Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Derde kamer)
16 juli 2026 (*)
„ Hogere voorziening – Beperkende maatregelen met het oog op de militaire agressie tegen Oekraïne – Besluit 2014/145/GBVB – Artikel 1, lid 1, onder b), en artikel 2, lid 1, onder d) – Beperkende maatregelen tegen een natuurlijke persoon die financiële steun levert aan Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne – Artikel 21 VWEU – Artikel 45, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Burgerschap van de Europese Unie – Vrijheid van verkeer – Beperkende maatregelen die van invloed zijn op de vrijheid van verkeer en van verblijf van een Unieburger ”
In zaak C‑400/25 P,
betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 13 juni 2025,
Gennady Nikolayevich Timchenko, wonende te Moskou (Rusland), vertegenwoordigd door S. Bonifassi, T. Bontinck, E. Fedorova en J. Goffin, avocats,
rekwirant,
andere partij in de procedure:
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door M.‑C. Cadilhac en V. Piessevaux als gemachtigden,
verweerder in eerste aanleg,
wijst
HET HOF (Derde kamer),
samengesteld als volgt: C. Lycourgos, kamerpresident, O. Spineanu-Matei (rapporteur), S. Rodin, N. Piçarra en N. Fenger, rechters,
advocaat-generaal: J. Kokott,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,
het navolgende
Arrest
1 Met zijn hogere voorziening vordert Gennady Nikolayevich Timchenko nietigverklaring van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 2 april 2025, Timchenko/Raad (T‑297/23, EU:T:2025:352; hierna: „bestreden arrest”), waarbij zijn beroep is verworpen dat strekte tot nietigverklaring op basis van artikel 263 VWEU van, ten eerste, besluit (GBVB) 2023/572 van de Raad van 13 maart 2023 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 75 I, blz. 134) en uitvoeringsverordening (EU) 2023/571 van de Raad van 13 maart 2023 tot uitvoering van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 75 I, blz. 1) (hierna samen: „handelingen van maart 2023”), en, ten tweede, besluit (GBVB) 2023/1767 van de Raad van 13 september 2023 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 226, blz. 104) en uitvoeringsverordening (EU) 2023/1765 van de Raad van 13 september 2023 tot uitvoering van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 226, blz. 3) (hierna samen: „handelingen van september 2023”), voor zover de handelingen van maart en september 2023 (hierna samen: „litigieuze handelingen”) hem betreffen en, daarnaast, tot vergoeding op basis van artikel 268 VWEU van de immateriële schade die hij stelt te hebben geleden als gevolg van de vaststelling van de litigieuze handelingen.
Toepasselijke bepalingen en voorgeschiedenis van het geding
2 De feitelijke en juridische achtergrond van de zaak is uiteengezet in de punten 2 tot en met 32 van het bestreden arrest. Ten behoeve van de onderhavige procedure kan die achtergrond als volgt worden samengevat en aangevuld.
3 Deze zaak houdt verband met de beperkende maatregelen die de Europese Unie sinds 2014 heeft vastgesteld naar aanleiding van acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen.
4 Rekwirant is een zakenman met de Russische en de Finse nationaliteit.
5 Op 17 maart 2014 heeft de Raad van de Europese Unie, op grond van artikel 29 VEU, besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2014, L 78, blz. 16) vastgesteld.
6 Op diezelfde datum heeft de Raad, op grond van artikel 215, lid 2, VWEU, verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2014, L 78, blz. 6), vastgesteld.
7 Na de invasie van Oekraïne door de strijdkrachten van de Russische Federatie op 24 februari 2022 heeft de Raad op 25 februari 2022 besluit (GBVB) 2022/329 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 50, blz. 1, met rectificatie in PB L 94, blz. 12), vastgesteld. Op dezelfde dag heeft die instelling verordening (EU) 2022/330 tot wijziging van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 51, blz. 1), vastgesteld.
Richtlijn 2004/38
8 Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van de richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (PB 2004, L 158, blz. 77) is vastgesteld op basis van het EG‑verdrag, met name de artikelen 12, 18, 40, 44 en 52 daarvan.
9 Overweging 2 van richtlijn 2004/38 luidt als volgt:
„Het vrij verkeer van personen is een van de fundamentele vrijheden binnen de interne markt, die een ruimte zonder binnengrenzen omvat waarin vrijheid is gewaarborgd volgens de bepalingen van het Verdrag.”
10 Artikel 1 van deze richtlijn, met als opschrift „Onderwerp”, bepaalt:
„Bij deze richtlijn worden vastgesteld:
a) de voorwaarden voor uitoefening van het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten door burgers van de Unie en hun familieleden;
b) het duurzame verblijfsrecht op het grondgebied van de lidstaten voor burgers van de Unie en hun familieleden;
c) de beperkingen van de onder a) en b) genoemde rechten om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid.”
11 Hoofdstuk VI van richtlijn 2004/38, „Beperkingen van het inreisrecht en het verblijfsrecht om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid”, wordt ingeleid met artikel 27, „Algemene beginselen”, dat luidt als volgt:
„1. Onverminderd het bepaalde in dit hoofdstuk kunnen de lidstaten de vrijheid van verkeer en verblijf van burgers van de Unie en hun familieleden, ongeacht hun nationaliteit, beperken om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid. Deze redenen mogen niet voor economische doeleinden worden aangevoerd.
2. De om redenen van openbare orde of openbare veiligheid genomen maatregelen moeten in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel en uitsluitend gebaseerd zijn op het gedrag van [de] betrokkene. Strafrechtelijke veroordelingen vormen als zodanig geen reden voor deze maatregelen.
Het gedrag moet een actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel belang van de samenleving vormen. Motiveringen die los staan van het individuele geval of die verband houden met algemene preventieve redenen mogen niet worden aangevoerd.
[...]”
12 Deze richtlijn is volgens artikel 42 ervan gericht tot de lidstaten.
Besluit 2014/145 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023
13 Artikel 1, lid 1, van besluit 2014/145, zoals gewijzigd bij met name besluit 2022/329, verplicht de lidstaten om de nodige maatregelen te nemen om de binnenkomst op of doorreis via hun grondgebied te beletten van onder meer natuurlijke personen die beantwoorden aan de criteria onder met name de punten a), b) en e) ervan, terwijl artikel 2, lid 1, van besluit 2014/145 bepaalt dat de tegoeden en economische middelen worden bevroren van natuurlijke personen die beantwoorden aan de criteria onder met name de punten a), d) en g) ervan, welke criteria in essentie identiek zijn aan die van artikel 1, lid 1, onder a), b) en e), van dat besluit.
14 Artikel 1 van besluit 2014/145, in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023, bepaalde:
„1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om binnenkomst op of doorreis via hun grondgebied te beletten van:
a) natuurlijke personen die verantwoordelijk zijn voor, steun verlenen aan of uitvoering geven aan, acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, of de stabiliteit of veiligheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, of die de werkzaamheden van internationale organisaties in Oekraïne belemmeren;
b) natuurlijke personen die materiële of financiële steun verlenen aan of profijt trekken van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne;
[...]
e) vooraanstaande zakenlieden die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie, die verantwoordelijk is voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne,
en natuurlijke personen die met hen verbonden zijn, als opgesomd in de bijlage.
2. Lid 1 houdt niet in dat de lidstaten verplicht zijn de binnenkomst op hun grondgebied van hun eigen onderdanen te weigeren.
3. Lid 1 laat de gevallen onverlet waarin lidstaten uit hoofde van het internationale recht gebonden zijn, en wel:
a) als gastland van een internationale intergouvernementele organisatie;
b) als gastland van een internationale conferentie die is bijeengeroepen door, of plaatsvindt onder auspiciën van de Verenigde Naties;
c) krachtens een multilaterale overeenkomst die voorrechten en immuniteiten verleent; of
d) krachtens het Concordaat (Verdrag van Lateranen) van 1929 dat werd gesloten tussen de Heilige Stoel (Vaticaanstad) en [de Italiaanse Republiek].
4. Lid 3 wordt ook geacht van toepassing te zijn op gevallen waarin een lidstaat optreedt als gastland van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).
5. De Raad wordt naar behoren geïnformeerd in elk van de gevallen waarin een lidstaat krachtens lid 3 of lid 4 een vrijstelling verleent.
6. De lidstaten kunnen vrijstellingen van de krachtens lid 1 opgelegde maatregelen verlenen voor reizen die plaatsvinden op grond van dringende humanitaire noden, of om intergouvernementele vergaderingen en door de Europese Unie geïnitieerde vergaderingen of vergaderingen waarvoor de Unie als gastheer optreedt, of vergaderingen waarvoor een lidstaat als fungerend voorzitter van de OVSE als gastheer optreedt, bij te wonen waar een politieke dialoog wordt gevoerd waarbij de beleidsdoelstellingen van de beperkende maatregelen, zoals de steun voor territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, rechtstreeks worden bevorderd.
[...]”
15 Artikel 2, lid 1, onder a), d), g) en in fine, van besluit 2014/145, in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023, luidde als volgt:
„Alle tegoeden en economische middelen die toebehoren aan, eigendom zijn, in het bezit zijn of onder zeggenschap staan van:
a) natuurlijke personen die verantwoordelijk zijn voor, steun verlenen aan of uitvoering geven aan, acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, of de stabiliteit of veiligheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, of die de werkzaamheden van internationale organisaties in Oekraïne belemmeren;
[...]
d) natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die materiële of financiële steun verlenen aan of profijt trekken van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne;
[...]
g) vooraanstaande zakenlieden of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie, die verantwoordelijk is voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne,
en natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die met hen verbonden zijn, als opgesomd in de bijlage, worden bevroren.”
Besluit 2014/145 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van september 2023
16 Op 5 juni 2023 heeft de Raad besluit (GBVB) 2023/1094 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 146, blz. 20), vastgesteld. In het bijzonder omvatten de criteria van artikel 1, lid 1, onder e), en artikel 2, lid 1, onder g), van besluit 2014/145, zoals gewijzigd bij besluit 2023/1094, thans ook vooraanstaande zakenlieden die actief zijn in Rusland en hun naaste familieleden, andere natuurlijke personen die profijt trekken van hen, en zakenlieden, rechtspersonen, entiteiten of lichamen die betrokken zijn bij economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie, die verantwoordelijk is voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne. De criteria van artikel 1, lid 1, onder a) en b), en artikel 2, lid 1, onder a) en d), van die versie van besluit 2014/145 zijn daarentegen onveranderd gebleven ten opzichte van die in besluit 2014/145 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023.
Verordening nr. 269/2014 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023
17 Artikel 3, lid 1, van verordening nr. 269/2014, zoals gewijzigd bij verordening 2022/330, bevat een opsomming van de criteria die worden gehanteerd voor onder meer de plaatsing op de in bijlage I bij verordening nr. 269/2014 opgenomen lijst van natuurlijke personen wier tegoeden en economische middelen zijn bevroren overeenkomstig artikel 2, lid 1, ervan. De criteria in dat artikel 3, lid 1, onder a), d) en g), zijn in essentie identiek aan de criteria bedoeld in punt 15 van het onderhavige arrest.
Verordening nr. 269/2014 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van september 2023
18 Op 5 juni 2023 heeft de Raad verordening (EU) 2023/1089 tot wijziging van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 146, blz. 1), vastgesteld. In het bijzonder is het criterium van artikel 3, lid 1, onder g), van verordening nr. 269/2014, zoals gewijzigd bij verordening 2023/1089, een gevolg van in essentie dezelfde wijziging als die vermeld in punt 16 van het onderhavige arrest. De criteria van artikel 3, lid 1, onder a) en d), van die versie van verordening nr. 269/2014 zijn daarentegen onveranderd gebleven ten opzichte van die in verordening nr. 269/2014 in de versie die van toepassing was ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023.
Litigieuze handelingen
19 De bij besluit (GBVB) 2022/337 van de Raad van 28 februari 2022 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 59, blz. 1) en uitvoeringsverordening (EU) 2022/336 van de Raad van 28 februari 2022 tot uitvoering van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 58, blz. 1) jegens rekwirant vastgestelde beperkende maatregelen zijn bij de handelingen van maart 2023 om de volgende redenen gehandhaafd:
„[Rekwirant] is al lang een kennis van de president van de Russische Federatie Vladimir Putin en algemeen wordt aangenomen dat hij een van zijn vertrouwelingen is.
Hij trekt profijt van zijn banden met Russische beleidsmakers. Hij is oprichter en aandeelhouder van de Volga Group, een investeringsgroep met een portfolio van investeringen in belangrijke sectoren van de Russische economie. De Volga Group draagt aanzienlijk bij aan de Russische economie en haar ontwikkeling.
Hij is eveneens aandeelhouder van Bank Rossiya, die wordt beschouwd als de bank van Putin en zijn medestanders. Sinds de illegale annexatie van de Krim heeft Bank Rossiya filialen geopend op de gehele Krim en in Sebastopol, waardoor die de integratie daarvan in de Russische Federatie consolideert.
Bovendien heeft Bank Rossiya een belang in de National Media Group, een mediabedrijf dat 28 mediabedrijven in Rusland controleert die actief propaganda en desinformatie verspreiden in verband met de [...] aanvalsoorlog [van de Russische Federatie] tegen Oekraïne.
Hij is bijgevolg verantwoordelijk voor [de steun aan] acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen.
Hij [verstrekt] ook [...] financiële of materiële steun [aan], en trekt profijt van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne.”
20 De handelingen van september 2023 hebben, om in wezen identieke redenen en aangevuld met de vermelding dat rekwirant „een vooraanstaand zakenman [is] die actief is in Rusland”, de beperkende maatregelen gehandhaafd die reeds een eerste keer tegen rekwirant waren gehandhaafd bij de handelingen van maart 2023.
Beroep bij het Gerecht en bestreden arrest
21 Bij verzoekschrift van 24 mei 2023 heeft rekwirant bij het Gerecht beroep ingesteld tot, met name, nietigverklaring van de litigieuze handelingen. Daartoe voerde hij zes middelen aan, waarvan het eerste was ontleend aan een kennelijke beoordelingsfout van de Raad en het vijfde aan een schending van het fundamentele recht op vrij verkeer zoals neergelegd in artikel 21 VWEU, van artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en van de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben.
22 Bij het bestreden arrest heeft het Gerecht het eerste middel verworpen, waarmee rekwirant met name betoogde dat de Raad een kennelijke beoordelingsfout had gemaakt door zich op het standpunt te stellen, in zowel de handelingen van maart 2023 als de handelingen van september 2023, dat rekwirant voldeed aan het criterium in artikel 1, lid 1, onder b), en artikel 2, lid 1, onder d), van besluit 2014/145 in de versies die van toepassing waren op de datums van vaststelling van de litigieuze handelingen (hierna: „besluit 2014/145”) en in artikel 3, lid 1, onder d), van verordening nr. 269/2014 in de op die twee datums geldende versies (hierna: „verordening nr. 269/2014”) [hierna: „criterium d)”].
23 Wat de handelingen van maart 2023 betreft, heeft het Gerecht in de punten 143 tot en met 147 van het bestreden arrest geoordeeld dat de Raad zonder een beoordelingsfout te begaan het standpunt had kunnen innemen dat rekwirant, in zijn hoedanigheid van belangrijke aandeelhouder van Bank Rossiya, welke bank zelf financiële steun aan Poetin had verleend, deze laatste financieel had ondersteund en daarom voldeed aan de voorwaarden van criterium d).
24 Om dezelfde redenen heeft het Gerecht in de punten 161 tot en met 164 van het bestreden arrest geoordeeld dat, wat de handelingen van september 2023 betreft, de Raad op goede gronden het standpunt had kunnen innemen dat rekwirant voldeed aan de voorwaarden van criterium d), temeer daar de Raad had aangetoond dat rekwirant dankzij belastingvrijstellingen „profijt trok van de Russische beleidsmakers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne” in de zin van dat criterium.
25 Het Gerecht heeft ook het vijfde door rekwirant aangevoerde middel afgewezen. In de punten 179 tot en met 182 van het bestreden arrest heeft het in essentie overwogen dat de uitoefening van het in artikel 21 VWEU en artikel 45, lid 1, van het Handvest verankerde recht van Unieburgers op vrij verkeer en verblijf kan worden beperkt door besluiten die onderdeel vormen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en die worden vastgesteld op basis van artikel 29 VEU. Ook heeft het vastgesteld, in de punten 183 tot en met 193 van dat arrest, dat beperkingen op de uitoefening van dat recht, zoals de beperkingen die zijn opgelegd bij de beperkende maatregelen met betrekking tot rekwirant, voldoen aan de voorwaarden van artikel 52, lid 1, van het Handvest, op grond waarvan dergelijke beperkingen bij wet moeten worden gesteld, de wezenlijke inhoud van het betrokken recht moeten eerbiedigen en, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, noodzakelijk moeten zijn en daadwerkelijk moeten beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eis om de rechten en vrijheden van anderen te beschermen.
26 Na alle overige middelen van rekwirant te hebben afgewezen, heeft het Gerecht in punt 221 van het bestreden arrest het beroep in zijn geheel verworpen.
Conclusies van partijen in hogere voorziening
27 Met zijn hogere voorziening verzoekt rekwirant het Hof:
– het bestreden arrest te vernietigen, ook voor zover rekwirant daarin is verwezen in zijn eigen kosten en in die van de Raad;
– de zaak ten gronde te beslechten en de litigieuze handelingen nietig te verklaren voor zover deze hem betreffen, en
– de Raad te verwijzen in de kosten in eerste aanleg en van de hogere voorziening.
28 De Raad verzoekt het Hof:
– de hogere voorziening af te wijzen, en
– rekwirant te verwijzen in de kosten.
Hogere voorziening
29 Ter ondersteuning van zijn hogere voorziening voert rekwirant tien middelen aan, waarvan het eerste tot en met het vierde en het achtste zijn ontleend aan onjuiste rechtsopvattingen waarvan het Gerecht blijk heeft gegeven met betrekking tot het criterium van artikel 1, lid 1, onder e), en artikel 2, lid 1, onder g), van besluit 2014/145 alsmede artikel 3, lid 1, onder g), van verordening nr. 269/2014, het vijfde aan onjuiste rechtsopvattingen waarvan het Gerecht blijk heeft gegeven met betrekking tot het criterium van artikel 1, lid 1, onder a), en artikel 2, lid 1, onder a), van besluit 2014/145 alsmede artikel 3, lid 1, onder a), van verordening nr. 269/2014, het zesde aan een onjuiste rechtsopvatting en niet‑nakoming van de motiveringsplicht met betrekking tot criterium d), het zevende aan onjuiste rechtsopvattingen met betrekking tot dit criterium, het negende aan een onjuiste rechtsopvatting bij de analyse door het Gerecht van de bij de litigieuze handelingen opgelegde beperking van de vrijheid van verkeer en verblijf die rekwirant als Unieburger geniet, en het tiende aan onjuiste rechtsopvattingen en niet‑nakoming van de motiveringsplicht bij de beoordeling van de evenredigheid van deze handelingen en van de eerbiediging van de wezenlijke inhoud van die vrijheid.
30 Het Hof acht het passend om eerst het zesde en het zevende middel te onderzoeken, vervolgens het negende en het tiende middel en ten slotte het eerste tot en met het vijfde en het achtste middel.
Zesde middel
Argumenten van partijen
31 Met zijn zesde middel – dat gericht is tegen de punten 144, 146 en 147 van het bestreden arrest, die betrekking hebben op de gegrondheid van de handelingen van maart 2023 in het licht van criterium d) – verwijt rekwirant het Gerecht dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door een te ruime uitlegging te hanteren van het begrip „materiële of financiële steun” aan Russische besluitvormers in de zin van dit criterium, en dat het zijn motiveringsplicht niet is nagekomen.
32 Ten eerste heeft het Gerecht in de punten 146 en 147 van het bestreden arrest op willekeurige en onrechtmatige wijze, en in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel alsook zijn eigen rechtspraak, vastgesteld dat er sprake was van dergelijke steun op de enkele grond dat Bank Rossiya, waarvan rekwirant een „belangrijke aandeelhouder” zou zijn, financiële steun verleent aan Poetin, de president van de Russische Federatie. De in het kader van criterium d) bedoelde materiële of financiële steun moet immers van een zeker kwantitatief of kwalitatief belang zijn, zodat deze het daadwerkelijk mogelijk maakt dat de acties van de Russische Federatie tegen Oekraïne worden voortgezet, en moet rechtstreeks door de betrokkene worden verleend via door hem verrichte handelingen, en niet via een andere entiteit, zoals in casu Bank Rossiya.
33 Ten tweede is het Gerecht ook zijn motiveringsplicht niet nagekomen omdat het niet heeft getracht vast te stellen of rekwirant op enigerlei wijze betrokken was bij de vermeende financiële steun van Bank Rossiya aan Poetin, aangezien de naam van rekwirant niet wordt genoemd in punt 144 van het bestreden arrest.
34 Voorts heeft het Gerecht verzuimd toe te lichten waarom de hoedanigheid van rekwirant als minderheids‑ en indirecte aandeelhouder relevant is voor de toepassing van criterium d) en heeft het bovendien niet gereageerd op de argumenten van rekwirant met betrekking tot deze hoedanigheid als aandeelhouder. In dit verband verwijst rekwirant naar de argumenten die hij op dit punt heeft aangevoerd in het kader van zijn vijfde middel, dat betrekking heeft op de overwegingen van het Gerecht in de punten 132 tot en met 136 van het bestreden arrest betreffende de kwalificatie van rekwirant als „belangrijke aandeelhouder” van Bank Rossiya. Met deze argumenten voert rekwirant in essentie aan dat het Gerecht heeft nagelaten uit te leggen op welke gronden een minderheids‑ en indirecte aandeelhouder van een vennootschap als Bank Rossiya als belangrijk kan worden beschouwd, terwijl een dergelijke aandeelhouder op geen enkele wijze in staat is om de activiteiten van deze vennootschap of het dagelijks bestuur ervan te sturen, noch om enige invloed uit te oefenen op de besluitvorming ervan.
35 De Raad betwist de gegrondheid van de argumenten van rekwirant.
Beoordeling door het Hof
36 Wat in de eerste plaats de grief inzake niet‑nakoming van de motiveringsplicht betreft, dient in herinnering te worden gebracht dat in de motivering van een arrest of een beschikking de redenering van het Gerecht duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking moet komen, zodat de belanghebbenden kennis kunnen nemen van de gronden voor de genomen beslissing en het Hof zijn rechterlijk toezicht kan uitoefenen. De op het Gerecht rustende motiveringsplicht houdt echter niet in dat het alle door partijen in het geding aangevoerde argumenten een voor een uitputtend dient te behandelen. De motivering mag dus impliciet zijn, mits de belanghebbenden eruit kunnen opmaken waarom het Gerecht hun argumentatie niet heeft gevolgd, en het Hof er voldoende aanknopingspunten in kan vinden om zijn toezicht uit te oefenen (arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 101 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
37 In casu verwijt rekwirant het Gerecht, ten eerste, dat het onvoldoende heeft toegelicht waarom hij – in punt 147 van het bestreden arrest – kon worden aangemerkt als „belangrijkste aandeelhouder” van Bank Rossiya, terwijl hij slechts een minderheids‑ en indirecte aandeelhouder was.
38 In dit verband moet worden vastgesteld dat punt 147 van dat arrest moet worden gelezen in samenhang met de overwegingen van het Gerecht in de punten 132 tot en met 136 daarvan betreffende de status en de rol die rekwirant had in zijn hoedanigheid van aandeelhouder van Bank Rossiya.
39 Zij evenwel opgemerkt dat het Gerecht in de punten 132 tot en met 135 van het bestreden arrest geenszins voorbij is gegaan aan de status van rekwirant als minderheids‑ en indirect aandeelhouder, maar juist heeft toegelicht om welke redenen hij, gelet op de door het Gerecht onderzochte feiten – ten aanzien waarvan rekwirant in het kader van zowel zijn zesde als zijn vijfde middel niet heeft aangevoerd dat het Gerecht ze verkeerd heeft opgevat – toch kon worden beschouwd als een belangrijke aandeelhouder.
40 Zo heeft het Gerecht in de punten 132 en 133 van het bestreden arrest – na te hebben vastgesteld dat rekwirant een indirecte aandeelhouder van Bank Rossiya was, aangezien de aandelen in handen waren van een vennootschap die volledig in handen was van een groep waarvan hij enig aandeelhouder was – rechtens genoegzaam uitgelegd dat in een dergelijke kapitaalstructuur die volledig in handen was van rekwirant, het feit dat die vennootschap een tussenschakel vormde tussen hem en Bank Rossiya geen invloed had op het feit dat de aandelen in die bank moesten worden geacht in handen van rekwirant zelf te zijn.
41 Daarnaast heeft het Gerecht in punt 133 van het bestreden arrest ook vastgesteld dat rekwirant een minderheidsaandeelhouder van Bank Rossiya was aangezien hij, via de in het vorige punt bedoelde vennootschap en groep, slechts 10,323 % van de aandelen in deze bank bezat, waardoor hij niettemin de op een na grootste aandeelhouder van die bank was. In punt 134 van dat arrest heeft het Gerecht hieraan toegevoegd dat bijna 60 % van de aandelen in Bank Rossiya in handen was van vier personen – waaronder rekwirant – uit de directe entourage van Poetin, die al ruim tien jaar een stabiele groep aandeelhouders van Bank Rossiya vormden. Het Gerecht heeft vervolgens in de punten 135 en 136 hieruit afgeleid dat rekwirant, in zijn hoedanigheid van op een na grootste aandeelhouder van Bank Rossiya naast drie andere leden van een stabiele groep historische aandeelhouders daarvan, moest worden aangemerkt als een „belangrijke” aandeelhouder.
42 Tegen deze achtergrond kon rekwirant gemakkelijk begrijpen dat de „belangrijke” aard van zijn hoedanigheid van aandeelhouder, los van de waarde van zijn aandelen, voortvloeide uit de nauwe en stabiele banden die hij onderhield met de drie andere aandeelhouders van die bank en met de entourage van Poetin.
43 Ten tweede moet ook het argument van rekwirant worden afgewezen dat het Gerecht zijn motiveringsplicht niet is nagekomen omdat het niet heeft getracht vast te stellen of rekwirant op enigerlei wijze betrokken was bij de vermeende financiële steun van Bank Rossiya aan Poetin, aangezien de naam van rekwirant niet wordt genoemd in punt 144 van het bestreden arrest.
44 Rekwirant kon immers uit de punten 146 en 147 van het bestreden arrest, gelezen in samenhang met de punten 132 tot en met 136 daarvan, gemakkelijk begrijpen dat de financiële steun van Bank Rossiya aan Poetin, de president van de Russische Federatie, hem als belangrijke aandeelhouder van die bank kon worden toegerekend, onverminderd de vraag of het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door het begrip „financiële steun” aldus uit te leggen. Daarnaast heeft punt 144 van het bestreden arrest uitsluitend betrekking op de feitelijke vaststelling dat die bank deze financiële steun verleent, zodat het niet van belang is dat de naam van rekwirant niet wordt genoemd in dat punt.
45 Wat in de tweede plaats de grief betreft dat het Gerecht het begrip „materiële of financiële steun” zoals bedoeld in criterium d) verkeerd heeft uitgelegd, zij eraan herinnerd dat dit criterium ertoe strekt de Raad in staat te stellen om beperkende maatregelen vast te stellen ten aanzien van onder meer natuurlijke personen die materiële of financiële steun verlenen aan of profijt trekken van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne, met dien verstande dat in casu alleen het onderdeel van dit criterium met betrekking tot financiële steun aan Russische besluitvormers relevant is.
46 Het Hof heeft geoordeeld dat een criterium dat, zoals criterium d), ziet op steun van onder meer natuurlijke personen, van algemene aard is en geen definitie van het begrip „steun” bevat, noch nadere aanwijzingen met betrekking tot de wijze waarop wordt bewezen dat er sprake is van deze steun. In deze omstandigheden moet de gegrondheid van de vaststelling van beperkende maatregelen tegen natuurlijke personen als rekwirant altijd worden beoordeeld aan de hand van bewijsstukken waaruit blijkt dat de persoon in kwestie steun heeft verleend. De bewoordingen van een dergelijk criterium bevatten immers geen enkel vermoeden van steun (zie naar analogie arresten van 21 april 2015, Anbouba/Raad, C‑630/13 P, EU:C:2015:247, punten 42‑44, en 9 juli 2020, Haswani/Raad, C‑241/19 P, EU:C:2020:545, punten 61‑63 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
47 In dit verband moet ten eerste worden opgemerkt dat de conclusie in punt 147 van het bestreden arrest dat de Raad, zonder een beoordelingsfout te begaan, het standpunt heeft kunnen innemen dat rekwirant ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023 „financiële steun”, in de zin van criterium d), verleende aan Poetin, berust op de feitelijke vaststellingen en beoordelingen van het Gerecht in de punten 143 tot en met 146 van dat arrest, alsmede – zoals blijkt uit punt 38 van het onderhavige arrest – op de overwegingen van het Gerecht in de punten 132 tot en met 136 van het bestreden arrest.
48 Uit deze verschillende punten van het bestreden arrest volgt dat het Gerecht, met het oog op de feiten en het bewijs dat het heeft onderzocht en ten aanzien waarvan rekwirant in hogere voorziening niet stelt dat het ze verkeerd heeft opgevat, heeft geoordeeld, ten eerste, dat Bank Rossiya, een bankinstelling die zeer nauw gelieerd is aan de entourage van Poetin, deze laatste met name aanzienlijke financiële steun had verleend, en, ten tweede, dat rekwirant, een vriend van Poetin en de op een na grootste aandeelhouder van die bank, samen met drie andere vrienden van Poetin het stabiele meerderheidsblok van vennoten van deze bank vormde en dus een belangrijke aandeelhouder daarvan was.
49 Om tot de slotsom in punt 147 van het bestreden arrest te komen, heeft het Gerecht dus in essentie, zonder blijk te geven van een onjuiste rechtsopvatting, geoordeeld dat het begrip „financiële steun” in de zin van criterium d), naargelang van de relevante omstandigheden van het geval, steun kan omvatten die niet rechtstreeks wordt verleend door de natuurlijke persoon aan wie op grond van dit criterium beperkende maatregelen zijn opgelegd, maar die deze persoon kan worden aangerekend omdat hij optreedt binnen of via een rechtspersoon die de betrokken steun rechtstreeks verleent (zie in die zin arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad, C‑702/23 P, EU:C:2025:605, punten 33‑35).
50 Ten tweede kan niet worden geoordeeld dat het Gerecht, door te oordelen dat het in criterium d) bedoelde begrip „financiële steun” een dergelijk geval kan omvatten, het rechtszekerheidsbeginsel heeft geschonden. Immers verplicht dit de Unierechter niet om in detail de gevallen te vermelden waarin een dergelijk begrip kan worden toegepast en hangt de wijze waarop een begrip moet worden opgevat grotendeels af van de context en de omstandigheden van het geval (zie naar analogie arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 191).
51 Wat ten derde het argument van rekwirant betreft dat het Gerecht is voorbijgegaan aan zijn rechtspraak volgens welke de financiële steun bedoeld in criterium d) van een zeker kwantitatief of kwalitatief belang moet zijn, moet worden opgemerkt dat, zoals rekwirant in zijn bij het Gerecht ingediende stukken had aangevoerd, de door hem aangehaalde rechtspraak betrekking heeft op het begrip „financiële steun” zoals dat voorkomt in een criterium dat vergelijkbaar is met criterium d) en dat de Raad heeft vastgesteld in zijn regeling inzake beperkende maatregelen tegen de Islamitische Republiek Iran.
52 Gelet op het feit dat het Gerecht in de punten 143 en 144 van het bestreden arrest in essentie heeft vastgesteld dat Bank Rossiya, en dus rekwirant zelf als belangrijke aandeelhouder van deze bank, financiële steun van aanzienlijke omvang hadden verleend aan personen uit de directe entourage van Poetin, in de vorm van „rivieren” van Amerikaanse dollars (USD), alsook aan Poetin zelf en zijn vrienden voor een bedrag van 2 miljard offshore USD, kan het Gerecht niet worden verweten dat het voorbij is gegaan aan die rechtspraak, waarbij het overigens niet nodig is om na te gaan of deze rechtspraak bij wijze van analogie kan worden toegepast op criterium d).
53 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het zesde middel ongegrond worden verklaard.
Zevende middel
Argumenten van partijen
54 Met zijn zevende middel, dat uit twee onderdelen bestaat, betoogt rekwirant, in het kader van het eerste onderdeel, dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door zijn eigen motivering in de plaats te stellen van die van de Raad bij zijn oordeel, in de punten 143 en 144 van het bestreden arrest, dat wat de handelingen van maart 2023 betreft de toepassing van criterium d) op het geval van rekwirant kon worden gerechtvaardigd door het feit dat Bank Rossiya geld had verduisterd ten gunste van Poetin en zijn vrienden, terwijl de Raad in de motivering van die handelingen geen dergelijke aantijging had geformuleerd, laat staan had aangetoond. In het bijzonder heeft het Gerecht getracht de leemten in de motivering van de Raad te verhelpen, aangezien de Raad zich voor het Gerecht had beperkt tot het aantonen van het bestaan van financiële steun van Bank Rossiya aan Poetin.
55 In het kader van het tweede onderdeel van het zevende middel betoogt rekwirant dat het Gerecht bij zijn analyse van de gegrondheid van de handelingen van september 2023 blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door zijn eigen motivering in de plaats te stellen van die van de Raad bij zijn oordeel, in punt 162 van het bestreden arrest, dat rekwirant belastingvrijstellingen had genoten en dat twee vennootschappen waarvan hij aandeelhouder was steun hadden ontvangen van de regering van de Russische Federatie, terwijl dergelijke redenen niet voorkomen in de motivering van deze handelingen en niet door de Raad zijn aangedragen voor het Gerecht ter rechtvaardiging van de toepassing van criterium d) op rekwirant.
56 De Raad betwist de gegrondheid van de argumenten van rekwirant.
Beoordeling door het Hof
57 Wat het eerste onderdeel van het zevende middel betreft, moet in herinnering worden gebracht dat de doeltreffendheid van de rechterlijke toetsing zoals gewaarborgd door artikel 47 van het Handvest vereist dat de Unierechter zich ervan vergewist dat het besluit, dat een individuele strekking heeft voor de betrokken persoon of de betrokken entiteit, berust op een voldoende solide feitelijke grondslag. Dit betekent dat de feiten die zijn aangevoerd in de uiteenzetting van redenen waarop dat besluit steunt, worden gecontroleerd, zodat de rechterlijke toetsing niet enkel een beoordeling van de abstracte waarschijnlijkheid van de aangevoerde redenen inhoudt, maar zich uitstrekt tot de vraag of die redenen, of ten minste een daarvan die op zich toereikend wordt geacht om als grondslag te dienen voor dat besluit, zijn gestaafd. De Unierechter moet daartoe in voorkomend geval de bevoegde autoriteit van de Unie verzoeken om overlegging van voor een dergelijk onderzoek relevante informatie en bewijsstukken, vertrouwelijk of niet. Ofschoon het niet vereist is dat die autoriteit voor de Unierechter alle informatie en bewijsstukken overlegt die verband houden met de redenen die zijn aangevoerd in de handeling waarvan nietigverklaring wordt gevorderd, is het niettemin van belang dat de overgelegde informatie en bewijsstukken de tegen de betrokken persoon in aanmerking genomen redenen staven (arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 327 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
58 In casu moet worden opgemerkt dat in de motivering van de handelingen van maart 2023 wordt aangegeven dat rekwirant „financiële of materiële steun [verstrekt aan] Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne” en dat hij „aandeelhouder [is] van Bank Rossiya, die wordt beschouwd als de bank van Putin en zijn medestanders”. Gelet op het feit dat tussen partijen niet wordt betwist dat deze passages van die motivering betrekking hebben op criterium d), moest het Gerecht in het kader van zijn rechterlijke toetsing van de rechtmatigheid van deze handelingen en overeenkomstig de in het vorige punt van dit arrest in herinnering gebrachte rechtspraak dus nagaan of rekwirant rechtstreeks of via die bank financiële steun verleende aan Russische besluitvormers, door daartoe het door de Raad verstrekte en voor het Gerecht besproken bewijsmateriaal te onderzoeken.
59 Dit is precies wat het Gerecht heeft gedaan in de punten 143 tot en met 147 van het bestreden arrest. In het bijzonder het feit dat het Gerecht in de punten 143 en 144 van dat arrest bewijsmateriaal heeft onderzocht aan de hand waarvan kon worden vastgesteld dat Bank Rossiya door middelen te verduisteren financiële steun verleende aan Poetin en zijn naasten, valt binnen de reikwijdte van de rechterlijke toetsing door het Gerecht, aangezien het bestaan van dergelijke steun door deze bank eerst moest worden vastgesteld alvorens te bepalen of die steun kon worden toegerekend aan rekwirant als aandeelhouder van die bank. Tegen deze achtergrond kan het Gerecht niet worden verweten dat het zijn eigen motivering in de plaats heeft gesteld van die van de Raad.
60 Wat het tweede onderdeel van het zevende middel betreft, dient in herinnering te worden gebracht dat grieven tegen ten overvloede geformuleerde overwegingen van een beslissing van het Gerecht volgens vaste rechtspraak niet tot vernietiging van die beslissing kunnen leiden, en dus niet ter zake dienend zijn (arrest van 2 oktober 2019, Crédit Mutuel Arkéa/ECB, C‑152/18 P en C‑153/18 P, EU:C:2019:810, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
61 Punt 162 van het bestreden arrest, dat wordt ingeleid met het woord „bovendien”, is ten overvloede geformuleerd ten opzichte van de overwegingen in punt 161 van dat arrest, welk laatste punt niet wordt betwist in het kader van de hogere voorziening en waarin het Gerecht heeft opgemerkt dat, wat de handelingen van september 2023 betreft, rekwirant niet had aangetoond dat zijn persoonlijke situatie was gewijzigd ten opzichte van die ten tijde van de vaststelling van de handelingen van maart 2023.
62 Aangezien het Gerecht in de punten 161 en 164 van het bestreden arrest in essentie heeft geoordeeld dat de Raad zonder een beoordelingsfout te begaan het standpunt had kunnen innemen dat rekwirant nog steeds, zoals het geval was voor de handelingen van maart 2023, voldeed aan de voorwaarden van criterium d), en aangezien uit het onderzoek van het zesde middel en het eerste onderdeel van het zevende middel blijkt dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te concluderen dat deze handelingen gegrond waren, kan een eventuele fout bij het onderzoek van de aanvullende gegevens die de Raad met betrekking tot de handelingen van september 2023 in aanmerking heeft genomen en die het Gerecht in de punten 162 en 163 van het bestreden arrest heeft onderzocht, niet leiden tot vernietiging van dat arrest.
63 Gelet op het voorgaande moet het zevende middel worden afgewezen op grond dat het eerste onderdeel ervan ongegrond en het tweede onderdeel ervan niet ter zake dienend is.
Negende middel
Argumenten van partijen
64 Met zijn negende middel betoogt rekwirant dat het Gerecht in de punten 180 en 181 van het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de Raad bij een besluit op basis van artikel 29 VEU de vrijheid van verkeer kon beperken die hij, vanwege zijn Finse nationaliteit, als Unieburger geniet krachtens artikel 21 VWEU en artikel 45 van het Handvest. Anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, zijn beperkingen van het vrije verkeer van Europese burgers door de lidstaten, die strikt moeten worden uitgelegd, overeenkomstig artikel 27 van richtlijn 2004/38 alleen mogelijk om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid, waarbij dergelijke beperkingen bovendien evenredig moeten zijn en gebaseerd moeten zijn op het gedrag van de betrokkene.
65 Noch uit de bewoordingen van artikel 29 VEU noch uit de Verdragen volgt dat deze vrijheid van verkeer kan worden beperkt bij op basis van dat artikel 29 vastgestelde beperkende maatregelen. Het Gerecht had in casu dus moeten onderzoeken of de Raad, als instelling van de Unie waarin alle lidstaten zitting hebben, had nagegaan of het persoonlijke gedrag van rekwirant een bedreiging vormde voor de openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid in de lidstaten. De Raad kan dus niet het GBVB aanwenden om het vrije verkeer van Unieburgers te beperken zonder te hoeven voldoen aan de procedurele waarborgen die normaal gesproken op hen van toepassing zijn wanneer de lidstaten dergelijke beperkingen invoeren op grond van richtlijn 2004/38, welke benadering volgens rekwirant steun vindt in artikel 40 VEU, zoals hij heeft toegelicht in zijn memorie van repliek.
66 De Raad betwist de argumenten van rekwirant.
Beoordeling door het Hof
67 In de punten 180 en 181 van het bestreden arrest heeft het Gerecht in essentie geoordeeld dat, volgens artikel 21, lid 1, VWEU, het recht van Unieburgers om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven wordt uitgeoefend onder voorbehoud van de beperkingen en voorwaarden die bij de Verdragen en de bepalingen ter uitvoering daarvan zijn vastgesteld, waaronder de op grond van artikel 29 VEU vastgestelde besluiten op het gebied van het GBVB. De ruime bewoordingen van dit laatste artikel kennen de Raad echter de bevoegdheid toe om, met het oog op de verwezenlijking van de in artikel 21, lid 2, VEU bedoelde doelstellingen, beperkende maatregelen vast te stellen ter beperking van de vrijheid van verkeer en verblijf van Unieburgers buiten de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, ongeacht de ter zake geldende bepalingen van richtlijn 2004/38.
68 Hiermee heeft het Gerecht geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
69 In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat Unieburgers – dat wil zeggen, krachtens artikel 9 VEU en artikel 20, lid 1, VWEU, iedere natuurlijke persoon die de nationaliteit van een lidstaat bezit – het rechtstreeks bij artikel 20, lid 2, onder a), en artikel 21, lid 1, VWEU verleende recht hebben om vrij op het grondgebied van de andere lidstaten te reizen en te verblijven. Op grond van laatstgenoemde bepaling worden de beperkingen en voorwaarden met betrekking tot dit recht vastgesteld bij de Verdragen en de bepalingen ter uitvoering daarvan.
70 Hieruit volgt dat, zoals het Gerecht terecht heeft geoordeeld in punt 180 van het bestreden besluit, het recht van vrij verkeer en verblijf van Unieburgers kan worden beperkt en aan voorwaarden kan worden onderworpen op grond van zowel het VWEU als het VEU.
71 Zoals het Gerecht in punt 181 van het bestreden arrest in herinnering heeft gebracht, kan de Raad op basis van artikel 29 VEU op het gebied van het GBVB besluiten vaststellen waarin de aanpak van de Unie wordt bepaald ten aanzien van een bepaalde aangelegenheid van geografische of thematische aard, waarbij een dergelijke aanpak beperkende maatregelen jegens natuurlijke personen, rechtspersonen dan wel groepen of entiteiten kan omvatten. In dat verband is de Raad bevoegd om met eenparigheid van stemmen te bepalen of zelfs te verduidelijken waarop de beperkende maatregelen die de Unie op het gebied van het GBVB vaststelt, betrekking hebben, waarbij hij dienaangaande over een ruime beoordelingsmarge beschikt. Deze ruime beoordelingsmarge kan worden verklaard door de brede strekking van de doelstellingen van de Unie op dat gebied, zoals verwoord in artikel 3, lid 5, en artikel 21 VEU alsmede in de specifieke bepalingen inzake het GBVB, waaronder de artikelen 23 en 24 VEU (arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punten 269 en 270 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
72 Gezien de ruime beoordelingsmarge waarover de Raad beschikt voor de verwezenlijking van deze doelstellingen op het gebied van het GBVB, en gezien het feit dat noch de bewoordingen van artikel 29 VEU, noch, meer in het algemeen, die van de bepalingen van het VEU en VWEU betreffende het GBVB, op zich de vaststelling van specifieke beperkende maatregelen voorschrijven of verbieden, moet, in navolging van het Gerecht in de punten 180 en 181 van het bestreden arrest, worden vastgesteld dat de Raad in beginsel op grond van artikel 29 VEU bevoegd is om te besluiten dat bepaalde natuurlijke personen, ook al zijn zij onderdanen van een lidstaat van de Unie en dus Unieburgers, de andere lidstaten van de Unie niet mogen binnenkomen of doorreizen, wanneer deze personen voldoen aan criteria waaruit een objectief verband blijkt tussen de categorie waartoe zij behoren en het derde land waarop de Unie aldus druk wil uitoefenen (zie wat dit laatste punt betreft arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 273). Tegen deze achtergrond staat artikel 29 VEU de Raad in beginsel toe om beperkende maatregelen vast te stellen die tot gevolg hebben dat het recht van dergelijke burgers op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten wordt beperkt in de zin van artikel 21, lid 1, VWEU, en om de lidstaten te verplichten een dergelijke beperking te handhaven.
73 Zoals het Gerecht terecht heeft geoordeeld aan het einde van punt 181 van het bestreden arrest, is het dus van weinig belang dat dergelijke beperkingen of voorwaarden niet overeenstemmen met die van richtlijn 2004/38, die, overeenkomstig artikel 1, onder c), en artikel 27, gelezen in samenhang met artikel 42 ervan, met name beoogt regels vast te stellen op grond waarvan de lidstaten zelf – en niet een instelling van de Unie zoals de Raad – dergelijke beperkingen kunnen opleggen.
74 Een dergelijke uitlegging wordt bovendien niet tegengesproken door het door rekwirant aangehaalde artikel 40, tweede alinea, VWEU. Volgens deze bepaling heeft de uitvoering van de in de artikelen 3 tot en met 6 VWEU bedoelde beleidsonderdelen geen gevolgen voor de toepassing van de procedures en de respectieve omvang van de bevoegdheden van de instellingen waarin de Verdragen voorzien voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie uit hoofde van het GBVB. Tegen deze achtergrond kan het feit dat richtlijn 2004/38, zoals blijkt uit overweging 2 ervan, het vrije verkeer van personen regelt als een fundamentele vrijheid binnen de interne markt waarvoor de Unie op grond van artikel 4 VWEU een met de lidstaten gedeelde bevoegdheid heeft, geen afbreuk doen aan de omvang van de bevoegdheid waarover de Raad op het gebied van het GBVB beschikt krachtens artikel 29 VEU.
75 Anders dan rekwirant betoogt, impliceert het feit dat de Raad bij de vaststelling, op grond van artikel 29 VEU, van beperkende maatregelen ter beperking van het vrije verkeer van natuurlijke personen op het grondgebied van de lidstaten, ook wanneer de betrokkenen Unieburgers zijn, niet gebonden is aan de voorschriften en procedurele waarborgen van richtlijn 2004/38, bovendien niet dat deze instelling in dit verband beschikt over een bevoegdheid die niet door het Unierecht wordt beperkt.
76 Immers, ten eerste, zoals het Gerecht heeft aangegeven in de punten 181 en 186 van het bestreden arrest, moet bij de vaststelling van dergelijke maatregelen rekening worden gehouden met het internationaalrechtelijke beginsel dat een lidstaat zijn eigen onderdanen niet de toegang tot en het verblijf op zijn grondgebied mag ontzeggen, welk beginsel is bevestigd in artikel 3 van Protocol nr. 4 bij het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. De lidstaten zijn gebonden aan dit beginsel [zie in die zin arrest van 6 oktober 2021, A (Grensoverschrijding met een pleziervaartuig), C‑35/20, EU:C:2021:813, punt 69 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. Om die reden bevat artikel 1, lid 2, van besluit 2014/145 de waarborg dat dit besluit de lidstaten niet verplicht om de binnenkomst op hun grondgebied van hun eigen onderdanen te weigeren.
77 Ten tweede dient in herinnering te worden gebracht dat ieder besluit tot vaststelling van dergelijke maatregelen op basis van artikel 29 VEU – met het oog op, zoals het Gerecht in punt 182 van het bestreden arrest heeft opgemerkt, het uitoefenen van druk op een derde land ter verwezenlijking van de in artikel 21, lid 2, onder b) en c), bedoelde doelstellingen, te weten de consolidering en ondersteuning van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van internationaal recht, alsmede de handhaving van de vrede, voorkoming van conflicten en versterking van de internationale veiligheid – het met de druk nagestreefde doel, de juridische criteria voor het opleggen van beperkende maatregelen en de categorieën personen of entiteiten waarop die criteria betrekking hebben, zodanig moet definiëren en afbakenen dat de uit dien hoofde opgelegde beperkende maatregelen het nagestreefde doel kunnen verwezenlijken op een wijze die niet kennelijk ongeschikt is (zie in die zin arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punten 272 en 273 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
78 Ten derde, gezien het feit dat het recht van Unieburgers om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven tevens een grondrecht is, aangezien het wordt gewaarborgd door artikel 45, lid 1, van het Handvest, vormt de beperking van dit recht bij op grond van artikel 29 VEU vastgestelde besluiten een „beperking op de uitoefening” van dat recht in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, zodat deze beperking moet voldoen aan de in deze laatste bepaling gestelde voorwaarden, zoals het Gerecht terecht heeft opgemerkt in punt 183 van het bestreden arrest.
79 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het negende middel ongegrond worden verklaard.
Tiende middel
Argumenten van partijen
80 Met zijn tiende middel, dat uit twee onderdelen bestaat, verwijt rekwirant het Gerecht in essentie dat het blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen en zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door te oordelen dat de beperking, bij de tegen hem gerichte beperkende maatregelen, van het recht van vrij verkeer en verblijf dat hij als Unieburger geniet, in overeenstemming is met het evenredigheidsbeginsel (eerste onderdeel van het tiende middel) en het vereiste dat een dergelijke beperking de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt (tweede onderdeel van het tiende middel).
81 Met het eerste onderdeel betoogt rekwirant dat het Gerecht bij de toetsing van de evenredigheid van de beperking van het recht op vrij verkeer en verblijf van rekwirant blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en daarbij zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door geen persoonlijk gedrag van rekwirant aan te wijzen dat een ernstige bedreiging zou vormen voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid in de lidstaten, zoals vereist in artikel 27 van richtlijn 2004/38, noch vast te stellen dat hij een ernstige bedreiging voor een belang van de Unie vormt, en door niet uit te leggen waarom een dergelijke beperking geschikt was om de door de Raad nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken, zoals het Gerecht deze in punt 187 van het bestreden arrest heeft omschreven.
82 Met het tweede onderdeel komt rekwirant op tegen de redenering van het Gerecht in de punten 186 en 189 van het bestreden arrest. Anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, is de beperking van zijn recht van vrij verkeer en verblijf namelijk van aanzienlijke omvang, aangezien deze geldt voor het grondgebied van 26 van de 27 lidstaten. Bovendien houdt geen van de afwijkingen waarin artikel 1 van besluit 2014/145 voorziet rekening met de hoedanigheid van Unieburger of met de specifieke situatie van Unieburgers die banden hebben met meerdere landen van de Unie. Daarbij komt dat de beperkende maatregelen, ondanks het vermeend tijdelijke karakter ervan, jarenlang tegen een persoon kunnen worden gehandhaafd. Ten slotte is de rechtspraak waarnaar het Gerecht in punt 186 van het bestreden arrest naar analogie heeft verwezen, niet relevant.
83 De Raad concludeert tot niet‑ontvankelijkheid van het eerste onderdeel van het tiende middel op grond dat rekwirant niet heeft aangegeven tegen welke passages van het bestreden arrest zijn kritiek is gericht. Ten gronde betwist de Raad de argumenten van rekwirant.
Beoordeling door het Hof
84 Wat vooraf de ontvankelijkheid van het eerste onderdeel van het tiende middel betreft, klopt het dat, zoals de Raad aanvoert, rekwirant niet exact aangeeft op welke passages van het bestreden arrest hij doelt met zijn betoog ter ondersteuning van dat eerste onderdeel. Dit gezegd zijnde, en gelet op het feit dat rekwirant het Gerecht in essentie verwijt dat het blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen bij zijn analyse van de evenredigheid van de beperkende maatregelen die erop gericht zijn het recht van vrij verkeer en verblijf van rekwirant als Unieburger te beperken, blijkt uit het betoog van rekwirant voldoende duidelijk dat hij doelt op de punten 188 tot en met 191 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht deze analyse heeft verricht, welke punten de Raad overigens zelf heeft aangeduid in zijn memorie van repliek. In deze omstandigheden moet worden geoordeeld dat het eerste onderdeel van het tiende middel ontvankelijk is, aangezien het – overeenkomstig de rechtspraak van het Hof – voldoende duidelijk aangeeft tegen welke onderdelen van het bestreden arrest het is gericht en welke juridische argumenten de hogere voorziening specifiek staven (zie in die zin arrest van 18 december 2025, Hamoudi/Frontex, C‑136/24 P, EU:C:2025:977, punten 54 en 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
85 Ten gronde moet, wat het eerste onderdeel van het tiende middel betreft, in de eerste plaats het argument van rekwirant worden verworpen dat het Gerecht in de punten 188 tot en met 191 van het bestreden arrest ten onrechte heeft nagelaten om, in het licht van de voorschriften van richtlijn 2004/38, de evenredigheid te onderzoeken van de inbreuk op zijn grondrecht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven, zoals neergelegd in artikel 45, lid 1, van het Handvest.
86 Zo moet in herinnering worden gebracht dat het Gerecht, zoals blijkt uit de punten 73 tot en met 78 van het onderhavige arrest, geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in essentie te oordelen dat de Raad bij de vaststelling, op grond van artikel 29 VEU, van beperkende maatregelen ter beperking van het recht van vrij verkeer en verblijf van natuurlijke personen die Unieburgers zijn, niet gebonden is aan de procedurele voorschriften en waarborgen van richtlijn 2004/38.
87 Daarnaast moet, om te bepalen of de inbreuk op een grondrecht – zoals dat gewaarborgd in artikel 45, lid 1, van het Handvest – als gevolg van beperkingen van dat recht bij een Uniehandeling, evenredig is overeenkomstig artikel 52, lid 1, tweede volzin, van het Handvest, worden nagegaan, ten eerste, of de betrokken maatregelen beantwoorden aan een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang, ten tweede, of zij niet kennelijk ongeschikt zijn met het oog op die doelstelling, dat wil zeggen of zij niet kennelijk ongeschikt zijn om dat doel te bereiken, en, ten derde, of de betrokken beperking niet kennelijk verder gaat dan nodig is om die doelstelling te bereiken (zie in die zin arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 233 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Een dergelijke analyse vindt echter plaats los van de bepalingen van richtlijn 2004/38.
88 Het Gerecht heeft dus geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en heeft niet nagelaten om zijn motiveringsplicht na te komen door geen beoordeling te verrichten van de evenredigheid van de beperking van het recht van vrij verkeer en verblijf van rekwirant in het licht van de procedurele regels en waarborgen van richtlijn 2004/38.
89 In de tweede plaats verwijt rekwirant het Gerecht dat het zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door bij zijn analyse van de evenredigheid van de inbreuk op zijn grondrecht om vrij te reizen en te verblijven op het grondgebied van andere lidstaten dan de Republiek Finland, niet na te gaan of het betrokken inreis‑ en doorreisverbod geschikt was om de doelstelling te bereiken die – zoals blijkt uit de punten 182 en 187 van het bestreden arrest, die op dit punt niet zijn betwist in het kader van de hogere voorziening – erin bestaat om druk uit te oefenen op de autoriteiten van de Russische Federatie teneinde hen ertoe te bewegen een einde te maken aan hun acties en hun beleid ter destabilisatie van Oekraïne.
90 Dit argument moet eveneens worden afgewezen, aangezien – in het licht van de in punt 36 van dit arrest in herinnering gebrachte rechtspraak – het onderzoek naar de geschiktheid van dit verbod blijkt uit de punten 190 en 191 van het bestreden arrest. Door in deze punten aan te geven dat, gelet op het belang van het doel dat met de aan rekwirant opgelegde beperkende maatregelen wordt nagestreefd, de beperking van zijn recht op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten niet kennelijk onevenredig was, is het Gerecht er immers impliciet maar noodzakelijkerwijs van uitgegaan dat dit verbod niet kennelijk ongeschikt was om dat doel te verwezenlijken (zie naar analogie arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 237).
91 Met het tweede onderdeel van het tiende middel stelt rekwirant dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 186 en 189 van het bestreden arrest te oordelen dat de beperking van zijn recht op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten, zoals gewaarborgd in artikel 45, lid 1, van het Handvest, de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt.
92 In dit verband moet worden opgemerkt dat punt 189 van het bestreden arrest betrekking heeft op de noodzakelijkheid van deze beperking in het licht van het evenredigheidsbeginsel en dat alleen punt 186 daarvan ziet op de eerbiediging van de wezenlijke inhoud van dat recht. Het tweede onderdeel van het tiende middel moet dus worden geacht enkel betrekking te hebben op dit laatste punt.
93 Er zij aan herinnerd dat volgens artikel 52, lid 1, eerste volzin, van het Handvest beperkingen op de uitoefening van de in het Handvest erkende grondrechten onder meer de wezenlijke inhoud van die rechten moeten eerbiedigen.
94 In punt 186 van het bestreden arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat de beperking van het grondrecht van rekwirant om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt, aangezien het betrokken verbod – overeenkomstig het in punt 76 van dit arrest in herinnering gebrachte en in artikel 1, lid 2, van besluit 2014/145 bevestigde internationaalrechtelijke beginsel – rekwirant niet belette om zich te begeven naar en te verblijven in de lidstaat waarvan hij de nationaliteit heeft en daarnaast niet permanent van aard was omdat de handhaving van de beperkende maatregelen tegen rekwirant, en dus van dat verbod, krachtens artikel 6 van dat besluit periodiek moet worden herzien.
95 Zonder dat de relevantie hoeft te worden onderzocht van de rechtspraak waarnaar het Gerecht in punt 186 van het bestreden arrest heeft verwezen, moet worden geoordeeld dat de tweede van de in dat punt genoemde factoren, betreffende artikel 6 van besluit 2014/145, volstaat om te concluderen dat de litigieuze handelingen geen afbreuk doen aan de wezenlijke inhoud van het grondrecht van vrij verkeer van rekwirant (zie naar analogie arrest van 13 maart 2025, Shuvalov/Raad, C‑271/24 P, EU:C:2025:180, punten 78 en 79). Uit het vereiste dat de jegens rekwirant vastgestelde beperkende maatregelen periodiek worden herzien volgt namelijk dat de litigieuze handelingen noch tot doel noch tot gevolg hebben dat er een einde wordt gemaakt aan de rechten die hem uit hoofde van zijn Unieburgerschap toekomen of dat de reikwijdte van deze rechten blijvend worden aangetast.
96 Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door het door rekwirant aangevoerde feit dat de in artikel 1, leden 3, 4 en 6, van besluit 2014/145 opgenomen uitzonderingen en afwijkingen grotendeels betrekking hebben op personen die zich in zeer specifieke situaties bevinden die met name verband houden met internationale verplichtingen. In dit verband volstaat het vast te stellen dat deze omstandigheid geenszins afdoet aan de draagwijdte van het in punt 186 van het bestreden arrest genoemde vereiste van periodieke herziening.
97 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het tiende middel ongegrond worden verklaard.
Eerste tot en met vijfde en achtste middel
98 Uit het onderzoek van het zesde en het zevende middel, en dat van het negende en het tiende middel, blijkt dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de Raad, bij de litigieuze handelingen, op goede gronden de beperkende maatregelen tegen rekwirant had kunnen handhaven uit hoofde van criterium d), zonder dat dit een ongerechtvaardigde beperking van het recht op vrij verkeer en verblijf met zich meebracht.
99 Tegen deze achtergrond moet worden geoordeeld dat de middelen die zijn ontleend aan een onjuiste rechtsopvatting van het Gerecht bij zijn beoordeling van de gegrondheid van de beperkende maatregelen die tegen rekwirant zijn vastgesteld op basis van, ten eerste, het criterium van artikel 1, lid 1, onder e), en artikel 2, lid 1, onder g), van besluit 2014/145 alsmede artikel 3, lid 1, onder g), van verordening nr. 269/2014 (eerste tot en met vierde en achtste middel), en, ten tweede, het criterium van artikel 1, lid 1, onder a), en artikel 2, lid 1, onder a), van besluit 2014/145 alsmede artikel 3, lid 1, onder a), van verordening nr. 269/2014 (vijfde middel), niet ter zake dienend zijn.
100 Aangezien het dictum van het bestreden arrest gegrond is, kan een dergelijke onjuiste rechtsopvatting, gesteld al dat deze is aangetoond, niet tot vernietiging van dat arrest leiden, laat staan tot nietigverklaring van de litigieuze handelingen (zie in die zin arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 440 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
101 Bijgevolg moet de hogere voorziening in haar geheel worden afgewezen.
Kosten
102 Artikel 184, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof bepaalt dat wanneer de hogere voorziening ongegrond is, het Hof over de kosten beslist. Artikel 138, lid 1, van dat Reglement, dat ingevolge artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, bepaalt dat de in het ongelijk gestelde partij wordt verwezen in de kosten, voor zover dit is gevorderd.
103 Aangezien rekwirant in het ongelijk is gesteld, moet hij overeenkomstig de vordering van de Raad worden verwezen in de kosten.
Het Hof (Derde kamer) verklaart:
1) De hogere voorziening wordt afgewezen.
2) Gennady Nikolayevich Timchenko wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
* Procestaal: Frans.