Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Seachtú Dlísheomra)
10 Meán Fómhair 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú dlíthe – An earnáil teileachumarsáide – Treoir (AE) 2018/1972 – an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach – Conradh seirbhíse cumarsáide leictreonaí – Cumhacht aontaobhach an tsoláthraí téarmaí a athrú – Airteagal 105(4), an chéad fhomhír – Ceart foirceanta na n‑úsáideoirí deiridh)
I gCás C‑669/24,
IARRAIDH ar réamhrialú de bhun Airteagal 267 CFAE, ó Oberlandesgericht Düsseldorf (Uaschúirt Réigiúnach, Düsseldorf, an Ghearmáin), trí bhreith an 26 Meán Fómhair 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 11 Deireadh Fómhair 2024, sna himeachtaí
Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V.
v
Vodafone GmbH,
idiragraí:
Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation und Eisenbahnen,
tugann AN CHÚIRT (an Seachtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: F. Schalin, Uachtarán Dlísheomra, M. Gavalec (Rapóirtéir) agus Z. Csehi, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Campos Sánchez-Bordona,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtiolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V., ag T. Rader, Rechtsanwalt,
– Vodafone GmbH, ag C. Rohnke, Rechtsanwalt,
– Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó E. Manzo, avvocato dello Stato,
– Rialtas na Rómáine, ag E. Gane, R. Antonie agus L. Ghiță, i gcáil Gníomhairí,
– an Coimisiún Eorpach, ag G. Conte, O. Gariazzo agus G. Meeßen, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú na chéad fhomhíre d’Airteagal 105(4) de Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (IO 2018 L 321, lch. 36).
2 Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. (Aontas Cónaidhme na nEagraíochtaí agus na gComhlachas Tomhaltóirí, an Ghearmáin) (‘BV’) agus Vodafone GmbH, soláthraí seirbhísí teileachumarsáide, maidir le húsáid téarma, i dtéarmaí agus coinníollacha ginearálta gnó Vodafone GmbH, lena dtugtar an rogha dó téarmaí agus coinníollacha an chonartha a athrú go haontaobhach.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 93/13/CEE
3 Foráiltear le hAirteagal 3 de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29):
‘1. Measfar téarma conarthach nár caibidlíodh ar leithligh a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
[...]
3. Beidh liosta táscach agus neamh-uileghabhálach de na téarmaí a d’fhéadfaí a mheas a bheith éagórach san Iarscríbhinn.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4 De réir na hIarscríbhinne a ghabhann leis an Treoir sin, dar teideal ‘Téarmaí dá dtagraítear in Airteagal 3(3)’:
‘1. Téarmaí a bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht acu:
[...]
(j) a chumasú don díoltóir nó don soláthraí téarmaí an chonartha a athrú go haontaobhach gan cúis bhailí a bheith sonraithe sa chonradh;
[...]
2. Raon feidhme fhomhíreanna (g), (j) agus (1)
[...]
(b) [...]
Tá fomhír (j) gan bhac freisin ar théarmaí faoina bhforchoimeádann díoltóir nó soláthraí an ceart athrú a dhéanamh go haontaobhach ar choinníollacha conartha tréimhse éiginnte, ar choinníoll go gceanglaítear air an tomhaltóir a chur ar an eolas le fógra réasúnta agus go bhfuil an tomhaltóir saor chun an conradh a dhíscaoileadh.
[...]’
Treoir 2018/1972
5 Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 257, 258, 275 agus 276 de Threoir 2018/1972:
‘(257) Mar thoradh ar chur chun feidhme éagsúil na rialacha a bhaineann le cosaint an úsáideora deiridh cruthaíodh bacainní suntasacha sa mhargadh inmheánach a dhéanann difear do sholáthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí agus d’úsáideoirí deiridh araon. Ba cheart na bacainní sin a laghdú trí infheidhmeacht na rialacha céanna a áirithíonn ardleibhéal coiteann cosanta ar fud an Aontais. Ba cheart go ndéanfadh comhchuibhiú iomlán calabraithe ar chearta úsáideoirí deiridh a chumhdaítear leis an Treoir seo cinnteacht dhlíthiúil le haghaidh idir úsáideoirí deiridh agus sholáthraithe na seirbhísí cumarsáide leictreonaí araon a mhéadú go mór, agus ba cheart go n‑ísleodh sé go suntasach na bacainní iontrála agus an t‑ualach comhlíonta neamhriachtanach a eascraíonn ó ilroinnt na rialacha. [...] Níor cheart comhchuibhiú iomlán a shíneadh ach leis na hábhair sin a chumhdaítear leis na forálacha maidir le cearta úsáideoirí deiridh sa Treoir seo amháin. [...]
(258) Bíonn conarthaí ina n‑uirlisí tábhachtacha d’úsáideoirí deiridh chun trédhearcacht na faisnéise agus deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú. Déanfaidh formhór na soláthraithe seirbhíse i dtimpeallacht iomaíoch conarthaí a thabhairt i gcrích lena gcustaiméirí ar chúiseanna inmhianaitheachta tráchtála. De bhreis ar an Treoir seo, beidh feidhm ag ceanglais reatha an Aontais maidir le cosaint tomhaltóirí i réimse na gconarthaí, go háirithe Treoir [93/13] agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 25 Deireadh Fómhair 2011 maidir le cearta tomhaltóirí, lena leasaítear Treoir 93/13/CEE ón gComhairle agus Treoir 1999/44/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 85/577/CEE ón gComhairle agus Treoir 97/7/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO 2011 L 304, lch. 64)], maidir le hidirbhearta tomhaltóirí a bhaineann le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí. [...]
[...]
(275) Maidir le haon athruithe suntasacha ar na coinníollacha conarthacha arna moladh ag soláthraithe a chuireann seirbhísí cumarsáide leictreonaí poiblí ar fáil seachas seirbhísí cumarsáide idirphearsanta neamhspleách ar uimhir, nach bhfuil chun leas an úsáideora deiridh, mar shampla i ndáil le muirir, taraifí, teorainneacha ar thoirt sonraí, luasanna sonraí, cumhdach nó próiseáil sonraí pearsanta, ba cheart iad a mheas mar athruithe is cúis le ceart an úsáideora deiridh an conradh a fhoirceannadh gan aon chostais a thabhú, fiú amháin má bhíonn roinnt athruithe tairbhiúla ag baint leo freisin. Dá bharr sin, ba cheart go bhfágfadh athrú ar bith a dhéanfadh an soláthraí ar na coinníollacha conarthacha go mbeadh an t‑úsáideoir deiridh i dteideal an conradh a fhoirceannadh ach amháin má bhíonn an t‑athrú sin chun tairbhe an úsáideora deiridh, nó mura mbíonn iontu ach athruithe riaracháin, mar shampla i gcás athrú ar sheoladh an tsoláthróra, agus mura mbeadh aon drochthionchar ag an athrú ar an úsáideoir deiridh, nó más rud é go ndéantar na hathruithe a fhorchur de bharr athruithe reachtacha nó rialála, amhail ceanglais nua maidir le faisnéis chonartha arna bhforchur ag dlí an Aontais nó an dlí náisiúnta. Is ar bhonn critéir oibiachtúla is ceart a mheas cibé a rachadh nó nach rachadh athrú chun tairbhe an úsáideora deiridh amháin. Níor cheart go n‑eisiafaí ceart an úsáideora deiridh an conradh a fhoirceannadh ach amháin i gcás ina mbeadh an soláthraí in ann a léiriú go bhfuil na hathruithe uile ar an gconradh chun tairbhe an úsáideora deiridh amháin nó gur athruithe riaracháin ar fad iad nach mbeidh aon tionchar diúltach acu ar an úsáideoir deiridh.
(276) Ba cheart úsáideoirí deiridh a chur ar an eolas maidir le coinníollacha conarthacha trí bhíthin meán buanfasaigh. Maidir le húsáideoirí deiridh seachas tomhaltóirí, micrifhiontair nó fiontair bheaga nó eagraíochtaí gan beann ar bhrabús, níor cheart go mbainfidís tairbhe as na cearta foirceannta i gcás modhnú conartha, a mhéid a bhaineann le seirbhísí tarchuir le haghaidh seirbhísí meaisín le meaisín. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann foráil do chosaint shonrach úsáideoirí deiridh maidir le conradh a fhoirceannadh nuair a athraíonn úsáideoirí deiridh a n‑áit chónaithe. Ba cheart go ndéanfaí na forálacha maidir le conradh a fhoirceannadh gan dochar d’aon fhoráil eile de dhlí an Aontais nó den dlí náisiúnta a bhaineann leis na forais ar a bhféadfaidh an soláthraí seirbhíse nó an t‑úsáideoir deiridh conarthaí a fhoirceannadh nó téarmaí agus coinníollacha a athrú.’
6 Foráiltear le hAirteagal 3(2)(d) de Threoir 2018/1972, dar teideal ‘Cuspóirí ginearálta’:
‘I gcomhthéacs na Treorach seo, saothróidh na húdaráis rialála náisiúnta agus údaráis inniúla eile mar aon [le Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach (BEREC)], leis an gCoimisiún [Eorpach] agus leis na Ballstáit gach ceann de na cuspóirí ginearálta seo a leanas, nach liostaítear in ord tosaíochta:
[...]
(d) leasanna shaoránaigh an Aontais a chur chun cinn, trí nascacht agus infhaighteacht fhorleathan agus úsáid fhorleathan líonraí fíor-ardacmhainne a áirithiú, idir líonraí fosaithe, líonraí móibíleacha agus líonraí gan sreang, chomh maith le nascacht agus infhaighteacht fhorleathan agus úsáid fhorleathan seirbhísí cumarsáide leictreonaí, trí thairbhí uasta a chumasú i dtéarmaí rogha, praghais agus cáilíochta ar bhonn iomaíocht éifeachtach, trí sheirbhísí agus líonraí slándála a chothabháil, trína áirithiú go bhfuil leibhéal comónta ardchosanta ann d’úsáideoirí deiridh trí rialacha earnáil sonracha riachtanacha agus trí dhul i ngleic leis na riachtanais, amhail praghsanna réasúnta, grúpaí sóisialta ar leith, go háirithe úsáideoirí deiridh faoi mhíchumas, úsáideoirí deiridh scothaosta agus úsáideoirí deiridh a bhfuil riachtanais shóisialta speisialta acu, agus trí rogha agus rochtain choibhéiseach a áirithiú d’úsáideoirí deiridh faoi mhíchumas.’
7 Foráiltear le hAirteagal 101(1) den Treoir sin:
‘Ní choimeádfaidh na Ballstáit forálacha chun úsáideoirí deiridh a chosaint ina ndlí náisiúnta ná ní thabharfaidh siad forálacha mar sin isteach ina ndlí náisiúnta – forálacha nach bhfuil i gcomhréir le hAirteagal 102 go hAirteagal 115, lena n‑áirítear forálacha atá chomh dian céanna, geall leis, chun leibhéal éagsúil cosanta a áirithiú, mura bhforáiltear dá mhalairt sa Teideal seo.’
8 Foráiltear le hAirteagal 105(4) den Treoir sin, dar teideal ‘Ré agus foirceannadh conartha’:
‘Beidh sé de cheart ag úsáideoirí deiridh a gconradh a fhoirceannadh gan aon chostas breise a tharraingt orthu féin ach a bhfaighe siad fógra faoi aon athrú ar choinníollacha an chonartha arna moladh ag soláthraí seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí seachas seirbhísí cumarsáide idirphearsanta neamhspleách ar uimhir, ach amháin i gcás gur chun leas eisiach an úsáideora deiridh na hathruithe sin, gur de chineál riaracháin amháin iad agus nach mbíonn aon drochthionchar acu ar an úsáideoir deiridh nó gurb de bhun dlí an Aontais nó an dlí náisiúnta a fhorchuirtear iad.
Tabharfaidh na soláthraithe fógra do na húsáideoirí deiridh, mí amháin roimh ré ar a laghad, faoi aon athrú ar na coinníollacha conarthacha, agus cuirfidh siad ar an eolas iad go comhuaineach faoina gceart an conradh a fhoirceannadh gan tuilleadh costas a thabhú mura nglacann siad leis na coinníollacha nua. An ceart chun an conradh a fhoirceannadh, féadfar sin a fheidhmiú laistigh d’aon mhí amháin tar éis fógra a fháil. Féadfaidh na Ballstáit trí mhí bhreise a chur leis an tréimhse sin. Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfar fógra ar bhealach soiléir sothuigthe agus ar mheán buanfasach.’
Dlí na Gearmáine
9 Faoi Airteagal 57(1) den Telekommunikationsgesetz (an Dlí maidir le Teileachumarsáid) an 23 Meitheamh 2021 (BGBI. 2021 I, lch. 1858), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘TKG’):
‘I gcás ina bhforchoimeádann soláthraí seirbhísí teileachumarsáide atá ar fáil go poiblí an ceart conradh a athrú go haontaobhach trí théarmaí agus coinníollacha ginearálta gnó agus ina n‑athraíonn sé na téarmaí agus coinníollacha conarthacha go haontaobhach, féadfaidh an t‑úsáideoir deiridh an conradh a fhoirceannadh gan fógra agus saor in aisce, ach amháin má tá na hathruithe:
1. chun leas an úsáideora deiridh amháin,
2. de chineál riaracháin amháin agus mura ndéanann siad dochar don úsáideoir deiridh
3. á bhforchur go díreach le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta.’
10 Foráiltear le hAirteagal 307 den Bürgerliches Gesetzbuch (Cód Sibhialta), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘BGB’):
‘(1) Ní bheidh feidhm ag forálacha atá i dtéarmaí coinníollacha ginearálta díolacháin i gcás ina gcuireann siad, go míchuí agus contrártha do phrionsabail an mheoin mhacánta, an páirtí eile sa chonradh leis an duine a úsáideann iad faoi mhíbhuntáiste. D’fhéadfadh míbhuntáiste míréasúnta eascairt freisin as gan an fhoráil atá i gceist a bheith soiléir agus intuigthe.
(2) I gcás amhrais, ní mór glacadh leis gurb ann do mhíbhuntáiste míréasúnta más rud é
1. nach bhfuil sé comhoiriúnach le bunsmaointe na rialacha dlíthiúla óna n‑imíonn sé, nó
2. go gcuireann sé teorainn leis na cearta nó na hoibleagáidí fíor-riachtanacha a eascraíonn as cineál an chonartha ar bhealach a chuirfidh baint amach chuspóir an chonartha i mbaol.
(3) Níl feidhm ag míreanna 1 agus 2 ná ag Airteagail 308 agus 309 ach amháin maidir le forálacha atá i dtéarmaí agus gcoinníollacha ginearálta díolacháin atá beartaithe maolú ar fhorálacha reachtúla nó iad a fhorlíonadh. Féadfaidh forálacha eile a bheith neamh-infheidhme faoi fhorálacha comhcheangailte na chéad abairte agus an dara habairt d’fhomhír 1.’
11 Foráiltear le hAirteagal 308 de BGB:
‘Go ginearálta, i dtéarmaí agus coinníollacha ginearálta, níl feidhm, inter alia, ag [...]
4. téarma faoina bhforchoimeádann an páirtí a úsáideann an téarma an ceart chun an comhlíonadh geallta a athrú nó a mhaolú, mura bhfuil aon fhorais réasúnacha ann ar thaobh an pháirtí eile gan toiliú leis an athrú nó leis an maolú sin, agus leasanna an úsáideora á gcur san áireamh.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
12 Thug BV, comhlachas cosanta tomhaltóirí, ag gníomhú dó mar eintiteas atá cáilithe chun caingne a thionscnamh chun comhleasanna tomhaltóirí a chosaint, caingean le haghaidh urghaire os comhair Landgericht Düsseldorf (an Chúirt Réigiúnach, Düsseldorf, an Ghearmáin) i gcoinne Vodafone. Bhí sé d’aidhm ag an gcaingean sin le haghaidh urghaire toirmeasc a chur air úsáid a bhaint, i dtéarmaí agus coinníollacha ginearálta conarthaí arna dtabhairt i gcrích lena chustaiméirí maidir le seirbhísí áirithe teileachumarsáide leictreonaí, go háirithe, as téarma faoina bhforchoimeádann sé an ceart na coinníollacha conarthacha a athrú go haontaobhach, ar bhonn measúnú lánroghnach agus breithnithe cothroime á gcur san áireamh.
13 Mar thaca lena chaingean le haghaidh urghaire, mhaígh BV go raibh an téarma sin contrártha don chéad abairt agus don dara habairt d’Airteagal 307(1) agus d’Airteagal 308(4) de BGB agus nach bhféadfaí údar a thabhairt leis ar bhonn na chéad abairte d’Airteagal 57(1) de TKG. I ndáil leis sin, d’áitigh BV, go háirithe, gur léir ó Airteagal 308(4) de BGB nach bhfuil téarma maidir le hathrú aontaobhach a úsáidtear i dtéarmaí agus coinníollacha ginearálta bailí ach amháin mura bhfuil aon chúis réasúnach ag an bpáirtí eile gan toiliú leis an athrú nó leis an maolú atá beartaithe, agus leasanna an úsáideora á gcur san áireamh.
14 Chuir Vodafone i gcoinne go raibh an téarma atá i gceist ag freagairt d’fhoclaíocht na chéad abairte d’Airteagal 57(1) de TKG, lena dtugtar an rogha do sholáthraithe ceart chun leasú aontaobhach a fhorchoimeád dóibh féin, sna téarmaí agus coinníollacha ginearálta gnó. Dar leis, tá riail uileghabhálach san fhoráil sin. Dá bhrí sin, a mhéid nach ndéanann an téarma atá faoi chonspóid ach foclaíocht na rialach sin a atáirgeadh, ní féidir é a bheith faoi réir athbhreithniú bailíochta i bhfianaise na bhforálacha sonracha a bhaineann le téarmaí agus coinníollacha ginearálta gnó. In aon chás, d’áitigh Vodafone nár chuir an téarma sin an custaiméir faoi mhíbhuntáiste míchuí mar gheall, ar an gcéad dul síos, ar an gceanglas breithnithe maidir le cothroime a chur san áireamh agus, ar an dara dul síos, ar an gceart foirceanta speisialta a deonaíodh don chustaiméir mar mhalairt air sin. Ar deireadh, tá an chéad abairt d’Airteagal 57(1) de TKG, a mhéid a cheanglaítear leis an bhforáil sin an ceart chun athrú a dhéanamh a áireamh sna téarmaí agus coinníollacha ginearálta, contrártha do cheanglas an chomhchuibhithe iomláin dá dtagraítear in Airteagal 101(1) de Threoir 2018/1972. Dá bhrí sin, ní mór é a léiriú i gcomhréir leis an Treoir sin, sa chaoi go ndeonaítear ceart aontaobhach chun athrú a dhéanamh nach bhfuil faoi réir na srianta a eascraíonn as Airteagal 308(4) de BGB.
15 Dhiúltaigh Landgericht Düsseldorf (an Chúirt Réigiúnach, Düsseldorf) don chaingean, á rá nach é cuspóir an téarma atá i gceist maolú ar fhorálacha reachtúla ná iad a fhorlíonadh, agus mar thoradh air sin go n‑eisiatar athbhreithniú ar a ábhar faoi Airteagal 307(3) de BGB. De réir na cúirte sin, fiú dá bhféadfaí athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh, bheadh an téarma atá faoi chonspóid inghlactha toisc go dtugann sé ceart foirceanta speisialta, saor in aisce, d’úsáideoirí deiridh, trína bhféadfaidh na húsáideoirí sin an conradh a fhoirceannadh sula dtiocfaidh na hathruithe fógartha i bhfeidhm. Ina theannta sin, mheas sí go nglactar leis sa chéad abairt d’Airteagal 57(1) de TKG go bhféadfar foráil a dhéanamh do cheart aontaobhach chun athrú a dhéanamh ar théarmaí agus coinníollacha ginearálta díolacháin agus go rialaítear leis an bhforáil sin, mar chomaoin ar an gceart sin, na coinníollacha maidir le foirceannadh ag na páirtithe eile sa chonradh.
16 Rinne BV achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair Oberlandesgericht Düsseldorf (Ard-Chúirt Réigiúnach, Düsseldorf, an Ghearmáin), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag maíomh nach dtugtar leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972 agus leis an gcéad abairt d’Airteagal 57(1) de TKG an ceart chun leasú aontaobhach a dhéanamh don díoltóir nó don soláthróir, ach go rialaítear leo iarmhairtí dlíthiúla a fheidhmithe amháin. D’áitigh Vodafone gur cheart an t‑achomharc a dhíbhe.
17 Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur maidir le léiriú na chéad fhomhíre d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972. Measann sí go bhféadfaí an fhoráil sin a léiriú ar bhealaí éagsúla. Sa chomhthéacs sin, cuireann sí in iúl, sa Ghearmáin, gur minic a léirítear í mar cheart chun leasú aontaobhach de chineál dlíthiúil a thabhairt don soláthraí seirbhíse. Mar sin féin, is féidir léiriú contrártha a dhéanamh freisin, ar dá réir nach rialaítear leis an bhforáil sin ach na hiarmhairtí dlíthiúla a bhaineann leis an gceart aontaobhach athraithe atá ag an soláthraí, a rialaítear a bhunús dlí le rialacha eile.
18 Sna himthosca sin, chinn Oberlandesgericht Düsseldorf (Ard-Chúirt Réigiúnach Düsseldorf) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil an chéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir (AE) 2018/1972 le léiriú sa chaoi go dtugtar ag soláthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí, seachas seirbhísí cumarsáide idirphearsanta atá neamhspleách ar uimhir, an ceart chun téarmaí agus coinníollacha an chonartha a leasú go haontaobhach trí oibriú an dlí, agus go cómhalartach, go dtugtar ceart speisialta chun foirceannadh don chustaiméir deiridh ina leith sin, nó an nglactar leis san fhoráil go bhfuil sé de cheart ag soláthróirí [cheana] na coinníollacha conarthacha [...,] ar chúiseanna eile[,] a leasú go haontaobhach, agus nach ndéantar ach an ceart speisialta foirceanta a eascraíonn as sin don chustaiméir deiridh a rialáil?’
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
19 Lena ceist aonair, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil an chéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972 le léiriú sa chaoi go dtugtar an ceart do sholáthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí na coinníollacha conarthacha a leasú go haontaobhach nó an nglactar leis gurb ann do cheart den sórt sin agus nach rialaítear léi ach an ceart foirceanta a dheonaítear d’úsáideoirí deiridh nuair a bheidh an ceart seo chun modhnú aontaobhach a fheidhmiú ag an soláthraí.
20 De réir cásdlí socair, agus foráil de dhlí an Aontais á léiriú, is gá machnamh a dhéanamh ní hamháin ar a foclaíocht ach freisin ar an gcomhthéacs ina bhfuil sí agus ar na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha ar cuid díobh í (breithiúnais an 17 Samhain 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, mír 12, agus an 12 Márta 2026, Magyar Telekom, C‑514/24, EU:C:2026:184, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).
21 Ar an gcéad dul síos, foráiltear leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972 go mbeidh sé de cheart ag úsáideoirí deiridh a gconradh a fhoirceannadh gan aon chostas breise i gcás ina dtugann soláthraí seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí fógra go bhfuil sé ar intinn aige na coinníollacha conarthacha a athrú. Luaitear san fhoráil sin, áfach, nach n‑aithnítear go bhfuil an ceart sin acu i gcás inar chun a leas eisiach atá na hathruithe atá beartaithe, gur de chineál riaracháin amháin iad agus nach ndéanann siad dochar do na húsáideoirí sin, nó go bhforchuirtear iad go díreach le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta.
22 Luaitear in aithris 275 den Treoir sin, ar an gcaoi chéanna, gur cheart, le haon athrú a dhéanfadh an soláthraí ar na téarmaí agus coinníollacha conarthacha, go gceadófaí don úsáideoir deiridh an conradh a fhoirceannadh gan aon chostas breise, faoi réir na n‑eisceachtaí céanna a leagtar amach sa mhír roimhe seo.
23 Dá bhrí sin, is léir ó fhoclaíocht na chéad fhomhíre d’Airteagal 105(4) den Treoir sin, arna léamh i bhfianaise aithris 275, go rialaítear leis an bhforáil sin na hiarmhairtí, d’úsáideoirí deiridh, d’athrú ar théarmaí agus coinníollacha conarthacha arna mbeartú ag soláthraí seirbhísí cumarsáide leictreonaí. Déantar foráil ann maidir le cás ina n‑eascraíonn ceart chun foirceannadh saor in aisce as athrú den sórt sin agus déantar foráil ann maidir le heisceachtaí ar an gceart sin. Ar an taobh eile, ní shainítear ann an bunús dlí don athrú aontaobhach ná na coinníollacha a cheanglaítear ar an soláthraí a chomhlíonadh chun bheith in ann an conradh a athrú go haontaobhach. Dá bhrí sin, glactar leis san fhoráil sin gurb ann do cheart den sórt sin, gan é a thabhairt.
24 Ar an dara dul síos, tacaítear leis an léiriú sin le comhthéacs na chéad fhomhíre d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972.
25 Le hAirteagal 105 den Treoir sin, dar teideal ‘Ré agus foirceannadh conarthaí’, atá mar chuid de Theideal III den Treoir sin, dar teideal ‘Cearta an úsáideora deiridh’, leagtar síos riail ghinearálta arb é is aidhm di go príomha rialú a dhéanamh ar na cásanna éagsúla agus ar na coinníollacha a bhaineann le feidhmiú cheart na n‑úsáideoirí deiridh a gconarthaí a fhoirceannadh. Mar sin féin, ní mór a chur i dtábhacht nach rialaítear leis cearta soláthraithe, gan trácht ar an gceart chun leasú aontaobhach a thabhairt dóibh.
26 Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go bhforáiltear le hAirteagal 101 de Threoir 2018/1972 go gcuirtear comhchuibhiú iomlán i gcrích le hAirteagal 105 den Treoir sin, a mhéid a fhéachann sé le húsáideoirí deiridh a chosaint, agus a mhéid sin amháin, d’eisiamh soláthraithe. Ar an gcaoi chéanna, luaitear in aithris 257 den Treoir sin nár cheart a chumhdach leis an gcomhchuibhiú iomlán ach na hábhair a chumhdaítear le forálacha na Treorach sin a bhaineann le cearta úsáideoirí deiridh.
27 Ina theannta sin, is léir ó aithris 258 de Threoir 2018/1972 go bhfuil feidhm ag ceanglais dhlí an Aontais atá i bhfeidhm maidir le cosaint tomhaltóirí i réimse na gconarthaí, go háirithe na ceanglais sin a leagtar síos i dTreoracha 93/13 agus 2011/83, maidir le hidirbhearta a bhaineann le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí a dhéanann tomhaltóirí.
28 I ndáil leis sin, tagraítear i bpointe 1(j) den Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 93/13, i measc na dtéarmaí a d’fhéadfaí a dhearbhú a bheith éagórach de bhun Airteagal 3(1) agus (3) den Treoir sin, dóibh siúd a bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht acu údarú a thabhairt don díoltóir nó don soláthraí téarmaí an chonartha a athrú go haontaobhach gan cúis bhailí a shonraítear ann. Luaitear i bpointe 2(b) den Iarscríbhinn sin, áfach, nach gcuirtear cosc le pointe 1(j) ar théarmaí lena bhforchoimeádann an díoltóir nó an soláthraí an ceart téarmaí conartha tréimhse éiginnte a athrú go haontaobhach, ar choinníoll go dtugtar fógra réasúnta don tomhaltóir agus go dtugtar an rogha dó an conradh a fhoirceannadh.
29 Dá bhrí sin, tagann na coinníollacha faoina bhféadfaidh an soláthraí cumhacht chun athruithe aontaobhacha a fhorchoimeád dó féin faoi raon feidhme Threoir 93/13, agus ní faoi raon feidhme Threoir 2018/1972. Le hAirteagal 8 de Threoir 93/13, ceadaítear do na Ballstáit freisin forálacha níos déine a ghlacadh nó a choinneáil ar bun atá comhoiriúnach le Conradh [FAE] chun leibhéal níos airde cosanta do thomhaltóirí a áirithiú.
30 Dá bhrí sin, deimhnítear leis an anailís ar an gcomhthéacs an léiriú litriúil ar an gcéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972, ar dá réir nach dtugtar leis an bhforáil sin ceart do sholáthraithe conarthaí a athrú go haontaobhach, ach go nglactar leis gurb ann do cheart den sórt sin faoi rialacha eile is infheidhme. Dá bhrí sin, tá feidhmiú an chirt sin chun leasú a dhéanamh fós faoi réir na gcoinníollacha agus na gceanglas a eascraíonn as dlí an Aontais agus as an dlí náisiúnta maidir le cosaint tomhaltóirí.
31 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, cé go bhféadfadh téarma maidir le hathrú aontaobhach a bheith ag freagairt do leas dlisteanach an tsoláthróra, nach mór dó, mar sin féin, ceanglais an mheoin mhacánta, na cothromaíochta agus na trédhearcachta a eascraíonn, inter alia, as Treoir 93/13 a chomhlíonadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Márta 2013, RWE Vertrieb, C‑92/11, EU:C:2013:180, míreanna 46 agus 47).
32 Deimhnítear an léiriú sin le haithris 276 de Threoir 2018/1972 trína shonrú go bhfuil na forálacha maidir le foirceannadh conartha gan dochar d’fhorálacha eile de dhlí an Aontais nó den dlí náisiúnta a bhaineann leis na forais ar a bhféadfar conarthaí a fhoirceannadh nó leis na coinníollacha faoina bhféadfaidh an soláthraí seirbhíse nó an t‑úsáideoir deiridh a dtéarmaí a athrú.
33 Ar an tríú dul síos agus ar deireadh, tá an léiriú arna ghlacadh i mír 30 den bhreithiúnas seo comhsheasmhach leis an gcuspóir úsáideoirí deiridh a chosaint, dá dtagraítear in Airteagal 3(2)(d) de Threoir 2018/1972. Dá bhrí sin, tá an chosaint speisialta a thugann sé dóibh i ndáil le foirceannadh conarthaí sa bhreis ar na coimircí a eascraíonn as rialacha eile dhlí an Aontais agus an dlí náisiúnta is infheidhme maidir le hathruithe conarthacha. I ndáil leis sin, tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, ós rud é gur páirtí níos laige é an t‑úsáideoir deiridh i gcaidreamh conarthach leis an díoltóir nó leis an soláthraí, gur cheart go mbainfeadh sé tairbhe as cosaint mhéadaithe. Ní féidir éifeachtacht na cosanta sin a ráthú ach amháin leis na bearta uile a leagtar síos leis na rialacháin éagsúla. Deimhnítear an méid sin freisin in aithris 276 den Treoir sin, ina luaitear gur cheart na forálacha maidir le foirceannadh conartha a bheith gan dochar d’fhorálacha eile de dhlí an Aontais nó den dlí náisiúnta.
34 D’fhéadfadh léiriú ar dá réir a thugtar ceart chun leasú aontaobhach do sholáthraithe leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972, ann féin, feidhmiú an chirt sin a eisiaimh ó na coinníollacha a leagtar síos le rialacha ginearálta dhlí an Aontais nó an dlí náisiúnta maidir le cosaint tomhaltóirí. Bheadh sé sin contrártha leis an gcuspóir a shaothraítear leis an Treoir sin agus le haithris 276 di araon agus, dá bhrí sin, ní féidir glacadh leis.
35 I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear nach mór an chéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir 2018/1972 a léiriú sa chaoi nach dtugtar an ceart do sholáthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí, seachas seirbhísí cumarsáide idirphearsanta neamhspleách ar uimhir, na coinníollacha conarthacha a athrú go haontaobhach, ach go réamhshuíonn sé go bhfuil ceart den sórt sin ann faoi rialacha eile is infheidhme, agus nach rialaítear léi ach an ceart chun foirceanta atá ag úsáideoirí deiridh nuair a fheidhmíonn an soláthraí an ceart chun athrú a dhéanamh go haontaobhach, gan dochar do na coinníollacha agus na ceanglais a leagtar síos chuige sin le dlí an Aontais agus leis an dlí náisiúnta maidir le cosaint tomhaltóirí.
Costais
36 Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a cuireadh faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Seachtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir leis an gcéad fhomhír d’Airteagal 105(4) de Threoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní thugtar an ceart do sholáthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí, seachas seirbhísí cumarsáide idirphearsanta neamhspleách ar uimhir, na coinníollacha conarthacha a athrú go haontaobhach, ach go réamhshuíonn sé go bhfuil ceart den sórt sin ann faoi rialacha eile is infheidhme, agus ní rialaítear léi ach an ceart chun foirceanta atá ag úsáideoirí deiridh nuair a fheidhmíonn an soláthraí an ceart chun athrú a dhéanamh go haontaobhach, gan dochar do na coinníollacha agus na ceanglais a leagtar síos chuige sin le dlí an Aontais agus leis an dlí náisiúnta maidir le cosaint tomhaltóirí.
Sínithe
* Teanga an cháis: an Ghearmáinis.