(1)

Op 15 oktober 2012 heeft de Raad Besluit 2012/642/GBVB vastgesteld (1).

(2)

Op 24 februari 2022 heeft de president van de Russische Federatie een militaire operatie in Oekraïne aangekondigd en zijn Russische strijdkrachten begonnen met een aanval op Oekraïne, onder meer vanuit het grondgebied van Belarus. Die aanval was een flagrante schending van de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne.

(3)

In zijn conclusies van 19 februari 2024 heeft de Raad de aanhoudende steun van het Belarussische regime aan Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne ten stelligste veroordeeld, en Belarus opgeroepen zich daarvan te onthouden en zijn internationale verplichtingen gestand te doen.

(4)

Gezien de ernst van de situatie en als reactie op de voortdurende betrokkenheid van Belarus bij de agressie van Rusland tegen Oekraïne, is het passend aanvullende beperkende maatregelen vast te stellen.

(5)

Het is met name passend de aankoop van wapens en alle soorten aanverwant materieel van Belarus te verbieden.

(6)

Om de beperkende maatregelen die zijn opgelegd naar aanleiding van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, doeltreffender te maken, moet het risico op omzeiling van die maatregelen door indirecte uitvoer via derde landen, worden aangepakt. Bepaalde goederen en technologie kunnen bijdragen tot de militaire en technologische versterking van Belarus of tot de ontwikkeling van zijn defensie- en veiligheidssector, ook wanneer zij worden uitgevoerd onder het mom dat zij zijn bestemd voor civiel eindgebruik. Het verbod op indirecte uitvoer omvat de uitvoer, ook via een derde land, van producten die zijn onderworpen aan beperkende maatregelen. De bevoegde autoriteiten moeten tijdig preventieve maatregelen nemen wanneer er een geloofwaardig risico bestaat dat dergelijke naar derde landen uitgevoerde producten uiteindelijk naar Belarus worden omgeleid. Daarom moeten de lidstaten worden voorzien van een optioneel administratief mechanisme dat de nationale bevoegde autoriteiten in staat stelt een voorafgaande vergunning te eisen voor de uitvoer van producten die kunnen bijdragen tot de militaire en technologische versterking van Belarus of tot de ontwikkeling van zijn defensie- en veiligheidssector naar een derde land, wanneer de exporteur ervan in kennis is gesteld dat er voldoende redenen zijn om te vermoeden dat de eindbestemming van de producten in Belarus ligt of dat de producten entiteiten uit Belarus als eindgebruiker hebben. Die maatregel is niet bedoeld om een nieuwe algemene beperking op te leggen, maar om de lidstaten uit te rusten met een doeltreffend en evenredig instrument om mogelijke omzeiling van beperkende maatregelen te onderzoeken en te voorkomen, en tegelijkertijd te zorgen voor een geharmoniseerde interpretatie en juridische duidelijkheid voor exporteurs. Die maatregel mag geen afbreuk doen aan de reikwijdte van de bepaling inzake het verbod op indirecte uitvoer. Het is aan de lidstaten om te beslissen of die maatregel dan wel de bepaling inzake het verbod op indirecte uitvoer als afdwingingsmechanisme moet worden aangewend in gevallen waar Belarus de eindbestemming van de producten kan zijn of entiteiten uit Belarus de eindgebruiker van de producten kunnen zijn.

(7)

Het is tevens passend het bestaande verbod op het verlenen van gespecialiseerde diensten voor financieel berichtenverkeer aan bepaalde Belarussische kredietinstellingen en hun Belarussische dochterondernemingen, die relevant zijn voor het Belarussische financiële systeem en die reeds door de Unie onderworpen zijn aan beperkende maatregelen, uit te breiden tot een transactieverbod. Daarnaast is het passend vrijstellingen toe te voegen met betrekking tot de werking van de diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen van de Unie en van de lidstaten of van partnerlanden in Belarus en met betrekking tot transacties door onderdanen van een lidstaat die in Belarus verblijven. Het is ook passend een afwijking toe te voegen voor transacties die strikt noodzakelijk zijn voor de terugtrekking uit Belarus of de liquidatie van bedrijfsactiviteiten in Belarus. Er wordt aan herinnerd dat beperkende maatregelen van de Unie geen extraterritoriale werking hebben en niet bindend zijn voor exploitanten die zijn opgericht naar het recht van derde landen, waaronder dat van Belarus. Daarom gelden transacties tussen rechtspersonen, entiteiten of lichamen die zijn erkend of opgericht onder het recht van een lidstaat en hun dochterondernemingen in derde landen niet als een schending van deze verbodsbepaling, ook indien krediet- of financiële instellingen die aan het verbod zijn onderworpen bij dergelijke transacties zijn betrokken. De vrijstellingen en de afwijking in artikel 2 sexvicies van Besluit 2012/642/GBVB doen geen afbreuk aan het verbod voor exploitanten in de Unie op het verlenen van financiële berichtendiensten aan de in bijlage V opgenomen entiteiten.

(8)

Daarnaast is het passend de lijst van producten die zouden kunnen bijdragen tot de militaire en technologische versterking van Belarus of tot de ontwikkeling van zijn defensie- en veiligheidssector, uit te breiden met producten die door Rusland zijn gebruikt voor zijn aanvalsoorlog tegen Oekraïne en producten die bijdragen tot de ontwikkeling of productie van de militaire systemen van Belarus, met inbegrip van chemische precursoren voor energetische materialen, reserveonderdelen voor werktuigmachines, extra digitaal gestuurde machines en chemicaliën voor de vervaardiging van stuwstoffen.

(9)

Bovendien is het passend de lijst van goederen die zijn onderworpen aan uitvoerbeperkingen en die zouden kunnen bijdragen tot de versterking van de industriële capaciteit van Belarus, zoals machines, chemische stoffen, sommige metalen en kunststoffen, uit te breiden. Om het risico op omzeiling van de beperkende maatregelen tot een minimum te beperken, is het ook passend de lijst van goederen en technologie waarvoor een verbod op doorvoer over het grondgebied van Belarus geldt, uit te breiden.

(10)

De lidstaten mogen, onder naleving van hun toepasselijke internationale verplichtingen, geen gerechtelijk bevel, vonnis, uitspraak van een andere rechterlijke instantie dan een rechterlijke instantie van een lidstaat of een ander rechterlijk, arbitraal of administratief besluit erkennen of ten uitvoer leggen dat is aangenomen in andere procedures dan die welke in de lidstaten zijn ingesteld op grond van of voortvloeiend uit een geschillenbeslechtingsprocedure tussen investeerders en staten in verband met maatregelen die zijn opgelegd uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB. De daadwerkelijke toepassing van de “no claims-clausule” moet worden beschouwd als van openbare orde in de Unie en de lidstaten met het oog op de erkenning en tenuitvoerlegging van scheidsrechterlijke uitspraken of rechterlijke of administratieve besluiten. Bijgevolg moet de erkenning of tenuitvoerlegging door de lidstaten van een gerechtelijk bevel, vonnis, uitspraak van een andere rechterlijke instantie dan een rechterlijke instantie van een lidstaat of een ander rechterlijk, arbitraal of administratief besluit dat in een andere procedure dan die in de lidstaten is aangenomen op grond van of naar aanleiding van een geschillenbeslechtingsprocedure tussen investeerders en staten die tot de voldoening van vorderingen in verband met uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB opgelegde maatregelen zou kunnen leiden, worden beschouwd als een schending van de openbare orde van de Unie en de lidstaten. Die bepaling mag geen afbreuk doen aan de verplichting van een lidstaat om deel te nemen aan en verweer te voeren in een tegen hem ingeleide procedure en te verzoeken om erkenning en tenuitvoerlegging van een uitspraak waarbij hem de kosten worden vergoed.

(11)

Hoewel de voldoening van vorderingen in verband met uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB opgelegde maatregelen verboden is in de Unie, ook in buitengerechtelijke schikkingsprocedures, zijn er aanwijzingen dat Belarussische personen, entiteiten of lichamen of personen, entiteiten of lichamen die handelen via of namens een van die Belarussische personen, entiteiten of lichamen, of die eigendom zijn of onder zeggenschap staan van dergelijke personen, entiteiten of lichamen, trachten of zouden kunnen trachten op onrechtmatige wijze buiten de Unie geschillenbeslechtingsprocedures in te leiden en voort te zetten in verband met maatregelen die uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB zijn opgelegd, of trachten of zouden kunnen trachten op onrechtmatige wijze de erkenning of tenuitvoerlegging te verkrijgen van scheidsrechterlijke uitspraken die via dergelijke onrechtmatige geschillenbeslechtingsprocedures zijn toegekend. Daarom is het noodzakelijk de bevoegde autoriteiten of, indien toepasselijk, de Unie in staat te stellen in een procedure voor een rechterlijke instantie van een lidstaat alle geleden schade, met inbegrip van juridische kosten en gemaakte kosten in geval van niet-naleving van de scheidsrechterlijke uitspraak door de andere partij, terug te vorderen van die personen, entiteiten of lichamen en van personen, entiteiten of lichamen die eigenaar zijn van of zeggenschap hebben over die personen, entiteiten of lichamen, als gevolg van een beslechting van geschillen tussen investeerders en staten in verband met maatregelen die uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB zijn opgelegd, mits alle beschikbare rechtsmiddelen in het desbetreffende rechtsgebied zijn uitgeoefend. De bevoegde autoriteiten moeten dergelijke schade terugvorderen in overeenstemming met het recht van de Unie en het internationaal gewoonterecht.

(12)

Wanneer de lidstaten worden geconfronteerd met scheidsrechterlijke uitspraken die tegen hen zijn uitgesproken in procedures voor de beslechting van geschillen tussen investeerders en staten in verband met maatregelen die uit hoofde van Besluit 2012/642/GBVB zijn opgelegd, moeten zij zich beroepen op elk bezwaar waarover zij beschikken in het kader van een binnenlandse of buitenlandse procedure voor de erkenning en tenuitvoerlegging van dergelijke uitspraken. Dit omvat het aanvoeren van het bezwaar dat de erkenning of tenuitvoerlegging van de uitspraak in strijd zou zijn met de openbare orde van het land waar om erkenning en tenuitvoerlegging wordt verzocht, overeenkomstig het Verdrag over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse scheidsrechterlijke uitspraken van 1958.

(13)

De toepassing van de “forum necessitatis”-bepaling (noodbevoegdheid) moet worden uitgebreid.

(14)

Het is tevens passend de titel van bijlage II te wijzigen om daarin alle relevante bepalingen op te nemen waarin naar die bijlage wordt verwezen.

(15)

Om uitvoering te geven aan bepaalde maatregelen is verder optreden van de Unie vereist.

(16)

Besluit 2012/642/GBVB moet derhalve dienovereenkomstig worden gewijzigd,

1)

het volgende artikel wordt ingevoegd:

2)

artikel 1 ter wordt als volgt gewijzigd:

3)

artikel 2 quinquies wordt als volgt gewijzigd

4)

artikel 2 quindecies wordt vervangen door:

5)

de volgende artikelen worden ingevoegd:

6)

artikel 2 sexvicies wordt als volgt gewijzigd:

7)

bijlage II wordt gewijzigd overeenkomstig de bijlage bij dit besluit.