SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY Ósme sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania obejmujące okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. /* COM/2012/0251 final */
SPRAWOZDANIE
KOMISJI DLA RADY Ósme
sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004
z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania obejmujące
okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. WPROWADZENIE Rozporządzenie Rady (WE) nr 866/2004 w
sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu
Przystąpienia[1]
(zwane dalej rozporządzeniem w sprawie zielonej linii) weszło w
życie w dniu 1 maja 2004 r. Rozporządzenie to określa, na jakich
warunkach przepisy prawa UE stosują się do przepływu osób,
towarów i usług przez linię oddzielającą obszary Republiki
Cypryjskiej, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd, od
tych, na których takiej kontroli nie sprawuje. W celu zapewnienia skuteczności
tych zasad, ich stosowanie zostało również rozszerzone na obszar
graniczny między tymi dwoma obszarami oraz na teren wschodniej strefy
suwerennej Zjednoczonego Królestwa[2]. Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od 1
stycznia do 31 grudnia 2011 r. W okresie sprawozdawczym Komisja nie zaproponowała
zmian do rozporządzenia w sprawie zielonej linii, wprowadziła
natomiast zmiany w przepisach wykonawczych. Komisja nadal prowadziła na szczeblu grup
roboczych konstruktywny dialog dotyczący wdrażania
rozporządzenia z odpowiednimi władzami Republiki Cypryjskiej i administracją
strefy suwerennej. 1. ŚRODKI WYKONAWCZE W dniu 31 maja 2011 r. Komisja
przyjęła rozporządzenie (UE) nr 531/2011 zmieniające
przepisy wykonawcze do rozporządzenia w sprawie zielonej linii[3]. Decyzją Komisji zniesiono wymóg
nakazujący, by ziemniaki będące przedmiotem wymiany handlowej
przez zieloną linię (zwaną dalej również „linią”)
pochodziły bezpośrednio z upraw certyfikowanych sadzeniaków.
Umożliwia to obrót ziemniakami wyhodowanymi na bazie sadzeniaków
gospodarstwa rolnego pochodzących z pierwszego zbioru certyfikowanych
sadzeniaków pod kontrolą niezależnych ekspertów fitosanitarnych
wyznaczonych przez Komisję, którzy udzielaliby wymaganej gwarancji w
odniesieniu do identyfikacji i charakterystyki sanitarnej. 2. RUCH OSOBOWY 2.1. Przekraczanie linii na
przejściach granicznych Wspomniane rozporządzenie zapewnia
stabilne ramy prawne dla swobodnego przepływu Cypryjczyków, innych
obywateli UE oraz obywateli państw trzecich przekraczających
zieloną linię na ustalonych przejściach granicznych. Odnotowano
niewielki wzrost liczby Greków cypryjskich przekraczających linię
oraz spadek liczby przekraczających ją Turków cypryjskich. Według danych przekazanych przez
Republikę Cypryjską w okresie sprawozdawczym 621 406 Greków
cypryjskich (poprzednio 596 578) w 210 877 pojazdach (poprzednio 170 315)
przekroczyło linię, przechodząc z obszarów znajdujących
się pod kontrolą rządu na tereny północnej części
Cypru, a 937 789 Turków cypryjskich (poprzednio 1 097 676) w 348 225
pojazdach (poprzednio 378 475) przekroczyło linię,
przechodząc z terenów północnej część Cypru na obszary
znajdujące się pod kontrolą rządu[4]. Liczba obywateli UE spoza Cypru oraz obywateli
państw trzecich przekraczających zieloną linię nieznacznie
zmalała. Według danych przekazanych przez policję Republiki
Cypryjskiej (zwaną dalej CYPOL) w okresie sprawozdawczym liczba obywateli
UE spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich przekraczających
zieloną linię wyniosła 634 218 (poprzednio 664 566). 67 %
z nich (424 992 osób) przekroczyło zieloną linię na
przejściu granicznym dla pieszych na ulicy Ledra, które otwarto w kwietniu
2008 r. Z przejścia granicznego na ulicy Ledra nadal
korzystała większość obywateli spoza Cypru
(najczęściej turystów) przekraczających zieloną linię. Dane te w większości zgadzają
się z danymi otrzymanymi od społeczności Turków cypryjskich, z
których wynika, że 694 633 Greków cypryjskich w 248 962
pojazdach przekroczyło linię, przechodząc z obszarów
znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego na tereny
północnej część Cypru, a 1 450 566 Turków
cypryjskich w 553 913 pojazdach przekroczyło linię,
przemieszczając się w przeciwnym kierunku. Ponadto linię
przekroczyło 1 101 942 obcokrajowców, przechodzących z
obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego na
tereny północnej części Cypru. Wyżej wspomniane dane CYPOL nie
obejmują jednak osób i pojazdów przekraczających linię na
przejściach granicznych w Pergamos i Strovilii,
przechodzących z północnej części Cypru na teren wschodniej
strefy suwerennej[5].
Administracja wschodniej strefy suwerennej nie prowadzi statystyk
dotyczących tych dwóch przejść granicznych. Szacuje jednak, na
podstawie informacji pochodzących od Turków cypryjskich, że
linię przekroczyło 84 407 Greków cypryjskich, przechodząc
na teren północnej części Cypru, a 450 408 Turków
cypryjskich przeszło na obszary znajdujące się pod kontrolą
rządu cypryjskiego przez przejścia graniczne zlokalizowane we
wschodniej strefie suwerennej. W roku 2011 liczba pracowników policji
cypryjskiej pracujących bezpośrednio na przejściach granicznych
wzrosła z 73 (w 2010 r.) do 77. Ogólna ocena ruchu osobowego na
przejściach granicznych jest pozytywna. W okresie sprawozdawczym
odnotowano jednak kilka incydentów. Dnia 9 października 2011 r. nie
zezwolono na przekroczenie linii autobusowi Turków cypryjskich
przewożącemu łotewskich turystów na przejściu Agios
Dhometios, na którym wcześniej wielokrotnie przekraczał on
linię. Według zeznań kierowcy autobusu na przejściu
granicznym poinformowano go, że jedynie Turcy cypryjscy mają prawo
przekroczyć linię na pokładzie autobusu z turecko-cypryjską
rejestracją). Turystów przewieziono na przejście Ledra Palace, gdzie
przekroczyli linię pieszo i gdzie na potrzeby dalszej wycieczki wynajęto
autobus z obszaru kontrolowanego przez rząd. Władze Republiki
Cypryjskiej poinformowały Komisję o nieprawidłowościach w
niezbędnej dokumentacji, natomiast kierowca autobusu przekazał
informację, że od tego czasu wielokrotnie zezwalano mu na przekroczenie
linii, gdy przewoził Turków cypryjskich, i złożył
oficjalną skargę do Komisji. Sprawnie rozwiązano kwestię
błędnej informacji, zgodnie z którą Turcy cypryjscy rzekomo
zostają pozbawieni możliwości przekraczania linii w przypadku
braku posiadania dokumentu tożsamości wydanego przez Republikę
Cypryjską. Problem dezinformacji dotknął niewielu Turków
cypryjskich przekraczających linię w określone dni. Wyżej wymienione incydenty były
przedmiotem zastrzeżeń społeczności Turków cypryjskich i
zostały omówione przez Komisję z władzami Republiki Cypryjskiej
w celu dokonania oceny, czy nastąpiła zmiana polityki wymagająca
zgłoszenia Komisji zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zielonej linii[6]. Władze Republiki
Cypryjskiej poinformowały Komisję, że nie nastąpiła
zmiana polityki dotyczącej ruchu osobowego i wskazały, że
odsetek incydentów jest nieznaczący w stosunku do ogólnej liczby osób
przekraczających linię. 2.2. Nielegalna migracja przez
zieloną linię i azyl Dane CYPOL za 2011 r. wskazują dalszy
spadek nielegalnej migracji przez zieloną linię z północnej części
Cypru na obszary kontrolowane przez rząd. W 2011 r. na obszarach
kontrolowanych przez rząd zatrzymano 1 311 nielegalnych migrantów
(poprzednio 1 855) (liczba ta nie uwzględnia osób, którym odmówiono
wstępu na przejściach granicznych przez zieloną linię[7]). Jeden nielegalny imigrant
przedostał się bezpośrednio na obszar kontrolowany przez
rząd, a 18 osób przedostało się na ten obszar poprzez teren
wschodniej strefy suwerennej, co zwiększa całkowitą liczbę
zatrzymanych nielegalnych migrantów do 1 330. Jako prawdopodobną
przyczynę CYPOL wskazał pogorszenie się możliwości
zatrudnienia spowodowane kryzysem gospodarczym na Cyprze oraz wysiłki
władz Republiki Cypryjskiej w zakresie walki z nielegalną
migracją. Większość zatrzymanych nielegalnych migrantów to
m.in. obywatele Syrii, Iranu i Gruzji (załącznik VIII). Nielegalni
imigranci są zazwyczaj zatrzymywani podczas kontroli prowadzonych
wzdłuż linii oraz na lotniskach, gdy starają się
opuścić Cypr. Obywatele państw trzecich starający się
uzyskać ochronę międzynarodową zazwyczaj ujawniają
się na posterunkach policji przy składaniu wniosku o azyl. Przy określaniu sposobu wejścia na
obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjska policja
opierała się na tych samych kryteriach, co w poprzednich latach,
wykorzystując głównie dokumenty (wizy, stemple stawiane w paszportach
przez Turcję przy okazji wjazdu lub wyjazdu lub „wizy” i „zezwolenia na
pobyt” wystawiane przez „Turecką Republikę Cypru Północnego”,
oświadczenia składane przez samych imigrantów oraz inne dowody, jak
brak dokumentu tożsamości, gazety społeczności Turków
cypryjskich oraz tureckie banknoty). Spośród 1 311 nielegalnych migrantów
417 (31,8 %) wystąpiło o azyl w Republice Cypryjskiej. Większość nielegalnych
migrantów przedostaje się na tereny kontrolowane przez rząd przez Turcję
i północną część Cypru. Według informacji otrzymanych od
społeczności Turków cypryjskich w północnej części
Cypru zatrzymano 16 nielegalnych migrantów. Wszyscy pochodzili z Syrii. Na
oficjalnych przejściach granicznych 2 267 osobom odmówiono zezwolenia
na przekroczenie zielonej linii i wejścia na teren północnej
części Cypru[8].
W okresie sprawozdawczym z północnej części Cypru „deportowano” 860
osób[9]. We wrześniu 2010 r. zaprzestano
usług przeprawy promem Latakia (Syria) – Famagusta. Dotychczas kryzys w
Syrii nie miał wpływu na sytuację na Cyprze, przy czym liczba
nielegalnych migrantów z tego kraju spadła. Brak dostępnych danych szczegółowych
dotyczących liczby osób, którym odmówiono przekroczenia linii na
przejściach granicznych. Policja i władze imigracyjne Republiki
Cypryjskiej i wspólnoty Turków cypryjskich nie prowadzą bezpośredniej
współpracy. Niemniej jednak przedstawiciele obu społeczności
spotykają się w ramach komitetu technicznego ds. przestępstw i
spraw karnych działającego pod egidą ONZ. Wspomniany komitet
techniczny ds. przestępstw i spraw karnych jest jednym z siedmiu
wyspecjalizowanych komitetów utworzonych przy wsparciu ONZ w ramach
działań na rzecz budowy wzajemnego zaufania pomiędzy obiema
społecznościami. Jest on bezpośrednim wynikiem porozumienia
osiągniętego w dniu 21 maja 2008 r. przez obu cypryjskich liderów.
Jako przedłużenie wspomnianego komitetu obie społeczności
ustanowiły również mechanizm umożliwiający wymianę
informacji oraz prowadzenie wspólnych inicjatyw, tzw. wspólny obszar
komunikacji (ang. Joint Communications Room), przy stałym udziale
Sił Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze (UNFICYP),
działający przez sześć dni w tygodniu. Za pomocą
wspomnianych mechanizmów obie strony dowiodły woli poprawy komunikacji
pomiędzy odnośnymi siłami policji oraz współpracy i
wzajemnego wsparcia dzięki wymianie informacji w sprawach dotyczących
uprowadzeń, osób zatrzymanych, nielegalnych narkotyków i skradzionej
własności[10]. W ocenie CYPOL współpraca z
właściwymi jednostkami rządowymi oraz władzami wschodniej
strefy suwerennej przebiega bardzo dobrze. Wschodnia strefa suwerenna Ogólnie rzecz biorąc w okresie
sprawozdawczym nielegalna imigracja przez wschodnią strefę
suwerenną uległa zmniejszeniu. Zdaniem funkcjonariuszy strefy
suwerennej współpraca między Republiką Cypryjską a
Wydziałem Ceł i Imigracji strefy suwerennej nadal układa
się doskonale. W omawianym okresie sprawozdawczym 1 163 osobom
odmówiono przejścia; większość z nich stanowili obywatele Turcji
mieszkający w północnej części Cypru. Pozostałymi
obcokrajowcami byli turyści z Australii, Stanów Zjednoczonych, Brazylii,
Iranu i Rosji, którzy przeszli przez północną część
Cypru. Osoby te zostały skierowane na przejście graniczne w Nikozji
„Agios Dometios” w celu dopełnienia formalności związanych z
wymaganiami dotyczącymi wjazdu na teren Republiki Cypryjskiej[11]. Na terenie wschodniej strefy suwerennej
zatrzymano ogółem 18 nielegalnych migrantów[12], z których dziewięciu
wjechało na teren kontrolowany przez rząd legalnie, ale
pozostało na nim po utracie ważności posiadanych wiz.
Administracja wschodniej strefy suwerennej aresztowała również 3
przemytników nielegalnych migrantów. Pozostałe 6 osób wjechało na
wyspę przez tereny północne i przekroczyło zieloną
linię nielegalnie. Aby zapobiegać nielegalnej migracji w
oddaleniu od przejść granicznych, policja strefy suwerennej prowadzi
wyrywkowe patrole w oparciu o ocenę ryzyka i dane wywiadowcze. Oprócz nich
tereny patrolowane są przez Wydział Celny strefy suwerennej oraz
wojsko. Szczególnie trudno jest kontrolować
szereg „nieformalnych przejść” znajdujących się w wiosce Pergamos
lub w jej okolicach (wioska ta leży częściowo w strefie
suwerennej, a częściowo w północnej części Cypru), z
których korzystają lokalni mieszkańcy i rolnicy. Administracja strefy
suwerennej prowadzi wzmożone kontrole na tych obszarach mające
dwojaki cel: zapobieżenie polowaniom na ptactwo i zatrzymanie osób
pragnących nielegalnie przekroczyć linię. Jak wspomniano w
poprzednich sprawozdaniach te „nieformalne przejścia” pozostają
nierozwiązanym problemem. Podobnie jak w uprzednich latach w rozmowach z
administracją strefy suwerennej Komisją podniosła kwestię
„nieformalnych przejść”, wzywając funkcjonariuszy strefy do
znalezienia właściwego rozwiązania tej kwestii zgodnie z
wymogami art. 5 ust. 2 Protokołu nr 3 do Aktu Przystąpienia z 2003
r.[13]. 3. PRZEPŁYW TOWARÓW 3.1. Wartość wymiany
handlowej Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji
(WE) nr 1480/2004[14]
Izba Handlowa Turków Cypryjskich oraz władze Republiki Cypryjskiej
przekazywały Komisji co miesiąc dane dotyczące rodzaju,
ilości oraz wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty
towarzyszące. Sprawozdania każdej ze stron uwzględniały
towary wwiezione na obszary kontrolowane przez rząd przez przejścia
graniczne Pergamos i Strovilia, znajdujące się pod
zwierzchnictwem administracji strefy suwerennej. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Izby
Handlowej Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla
których w 2011 r. wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 29 954, 867
EUR, natomiast wartość towarów będących faktycznym
przedmiotem wymiany handlowej zamknęła się w kwocie 29 402 577 EUR[15]. Wymiana handlowa przez
zieloną linię w 2011 r. była pięciokrotnie większa
niż w 2010 r. Znaczne zwiększenie wymiany handlowej
tłumaczy się sprzedażą energii elektrycznej z
północnej części Cypru użytkownikom na obszarze
kontrolowanym przez rząd, będąca wynikiem wyjątkowych
okoliczności. Sprzedaż energii elektrycznej, o wartości 24 085 775
EUR (82 % wymiany handlowej), została uzgodniona przez prezesów
Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej oraz Izby Handlowej Turków
Cypryjskich w wyniku eksplozji w bazie morskiej Mari w czerwcu 2011 r., która
zniszczyła znaczną część pobliskiej elektrowni
Vasiliko. Sprzedaż energii elektrycznej miała znaczny wpływ na
wymianę handlową przez zieloną linię w 2011 r. W celu
poprawnego zobrazowania sytuacji w niniejszym sprawozdaniu wymiana handlowa
przez zieloną linię zostanie przedstawiona zarówno z
uwzględnieniem sprzedaży energii, jak i z jej pominięciem. Jeśli pominąć sprzedaż
energii elektrycznej, zgodnie z informacjami uzyskanymi od Izby Handlowej
Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla których w
okresie sprawozdawczym wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 5 869 092 EUR,
natomiast wartość towarów będących faktycznym przedmiotem
wymiany handlowej zamknęła się w kwocie około 5 316 803 EUR. Ze sprawozdań przedstawionych przez
władze Republiki Cypryjskiej wynika, że ogólna wartość
towarów, które przekroczyły zieloną linię, wzrosła o 560 %,
do kwoty 28 923 500 EUR. Całkowita wartość obrotu towarowego
przez zieloną linię (z pominięciem sprzedaży energii
elektrycznej) spadła o 6,5 % (z 5 173 233 EUR w 2010 r.
do 4 827 454 EUR) głównie z powodu spadku obrotu artykułami
z kamienia, takimi jak marmur, cegły i materiały budowlane, który
można tłumaczyć kryzysem gospodarczym i osłabieniem
koniunktury w sektorze budowlanym. Spadł również obrót warzywami,
odnotowano m.in. dalszy spadek wymiany handlowej ziemniakami. Do 2010 r.
ziemniaki były najważniejszym elementem wymiany handlowej przez
zieloną linię (stanowiąc ok. 30 % całkowitej wymiany
handlowej). W 2011 r. obrót ziemniakami stanowił poniżej 1 %
całkowitej wymiany handlowej przez zieloną linię. Stało
się tak głównie z powodu nadwyżki w produkcji ziemniaków na
obszarze kontrolowanym przez rząd i braku potrzeby zakupu tego towaru z
północnej części wyspy. Chociaż handel z obszarów
podlegających kontroli rządu cypryjskiego do północnej
części Cypru nie jest objęty zakresem stosowania
rozporządzenia w sprawie zielonej linii, według danych liczbowych
cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej jego wartość w okresie
sprawozdawczym wzrosła ponad dwukrotnie, osiągając w 2011 r.
2 272 493 EUR (poprzednio 1 090 086 EUR).
Główną przyczyną tego znacznego wzrostu jest dostawa towarów
wytwarzanych na obszarze kontrolowanym przez rząd na potrzeby
finansowanego przez UE projektu realizowanego w północnej części
Cypru. Wynika z tego, że handel z obszarów podlegających kontroli
rządu cypryjskiego do północnej części Cypru odpowiada 7,85 %
wymiany handlowej odbywającej się w przeciwnym kierunku (w 2010 r.
odsetek ten wynosił 21 %). Niemniej jednak przy uwzględnieniu
wymiany handlowej przez zieloną linię z pominięciem
sprzedaży energii elektrycznej handel z obszarów podlegających
kontroli rządu cypryjskiego do północnej części Cypru
stanowi 46 % wymiany handlowej odbywającej się w przeciwnym
kierunku. Wspólnota Turków cypryjskich nadal stosuje
system handlu, który w zasadzie stanowi „lustrzane odbicie” ograniczeń
przewidzianych przez rozporządzenie w sprawie zielonej linii. System ten
nie zawsze jest jednak spójnie egzekwowany, co utrudnia ustanowienie
trwałych stosunków handlowych. Jako główny powód
społeczność Turków cypryjskich otwarcie podaje ochronę
lokalnych przedsiębiorców. 3.2. Rodzaje towarów W 2011 r. najczęstszym przedmiotem
wymiany handlowej, zaraz po energii elektrycznej, był złom metalu,
dalej świeże ryby i tworzywa sztuczne[16]. W trakcie okresu sprawozdawczego wprowadzono
nowe towary, inne niż elektryczność, takie jak owoce granatu i
kamienie dekoracyjne, miały one jednak bardzo ograniczony wpływ na
wymianę handlową[17]. 99,66 % wymiany handlowej przez zieloną
linię stanowiła wymiana handlowa w obrębie wyspy. Pozostałe
0,34 % stanowiła sprzedaż do Indii złomu żelaza i
stali o wartości handlowej 93 850 EUR (123 788 EUR w 2010 r.).
W transakcjach tych musiało uczestniczyć przedsiębiorstwo
zarejestrowane na terenie znajdującym się pod kontrolą
rządu, aby przeprowadzić transakcje w obrębie UE oraz formalności
wywozowe do państwa trzeciego. W okresie sprawozdawczym nie handlowano
żadnymi towarami z innymi państwami członkowskim UE (w 2010 r.
sprzedaż do innych państw członkowskich wyniosła 17 693
EUR). 3.3. Nieprawidłowości Władze Republiki Cypryjskiej
poinformowały, że w okresie sprawozdawczym wykryto cztery przypadki
nieprawidłowości, które dotyczyły w sumie wymiany handlowej
o wartości 2 590 EUR (0,008 % ogólnej wymiany handlowej
przez zieloną linię). Odnośnych towarów nie można było
przewieźć przez zieloną linię z różnych przyczyn
administracyjnych (brakująca dokumentacja, towary oznaczone niezgodnie
z obowiązującym oznakowaniem CE). 3.4 Utrzymujące się przeszkody i
utrudnienia w przepływie towarów Nadal istnieją przeszkody w wymianie
handlowej przez linię. Zgodnie z informacjami przedstawionym w poprzednich
sprawozdaniach nadal nie rozwiązano w satysfakcjonujący sposób
problemu samochodów ciężarowych należących do Turków
cypryjskich wjeżdżających na obszary znajdujące się
pod kontrolą rządu. Niemniej jednak służby Komisji
prowadzą obecnie rozmowy techniczne z właściwymi organami
Republiki Cypryjskiej, aby zająć się tym problemem i
znaleźć możliwe rozwiązania m.in. w zakresie zastrzeżeń
dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego. Niektóre problemy dotyczyły produktów
spożywczych. Władze Republiki Cypryjskiej nie zezwoliły na
przewóz przez zieloną linię niektórych produktów (np. chleba),
uzasadniając to zastrzeżeniami zgłoszonymi przez inspektorat
sanitarny dotyczącymi procesów wytwórczych stosowanych w północnej
części Cypru. Po przedstawieniu wyjaśnień przez
Komisję przepływ wspomnianych towarów odbywał się bez
żadnych przeszkód. Podobnie jak w poprzednich latach Komisja
otrzymała również pewną liczbę skarg ze strony Turków
cypryjskich, którym utrudnia się zaopatrywanie sklepów i reklamowanie
swoich produktów oraz usług na obszarach kontrolowanych przez rząd,
co przeszkadza w wymianie handlowej. Problemy te mogą być wyrazem
szerokiej niechęci Greków cypryjskich do zakupu produktów
turecko-cypryjskich, która to postawa stanowi przeszkodę w wymianie
handlowej. Niemniej jednak wartość wymiany handlowej pomiędzy
obiema społecznościami, która nie odbywa się przez zieloną
linię, jest wielokrotnie wyższa. Zgodnie z szacunkami Izby Handlowej
Turków Cypryjskich na obszarach kontrolowanych przez rząd Turcy cypryjscy
nabyli towary o wartości 120 mln EUR stanowiące
część ich bagażu osobistego. W 2011 r. zmniejszył się przemyt
towarów przez zieloną linię, a władze Republiki Cypryjskiej
dokonały zajęcia towarów w 1 538 przypadkach (uprzednio 545). Na
oficjalnych przejściach granicznych w wioskach Pergamos i Strovilia
administracja strefy suwerennej dokonała zajęcia towarów w 281
przypadkach. Przemyt pozostaje jednak zjawiskiem na szeroką skalę,
ponieważ geograficzny charakter zielonej linii sam w sobie sprzyja
działalności przemytniczej na całej jej długości. Na
obszarach przylegających do zielonej linii organizowane są kontrole,
mające w szczególności na celu rozwiązanie problemów o
charakterze sezonowym, takich jak transport dzikiej zwierzyny, dzikiego ptactwa
lub petard (również przez tereny wschodniej strefy suwerennej) na obszary
kontrolowane przez rząd. Inne zatrzymane towary to papierosy, tytoń,
produkty pochodzenia zwierzęcego, jak również podrabiane torebki i tkaniny.
Mimo to zdaniem władz Republiki Cypryjskiej przemyt maleje w wyniku
zmniejszenia różnic cenowych. Patrole prowadzone przez CYPOL i
wschodnią strefę suwerenna pełnią dwojaką rolę:
przeciwdziałają zarazem przemytowi, jak i nielegalnej imigracji.
Liczba spraw karnych dotyczących przemytu, które złożono w
sądach rejonowych wyniosła: 11 w 2009 r. i dziewięć w 2010
r. Natomiast w 2011 r. nie wszczęto żadnej sprawy. Większość towarów wykryto na
oficjalnych przejściach granicznych: w wiosce Pyla, w strefie suwerennej,
strefie buforowej w pobliżu Zodii i Potamii. Jeśli chodzi o tradycyjne dostawy dla
ludności Turków Cypryjskich z wioski Pyla usytuowanej w strefie buforowej
(art. 4 ust. 10 rozporządzenia w sprawie zielonej linii), administracja
strefy suwerennej kontroluje i rejestruje ilość przekazywanych
materiałów budowlanych, ryb, papierosów itp. 3.4. Ułatwienie wymiany
handlowej Komisja nadal dąży do znalezienia
sposobów na wzmożenie wymiany handlowej przez zieloną linię.
Jest możliwe, iż Komisja przyjmie decyzję, na mocy której
zniesiony zostanie zakaz zawarty w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii
i wprowadzone będzie zezwolenie na obrót kolejnymi produktami rolnymi, a w
szczególności produktami mlecznymi (mleko i ser, jogurt, serwatka), o ile
spełnione zostaną niezbędne warunki określone w zaleceniach
wystosowanych w ramach kontroli przeprowadzonych przez niezależnych
ekspertów. W okresie sprawozdawczym decyzją Komisji zniesiono wymóg
nakazujący, by ziemniaki będące przedmiotem wymiany handlowej
przez zieloną linię pochodziły z upraw bezpośrednio z
certyfikowanych sadzeniaków. Jest jednak nadal zbyt wcześnie, by
ocenić, czy decyzja Komisja miała pozytywny wpływ na
wymianę handlową przez zieloną linię. Inne produkty, których obrotem zainteresowana
jest Izba Handlowa Turków Cypryjskich, to pochodzące z hodowli ryby i
ślimaki. Ponadto istnieje ogólne zainteresowanie zniesieniem zakazu handlu
żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego w
zakresie, w jakim towary te byłyby zgodne z unijnymi przepisami i
uregulowaniami. Republika Cypryjska wielokrotnie wyraziła wolę
zweryfikowania możliwości rozszerzenia wykazu towarów dopuszczonych
do przewozu przez zieloną linię na obszary kontrolowane przez
rząd. Władze Republiki Cypryjskiej
poinformowały Komisję o wdrożeniu pewnych ustaleń w celu
zapewnienia przepływu sui generis towarów z obszarów kontrolowanych
przez rząd przez obszary niepodlegające jego kontroli i z powrotem
przez przejście graniczne Limnitis (które otwarto w październiku 2010
r.). Komisja poinformowała władze Republiki Cypryjskiej o
konieczności dostosowania owych praktyk do przepisów UE poprzez
wprowadzenie zmian w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii, które jest
jedynym instrumentem prawnym regulującym przepływ towarów i osób
przez zieloną linię. 4. WNIOSKI Jak stwierdzono w
poprzednich sprawozdaniach, wyniki kontroli oficjalnych przejść
granicznych na zielonej linii są satysfakcjonujące. W odniesieniu do
okresu sprawozdawczego wydaje się, że liczba zatrzymanych
nielegalnych migrantów stanowi potwierdzenie spadkowej tendencji, niemniej
jednak przypadki nielegalnego przekraczania linii przez obywateli państw
trzecich nadal pozostają problemem. Komisja jest zdania, że dalsze
wzmocnienie nadzoru zielonej linii pomiędzy przejściami granicznymi przez
Republikę Cypryjską i przez administrację strefy suwerennej w
znacznym stopniu przyczyni się do zwalczania problemu napływu
nielegalnych migrantów. Zastrzeżenia Komisji budzi kilka incydentów, które
miały miejsce na przejściach granicznych w październiku i
grudniu 2011 r. Komisja pozostanie w kontakcie z władzami Republiki
Cypryjskie w sprawie wszelkich sytuacji, które mogłyby wskazywać na
zmianę polityki. Wymiana handlowa
przez zieloną linię w 2011 r. była pięciokrotnie
większa niż w 2010 r. Ten znaczący wzrost wynika ze
sprzedaży energii elektrycznej z północnej części Cypru
użytkownikom z obszarów kontrolowanych przez rząd, której
wartość wyniosła 24 085 775 EUR. Jeśli
pominąć sprzedaż energii elektrycznej, od momentu wejścia w
życie rozporządzenia w sprawie zielonej linii, czyli od 2004 r.,
wartość regularnej wymiany handlowej przez zieloną linię
spadła po raz trzeci z rzędu (o 6,5 %, spadek do 4 827 454
EUR w porównaniu z 5 173 233 EUR w 2010 r.). Najczęstszym
przedmiotem wymiany handlowej, zaraz po energii elektrycznej, był
złom metalu, świeże ryby, tworzywa sztuczne i artykuły z
kamienia. Całkowity wolumen obrotu handlowego nadal jest dosyć
ograniczony, także ze względu na ograniczony zakres samego rozporządzenia.
Jako pozytywną zmianę należy wskazać porozumienie prezesów
Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej oraz Izby Handlowej Turków
Cypryjskich dotyczące dostawy energii elektrycznej z obszarów
niepodlegających kontroli rządu na obszary przezeń kontrolowane
zawarte w wyniku nieszczęśliwej eksplozji w bazie morskiej w czerwcu 2011 r.
Porozumienie przyczyniło się do rozwoju wymiany handlowej przez
zieloną linię i stanowiło samo w sobie działanie na rzecz
budowy wzajemnego zaufania. W okresie sprawozdawczym nadal
utrzymywały się pewne przeszkody w wymianie handlowej. Pojazdy
użytkowe Turków cypryjskich, a w szczególności samochody
ciężarowe o ładowności powyżej 7,5 t i autobusy,
mogą przemieszczać się po terenie całej wyspy, jedynie
jeśli prawa jazdy oraz świadectwa badań technicznych
zostały wydane na obszarze kontrolowanym przez rząd. W celu
znalezienia skutecznego rozwiązania tego problemu służby Komisji
i właściwe organy Republiki podjęły rozmowy techniczne. Nie
można też nadal mówić o postępie w rozwiązywaniu
kwestii pozostałych pozataryfowych przeszkód w wymianie handlowej. Wydaje się,
że zmalał przemyt towarów przez zieloną linię, ale mimo to
nadal pozostaje on zjawiskiem na szeroką skalę. Przepływ
towarów z obszarów kontrolowanych przez rząd przez przejście
graniczne Limnitis na północną część Cypru i z
powrotem na tereny kontrolowane przez rząd wymaga uregulowania za
pomocą zmiany do rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Podsumowując,
można stwierdzić, iż rozporządzenie w sprawie zielonej
linii w dalszym ciągu zapewnia funkcjonalną podstawę umożliwiającą
przemieszczanie się ludzi i przepływ towarów na obszary
Republiki Cypryjskiej znajdujące się pod kontrolą rządu
oraz z tych obszarów. Komisja będzie dalej nadzorowała
realizację przepisów przedmiotowego rozporządzenia. [1] Dz.U. L 161 z 30.4.2004, s. 128.
Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 587/2008
(Dz.U. L 163 z 24.6.2008, s. 1), zwane rozporządzeniem w sprawie zielonej
linii. [2] Zob. motyw 3 rozporządzenia w sprawie zielonej
linii. [3] Rozporządzenie nr (WE) 1480/2004 określające
szczegółowe zasady dotyczące towarów przybywających z obszarów
niepodlegających skutecznej kontroli rządu Cypru na obszary, na
których rząd sprawuje skuteczną kontrolę. [4] Władze Republiki Cypryjskiej nie prowadzą
żadnej ewidencji liczby Greków cypryjskich powracających na obszary
znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego, ani liczby
Turków cypryjskich powracających na północną
część wyspy (zob. załącznik VII). [5] Rozporządzenie w sprawie zielonej linii nie
nakłada obowiązku sprawozdawczego w odniesieniu do ruchu przez te
przejścia. [6] Artykuł 10 rozporządzenia w sprawie zielonej
linii. [7] Republika Cypryjska nie prowadzi statystyk
dotyczących liczby osób, którym nie zezwolono na przekroczenie zielonej
linii. Niemniej jednak wg szacunków CYPOL w 2011 r. około 2220 osobom
odmówiono wstępu na obszar kontrolowany przez rząd. [8] Turcja: 979, Syria: 204, Turkmenistan: 167, Gruzja: 88,
Irak: 74. [9] Turcja: 543, Syria: 44, Mołdawia: 64, Iran: 53,
Nigeria: 10. [10] Informacje przekazane przez UNFICYP. [11] M.in.: Turcja: 900, Iran: 39, Australia: 33, USA: 30,
Brazylia: 19, Rosja: 19. [12] Egipt: 6, Nigeria: 2, Syria: 2, Gruzja: 2, Sri Lanka: 3,
India:1, Bangladesz: 1, Nepal:1. [13] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, s. 940. [14] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia
2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, s. 3. [15] Zob. załączniki I, II i III do niniejszego
sprawozdania. [16] Zob. załącznik IV do niniejszego sprawozdania. [17] Kamienie dekoracyjne i owoce granatu stanowiła
zaledwie 0,4 % całej wymiany handlowej przez zieloną linię.