<TI><P>Tweede middel: miskenning van het begrip <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="201E"/>voor beroep vatbare handeling<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="201D"/></P></TI>27.Als tweede middel voeren requiranten aan, dat het Gerecht het begrip voor beroep vatbare handeling heeft miskend. Gelet op de omstandigheden waarin de litigieuze brief tot stand is gekomen en op zijn inhoud, is deze brief een afwijzingsbeschikking, die met een beroep tot nietigverklaring kan worden aangevochten.Wat de context van de litigieuze brief betreft, verwijzen requiranten met name naar de brief van 9 januari 1992, waarin de Commissie de mededeling van haar conclusies aankondigde. De keuze van die term wijst op een definitief standpunt, dat in de litigieuze brief van 10 maart 1992 is bepaald. Het Gerecht heeft helemaal geen rekening gehouden met de brief van 9 januari 1992 en heeft geen standpunt ingenomen over het op het belang van die brief gebaseerde middel, zodat de beschikking van het Gerecht in dat opzicht onvoldoende is gemotiveerd. Requiranten stellen bovendien, dat de litigieuze brief en de andere brief van de Commissie van 10 maart 1992 —die ontegenzeglijk een beschikking is — erg op elkaar gelijken.
Met betrekking tot de litigieuze brief zelf voeren requiranten aan, dat een beschikking waarmee de Commissie een klacht afwijst, wordt gekenmerkt door de omstandigheid, dat zij het onderzoek afsluit, dat zij een beoordeling van de betrokken overeenkomsten bevat, en dat zij de klager de mogelijkheid ontneemt om heropening van het onderzoek te verlangen, behoudens in het geval dat hij met nieuw bewijsmateriaal komt. De litigieuze brief voldoet aan die vereisten, zoals uit de bewoordingen en de context ervan blijkt. Bij zijn beschikking baseerde het Gerecht zich op zijn arrest in de zaak Automecl, maar het paste die rechtspraak onjuist toe.
28.Tegen dit middel wierp de Commissie op, dat het feitelijke vragen betreft en derhalve niet-ontvankelijk moet worden geacht. Wat de uitlegging van de litigieuze brief betreft, bleef de Commissie bij haar reeds in eerste aanleg verdedigde stelling, dat het slechts om een voorlopige standpuntbepaling van de Commissie ging.29.Laat ik eerst ingaan op de grief, dat de uitlegging van de litigieuze brief door het Gerecht onjuist was. Mijns inziens gaat het hier om een beoordeling van feiten, die als zodanig niet door de rechter in hogere voorziening kan worden getoetst. Het is evenwel juist, dat de scheidingslijn tussen feitelijke vragen en rechtsvragen zeer moeilijk te trekken is. Men zou zich zeer wel op het standpunt kunnen plaatsen, dat de uitlegging van de litigieuze brief het mogelijk moet maken, vast te stellen, of het om een voor beroep vatbare beschikking gaat, zodat het hier uiteindelijk om een juridische kwalificatie en derhalve om een rechtsvraag gaat.Een dergelijke uitlegging is mijns inziens evenwel niet correct. Zij zou tot gevolg hebben, dat het begrip rechtsvraag zeer ruim wordt uitgelegd en ook op de beoordeling van feiten door het Gerecht slaat. Dat zou indruisen tegen het doel dat met de oprichting van een Gerecht van eerste aanleg werd nagestreefd. De invoering van rechtspraak in twee instanties had tot doel, de rechtsbescherming in de Gemeenschap te verbeteren door het Hof, vooral bij beroepen die een grondig onderzoek van complexe feiten vergen, in staat te stellen zich te concentreren op zijn wezenlijke taak, bestaande in het verzekeren van eenheid in de uitlegging van het gemeenschapsrecht.Zie de derde en de vierde overweging van de considerans van besluit 8S/591/EGKS, EEG, Euratom van 24 oktober 1988 tot instelling van een Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen (PB 1988, L 319, blz. 1). In die zin ook de eerste overweging van de considerans van besluit 93/350/Euratom, EGKS, EEG van de Raad van 8 juni 1993 tot wijziging van besluit 8S/591/EGKS, EEG, Euratom (PB 1993, L 144, blz. 21).
De daarmee beoogde vermindering van de werklast van het Hof zou worden tenietgedaan wanneer men het begrip rechtsvraag zo ruim zou uitleggen, dat het ook de vaststelling van de inhoud van een document zou omvatten. Het Hof zou in dat geval in deze zaak immers zelf moeten onderzoeken, of de litigieuze brief van 10 maart 1992 een eindbeschikking is, en zou aldus zijn beoordeling in de plaats van die van het Gerecht stellen. Het Hof zou dan niet meer als rechter in hogere voorziening in de zin van het Verdrag handelen, maar als beroepsinstantie.
30.De opvatting, dat bij de uitlegging van het begrip rechtsvraag een restrictieve benadering aangewezen is, vindt ook steun in de rechtspraak van het Hof. In dat verband moet met name worden herinnerd aan het arrest in de zaak Vidrányi, waarin het Hof overwoog, dat hogere voorziening slechts kan worden gebaseerd op middelen inzake schending van rechtsregels door het Gerecht, met uitsluiting van iedere feitelijke beoordeling.Arrest van 1 oktober 1991, zaak C-283/90 P, Jurispr. 1991, blz. I-4339, r. o. 12 (eigen cursivering),
Hogere voorziening is derhalve slechts ontvankelijk voor zover het verzoekschrift erover klaagt, dat het Gerecht uitspraak heeft gedaan onder miskenning van rechtsregels waarvan het de eerbiediging had te verzekeren.L. c. (voetnoot 15), r. o. 13.
31.Deze opvatting impliceert evenwel niet, dat het Gerecht de feiten volledig vrij kan beoordelen, en dat die beoordeling enkel bij schending van rechtsregels kan worden getoetst. Mijns inziens is het zeer wel mogelijk (en zinvol) hogere voorziening ook dan toe te staan, wanneer het Gerecht bij de beoordeling van de feiten kennelijke fouten — bij voorbeeld een inbreuk op de wetten van de logica — kunnen worden verweten.32.Hierop behoeft mijns inziens in casu niet nader te worden ingegaan, daar van een dergelijke kennelijke fout hoe dan ook geen sprake is. De uitlegging die het Gerecht aan de inhoud van de litigieuze brief van 10 maart 1992 heeft gegeven, lijkt verdedigbaar.33.Requiranten wijzen terecht op het feit, dat de formulering van verschillende passages van die brief de indruk wekt, dat de Commissie het op klacht van SFEI ingestelde onderzoek reeds had beëindigd. Dat geldt vooral voor de eerste twee zinnen van het reeds geciteerdeZie hierboven punt 9.
fragment, waarin twee keer het woord would wordt gebruikt. Ook de in de laatste alinea van de brief gebruikte zinswending we do not propose to pursue enquiries under Article 86 kan hier worden vermeld. Hoewel ik mij natuurlijk niet wil aanmatigen, een begrip uit een vreemde taal gezaghebbend te interpreteren, lijkt deze uitdrukking een andere uitlegging evenwel niet uit te sluiten.Verder moet worden opgemerkt, dat de brief geen enkele aanwijzing bevat, dat het slechts om een voorlopige standpuntbepaling gaat. Evenmin wordt de adressaat van de brief gewezen op de mogelijkheid om bijkomende argumenten aan te voeren. Dat klemt te meer, omdat de Commissie in het XXe Verslag over het mededingingsbeleid — waarover ik het nog zal hebben — zelf heeft verklaard, dat zij er in de toekomst op zal toezien, dat haar geen dubbelzinnige formulering kan worden verweten, waardoor de verzoeker in de waan zou kunnen worden gebracht dat hij te maken heeft met een definitieve afwijzing van zijn klacht.XXe Verslag over het mededingingsbeleid (1990), Brussel/Luxemburg, 1991, nr. 165.
De door de gemachtigde van de Commissie ter terechtzitting verdedigde stelling, dat de brief de adressaat impliciet aanmaant om de Commissie mee te delen, of hij haar standpunt deelt, vindt in de brief nauwelijks steun.
34.Opgemerkt zij evenwel, dat de litigieuze brief geen uitdrukkelijke kwalificatie van de door SFEI aan de Commissie voorgelegde feiten uit het oogpunt van artikel 86 bevat. Zoals het Gerecht terecht heeft opgemerkt, bevat de brief slechts een toelichting van de krachtens de concentratieverordening gegeven beschikking van 2 december 1991 en van het verband dat er volgens de Commissie tussen die beschikking en de klacht van SFEI bestond.L. c. (voetnoot 1), r. o. 42.
In de litigieuze brief wijst de Commissie erop, dat zij in haar beschikking van 2 december 1991 tot de conclusie was gekomen, dat door de oprichting van de joint venture van La Poste en de andere betrokkenen geen machtspositie werd gecreëerd of versterkt die de daadwerkelijke mededinging aanmerkelijk belemmert.Bij de behandeling van de vraag, of de joint venture verenigbaar was met de concentratieverordening werd ook de situatie op de Franse markt onderzocht.Zie nrs. 33 en 42 e. v. van de beschikking van 2 december 1991. De integrale tekst van die beschikking is —voor zover mij bekend — tot dusver in geen enkel tijdschrift of andere publikatie verschenen. Zij is evenwel (op de gegevens die zakengeheim uitmaken na) bij de Commissie verkrijgbaar.
Het ligt dan ook voor de hand, aan te nemen, dat met de vaststellingen in de beschikking van 2 december 1991 reeds was vooruitgelopen op de beantwoording van de vraag, of in de onderhavige zaak sprake was van misbruik van machtspositie, zoals in de klacht van SFEI was gesteld. De Commissie lijkt in haar brief van 10 maart 1992 daarvan te zijn uitgegaan. Een uitdrukkelijke uitspraak, dat een dergelijk misbruik niet kan worden geconstateerd, is daarin evenwel niet te vinden. Wanneer men met name de twee geciteerde alinea's van de litigieuze brief leest, ontkomt men nauwelijks aan de indruk, dat daarin veel wordt gesproken over de gevolgen van de beschikking van 2 december 1991 voor de behandeling van de klacht van SFEI, maar dat er inhoudelijk eigenlijk niet veel wordt gezegd. Dat gebrek aan inhoud —en duidelijkheid— is te betreuren. Het doet evenwel niets af aan het feit, dat de uitlegging die het Gerecht aan die verklaringen heeft gegeven, plausibel is.
Ten slotte moet nog worden ingegaan op het door requiranten aangevoerde argument, dat zij de litigieuze brief als een beschikking dienden op te vatten, daar hij op dezelfde dag is verzonden als de brief in verband met artikel 92 en er ook erg op geleek. De gemachtigde van de Commissie heeft dit argument ter terechtzitting op overtuigende wijze weerlegd door de tekst van de brief te citeren. Brief nr. 06873 heeft het ondubbelzinnig over het besluit van de Commissie om het onderzoek van de klacht uit het oogpunt van artikel 92 te beëindigen.De laatste alinea van deze brief (die aan het Gerecht is over-telegd) luidt: Je suis donc au regret de vous faire part de la écision des services compétents de clôturer, en raison des circonstances précisées ci-dessus, le dossier ouvert à la suite de votre demande du 21.12.1990.
Een dergelijke niet mis te verstane formulering is in de hier onderzochte brief niet te vinden.
35.Uit dit — subsidiair — onderzoek van de litigieuze brief van 10 maart 1992 blijkt, dat deze elementen bevat die wijzen op een definitieve afwijzing van de klacht. Anderzijds kan ook worden gewezen op zwaarwegende omstandigheden die de stelling van de Commissie, dat het slechts om een voorlopig standpunt ging, kunnen staven. Mijns inziens wegen deze laatste het zwaarst door, zodat de beoordeling van het Gerecht niet kan worden bekritiseerd.De Commissie kan evenwel worden verweten, dat zij door de formulering van haar brief juist die onduidelijkheid en dubbelzinnigheid heeft veroorzaakt die het Gerecht reeds in zijn arrest in de zaak Automec I had afgekeurd, en die de Commissie zelf in het XXe Verslag over het mededingingsbeleid had beloofd te vermijden. Mijns inziens volstaan deze gebreken op zich evenwel niet om — zoals requiranten suggereren — de litigieuze brief op grond van de schijnleer als een voor beroep vatbare beschikking te beschouwen. Het begrip voor beroep vatbare beschikking moet (zoals ik nog zal aantonen) op basis van objectieve elementen worden uitgelegd. Aan het beginsel dat een dubbelzinnige verklaring ten laste moet komen van degene die de verklaring heeft afgelegd, kan ook worden voldaan door er bij de beslissing over de kosten van het geding naar behoren rekening mee te houden.
36.Bekijken we nu de grief, dat het Gerecht geen rekening heeft gehouden met de brief van 9 januari 1992. Ook dit lijkt op het eerste gezicht een feitelijk punt, dat door de rechter in hogere voorziening niet kan worden getoetst. Mijns inziens is een dergelijke benadering evenwel niet de juiste. Zoals ik al zei, mag de feitelijke beoordeling van het Gerecht slechts binnen zeer enge grenzen worden getoetst.Zie hierboven punt 31.
Wanneer het Gerecht bij zijn beslissing echter volledig voorbijgaat aan een argument van de betrokken partij, is er helemaal geen sprake van een feitelijke beoordeling. Het gaan dan veeleer —zoals het Hof in de zaak Vidrányi overwoog — om een beroep op een motiveringsgebrek, dat wil zeggen, een beroep op miskenning van het algemene beginsel volgens hetwelk iedere rechterlijke instantie verplicht is haar beslissingen te motiveren door met name de redenen aan te geven waarom zij een formeel aangevoerde grief verwerpt.L. c. (vocmoot 15), r. o. 29.
37.Opgemerkt zij evenwel, dat het in dat arrest ging om schending van een rechtsregel, waarop het Gerecht volgens verzoeker niet was ingegaan. In de onderhavige zaak gaat het echter om een document waaraan het Gerecht volgens requiranten niet de nodige aandacht heeft besteed. Men kan evenwel niet verlangen, dat het Gerecht in zijn uitspraak ingaat op alle feiten die door partijen tijdens de procedure zijn aangevoerd. Van een juridische fout die door de rechter in hogere voorziening kan worden hersteld, kan slechts worden gesproken wanneer het gaat om een essentieel feit, waarvan de inaanmerkingneming het Gerecht tot een andere beslissing had kunnen brengen.38.Op grond van het recente arrest in de zaak PincherleArrest van 22 december 1993, zaak C-244/91P, Jurispr. 1993, biz. I-6965.
zou reeds kunnen worden aangenomen, dat daarop niet behoeft te worden ingegaan. In die zaak had de requirant onder meer gesteld, dat het Gerecht in het door hem bestreden arrest geen rekening had gehouden met drie door hem overgelegde stukken. Het Hof wees die grief af, op grond dat niet was bewezen dat het Gerecht de stukken in kwestie niet had onderzocht.L. c. (voetnoot 24), r. o. 33.
Mijns inziens was die overweging toegesneden op de bijzondere omstandigheden van de zaak waarin het Hof op dat ogenblik uitspraak moest doen. Het ware zeker onjuist, van die overweging een algemene regel te maken, want dan zou een requirant, wanneer het Gerecht bij zijn beslissing essentiële feiten over het hoofd heeft gezien, dit nagenoeg nooit met kans op succes kunnen aanvoeren, daar hij moeilijk kan aantonen, dat het Gerecht een dergelijke fout heeft gemaakt. De enige grondslag voor een dergelijk bewijs is immers het arrest van het Gerecht zelf, waarin met betrekking tot de feiten in kwestie uiteraard juist geen overwegingen te vinden zijn.
39.Derhalve rijst de vraag, of het Gerecht rekening heeft gehouden met de brief van 9 januari 1992, en, zo neen, of die brief van wezenlijk belang is voor de onderhavige zaak. De Commissie heeft gesteld, dat de context van de litigieuze brief geen rol speelt wanneer de betekenis van die brief reeds klaar en duidelijk blijkt uit de inhoud ervan, doch dat is hier niet het geval. Ook de gemachtigde van de Commissie heeft ter terechtzitting moeten erkennen, dat de litigieuze brief enigszins dubbelzinnig is.De eerste vraag kan mijns inziens vrij gemakkelijk worden beantwoord. Weliswaar vermeldt het Gerecht de brief van 9 januari 1992 op verschillende plaatsen (in r. o. 17, 24 en 25 van de beschikking), waar het naar de argumenten van partijen verwijst, doch bij de juridische beoordeling wordt over de brief gezwegen. Alleen de vermelding van rechtsoverweging 25 in rechtsoverweging 46 van de beschikking kan als een verwijzing naar dat stuk worden beschouwd. De inhoud van die rechtsoverweging spreekt een dergelijke uitlegging evenwel tegen. Het Gerecht verklaart daarin veeleer, dat de brief van SFEI aan de Commissie van 15 november 1991 niet als een aanmaning tot handelen in de zin van artikel 175 EG-Verdrag kan worden beschouwd. Op de vraag, of deze overwegingen onontbeerlijk waren voor de beslissing, behoef ik hier niet te antwoorden. Het lijdt volgens mij evenwel nauwelijks twijfel, dat het Gerecht zich hier noch elders in de beschikking uitspreekt over het eventuele belang van de brief van 9 januari 1992 voor de uitlegging van de litigieuze brief.
40.Mijns inziens kan deze vraag evenwel uiteindelijk buiten beschouwing blijven, daar de brief van 9 januari 1992 toch niets wezenlijks bijdraagt aan de uitlegging van de hier onderzochte brief. De directeur-generaal van DG IV verwijst in die brief naar de beschikking van 2 december 1991 en naar de mogelijke gevolgen daarvan voor de behandeling van de klacht van SFEI. Hij deelt mee, dat de Commissie dienaangaande spoedig een standpunt zal bepalen. De veronderstelling, dat het hier ging om de aankondiging van een voorlopig standpunt dat dan in de hier aangevochten brief werd medegedeeld, is zeker plausibel.Requiranten hechten groot belang aan de omstandigheid, dat de brief van 9 januari 1992 in dat verband over conclusies [conclusions] spreekt. Hun uitlegging, volgens welke dit begrip op een definitief standpunt wijst, is zeer wel mogelijk. Overtuigend (of zelfs dwingend) lijkt zij mij evenwel niet. Het gebruik van die term verdraagt zich zeer wel met de veronderstelling, dat de litigieuze brief een voorlopig standpunt weergeeft. De brief van 9 januari 1992 moet dan — zoals de Commissie betoogt— slechts als een aankondiging van dat voorlopig standpunt worden beschouwd.
41.Uit het voorafgaande blijkt, dat de uitlegging die het Gerecht aan de litigieuze brief heeft gegeven, in ieder geval mogelijk en verdedigbaar kon worden geacht. Zoals ik al zei, zijn er enkele elementen die voor de door requiranten voorgestane uitlegging pleiten. Daar de uitlegging van het Gerecht evenwel geen kennelijke gebreken vertoont, kan zij niet op die grond alleen worden aangevochten.42.Ik kom thans tot de vraag, of het Gerecht het begrip voor beroep krachtens artikel 173 vatbare handeling juist heeft uitgelegd. De uitlegging van een juridisch begrip is een rechtsvraag die het voorwerp kan zijn van hogere voorziening, zoals uit de rechtspraak van het Hof blijkt.Zie de arresten van 28 november 1991, zaak C-132/90P, Schwedler, Jurispr. 1991, blz. I-5745, r. o. 13, en 17 januari 1992, zaak C-107/90 P, Hochbaum, Jurispr 1992, blz. I-157, r. o. 16.
43.Het Gerecht heeft zijn beschikking kennelijk gebaseerd op zijn arrest in de zaak Automec 1.Zie voetnoot 2,
In dat arrest overwoog het Gerecht, dat in de procedure van artikel 3 van verordening nr. 17 en artikel 6 van verordening nr. 99/63Verordening nr. 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig artikel 19, leden 1 en 2, van verordening nr. 17 van de Raad (PB 1963, blz. 2268). Volgens artikel 19, lid 1, van verordening nr. 17 moet de Commissie de betrokkenen horen alvorens een beschikking te geven op grond van artikel 3. Artikel 6 van verordening nr. 99/63 bepaalt: Wanneer de Commissie meent dat de door haar verkregen gegevens het niet rechtvaardigen aan een overeenkomstig artikel 3, lid 2, van verordening nr. 17 ingediend verzoek gevolg te geven, deelt zij de verzoekers de redenen daarvan mede en geeft hun een termijn, waarbinnen zij desgewenst schriftelijke opmerkingen kunnen inzenden.
, waarbij de Commissie een klacht onderzoekt, drie achtereenvolgende fasen moeten worden onderscheiden:Tijdens de eerste fase, die volgt op de indiening van de klacht, verzamelt de Commissie overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63 de nodige gegevens om te beoordelen welk gevolg aan de klacht moet worden gegeven. Die fase omvat met name een informele uitwisseling van standpunten en gegevens tussen de Commissie en de klager ten einde de feitelijke en juridische gegevens die het voorwerp van de klacht zijn, te preciseren en de klager in staat te stellen zijn stelling nader toe te lichten, eventueel tegen de achtergrond van de eerste reactie van de diensten van de Commissie. De voorafgaande opmerkingen van de diensten van de Commissie in het kader van deze informele contacten kunnen niet als voor beroep vatbare handelingen worden aangemerkt.
Dan volgt, in de tweede fase, de in artikel 6 van verordening nr. 99/63 bedoelde mededeling, waarbij de Commissie de klager laat weten om welke redenen zij meent geen gunstig gevolg te kunnen geven aan zijn verzoek, en waarbij zij hem een termijn geeft, waarbinnen hij desgewenst opmerkingen kan inzenden. Die mededeling (kan) niet als een beschikking (...) worden beschouwd (...)
In de derde fase van de procedure neemt de Commissie kennis van de door de klager ingediende opmerkingen. Ofschoon artikel 6 van verordening nr. 99/63 niet uitdrukkelijk in die mogelijkheid voorziet, kan deze fase met een eindbeschikking worden afgesloten (...)L. c. (voetnoot 2), r. o. 45-47.
44.Deze uitspraak van het Gerecht lijkt mij in ieder geval nuttig om het verloop van de procedure waarbij een klacht wordt onderzocht, aanschouwelijk te maken. Hier behoeft niet te worden ingegaan op de bijzondere vragen die die overweging doet rijzen.De laatst geciteerde alinea van het arrest laat met name de vraag open, of de Commissie — wanneer zij een Macht niet wil aanvaarden — de Macht op verzoek van de Mager moet (en niet alleen kan) afwijzen bij een formele beschikking waartegen de Mager dan beroep krachtens artikel 173 EEG-Verdrag kan instellen. Mijns inziens heeft de Mager dat recht. Het arrest van het Gerecht in de zaak Automec II (arrest van 18 september 1992, zaak T-24/90, Jurispr. 1992, blz. II-2223), dat in deze richting gaat (zie r. o, 85), moet dan ook worden toegejuicht.
Rijst bij het onderzoek van een handeling de vraag, of deze een beschikking is of niet, dan kan de betrokken handeling aan de hand van dit model in de desbetreffende fase van de procedure worden ingedeeld.45.De betwiste beschikking van het Gerecht wekt evenwel op verschillende plaatsen de indruk, dat het Gerecht die logica heeft omgekeerd: een handeling kan geen voor beroep vatbare handeling zijn, omdat zij in de eerste (of de tweede) van voormelde fasen van de procedure moet worden ingedeeld. Het betreft de rechtsoverwegingen 41 tot 43 van de bestreden beschikking. Een dergelijke redenering is natuurlijk niets anders dan een petitio principii. Dat geldt trouwens ook voor het argument van de Commissie, dat de litigieuze brief geen beschikking kon zijn, daar de Commissie klaagster niet voordien overeenkomstig artikel 6 van verordening nr. 99/63 een brief had gestuurd (waarin klaagster werd aangemaand, binnen een bepaalde termijn haar standpunt kenbaar te maken).Dit argument werd overigens ook door het Gerecht gehanteerd in de zaak Automec I (1. c, voetnoot 2, r. o. 56).
Indien dat werkelijk de opvatting van het Gerecht was, dan moet dit uiteraard worden weersproken. Volgens vaste rechtspraak van het Hof is voor het antwoord op de vraag, of er sprake is van een voor beroep krachtens artikel 173 vatbare handeling, bepalend of de betrokken bepaling, ongeacht haar vorm, beoogt rechtsgevolgen teweeg te brengen.Arrest van 31 maart 1971, zaak 22/70, Commissie/Raad, Jurispr. 1971, blz, 263, r. o. 42, zie laatstelijk het arrest van 16 juni 1993, zaak C-325/91, Frankrijk/Commissie, Jurispr. 1993, blz. I-3283, r. o. 9.
Handelingen die in een uit verscheidene fasen bestaande procedure tot stand komen, zijn in beginsel weliswaar slechts vatbaar voor beroep wanneer het gaat om maatregelen die het standpunt van de Commissie definitief vastleggen en niet om maatregelen ter voorbereiding daarvanZie het arrest van 11 november 1981, zaak 60/81, IBM, Jurispr. 1981, blz. 2639, r. o. 9 e. v.
, doch daarbij moet steeds worden uitgegaan van de inhoud van de betrokken maatregel.
46.In de zaak Philip Morris heeft het Hof een aantal criteria genoemd die kunnen worden gehanteerd om uit te maken of een brief van de Commissie als definitieve afwijzing van een klacht moet worden beschouwd. In die zaak stelde het Hof vast, dat de betrokken brieven het onderzoek afsloten, een beoordeling van de betrokken overeenkomsten bevatten en verzoeksters de mogelijkheid ontnamen om heropening van het onderzoek te verlangen, behoudens in het geval dat dezen met nieuw bewijsmateriaal kwamen.Arrest van 17 november 1987, gevoegde zaken 142/84 en 156/84, BAT en Reynolds, Jurispr. 19S7, blz. 4487, r. o. 12.
47.Uit de bestreden beschikking van het Gerecht blijkt, dat het Gerecht deze rechtspraak kende. Zo verklaart het Gerecht in de rechtsoverwegingen 42 en 43 van zijn beschikking, dat de litigieuze brief geen kwalificatie van de door klaagster gestelde feiten bevat en niet tot gevolg heeft, dat het onderzoek wordt afgesloten.48.Derhalve ben ik van oordeel, dat in de passages van de beschikking waarin het Gerecht uit de fase van de procedure waarin de brief zijns inziens thuishoort, het rechtskarakter van die brief lijkt af te leiden, slechts een onduidelijke formulering moet worden gezien. Zoals ik hierbovenZie punt 47.
al zei, moet men ervan uitgaan, dat het Gerecht het toepasselijke recht kende en dat het dat recht ook heeft toegepast. Het enkele feit, dat de formulering van de bestreden beschikking dienaangaande aanleiding geeft tot twijfel, volstaat niet om die beschikking te vernietigen. De rechter in hogere voorziening dient enkel te onderzoeken, of het Gerecht rechtsregels heeft geschonden. Een dergelijke fout kan hier niet met zekerheid worden vastgesteld. In de onderhavige zaak mag bovendien niet uit het oog worden verloren, dat de door het Gerecht aan de litigieuze brief gegeven uitlegging als zodanig zeer wel verdedigbaar lijkt. Het zou dan ook moeilijk met de beginselen van proceseconomie te verenigen zijn, enkel op grond van sommige tot misverstand aanleiding gevende formuleringen te oordelen, dat de beschikking juridische fouten bevat en de vernietiging ervan voor te stellen.49.Opgemerkt zij evenwel, dat de beschikking over één vraag (de uitlegging van de tekst van de klacht van 21 december 1990) uitvoerige overwegingen bevat, die kennelijk overbodig zijn.Zie hierboven punt 26.
Dat noopt ertoe, de overige overwegingen van het Gerecht zeer kritisch te onderzoeken. Daar de beschikking van het Gerecht uiteindelijk niet op die overwegingen is gebaseerd, kan ook dat feit geen grond voor vernietiging van de bestreden beschikking opleveren.