’ dan ir-Regolament jipprevedi kif ġej:

“Ir-Regolament (KE) Nru 1049/2001 għandu japplika għal kwalunkwe talba minn applikant għal aċċess għal informazzjoni dwar l-ambjent fil-pussess ta’ istituzzjonijiet u korpi tal-Komunità minghajr diskriminazzjoni abbażi ta’ ċittadinanza, nazzjonalità jew domiċilju u, fil-każ ta’ persuna ġuridika, mingħajr diskriminazzjoni dwar fejn hija reġistrata jew fejn ikun iċ-ċentru effettiv ta’ l-attivitajiet tagħha.

[…]”

13.

Skont l-Artikolu 6(1) tar-Regolament Nru 1367/2006, “[f]ir-rigward ta’ l-ewwel u t-tielet inċiżi ta’ l-Arikolu 4(2) tar-Regolament (KE) Nru 1049/2001, b’eċċezzjoni għal investigazzjonijiet, b’mod partikolari dawk dwar ksur possibli tal-liġi Komunitarja, għandu jitqies li jeżisti interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar fejn l-informazzjoni mitluba tkun konnessa ma’ emissjonijiet fl-ambjent. Fir-rigward ta’ l-eċċezzjonijiet l-oħra stabbiliti fl-Artikolu 4 tar-Regolament (KE) Nru 1049/2001, ir-raġunijiet għal rifjut għandu jiġi interpretat b’mod restrittiv, b’kont meħud ta’ l-interess pubbliku moqdi bil-kxif u jekk l-informazzjoni mitluba tkunx konnessa ma’ emissjonijiet fl-ambjent.”

14.

ClientEarth hija assoċjazzjoni Ingliża li għandha l-għan li tipproteġi l-ambjent. Fit-8 ta’ Settembru 2010, applikat mall-Kummissjoni sabiex tingħata aċċess għal ċerti dokumenti skont ir-Regolament Nru 1049/2001 u r-Regolament Nru 1367/2006. B’mod speċifiku, dawn kienu diversi dokumenti msemmija fil-“Management Plan 2010. DG Environment” tad-DĠ “Ambjent”, ippubblikat fis-sit tal-internet tiegħu.

15.

Il-Kummissjoni parzjalment ċaħdet l-applikazzjoni tad-29 ta’ Ottubru 2010, fejn sostniet li, ħlief f’wieħed mill-każijiet, iċ-ċaħda ta’ aċċess għad-dokumenti kienet koperta mill-eċċezzjonijiet stipulati fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) u fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001 (il-ħarsien tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ spezzjoni, ta’ invesitgazzjoni u ta’ verifiki, u l-ħarsien tal-proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet tal-istituzzjonijiet).

16.

L-appellanti, fl-10 ta’ Novembru 2010, talbet konferma taċ-ċaħda parzjali skont l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 1409/2001. Meta ma ngħatatx risposta mill-Kummissjoni, fil-21 ta’ Frar 2011, ippreżentat rikors quddiem il-Qorti Ġenerali kontra l-allegata ċaħda tat-talba tagħha. Fl-aħħar, fit-30 ta’ Mejju 2011 il-Kummissjoni espressament iddeċidiet fuq l-applikazzjoni konfermatorja, fejn tat aċċess lil ClientEarth għall-kontenut kollu ta’ 22 studju –bl-eċċezzjoni, f’xi każijiet, tal-ismijiet tal-awturi tagħhom– dwar il-konformità tal-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri mal-Liġi ambjentali tal-Unjoni mwettqa minn kumpannija privata f’isem il-Kummissjoni u riċevuti minnha fl-2009. Madankollu, hija ċaħdet l-aċċess għal parti mill-kontenut ta’ 41 studju ieħor.

17.

L-informazzjoni pprovduta b’konnessjoni ma’ dawn tal-aħħar kienet tinkludi, għal kull wieħed mill-istudji, il-paġna ta’ quddiem, il-werrej, il-lista tat-taqsiriet użati, anness li jinkludi l-leġiżlazzjoni eżaminata u diversi subdiviżjonijiet intitolati “Introduzzjoni”, “Viżjoni ġenerali tal-kuntest ġuridiku tal-Istat Membru” u “Qafas għat-traspożizzjoni”. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għas-subdiviżjonijiet intitolati “Sunt”, “Analiżi ġuridika tal-miżuri ta’ traspożizzjoni” u “Konklużjonijiet”, kif ukoll l-anness li jinkludi tabella ta’ konkordanzi bejn il-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kkonċernat u r-regolamenti tal-Unjoni rilevanti.

18.

Il-Kummissjoni qasmet l-istudji kontenzjużi f’żewġ kategoriji. L-ewwel waħda kienet tinkludi studju dwar it-traspożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li l-evalwazzjoni tiegħu kienet bdiet reċentement fil-komunikazzjoni mal-Istat Membru kkonċernat. It-tieni waħda kienet tinkludi l-40 studju li jifdal, li kienu taw lok għal djalogu iktar dettaljat mal-Istati Membri kkonċernati.

19.

Il-Kummissjoni bbażat iċ-ċaħda tal-aċċess fuq il-preżenza ta’ tliet eċċezzjonijiet:

20.

Finalment, il-Kummissjoni kkonkludiet li ma kienx jeżisti interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar tad-dokumenti kkontestati. Fl-opinjoni tagħha, l-interess pubbliku kien jiġi protett aħjar billi tiġi protetta l-klima ta’ fiduċja reċiproka bejn l-Istati Membri u bejnha, minn-naħa, kif ukoll is-setgħa diskrezzjonali tagħha li tadotta deċiżjonijiet amministrattivi fir-rigward ta’ eventwali ksur, min-naħa l-oħra. Barra minn hekk, il-Kummissjoni indikat li l-applikazzjoni konfermatorja ma kinitx tinkludi argumenti li jistgħu juru l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar.

21.

ClientEarth ippreżentat rikors għal annullament quddiem il-Qorti Ġenerali, ibbażat fuq total ta’ seba’ motivi: (1) Ksur tal-Artikolu 8(1) u (2) tar-Regolament Nru 1049/2001, għar-raġuni li l-Kummissjoni estendiet illegalment it-terminu sabiex tingħata risposta għall-applikazzjoni konfermatorja; (2) Ksur tal-Artikolu 4(1), (2) u (4) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, peress li din id-dispożizzjoni ma tipprevedix l-eċċezzjoni tal-aċċess għal dokumenti bbażata fuq il-ħarsien tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni li ma jkunux ta’ natura kriminali jew dixxiplinari; (3) Ksur tal-obbligu ta’ żvelar attiv tal-informazzjoni ambjentali stabbilit fl-Artikolu 5(3) sa (7) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus u fl-Artikolu 4(2)(b) tar-Regolament Nru 1367/2006; (4) Ksur tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, peress li l-Kummissjoni kisret il-limiti relatati mal-eċċezzjoni għad-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti stipulati fl-imsemmija dispożizzjoni; (5) Ksur tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, peress li r-riskju li l-iżvelar komplet tal-istudji kontenzjużi jippreġudika l-proċess deċiżjonali tal-Kummissjoni huwa ipotetiku u ma huwiex raġonevolment prevedibbli; (6) Ksur tal-aħħar parti tal-Artikolu 4(2), u tal-aħħar parti tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, minħabba l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-iżvelar; u (7) Ksur serju u ripetut mill-Kummissjoni tal-Artikolu 8(1) u (2) tar-Regolament Nru 1049/2001 u tal-Artikolu 4(1) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, li jitlob li l-Qorti Ġenerali tadotta miżuri dissważivi.

22.

Il-Qorti Ġenerali ċaħdet ir-rikors b’sentenza tat-13 ta’ Settembru 2013 ( 6 ).

23.

Il-Qorti Ġenerali ġabret il-motivi f’żewġ gruppi, fejn permezz ta’ dawk li jinsabu fl-ewwel grupp, tiġi kkontestata, bħala żbaljata, il-bażi tad-Deċiżjoni kkontestata, filwaqt li dawk inklużi fit-tieni grupp ma kellhomx bħala suġġett żbalji ta’ motivazzjoni. Dak li hu rilevanti hawnhekk huwa li l-Qorti Ġenerali kkonkludiet li l-appellanti ma kinitx uriet li l-Kummissjoni għamlet żball meta rrifjutat l-aċċess biex tipproteġi l-għanijiet tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni tagħha, li jeżentaha mill-ħtieġa li teżamina jekk kienx hemm żball fl-invokazzjoni wkoll tal-għan tal-ħarsien tal-proċessi deċiżjonali. Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali sabet li l-appellanti lanqas kienet stabbiliet l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri li jiġġustifika l-aċċess għad-dokumenti kkonċernati.

24.

L-appell ippreżentat minn ClientEarth huwa maqsum fi tliet aggravji: (A) Żball fl-interpretazzjoni tal-kunċetti ta’ “attivita ta’ investigazzjoni” u ta’ “riskju tal-protezzjoni tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni”, fis-sens tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001. (B) Żball ta’ liġi minħabba ksur tal-Artikolu 4(1) u (4) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus. (C) Interpretazzjoni żbaljata tal-kunċett ta’ “interess pubbliku superjuri” fis-sens tal-aħħar parti tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001.

25.

L-ewwel aggravju huwa maqsum f’żewġ partijiet. Fl-ewwel parti jiġu kkontestati r-raġunijiet li wasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkunsidra li l-istudji kontenzjużi jaqgħu fil-kuntest ta’ attività ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni. Skont ClientEarth, il-kunċett ta’ “attività ta’ investigazzjoni” jippreżupponi l-eżistenza ta’ deċiżjoni formali tal-Kummissjoni, li f’dan il-każ tkun il-ftuħ ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Fin-nuqqas ta’ tali deċiżjoni – li tista’ saħansitra titqies li ma ppreċedietx eżattament id-dokument inkwistjoni, dejjem sakemm dan ikun jikkostitwixxi att preparatorju tagħha –, id-dokumenti kkonċernati ma jiffurmawx parti minn fajl amministrattiv ta’ investigazzjoni kopert minn preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità.

26.

Il-Kummissjoni targumenta li kwalunkwe dokument li l-għan tiegħu huwa l-verifika mill-Kummissjoni tal-osservanza tad-dritt tal-Unjoni mill-Istati Membri huwa marbut ma’ investigazzjoni fis-sens tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001. Għal dan il-għan, huwa irrilevanti, fil-fehma tagħha, jekk l-ewwel evalwazzjoni ta’ konformità tad-dritt ta’ Stat Membru mad-dritt tal-Unjoni ssirx mid-dipartimenti tal-Kummissjoni stess jew minn parti terza fuq talba tal-Kummissjoni stess.

27.

Permezz tat-tieni parti, ClientEarth issostni li, anki jekk jitqies li l-istudji kontenzjużi jistgħu jitqiesu bħala inklużi f’attività ta’ investigazzjoni, il-Qorti Ġenerali żbaljat meta ddeċidiet li l-iżvelar tagħhom seta’ jaffettwa l-ħarsien tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni, filwaqt li rrikonoxxiet lill-Kummissjoni d-dritt li tapplika preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità. F’dan ir-rigward, jiġi enfasizzat il-fatt li dawn kienu dokumenti speċifiċi li l-iżvelar tagħhom ma kienx jaffettwa l-għan tal-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu sussegwenti.

28.

Il-Kummissjoni, min-naħa tagħha, issostni li s-sens tas-sentenza kkontestata huwa tajjeb, li fl-opinjoni tagħha hija konformi mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

29.

It-tieni aggravju huwa bbażat fuq ħames argumenti. L-ewwel nett, il-Qorti Ġenerali injorat l-obbligu li tinterpreta l-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus b’mod restrittiv. It-tieni nett, l-appellanti tikkritika lill-Qorti Ġenerali talli eżaminat l-applikabbiltà diretta tal-Artikolu 4 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, peress li dan ma kienx neċessarju biex tiġi mistħarrġa l-legalità tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 fid-dawl ta’ din il-Konvenzjoni. It-tielet nett, ClientEarth issostni li s-sentenza appellata injorat l-obbligu li tinterpreta l-Konvenzjoni ta’ Aarhus skont l-Artikoli 26 u 31 tal-Konvenzjoni ta’ Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati, u b’dan il-mod tat lill-Artikolu 4(4)(c) tagħha tifsira li la hija konsistenti mal-kliem u lanqas mar-ratio tiegħu. Ir-raba’ nett, il-Qorti Ġenerali żbaljat ukoll meta kkunsidrat li l-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus ma huwiex direttament applikabbli għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Fl-aħħar nett, l-appellanti ssostni li s-sentenza appellata hija żbaljata meta taċċetta eċċezzjoni għall-applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus fuq il-bażi tal-“ispeċifiċitajiet” tal-Unjoni.

30.

Il-Kummissjoni, bl-appoġġ tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tikkunsidra li l-Qorti Ġenerali ma wettqet ebda żball u osservat il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari fir-rigward tat-tliet kundizzjonijiet kumulattivi li għandhom ikunu preżenti biex il-qorti tal-Unjoni tkun tista’ teżamina l-kompatibbiltà ta’ att tal-Unjoni ma’ ftehim internazzjonali. Għall-Kummissjoni, il-Konvenzjoni ta’ Aarhus ġiet inkorporata fid-dritt tal-Unjoni permezz tar-Regolament Nru 1367/2006, li fid-dawl tiegħu għandha tiġi vverifikata l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata. Barra minn hekk, it-tliet istituzzjonijiet jindikaw li l-eċċezzjonijiet ipprovduti fil-Konvenzjoni huma fformulati f’termini li jippermettu li l-Unjoni tinkorporahom fl-ordinament ġuridiku tagħha filwaqt li tipproteġi l-interessi leġittimi kollha rrikonoxxuti abbażi tal-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1049/2001.

31.

ClientEarth tikkontesta l-evalwazzjoni tal-Qorti Ġenerali fis-sens li l-“interess pubbliku superjuri”, fis-sens tal-aħħar parti tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, li jista’ jiġġustifika l-iżvelar ta’ dokument li jippreġudika l-interessi legali protetti minn eċċezzjoni għandu jkun differenti mill-prinċipji li fuqhom huwa bbażat dan ir-Regolament, jiġifieri, id-dritt ta’ aċċess għall-informazzjoni u t-trasparenza, u għandu jieħu l-preċedenza fuq il-ħtieġa ta’ protezzjoni tad-dokumenti kontenzjużi. ClientEarth issostni li, billi kkritikata li kienet illimitat ruħha li tinvoka biss kunsiderazzjonijiet ġeneriċi, mingħajr ma wriet li l-prinċipju ta’ trasparenza għandu jieħu l-preċedenza fuq ir-raġunijiet li jiġġustifikaw iċ-ċaħda ta’ żvelar, il-Qorti Ġenerali qalbet l-oneru tal-prova li, skont il-ġurisprudenza, f’dan il-każ kien tal-Kummissjoni.

32.

Il-Kummissjoni ssostni li, peress li hija awtorizzata permezz ta’ preżunzjoni ġenerali li tiċħad l-aċċess għad-dokumenti kontenzjużi, kienet ClientEarth li kellha turi l-eżistenza ta’ interess pubbliku superjuri li jista’ jiġġustifika l-pubblikazzjoni tagħhom, li ma kienx il-każ.

33.

Permezz tal-ewwel parti tal-ewwel aggravju tagħha ClientEarth issostni li l-kunċett ta’ “attività ta’ investigazzjoni” fis-sens tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 jippreżupponi l-eżistenza ta’ deċiżjoni formali biex jinbdew proċeduri min-naħa tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni targumenta, għall-kuntrarju, li kwalunkwe dokument li l-għan tiegħu huwa l-verifika mill-Kummissjoni tal-osservanza tad-dritt tal-Unjoni mill-Istati Membri huwa marbut ma’ “investigazzjoni” fis-sens tad-dispożizzjoni msemmija.

34.

Il-qalba tal-problema tinsab, għalhekk, fid-determinazzjoni ta’ jekk il-kunċett ta’ “attivitajiet ta’ investigazzjoni”, fis-sens tar-Regolament Nru 1049/2001, jinvolvix l-eżistenza ta’ deċiżjoni formali biex jinbdew proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jew jekk huwiex biżżejjed li jkunu dokumenti li jistgħu jwasslu lill-Kummissjoni tiddeċiedi li tibdihom.

35.

Insostenn tal-argument tagħha li d-dritt tal-Unjoni ma jippermettix li jinbdew proċeduri ta’ investigazzjoni mingħajr ma jkun hemm deċiżjoni espliċita tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward, ClientEarth issemmi l-kawża tal-14 ta’ Novembru 2013, Liga para a Protecção da Natureza (LPN) vs Il-Kummissjoni ( 7 ). Madankollu, u fl-opinjoni tiegħi, la dik is-sentenza u lanqas il-ġurisprudenza ċċitata fiha ma jistgħu jwasslu għall-konklużjoni sostnuta mill-appellanti, preċiżament għax f’dak il-każ id-dokumenti kontenzjużi kienu jiffurmaw parti minn fajl amministrattiv ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu diġà fis-seħħ. Fil-verità, din il-kawża hija l-ewwel waħda fejn qed jiġi mistoqsi jekk l-“attivitajiet ta’ investigazzjoni” jistgħux jibdew qabel il-ftuħ formali ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, b’tali mod li ma jistax ikun hemm assistenza immedjata minn sentenzi preċedenti f’dan ir-rigward.

36.

Dan iċċarat, għandi nibda billi nenfasizza li ċ-ċirkustanzi tal-istudji kontenzjużi ma humiex l-istess bħal dawk li jirreferu, speċifikament, għall-eżistenza ta’ proċedura speċifika għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Fil-fatt, u kif iddikjarat fis-sentenza appellata ( 8 ), wieħed mill-istudji kontenzjużi kien jirreferi għal Stat Membru li fir-rigward tiegħu l-Kummissjoni ma kinitx għadha ffurmat opinjoni dwar il-korrettezza tat-traspożizzjoni tad-direttiva kkonċernata. Fir-rigward tal-istudji l-oħra, “f’ċerti każijiet” kienu wasslu għall-bidu ta’ proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra l-Istati Membri kkonċernati, filwaqt li “f’każijiet oħra” kienet għadha ma ddeċidietx jekk kellhiex tinbeda din il-proċedura.

37.

Il-Qorti Ġenerali injorat dik id-differenza, u inkludiet fil-kunċett ta’ “attività ta’ investigazzjoni” kemm l-istudji dwar każijiet fejn sussegwentement inbdew proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, kif ukoll dawk li fir-rigward tagħhom kienet għadha ma ġietx adottata d-deċiżjoni li jinbdew dawn il-proċeduri. Għall-Qorti Ġenerali, l-element determinanti, apparti din id-differenza, kien “li l-istudji kontenzjużi ma sarux għal finijiet informattivi jew akkademiċi, iżda inkwantu strumenti bl-għan speċifiku li jinstab nuqqas konkret tad-dritt tal-Unjoni” ( 9 ), u minn dan tiddeduċi “li l-istudji kontenzjużi jagħmlu parti mill-kuntest ta’ attività ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni, fis-sens tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001” ( 10 ).

38.

Dan it-trattament mhux differenzjat tal-istudji li wasslu għal proċedura, minn-naħa, u ta’ dawk li ma wasslux għal dan ir-riżultat, min-naħa l-oħra, huwa bbażat fuq ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sens li “il-Kummissjoni tista’ validament tapplika l-eċċezzjoni msemmija fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, sabiex tirrifjuta l-aċċess għal dokumenti relatati ma’ investigazzjonijiet dwar eventwali ksur tad-dritt tal-Unjoni li jista’ jwassal għall-bidu ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jew li effettivament wassal għall-bidu ta’ tali proċedura” ( 11 ), peress li “[f’] dawn il-każijiet, ir-rifjut ta’ aċċess ġie kkunsidrat bħala ġustifikat minħabba l-fatt li l-Istati Membri kkonċernati għandhom id-dritt jistennew li l-Kummissjoni tosserva l-kunfidenzjalità f’dak li jirrigwarda dawn l-investigazzjonijiet, anki wara li jkun għadda ċertu ammont ta’ żmien wara l-għeluq tagħhom (ara s-sentenza API vs Il-Kummissjoni ( 12 ), […]punt 120, u l-ġurisprudenza ċċitata).” ( 13 )

39.

Il-Qorti Ġenerali iktar ’il quddiem argumentat li “l-istudji kontenzjużi huma dokumenti ffokalizzati u ddedikati għall-eżami tat-traspożizzjoni minn Stat Membru speċifiku ta’ direttiva speċifika, u intiżi li jagħmlu parti minn fajl tal-Kummissjoni rigward din it-traspożizzjoni. Meta l-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tkun diġà nbdiet, ma jistax jitqies li dawn l-istudji ma jagħmlux parti mill-fajl relatat mal-proċedura inkwistjoni, għaliex huwa, b’mod partikolari, abbażi ta’ dawn l-istudji li l-Kummissjoni ddeċidiet li tibda l-imsemmija proċedura. Fir-rigward tal-istudji li fir-rigward tagħhom il-Kummissjoni għadha ma tatx bidu għall-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, huwa wkoll meħtieġ li tinżamm il-kunfidenzjalità tagħhom, għaliex l-informazzjoni li taqa’ taħt il-qasam pubbliku ma tistax titneħħa minnu mal-bidu tal-proċedura, kif sostnut ġustament mill-Kummissjoni” ( 14 ).

40.

Għall-Qorti Ġenerali, madankollu, ma huwiex neċessarju, li fir-rigward “tal-istudji li fir-rigward tagħhom il-Kummissjoni għadha ma tatx bidu għall-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu”, tali proċedura tasal biex finalment tinbeda, u għalhekk temmen li “l-eċċezzjoni bbażata fuq il-ħarsien tal-għanijiet tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni ma tapplikax biss għal dokumenti relatati ma’ proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li nbdew, iżda, ukoll, mad-dokumenti li jirrigwardaw investigazzjonijiet li jistgħu eventwalment iwasslu għal tali proċedura” ( 15 ). Għalhekk, jista’ jkun il-każ li ma tinbeda ebda proċedura u, minkejja dan, xorta tapplika din l-eċċezzjoni.

41.

Fl-opinjoni tiegħi, bħala prinċipju, l-istudji li diġà wasslu għall-ftuħ ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu meta ssir applikazzjoni ta’ aċċess għalihom jista’ jistħoqqilhom l-istess trattament, u dawk li jiġu ftit jew wisq immedjatament qabel il-bidu ta’ proċedura ta’ dan it-tip meta jintalab l-aċċess għall-istudji inkwistjoni. Madankollu, fil-fehma tiegħi, dawn il-każijiet ma għandhomx jinkludu l-istudji li la mmotivaw il-bidu ta’ proċedura u lanqas ma jikkostitwixxu element preparatorju għall-bidu effettiv tagħha.

42.

Għandu jiġi deċiż li l-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ma jistgħux jinbdew fil-vakwu, iżda għandhom neċessarjament ikunu ppreċeduti minn dubju bbażat minimament fuq il-legalità tal-aġir tal-Istat Membru kkonċernat, li jeħtieġ xi livell ta’ informazzjoni mill-Kummissjoni. Dan jixhed favur interpretazzjoni wiesgħa tat-terminu “attività ta’ investigazzjoni”, li tinkludi fiha attivitajiet qabel il-bidu formali tal-proċedura. Fil-fatt, kif allegat il-Kummissjoni fir-risposta bil-miktub tagħha għall-appell ( 16 ), fil-prattika l-proċeduri kollha huma ppreċeduti minn attività minima ta’ investigazzjoni u, b’mod ftit jew wisq espliċitu, il-Qorti tal-Ġustizzja naturalment taċċetta din il-prattika ( 17 ).

43.

Madankollu, din l-attività minima ta’ investigazzjoni minn qabel għandha tkun tirrigwarda, fi kwalunkwe każ, l-eventwali bidu ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Nixtieq ngħid li, bil-kontra tall-opinjoni espressa mill-Kummissjoni matul is-seduta pubblika bi tweġiba għal waħda mill-mistoqsijiet tiegħi, l- “attività ta’ investigazzjoni” fis-sens tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 ma tistax tiġi mfixkla ma’ “attività ta’ superviżjoni” li, b’mod ġenerali, l-Artikolu 17(1) TUE jattribwixxi lill-Kummissjoni fir-rigward tal-“applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.” Fil-fatt, hemm differenza ċara fil-livell bejn l-attività ta’ investigazzjoni msemmija f’din id-dispożizzjoni tar-Regolament Nru 1049/2001 u l-attività ta’ informazzjoni meħtieġa biex il-Kummissjoni tkun tista’ twettaq il-kompitu tagħha bħala gwardjan tat-Trattati.

44.

Is-superviżjoni tal-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-promozzjoni tal-interessi ġenerali tal-Unjoni jew is-sorveljanza tal-implementazzjoni tat-Trattati, kif ukoll il-funzjonijiet l-oħra mogħtija lill-Kummissjoni fl-Artikolu 17(1) TUE, jikkostitwixxu attivitajiet ta’ prinċipju li jikkonkretizzaw ruħhom f’setgħat ġuridiċi speċifiċi biss fil-kuntest tas-setgħat uniċi mogħtija lill-Kummissjoni fit-Trattati kollha. Għalhekk, l-awtorizzazzjoni mogħtija lilha li tiżgura l-implementazzjoni korretta tad-dritt primarju u biex tissorvelja l-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma jippermettilhiex tadotta miżuri jew dispożizzjonijiet li l-Kummissjoni tqis xieraq biex jintlaħaq dan l-għan, iżda, fi kwalunkwe każ, tista’ tadotta biss dawk ipprovduti fil-proċeduri speċifiċi ta’ attivitajiet stabbiliti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni.

45.

Il-kondiviżjoni tal-approċċ tal-Kummissjoni tkun tfisser li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ aċċess għall-informazzjoni tiġi estiża b’mod eżorbitanti, eċċezzjoni li, bħall-eċċezzjonijiet kollha għall-eżerċizzju ta’ dritt, għandha tiġi interpretati b’mod restrittiv ( 18 ). Għalhekk, fl-aħħar mill-aħħar, dan ikun ekwivalenti għal li jiġi aċċettat li l-Kummissjoni tista’, fil-prattika, tiċħad l-aċċess għal kwalunkwe informazzjoni li taqa’ taħt is-setgħa tagħha fuq il-bażi tal-argument li din ġiet irċevuta fit-twettiq tad-dmirijiet tagħha bħala gwardjana tat-Trattati, jiġifieri, fl-eżerċizzju ta’ kwalunkwe waħda mis-setgħat tagħha u mhux biss, kif jidher iktar korrett, fit-twettiq ta’ dawk is-setgħat ta’ kontroll stipulati permezz ta’ proċeduri speċifiċi, bħall-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jew dawk stabbiliti fil-qasam tal-kompetizzjoni.

46.

Fl-opinjoni tiegħi, għalhekk, il-Qorti Ġenerali ħolqot kategorija ġenerika, jiġifieri “attivitajiet ta’ investigazzjoni qabel kwalunkwe proċedura”, li tinkludi b’mod indiskriminat kull attività ta’ informazzjoni mwettqa mill-Kummissjoni. Fl-opinjoni tiegħi, dan ma huwiex konsistenti mat-tifsira stretta tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, fejn ir-riferiment għall-“iskop ta’ ispezzjonijiet, investigazzjoni u verifiki” għandu dimensjoni konkreta u speċifika, relatata mal-proċeduri speċifiċi previsti fit-Trattati, u mhux dimensjoni li tant hija ġenerali u astratta li tista’ tirreferi għal kwalunkwe attività li l-Kummissjoni hija obbligata twettaq biex tiżgura l-implementazzjoni korretta tad-dritt tat-Trattati u tissorvelja l-implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.

47.

F’kuntest regolatorju li huwa sa ċertu punt relatat mal-każ inkwistjoni hawnhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja adottat kriterju li jista’ jkun utli biex jiġi ddeterminat sa liema punt attività ta’ investigazzjoni qabel il-bidu ta’ proċedura tista’ titqies bħala integrata jew inkorporata iktar tard f’din il-proċedura. Fil-fatt, fil-kawża Mecklenburg ( 19 ) ġie mistoqsi jekk il-kunċett ta’ “investigazzjoni preliminari” li jinsab fit-tielet inċiż tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 90/313/KEE dwar l-aċċess ħieles għall-informazzjoni dwar l-ambjent ( 20 ), – li jgħid li l-Istati Membri jistgħu jadottaw dispożizzjonijiet li jippermettu li tiġi miċħuda informazzjoni li taffettwa “materji li jkunu, jew li kienu, sub judice, jew taħt inkjesta (inklużi inkjesti dixxiplinarji), jew li jkunu s-suġġett ta’ proċeduri ta’ investigazzjoni preliminari”– għandux jiġi interpretat fis-sens li jinkludi proċedura amministrattiva limitata li tipprepara miżura amministrattiva.

48.

Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk ikkonkludiet li “l-kunċett ta’ ‘investigazzjoni preliminari’[...] għandu jiġi interpretat fis-sens li japplika għal proċedura amministrattiva [...] li hija limitata għall-preparazzjoni ta’ miżura amministrattiva, biss meta din tkun tippreċedi immedjatament proċedura ġudizzjarja jew kważi-ġudizzjarja u tirriżulta mill-ħtieġa li jinkisbu provi jew jinbdew proċeduri qabel tinbeda l-fażi proċedurali vera u proprja” ( 21 ).

49.

F’dan is-sens, nemmen li, fil-każ tagħna hawnhekk, jistgħu jkunu koperti mill-eċċezzjoni prevista fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 l-istudji li, meta saret l-applikazzjoni għal aċċess għalihom, kienu inkorporati fi proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu diġà fis-seħħ u, barra minn hekk, l-istudji l-oħra li, għalkemm ma jirrigwardawx sitwazzjoni li fir-rigward tagħha kienet inbdiet proċedura, kellhom jiġu inkorporati fi proċedura li kienet se tinbeda dalwaqt.

50.

Finalment, nemmen, li ClientEarth għandha raġun meta tiddenunzja l-ksur tat-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001 peress li ġew inklużi indebitament fil-kunċett ta’ “attività ta’ investigazzjoni” dawk l-istudji li ma kinux segwiti immedjatament minn proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.

51.

Konsegwentement, l-appell fuq dan il-punt għandu jiġi milqugħ.

52.

L-ilqugħ tal-ewwel parti jinvolvi l-ħtieġa li jiġi stabbilit liema eżattament huma l-istudji li, minħabba l-konnessjoni tagħhom ma’ proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li diġà nbdew jew li kienu waslu biex jinbdew meta saret l-applikazzjoni għal aċċess, għandhom jiġu kkunsidrati bħala inkorporati fi proċedura ta’ dan it-tip. Din il-ħtieġa għandha twassal, kif spjegat fil-punt 76 ta’ dawn il-konklużjonijiet, sabiex il-kawża tintbagħat lura quddiem il-Qorti Ġenerali.

53.

Madankollu, ladarba l-Qorti Ġenerali tindika liema huma l-istudji li huma marbutin ma’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu li nbdiet jew li waslet biex tinbeda, għandu jiġi eżaminat jekk l-iżvelar tagħhom jistax jiġi miċħud abbażi tal-preżunzjoni ġenerali li tali rifjut huwa meħtieġ għall-ħarsien tal-għan tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni, jiġifieri, b’applikazzjoni tal-eċċezzjoni prevista fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001.

54.

Fit-tieni parti ta’ dan l-ewwel aggravju l-appellanti tikkontesta li fil-każ inkwistjoni tista’ tapplika l-preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità invokata mill-Kummissjoni sabiex tiċħad l-aċċess għad-dokumenti mitluba.

55.

Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat il-possibbiltà li l-istituzzjoni li quddiema titressaq applikazzjoni għall-aċċess tista’ tinvoka preżunzjoni ġenerali ta’ kunfidenzjalità fir-rigward ta’ kategorija partikolari ta’ dokumenti meta l-applikazzjonijiet ta’ aċċess għalihom jistgħu jkunu suġġetti għal kunsiderazzjonijiet ġenerali simili. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat preżunzjoni ġenerali ta’ dan it-tip fir-rigward ta’ dokumenti relatati ma’ proċeduri ta’ investigazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat ( 22 ), ma’ proċeduri ta’ investigazzjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni ( 23 ), ma’ proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ( 24 ) u, finalment, ma’ proċeduri ġudizzjarji ( 25 ).

56.

Fil-każ inkwistjoni, madankollu, huwa dubjuż jekk l-istudji kontenzjużi jistgħux jikkompromettu, b’mod sħiħ u mingħajr distinzjoni, l-għan tal-ħarsien tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni fit-termini li din sostniet fil-proċedura.

57.

Għandu jiġi nnotat li, f’kull każ, dawn huma, effettivament, studji li saru minn konsulent privat, fuq talba tal-Kummissjoni, dwar il-livell ta’ twettiq minn diversi Stati Membri tal-obbligu ta’ traspożizzjoni ta’ ċerti direttivi ( 26 ). Skont kif iddikjarat fis-sentenza kkontestata, dawn “[…]l-istudji ġew ordnati mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-obbligu li hija għandha, skont l-Artikolu 17 TUE, li tissorvelja, taħt l-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni” ( 27 ). F’dawn iċ-ċirkustanzi, fid-dawl tal-iskop tagħhom (eżami tat-traspożizzjoni ta’ ċerti direttivi) kif ukoll fid-dawl tal-awtur tagħhom (konsulent estern), jidher li ma hemmx dubju li l-istudji kontenzjużi ma jista’ jkun fihom, fl-ebda sens, informazzjoni “sensittiva” u kompromettenti għall-Kummissjoni.

58.

Nemmen li f’dawn l-istudji jista’ jkun li ma kienx hemm biss informazzjoni aċċessibbli għal kwalunkwe persuna, peress li, kif diġà spjegat il-Kummissjoni matul is-seduta pubblika, l-awturi tagħhom setgħu jinvokaw l-isem tal-Kummissjoni għall-aċċess għall-informazzjoni neċessarja għat-tħejjija tal-istudji inkwistjoni, li x’aktarx ippermetta li jiksbu aċċess għal sorsi li għalihom normalment ma jingħatax aċċess lill-individwi. Nemmen ukoll, li l-awturi aġixxew f’isem il-Kummissjoni fit-tiftix tal-informazzjoni li abbażi tagħha elaboraw l-istudji. Madankollu, anki fid-dawl ta’ dan, dak li huwa rilevanti għalina hawnhekk huwa li dawn l-istudji, inklużi l-evalwazzjonijiet li jinsabu fihom dwar il-livell ta’ twettiq mill-Istati Membri u l-konklużjonijiet li fuqhom eventwalment tista’ tkun ibbażata proposta konkreta għall-bidu ta’ proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, kienu fi kwalunkwe każ studji imputabbli lill-awturi tagħhom, u f’ebda każ ma kienu imputabbli lill-Kummissjoni bħala tali.

59.

Sa fejn dan huwa l-każ, nemmen li ma jistax jiġi aċċettat l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-iżvelar tal-istudji seta’ jippreġudika l-klima ta’ fiduċja reċiproka bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, peress li l-kontenut tagħhom ma kienx espressjoni tal-opinjoni tagħha, u hija dejjem setgħet tinvoka li l-istudji inkwistjoni ma kinux jirriflettu l-opinjoni tagħha dwar il-konformità tal-leġiżlazzjoni nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni, u tenfasizza n-natura sempliċement informattiva u strumentali tagħhom biex jippermettula, b’mod speċifiku, tifforma l-opinjoni tagħha stess.

60.

F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li, għalkemm, kif diġà esponejt, l-awturi tal-istudji setgħu jiġbru l-informazzjoni użata billi jinvokaw isem il-Kummissjoni, finalment din l-informazzjoni kienet dejjem tirrigwarda l-livell ta’ twettiq mill-Istati Membri tal-obbligu tagħhom li jittrasponu ċerti direttivi fl-qasam ambjentali, jiġifieri, kienet tirrigwarda kwistjoni li fuq skala kbira, u per definizzjoni, għandha tkun ta’ dominju pubbliku u, bħala tali, aċċessibbli għal kwalunkwe persuna. Il-fatt li fil-kuntest ta’ Unjoni, jiġifieri ta’ 27 Stat, l-eżami tal-leġiżlazzjonijiet kollha involuti tinvolvi diffikultà teknika li ma tistax tiġi injorata, anki jekk biss minħabba raġunijiet lingwistiċi, huwa kwistjoni differenti, u dan jispjega l-interess li dawn l-istudji setgħu joħolqu fi ħdan l-appellanti inkwantu organizzazzjoni ddedikata għall-ħarsien tal-ambjent u, b’konsegwenza ta’ dan, jispjega l-preċedenza li, f’dan il-kuntest, għandha tingħata lill-prinċipju ta’ trasparenza u miegħu, lid-dritt ta’ aċċess għall-informazzjoni u għad-dokumenti, rikonoxxut mill-Artikolu 42 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni.

61.

Fi kwalunkwe każ, peress li l-istudji li kienu jinteressaw lill-appellanti kienu strettament dawk elaborati mill-konsulent estern, mingħajr ebda żidiet jew evalwazzjonijiet min-naħa tal-Kummissjoni, dawn ma humiex effettivament imputabbli lill-Kummissjoni, iżda lil parti terza, b’tali mod li, skont l-Artikolu 4(4) tar-Regolament Nru 1049/2001, “[f]ir-rigward ta’ dokumenti ta’ partijiet terzi, l-istituzzjoni għandha tikkonsulta mal-parti terza bl-iskop li tagħmel stima dwar jekk tapplika eċċezzjoni fil-paragrafu 1 jew 2, jekk ikun ċar li d-dokument għandu jew m’għandux jiġi żvelat.”

62.

Nemmen, għalhekk, li anki din it-tieni parti tal-ewwel aggravju għandha tiġi milqugħa. Fi kwalunkwe każ, hija l-Qorti Ġenerali li għandha teżamina jekk f’kull wieħed mill-istudji li tqis li huma inkorporati fi proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu hemmx informazzjoni, opinjonijiet jew evalwazzjonijiet li jistgħu b’xi mod jikkompromettu lill-Kummissjoni sal-punt li jippreġudikaw l-għan tal-ħarsien tal-attività ta’ investigazzjoni tagħha, u ma tistax, għaldaqstant, tinvoka l-preżunzjoni ġenerali li teżisti l-possibbiltà ta’ tali preġudizzju.

63.

L-ilqugħ tal-ewwel aggravju ma għandux jipprekludi, bħala prinċipju, l-eżami tat-tieni aggravju, fejn l-appellanti ssostni li l-konsegwenza obbligatorja tal-applikazzjoni, għal dan il-każ, tal-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus tkun il-ħtieġa li l-kunċett ta’ “attivitajiet ta’ investigazzjoni” jiġi limitat għall-oqsma kriminali jew dixxiplinari.

64.

It-tieni aggravju għalhekk għandu jwassal għal analiżi tad-differenza bejn it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, li jagħmel riferiment b’mod ġeneriku għal “attivitajiet ta’ investigazzjoni” u l-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, li tippermetti ċ-ċaħda ta’ informazzjoni li jista’ jkollha effett negattiv fuq “l-abbiltà ta’ awtorità pubblika li tmexxi investigazzjoni ta’ natura kriminali jew dixxiplinari.”

65.

Il-kwistjoni hija, finalment, jekk id-dispożizzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus għandhiex, jekk ikun il-każ, tieħu l-preċedenza fuq dik tar-Regolament Nru 1049/2001.

66.

Fid-dawl ta’ din l-espożizzjoni tat-tieni aggravju, ir-risposta għal din il-kwistjoni ma tistax tkun differenti minn dik mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza reċenti tagħha tat-13 ta’ Jannar 2015 ( 28 ), li fiha, għalkemm fir-rigward ta’ dispożizzjoni oħra tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus (Artikolu 9(3), li jirrigwarda l-aċċess għal proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji), l-Awla Manja kkonfermat il-ġurisprudenza tradizzjonali fil-qasam tal-invokabbiltà tar-regoli internazzjonali bħala parametru ta’ validità tad-dritt idderivat mill-Unjoni.

67.

L-istess raġunijiet li wasslu lill-Awla Manja teskludi l-invokabbiltà tal-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, iwasslu sabiex tiġi eskluża anki l-invokabbiltà tal-Artikolu 4(4)(c) ta’ din il-konvenzjoni, peress li anki din id-dispożizzjoni ma tissodisfax il-kundizzjonijiet indikati fil-punt 54 tal-imsemmija sentenza, li huma n-natura inkundizzjonali u preċiża biżżejjed tal-kontenut tagħha.

68.

Fil-fatt, mill-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus ma jirriżulta ebda obbligu inkundizzjonali u preċiż biżżejjed li jista’ jaffettwa direttament is-sitwazzjoni ġuridika tal-individwi. Skont din id-dispożizzjoni, “[A]pplikazzjoni għal tagħrif ambjentali tista’ tiġi miċħuda jekk l-iżvelar ta’ dan it-tagħrif jaffettwa b’mod negattiv; […] (c) il-kors tal-ġustizzja, il-possibbiltà li kull persuna tirċievi proċess ġudizzjarju ġust jew l-abbiltà ta’ awtorità pubblika li tmexxi investigazzjoni ta’ natura kriminali jew dixxiplinari” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Ir-riferiment għall-“abbiltà [...] li tmexxi investigazzjoni ta’ natura [...] dixxiplinari” [traduzzjoni mhux uffiċjali] hija ġenerali u vaga biżżejjed biex fiha tkun tista’ tiġi inkluża kwalunkwe attività ta’ kontroll mill-awtoritajiet pubbliċi fuq il-korrettezza ġuridika tal-kondotta tal-individwi marbutin mir-regoli li l-osservanza tagħhom għandha tiġi ggarantita mill-imsemmija awtoritajiet.

69.

F’dan ir-rigward, jista’ jintqal li l-verifika ta’ jekk l-Istati Membri jwettqux l-obbligu tagħhom ta’ traspożizzjoni ta’ ċerti direttivi u, fejn xieraq, il-bidu ta’ proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jiffurmaw, b’mod naturali, parti mill-“abbiltà” tal-Kummissjoni “li tmexxi investigazzjoni” li, f’dan is-sens, tista’ tiġi deskritta, lato sensu,, “dixxiplinari”, peress li abbażi ta’ din l-abbiltà l-Kummissjoni hija f’pożizzjoni li tiżgura l-osservanza tad-dritt tal-Unjoni billi teżerċita s-setgħat dixxiplinari mogħtija lilha għal dan il-għan mit-Trattati. Huwa biss jekk mill-Artikolu 4(4)(c) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, jirriżulta b’mod ċar li r-riferiment għall-“abbiltà ta’ awtorità pubblika li tmexxi investigazzjoni ta’ natura kriminali jew dixxiplinari” jirrigwarda proċeduri relatati ma’ persuni, li għandu jiġi konkluż li f’dawn ma jistgħux jiġu inklużi l-proċeduri li jikkonċernaw l-aġir tal-Istati Membri. Peress li l-Unjoni Ewropea hija Unjoni ta’ Stati, huwa fin-natura stess u unika tagħha li l-proċeduri ta’ kontroll tal-korrettezza ġuridika tal-atturi prinċipali tagħha, l-Istati Membri, għandhom jiġu interpretati, skont it-termini tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, bħal proċeduri, f’dan is-sens, “dixxiplinari”. Konsegwentement, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(4)(c) tal-imsemmija konvenzjoni proposta minn ClientEarth tkun teħtieġ azzjoni konkreta li mingħajrha ma jkunx possibbli li din id-dispożizzjoni taffettwa direttament is-sitwazzjoni ġuridika partikolari tagħha.

70.

Permezz tal-aħħar aggravju, li jidher b’mod ċar li huwa sussidjarju għal dawk ta’ qablu, ClientEarth tqajjem il-kwistjoni tan-natura tal-interess pubbliku li tista’ tiġġustifika, finalment, l-iżvelar ta’ dokument, anki jekk jista’ jippreġudika interessi ġuridiċi protetti minn waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fir-Regolament Nru 1049/2001. Fl-opinjoni tagħha, dan l-interess ġuridiku superjuri ma għandux ikun differenti mill-prinċipji servuti mill-prinċipju ta’ trasparenza, b’tali mod li, billi ma kinitx ta’ din l-opinjoni, il-Qorti Ġenerali qalbet kontriha l-oneru tal-prova.

71.

Fil-punt 107 tas-sentenza kkontestata huwa ddikjarat li “mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-interess pubbliku superjuri, imsemmi fl-aħħar parti tal-Artikolu 4(2), u fl-aħħar parti tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament Nru 1049/2001, li jista’ jiġġustifika l-iżvelar ta’ dokument li jippreġudika jew jippreġudika serjament l-interessi legali protetti permezz tal-eċċezzjonijiet imsemmija minn dawn id-dispożizzjonijiet, għandu, bħala regola ġenerali, ikun distint mill-prinċipji msemmija hawn fuq li huma l-bażi tal-imsemmi regolament (sentenza API vs Il-Kummissjoni, punt 52 iktar ’il fuq, punt 97)”.

72.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat b’mod ċar li “l-interess pubbliku superjuri li jista’ jiġġustifika l-iżvelar ta’ dokument ma għandux neċessarjament ikun distint mill-prinċipji li fuqhom huwa bbażat ir-Regolament Nru 1049/2001” ( 29 ). Madankollu, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja stess ma taċċettax li kunsiderazzjonijiet ġenerali huma biżżejjed biex jiġi stabbilit li l-prinċipju ta’ trasparenza għandu “rilevanza partikolari li setgħet tipprevalixxi fuq ir-raġunijiet tar-rifjut ta’ żvelar tad-dokumenti inkwistjoni” ( 30 ). Għalhekk, ma jistax jiġi sostnut, kif tagħmel l-appellanti, li s-sempliċi invokazzjoni tal-prinċipju ta’ trasparenza hija biżżejjed biex tiġġustifika l-iżvelar ta’ dokument li jista’ jikkawża dannu lill-interessi ġuridiċi mħarsa mill-eċċezzjonijiet inkwistjoni.

73.

Fi kwalunkwe każ, l-ilqugħ tal-ewwel aggravju u l-fatt li l-kawża tintbagħat lura quddiem il-Qorti Ġenerali għandhom jippermettu li, fil-każ tal-istudji speċifiċi li jistgħu jkunu koperti mill-eċċezzjoni pprovduta fit-tielet inċiż tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament Nru 1049/2001, għandu jiġi vverifikat jekk ClientEarth ressqitx biżżejjed raġunijiet biex turi li l-interess pubbliku superjuri sottostanti għall-prinċipju ta’ trasparenza għandux jieħu l-preċedenza fuq l-għan tal-ħarsien tal-attivitajiet ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni.

74.

Skont l-Artikolu 61 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja “[j]ekk l-appell ikun fondat sewwa, il-Qorti tal-Ġustizzja tannulla d-deċiżjoni tal-Qorti Ġenerali” u tista’ “hija stess tiddeċiedi definittivament il-kawża, meta din tkun fi stat li tiġi deċiża.”

75.

Fl-opinjoni tiegħi, jekk il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tilqa’, kif qed nipproponi, l-ewwel parti tal-ewwel aggravju ma tkunx f’pożizzjoni li tiddeċiedi dwar il-mertu, u għalhekk ikun meħtieġ li tibgħat il-kawża lura quddiem il-Qorti Ġenerali.

76.

Fil-fatt, sabiex jiġi ddefinit preċiżament liema huma, minn-naħa, l-istudji li fir-rigward tagħhom mhux ser tinbeda proċedura u, min-naħa l-oħra, dawk relatati ma’ każijiet fejn għadu madankollu possibbli li immedjatament tinbeda proċedura, huwa meħtieġ li jiġi stabbilit, każ b’każ, jekk il-bidu tal-proċedura kienx raġonevolment plawżibbli meta saret l-applikazzjoni għall-aċċess għalihom, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-effett taż-żmien li ddekorra minn meta kienu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni u ċ-ċirkustanzi li setgħu jiġġustifikaw il-fatt li l-Kummissjoni ma kinitx għadha ddeċidiet li tibda proċedura. Dan jimplika li l-kawża għandha tintbagħat lura quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex hija tiddeċiedi din il-kwistjoni.

77.

Barra minn hekk, anki fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tilqa’ it-tieni parti tal-ewwel aggravju ikun meħtieġ li l-kawża tintbagħat lura quddiem il-Qorti Ġenerali sabiex, mingħajr ma tuża l-preżunzjoni ġenerali li teżisti l-possibbiltà ta’ preġudizzju għall-għan tal-attività ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni, teżamina jekk f’kull wieħed mill-istudji li l-Qorti Ġenerali tqis bħala inkorporati fi proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, humiex inkorporati informazzjoni, opinjonijiet jew evalwazzjonijiet li jistgħu b’xi mod jikkompromettu lill-Kummissjoni sal-punt li jippreġudikaw l-imsemmi għan.

78.

Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura, applikabbli għall-appell skont l-Artikolu 184(1) tal-istess Regoli, nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-Kummissjoni tiġi kkundannata għall-ispejjeż.

79.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet esposti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha: