(1)

Leagtar síos le Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 rialacha chun einceifileapaití spúinseacha in-tarchurtha áirithe a chosc, a rialú agus a dhíothú san Aontas. Tá feidhm aige maidir le hainmhithe beo agus táirgí de bhunadh ainmhíoch a tháirgeadh agus a chur ar an margadh agus i gcásanna sonracha áirithe lena n-onnmhairiú. Leagtar amach in Iarscríbhinn VIII a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 na rialacha maidir le trádáil laistigh den Aontas agus leagtar amach in Iarscríbhinn IX a ghabhann leis an Rialachán sin na rialacha a bhaineann le hallmhairí isteach san Aontas. Foráiltear leis freisin, inter alia do bhearta cosanta a ghlacadh i gcás ráigeanna TSEnna.

(2)

Is einceifileapaite spúinseach in-tarchurtha é an galar sirg ainsealach in ainmhithe den chineál fia agus is galar tógálach é ar féidir leis, dá bhrí sin, cur isteach ar thrádáil laistigh den Aontas, ar allmhairí isteach san Aontas agus ar onnmhairí chuig tríú tíortha.

(3)

Chuir an Iorua an Coimisiún ar an eolas, an 1 Aibreán 2016, maidir leis an gcéad chás inar deimhníodh an galar sirg ainsealach ina críoch, i réinfhianna fiáine. Ba é sin an chéad uair a braitheadh galar sirg ainsealach san Eoraip agus ba é an chéad chás nádúrtha ar domhan é i réinfhianna. Ón gcéad chás sin go dtí mí Dheireadh Fómhair 2021, dheimhnigh an Iorua cás amháin ar a laghad gach bliain agus tríocha cás san iomlán: fiche i réinfhianna fiáine, dhá cheann i bhfianna rua agus naoi gcinn i múis.

(4)

Ghlac an Iorua beart an 11 Iúil 2016 chun onnmhairiú ainmhithe beo den chineál fia a thoirmeasc ón Iorua, gan dochar do mhaoluithe sonracha.

(5)

Ós rud é gur galar tógálach é galar sirg ainsealach, tá baol ann gur féidir leis leathadh go daonraí eile ainmhithe den chineál fia agus go dtí réigiúin eile san Aontas agus i Stáit Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa. Dá bhrí sin, glacadh Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1918 ón gCoimisiún (2). Chuir an Cinneadh sin toirmeasc ar ghluaiseacht ainmhithe beo den chineál fia ón Iorua isteach san Aontas agus foráladh ann do mhaoluithe sonracha.

(6)

An 2 Nollaig 2016, ghlac an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) tuairim eolaíoch maidir le galar sirg ainsealach in ainmhithe den chineál fia (Tuairim EFSA 2016) (3). Moladh sa tuairim sin clár faireachais 3 bliana a chur chun feidhme i ndáil le galar sirg ainsealach in ainmhithe den chineál fia san Eastóin, san Fhionlainn, san Íoslainn, sa Laitvia, sa Liotuáin, san Iorua, sa Pholainn agus sa tSualainn, arb iad na Ballstáit agus na Stáit CSTE a bhfuil daonra réinfhianna nó daonra mús acu, nó a bhfuil daonraí den dá chineál acu, chun leitheadúlacht agus raon geografach an ghalair searg ainsealaigh a bhrath agus a mheas. Thángthas ar an gconclúid i dTuairim 2016 ó EFSA freisin gurb í gluaiseacht ainmhithe beo den chineál fia an bealach is dóchúla ina dtugtar isteach agus ina leathnaítear galar sirg ainsealach agus chuir sé i dtábhacht go láidir go bhfuil dóchúlacht níos mó ann go dtabharfaí galar sirg ainsealach isteach trí úsáid a bhaint as baoití sealgaireachta nádúrtha atá déanta as fual ainmhithe den chineál fia. Dá bhrí sin, mhol sé íoslaghdú a dhéanamh ar ghluaiseachtaí ainmhithe beo den chineál fia agus scor d’úsáid a bhaint as baoití sealgaireachta atá déanta as fual ainmhithe den chineál fia.

(7)

Tar éis ghlacadh Thuairim EFSA 2016, leasaíodh Iarscríbhinn III a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 le Rialachán (AE) 2017/1972 ón gCoimisiún (4) chun foráil a dhéanamh do chlár faireacháin 3 bliana i ndáil le galar sirg ainsealach in ainmhithe den chineál fia, agus le Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2017/2181 ón gCoimisiún (5), cuireadh síneadh le bailíocht Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1918 go dtí deireadh 2020 chun go mbeadh feidhm ag na bearta cosanta go dtí deireadh an chláir faireacháin 3 bliana sin. Le Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2017/2181, cuireadh toirmisc agus srianta ar na bearta cosanta freisin maidir le baoití sealgaireachta atá déanta as fual ainmhithe den chineál fia.

(8)

In 2018, bhraith an Fhionlainn an chéad chás den ghalar sirg ainsealach san Aontas agus bhí cás eile ann i mí na Samhna 2020. Bhraith an tSualainn trí chás den ghalar sirg ainsealach in 2019 agus cás eile i mí Mheán Fómhair 2020. Gach cás de ghalar sirg ainsealach a braitheadh san Fhionlainn agus sa tSualainn, deimhníodh iad i gcomhthéacs an chláir faireachais 3 bliana le haghaidh galar sirg ainsealach in ainmhithe den chineál fia agus is sa mhús fiáin a braitheadh iad.

(9)

An 11 Samhain 2019, d‘fhoilsigh EFSA an Tuairim Eolaíoch “Nuashonrú ar ghalar sirg ainsealach (CWD) III” (6) (Tuairim EFSA 2019) mar aon le moltaí éagsúla don Choimisiún, lena n-áirítear moltaí maidir leis na fachtóirí riosca a d’fhéadfadh leathadh an ghalair searg ainsealaigh a éascú san Aontas.

(10)

Ag cur san áireamh gur braitheadh cásanna nua den ghalar sirg ainsealach san Iorua, san Fhionlainn agus sa tSualainn, go dtí go ndéanfar measúnú eolaíoch ar thorthaí an chláir faireacháin, agus ag cur san áireamh go raibh gá le tuilleadh ama chun machnamh a dhéanamh ar mholtaí Thuairim EFSA 2019, cuireadh síneadh arís le tréimhse chur i bhfeidhm Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1918 le Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2020/2167 ón gCoimisiún (7), go dtí an 31 Nollaig 2022, chun na deimhnithe is déanaí maidir leis an ngalar sirg ainsealach a bhí san Fhionlainn agus sa tSualainn a léiriú.

(11)

Ós rud é gur cuireadh bearta cosanta Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1918 i bhfeidhm ó 2016, leis an staid eipidéimeolaíoch is déanaí maidir leis an ngalar sirg ainsealach ní féidir a bheartú go ndéanfar é a dhíothú am ar bith go luath, go mbeadh sé míchuí ó thaobh an dlí de síneadh a chur le cur i bhfeidhm na mbeart cosanta bunaithe ar Airteagal 4 de Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 arís, agus mar sin féin, gur cheart go leanfadh na bearta d’fheidhm a bheith acu chun cosc a chur ar leathadh breise an ghalair searg ainsealaigh san Aontas agus i Stáit CSTE,, ba cheart Iarscríbhinní VIII agus IX a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 a leasú chun na bearta a leagtar síos i gCinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1918, a chur in oiriúint de réir mar is gá chun an deimhniú maidir le galar sirg ainsealach san Fhionlainn agus sa tSualainn a chur san áireamh.

(12)

Dá bhrí sin, bunaithe ar chonclúidí ar thuairimí ó EFSA in 2016 agus in 2019, is gá an toirmeasc ar ghluaiseacht ainmhithe beo den chineál fia ón Iorua isteach san Aontas a choinneáil. Ar chúiseanna praiticiúla, ba cheart go leanfadh an toirmeasc sin d’fheidhm a bheith aige maidir le hainmhithe beo den chineál fia a bhogtar i gcomhar le gníomhaíocht an duine, ach gan feidhm a bheith aige maidir le gluaiseachtaí ainmhithe fiáine den chineál fia a théann trasna na teorann nach mbaineann aon idirghabháil le duine leo. Ba cheart maoluithe sonracha ón toirmeasc sin a leagan síos chun gluaiseachtaí áirithe ainmhithe beo den chineál fia ón Iorua a cheadú isteach san Aontas, lena n-áirítear innilt shéasúrach trasteorann réinfhianna leath-cheansaithe, agus gluaiseachtaí réinfhianna leath-cheansaithe lena n-úsáid in imeachtaí cultúrtha nó spóirt sa tSualainn. Mar sin féin, mar gheall ar an riosca do shláinte ainmhithe a d’fhéadfadh a bheith ann de thoradh na ngluaiseachtaí a cheadaítear leis na maoluithe sin, go háirithe maidir le héilliú comhshaoil ó phrióin a bhaineann leis an ngalar sirg ainsealach sna limistéir chinn scríbe, ba cheart gluaiseachtaí den sórt sin a bheith srianta i gcónaí do limistéir shainithe san Fhionlainn agus sa tSualainn, agus ba cheart cosc ar ghluaiseachtaí ainmhithe beo den chineál fia ó na limistéir sin a bheith faoi thoirmeasc i gcónaí, gan dochar do mhaoluithe sonracha.

(13)

Ós rud é go bhfuil an galar sirg ainsealach dearbhaithe anois in dhá Bhallstát, agus bunaithe ar chonclúidí ar thuairimí ó EFSA in 2016 agus in 2019 maidir leis na fachtóirí riosca lena bhféadfaí leathadh an ghalair searg ainsealaigh a éascú san Aontas, is gá foráil a dhéanamh maidir le toirmeasc ar ghluaiseacht ainmhithe beo den chineál fia ó Bhallstát lena mbaineann an galar sin chuig an gcuid eile den Aontas. Ar chúiseanna praiticiúla, ba cheart feidhm a bheith ag an toirmeasc sin maidir le hainmhithe beo den chineál fia a bhogtar i gcomhar le gníomhaíocht an duine, ach gan feidhm a bheith aige maidir le gluaiseachtaí ainmhithe fiáine den chineál fia nach mbaineann aon idirghabháil le duine leo. Ba cheart maoluithe sonracha maidir leis an toirmeasc sin a leagan síos chun gluaiseachtaí áirithe ainmhithe beo den chineál fia a cheadú ó na Ballstáit lena mbaineann an galar sirg ainsealach, lena n-áirítear chun a áirithiú go mbeidh rochtain shábháilte ar acmhainní géiniteacha luachmhara fianna idir na Ballstáit lena mbaineann mar aon le luachshocrú na n-acmhainní sin.

(14)

Ba cheart an toirmeasc ar allmhairiú baoití sealgaireachta atá déanta as fual a dhíorthaítear ó ainmhithe den chineál fia agus an toirmeasc ar ghluaiseacht baoití sealgaireachta atá déanta as fual a dhíorthaítear ó ainmhithe den chineál fia de thionscnamh na hIorua a choinneáil ar bun. Ina theannta sin, ba cheart toirmeasc a chur ar ghluaiseachtaí baoití sealgaireachta atá déanta as fual a dhíorthaítear ó ainmhithe den chineál fia de thionscnamh Bhallstáit inar deimhníodh cásanna den ghalar sirg ainsealach.

(15)

Dá bhrí sin, ba cheart Iarscríbhinní VIII agus IX a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 999/2001 a leasú dá réir.

(16)

Na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo, is bearta iad atá i gcomhréir leis an tuairim ón mBuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha,