Βρυξέλλες, 11.6.2021

COM(2021) 312 final

2021/0145(NLE)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), αφετέρου


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

Η παρούσα πρόταση αφορά την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή της νέας συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Παλαιότερα γνωστή ως «ομάδα κρατών ΑΚΕ» (ΑΚΕ), η ομάδα έγινε ένας διεθνής οργανισμός, ο Οργανισμός Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), τον Απρίλιο του 2020.

Από το 2000, η συμφωνία εταιρικής σχέσης του Κοτονού αποτελεί το πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των 79 χωρών ΑΚΕ. Βασίζεται στον πολιτικό διάλογο και στην οικονομική, εμπορική και αναπτυξιακή συνεργασία. Η συμφωνία, η οποία αναθεωρήθηκε το 2005 και το 2010, έληξε στα τέλη Φεβρουαρίου του 2020. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι εταίροι χρειάζονταν περισσότερο χρόνο για να διαπραγματευτούν τη διάδοχη συμφωνία εταιρικής σχέσης, η εφαρμογή της συμφωνίας του Κοτονού παρατάθηκε μεταβατικά δύο φορές. Πρώτον, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 και για δεύτερη φορά έως τις 30 Νοεμβρίου 2021 ή έως την προσωρινή εφαρμογή της νέας συμφωνίας εταιρικής σχέσης (στο εξής: η συμφωνία), ανάλογα με το ποια θα επέλθει πρώτη.

Μια εκσυγχρονισμένη συμφωνία είναι ιδιαίτερα αναγκαία για την αναβάθμιση της σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ ώστε να αντικατοπτρίζει τις νέες φιλοδοξίες που απορρέουν από τις αναδυόμενες ανάγκες και προκλήσεις. Περισσότερο διασυνδεδεμένος από ποτέ άλλοτε, ο κόσμος έχει αλλάξει σημαντικά από τότε που εγκρίθηκε η συμφωνία του Κοτονού, όπως έχουν αλλάξει και η ΕΕ, οι εταίροι της και οι κοινές προσδοκίες τους.

Οι διαπραγματεύσεις για νέα συμφωνία άρχισαν τον Σεπτέμβριο του 2018, λίγο αφότου το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή και την ύπατη εκπρόσωπο να αρχίσουν διαπραγματεύσεις και να διαπραγματευθούν, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις εμπίπτουσες στην αρμοδιότητα της Ένωσης διατάξεις συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, αφενός, και των χωρών της ομάδας κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, αφετέρου, και ενέκρινε οδηγίες διαπραγμάτευσης τον Ιούνιο του 2018. Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Συμβούλιο ενημερωνόταν τακτικά. Καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ζητήθηκε η γνώμη της ειδικής επιτροπής που συστάθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων. Το σχέδιο κειμένου της συμφωνίας μονογραφήθηκε από τους επικεφαλής διαπραγματευτές στις 15 Απριλίου 2021, με εξαίρεση τον ορισμό των μερών της συμφωνίας.

Γενικός στόχος της συμφωνίας είναι η καθιέρωση μιας φιλόδοξης και ενισχυμένης πολιτικής εταιρικής σχέσης, η οποία θα προωθεί νέες δυναμικές και θα υπερβαίνει την παραδοσιακή αναπτυξιακή συνεργασία. Σε κάθε περιφέρεια θα ανατεθούν αρμοδιότητες στο πλαίσιο της συμφωνίας. Με αυτόν τον τρόπο θα δοθεί η δυνατότητα στην ΕΕ και στα μέλη του ΟΚΑΚΕ να επιτύχουν μεγαλύτερες φιλοδοξίες σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.

Οι ειδικοί στόχοι της νέας συμφωνίας είναι οι εξής:

1.προαγωγή, προστασία και τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης, με ιδιαίτερη έμφαση στην ισότητα των φύλων·

2.διαμόρφωση ειρηνικών και ανθεκτικών κρατών και κοινωνιών, μέσω της αντιμετώπισης των τρεχουσών και αναδυόμενων απειλών για την ειρήνη και την ασφάλεια·

3.προώθηση της ανθρώπινης και της κοινωνικής ανάπτυξης, ειδικότερα για την εξάλειψη της φτώχειας και την αντιμετώπιση των ανισοτήτων, ώστε να διασφαλίζεται ότι κάθε πρόσωπο διάγει τη ζωή του με αξιοπρέπεια και ότι κανείς δεν μένει στο περιθώριο, με ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες και στα κορίτσια·

4.κινητοποίηση επενδύσεων, στήριξη του εμπορίου και προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, με στόχο την επίτευξη βιώσιμης μεγέθυνσης χωρίς αποκλεισμούς και τη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας για όλες και όλους·

5.καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, προστασία του περιβάλλοντος και διασφάλιση της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων· και

6.εφαρμογή συνολικής και ισορροπημένης προσέγγισης για τη μετανάστευση, ώστε να αξιοποιηθούν τα οφέλη της ασφαλούς, ομαλής και νόμιμης μετανάστευσης και κινητικότητας, να ανασχεθεί η αντικανονική μετανάστευση και, συγχρόνως, να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτιά της, με πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου και σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητες των μερών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι έχουν επιτευχθεί οι στόχοι που τέθηκαν από το Συμβούλιο στις διαπραγματευτικές οδηγίες του και ότι το κείμενο που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις είναι αποδεκτό από την Ένωση.

•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής

Η διαπραγμάτευση της συμφωνίας πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις συνολικές διαπραγματευτικές οδηγίες που ενέκρινε το Συμβούλιο τον Ιούνιο 2018 1 κατόπιν σύστασης της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της ομάδας κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, η οποία βασίζεται σε προηγούμενη αξιολόγηση, σε εκτίμηση επιπτώσεων και σε ανακοίνωση. Σε όλα αυτά τα έγγραφα καθοδήγησης ελήφθησαν υπόψη οι σχετικές πολιτικές και στρατηγικές της ΕΕ στους διάφορους σχετικούς τομείς, καθώς και εκείνες των εταίρων, συμπεριλαμβανομένων της Ατζέντας 2063 της Αφρικανικής Ένωσης, της κοινής στρατηγικής Αφρικής-ΕΕ του 2007, της κοινής στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Καραϊβικής του 2012 και της στρατηγικής του 2006 για ενισχυμένη εταιρική σχέση με τις Νήσους του Ειρηνικού.

Η νέα εταιρική σχέση βασίζεται σε διάφορα διεθνώς συμφωνηθέντα πρότυπα και στόχους. Η Ατζέντα του 2030 των Ηνωμένων Εθνών (ΣΒΑ) και η συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή βρίσκονται στο επίκεντρο της συμφωνίας και της μελλοντικής δράσης των εταίρων.

Ειδικότερα, σε θεματικό επίπεδο, η συμφωνία είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις υφιστάμενες πολιτικές της ΕΕ:

·σύμφωνα με τη συνολική στρατηγική για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2 , η συμφωνία θα συμβάλει στην οικοδόμηση ειρηνικών και ανθεκτικών κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς. Προωθεί μια πλήρη και ολοκληρωμένη προσέγγιση των συγκρούσεων και των κρίσεων και αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων τους, καθώς και των νέων ή αυξανόμενων απειλών για την ασφάλεια, όπως η τρομοκρατία, η χρηματοδότησή της και ο βίαιος εξτρεμισμός, μεταξύ άλλων. Ο πολιτικός διάλογος θα είναι καίριας σημασίας για την περαιτέρω εμβάθυνση των δράσεων στους τομείς αυτούς και, γενικότερα, σε όλους τους τομείς που καλύπτονται από την εταιρική σχέση. Προωθώντας στενότερη πολιτική συνεργασία, η συμφωνία επιβεβαιώνει τη σημασία της συνεργασίας σε διεθνή φόρουμ, αλλά και της οικοδόμησης συμμαχιών στην παγκόσμια σκηνή για την επίτευξη ενός αποτελεσματικού πολυμερούς συστήματος. 

·Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη 3 , η συμφωνία περιλαμβάνει ολοκληρωμένες δεσμεύσεις που εμπνέονται από τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) και συμβάλουν στην επίτευξή τους στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση της συμφωνίας λαμβάνει υπόψη τις διάφορες αλληλένδετες, οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές ή σχετικές με την ασφάλεια, πτυχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Όλες αυτές οι σημαντικές διαστάσεις, μαζί με άλλα οριζόντια στοιχεία, όπως η νεολαία, η ισότητα των φύλων, η χρηστή διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλληλοσυμπληρώνονται και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Οι εταίροι θα συνεργαστούν από κοινού για την προστασία του πλανήτη, την εξάλειψη της φτώχειας σε όλες τις μορφές της, την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής.

·Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία 4 και τις περιβαλλοντικές πολιτικές της ΕΕ, η συμφωνία αναγνωρίζει την ανάγκη ανάληψης επείγουσας δράσης σε διάφορα επίπεδα για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του πλανήτη και την αντιμετώπιση της σοβαρής απειλής που συνιστούν η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η μη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων. Οι εταίροι έχουν ως στόχο να ενισχύσουν την παγκόσμια αντίδραση στην κλιματική αλλαγή, να οικοδομήσουν ανθεκτικότητα και να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή της συμφωνίας του Παρισιού, η οποία θα λειτουργήσει ως γενικό πλαίσιο που θα καθοδηγεί την εταιρική σχέση.

·Σύμφωνα με το νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο 5 και τη μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ, η συμφωνία υιοθετεί μια ολοκληρωμένη και ισορροπημένη προσέγγιση, η οποία αντιμετωπίζει με συνεκτικό τρόπο τις διάφορες αλληλένδετες διαστάσεις τόσο της νόμιμης όσο και της αντικανονικής μετανάστευσης για την προώθηση της ορθής διαχείρισης της μετανάστευσης και της κινητικότητας.

Η πρόταση συνάδει επίσης πλήρως με άλλες συναφείς πολιτικές της Ένωσης οι οποίες συνδέονται με τις προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί, όπως η ενέργεια, η εκπαίδευση, η ισότητα των φύλων, η απασχόληση, η έρευνα και καινοτομία και το εμπόριο.

2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

•Νομική βάση

Η νομική βάση για τη σύναψη της συμφωνίας είναι το άρθρο 217, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 5 και το άρθρο 218 παράγραφος 8 δεύτερο εδάφιο της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τις Συνθήκες, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση για την υπογραφή και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας μόνο της Ένωσης 6 .

•Αναλογικότητα

Η παρούσα πρωτοβουλία επιδιώκει άμεσα τον στόχο της Ένωσης στον τομέα της εξωτερικής δράσης και συμβάλλει στην πολιτική προτεραιότητα της «ΕΕ ως ισχυρότερου παγκόσμιου παράγοντα ». Η πρωτοβουλία συνάδει με τις κατευθύνσεις της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ για τη συνεργασία με τρίτους και την ανανέωση των εξωτερικών εταιρικών σχέσεών της με υπεύθυνο τρόπο, ούτως ώστε να εξυπηρετηθούν οι εξωτερικές προτεραιότητες της ΕΕ. Η πρόταση ενισχύει τη συνεργασία με τις αντίστοιχες περιφέρειες, επιτρέποντας μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση και στηρίζοντας την προσέγγιση «Μία Αφρική» της ΕΕ. Η προτεινόμενη συμφωνία διευκολύνει επίσης τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διακυβέρνησης.

•Επιλογή της νομικής πράξης

Η παρούσα πρόταση συνάδει με το άρθρο 218 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει την έκδοση αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με διεθνείς συμφωνίες. Δεν υπάρχει άλλη νομική πράξη που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την επίτευξη του στόχου που επιδιώκεται με την παρούσα πρόταση.

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

·    Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας

Ήταν σημαντικό για την ΕΕ και τους εταίρους της να λάβουν υπόψη τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τη μακροχρόνια συνεργασία τους. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της πολιτικής για μια νέα συμφωνία εταιρικής σχέσης με τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, πραγματοποιήθηκαν ορισμένες ειδικές αξιολογήσεις και διαβουλεύσεις πριν και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, προκειμένου να αναζητηθούν οι απόψεις του κοινού, των ενδιαφερόμενων μερών και των εταίρων και να συναχθούν συμπεράσματα από τη συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτές μπορούν να διαιρεθούν σε δύο κατηγορίες:

·Αξιολόγηση της συμφωνίας εταιρικής σχέσης του Κοτονού

·Δημόσιες διαβουλεύσεις

Τα σχετικά συμπεράσματα και αποτελέσματα ελήφθησαν υπόψη και αντικατοπτρίζονται στην προτεινόμενη συμφωνία.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Το 2016, δημοσιεύθηκε εκτίμηση επιπτώσεων (SWD (2016) 0380 final) μαζί με ανακοίνωση σχετικά με τις μελλοντικές σχέσεις της ΕΕ με τις χώρες ΑΚΕ (JOIN 2016 (52) final), η οποία χρησίμευσε ως βάση για τη σύσταση και τις διαπραγματευτικές οδηγίες που ακολούθησαν. Στόχος της ήταν να καθοριστεί το είδος της μορφής που απαιτείται για την καλύτερη οργάνωση και διαχείριση των σχέσεων με τους εταίρους στην Αφρική, την Καραϊβική και τον Ειρηνικό. Η εκτίμηση επιπτώσεων εντόπισε διάφορες επιλογές και μια προτιμώμενη μελλοντική πορεία, η οποία τελικά επελέγη και μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: «Η προτιμώμενη επιλογή για την ΕΕ είναι μια νέα εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ, με τη μορφή μιας γενικής συμφωνίας η οποία θα περιλαμβάνει μια «σκεπή» που θα καλύπτει κοινές αξίες, αρχές και συμφέροντα και θα προσδιορίζει τις γενικές αρχές και τις οδούς συνεργασίας στη διεθνή σκηνή, και τρεις εταιρικές σχέσεις που θα καθορίζουν ειδικές προτεραιότητες και δράσεις ανά περιφέρεια οι οποίες θα υλοποιηθούν αντίστοιχα στην Αφρική, την Καραϊβική και τον Ειρηνικό.»

•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

Άνευ αντικειμένου.

•Θεμελιώδη δικαιώματα

Ένας από τους στόχους της συμφωνίας είναι η προώθηση και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης. Πρόκειται για σημαντική πτυχή δεδομένης της μεταβαλλόμενης διεθνούς σκηνής με αναδυόμενες δυνάμεις που δεν συμμερίζονται κατ’ ανάγκη αυτές τις αξίες και αρχές. Σύμφωνα με την κοινή προσέγγιση της ΕΕ για τη χρήση πολιτικών ρητρών, σε περιπτώσεις παραβίασης των ουσιωδών στοιχείων της συμφωνίας, τα μέρη διεξάγουν διαρθρωμένες και συστηματικές διαβουλεύσεις. Σε περίπτωση που τα μέρη δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε αμοιβαία αποδεκτή λύση, το γνωστοποιούν μέρος μπορεί να λάβει κατάλληλα μέτρα.

4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η συμφωνία δεν περιέχει χρηματοδοτικό πρωτόκολλο. Η ΕΕ δεσμεύεται να διαθέσει το κατάλληλο επίπεδο χρηματοδοτικών πόρων σύμφωνα με τους εσωτερικούς κανονισμούς και διαδικασίες της.

5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων

Η εφαρμογή της συμφωνίας θα παρακολουθείται μέσω τακτικού διαλόγου εταιρικής σχέσης, βλ. γενικό μέρος, μέρος I, άρθρο 3 παράγραφος 1. Τα περιφερειακά πρωτόκολλα περιέχουν ειδικές διατάξεις για την εφαρμογή και την παρακολούθηση, βλ. περιφερειακό πρωτόκολλο Αφρικής, μέρος Ι, άρθρο 6· περιφερειακό πρωτόκολλο Καραϊβικής, μέρος I, άρθρο 8 και περιφερειακό πρωτόκολλο Ειρηνικού, μέρος I, άρθρο 8.

Το Συμβούλιο Υπουργών ΟΚΑΚΕ-ΕΕ επιβλέπει την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή της συμφωνίας, εγκρίνει κατευθύνσεις πολιτικής και λαμβάνει αποφάσεις για την εφαρμογή των ειδικών πτυχών που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή των διατάξεων της συμφωνίας, βλ. γενικό μέρος, μέρος V, άρθρο 88.

•Λεπτομερής επεξήγηση του αποτελέσματος των διαπραγματεύσεων

Η συμφωνία θεσπίζει μια φιλόδοξη και ενισχυμένη πολιτική εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και των μελών του ΟΚΑΚΕ, με στόχο την παραγωγή αμοιβαία επωφελών αποτελεσμάτων όσον αφορά τα κοινά συμφέροντα. Θα λάβει τη μορφή συμφωνίας σύνδεσης και θα συναφθεί για περίοδο είκοσι ετών.

Πιο στρατηγικά, η συμφωνία επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής και την κλίμακα της συνεργασίας των εταίρων, με γενικό στόχο την οικοδόμηση ισχυρότερων κοινωνιών. Αυτή η νέα εταιρική σχέση αποτελεί πολιτικό επίτευγμα και σηματοδοτεί μια καμπή. Μετατοπίζει τη δυναμική και αναβαθμίζει τις σχέσεις των εταίρων για την αντιμετώπιση των πλέον πιεστικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει συγκεκριμένα κάθε περιφέρεια. Η συμφωνία εναρμονίζεται με το περιφερειακό και παγκόσμιο πλαίσιο, αλλά και με τους πλέον πρόσφατους διεθνώς συμφωνηθέντες νόμους, με τα πρότυπα, με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και, κυρίως, με τις ανάγκες των λαών.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα συνεκτικό πλαίσιο με τις χώρες εταίρους σε όλα τα πολιτικά επίπεδα, εθνικό, υποπεριφερειακό ή σε επίπεδο εταιρικής σχέσης με παγκόσμια διάσταση. Η συμφωνία τάσσεται υπέρ μιας αποτελεσματικής πολυμερούς προσέγγισης και θέτει τις βάσεις για πιο πολιτικές και συντονισμένες δράσεις στην παγκόσμια σκηνή όπου ο αντίκτυπος της ομάδας μπορεί να είναι σημαντικός.

Καινοτόμος δομή «1 + 3»

Η σχέση της ΕΕ με τα μέλη του ΟΚΑΚΕ έχει προχωρήσει σε βάθος, αλλά και έχει αναμορφωθεί ώστε να καταστεί κατάλληλη για τον επιδιωκόμενο σκοπό, φέρνοντας το κέντρο βάρους στις τρεις περιφέρειες. Ως εκ τούτου, η συμφωνία αποτελείται πλέον από:

1. Ένα γενικό μέρος (η βάση) κοινό για όλες τις χώρες και αποτελούμενο από τα εξής:

Μέρος Ι - Γενικές διατάξεις, όπου παρουσιάζονται οι γενικοί στόχοι και αρχές.

Μέρος II - Στρατηγικές προτεραιότητες, χωρισμένες σε έξι βασικούς τίτλους:

·Τίτλος Ι - Ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία και διακυβέρνηση σε ανθρωποκεντρικές και βασισμένες στα δικαιώματα κοινωνίες

·Τίτλος ΙI - Ειρήνη και ασφάλεια

·Τίτλος IΙI - Ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη

·Τίτλος IV - Βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη

·Τίτλος V - Περιβαλλοντική βιωσιμότητα και κλιματική αλλαγή

Τίτλος VI - Μετανάστευση και κινητικότητα

Μέρος III - Παγκόσμιες συμμαχίες και διεθνής συνεργασία, όπου περιγράφονται λεπτομερώς οι νέες πολιτικές φιλοδοξίες στην παγκόσμια σκηνή.

Μέρος IV - Μέσα συνεργασίας και εφαρμογής, στο οποίο περιγράφονται οι διαφοροποιημένοι πόροι για την επίτευξη των στόχων της εταιρικής σχέσης.

Μέρος V - Θεσμικό πλαίσιο, στο οποίο υποδεικνύονται τα διάφορα πλαίσια και οι εταίροι που συμμετέχουν.

Μέρος VI - Τελικές διατάξεις, οι οποίες παρέχουν λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας.

Παράρτημα I: Διαδικασίες επιστροφής και επανεισδοχής.

Παράρτημα II: Πράξεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Δήλωση της ΕΕ σχετικά με τα μέσα συνεργασίας και εφαρμογής.

Η συμφωνία θα διέπεται διαφορετικά, είτε σε εταιρικό είτε σε περιφερειακό επίπεδο, ανάλογα με τα σχετικά θέματα και τη μορφή. Ειδικότερα, αυτό το γενικό μέρος της συμφωνίας, το οποίο ισχύει για όλες τις χώρες, θα τελεί υπό τη διαχείριση του Συμβουλίου Υπουργών ΟΚΑΚΕ-ΕΕ (που αναμένεται να συνέρχεται κάθε 3 έτη) με την υποστήριξη μιας Επιτροπής Πρέσβεων, πιθανών συνόδων κορυφής ΟΚΑΚΕ-ΕΕ (κατόπιν κοινής συμφωνίας) και μιας νέας Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης ΟΚΑΚΕ-ΕΕ (που θα συνεδριάζει ετησίως και της οποίας τα μέλη είναι επίσης μέλη των τριών περιφερειακών κοινοβουλευτικών συνελεύσεων ίσης εκπροσώπησης). 

2. Προβλέπονται τρία περιφερειακά πρωτόκολλα μεταξύ των χωρών κάθε περιφέρειας και της ΕΕ αντίστοιχα. Κάθε πρωτόκολλο είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τη δυναμική των περιφερειών και, ως εκ τούτου, κατάλληλο για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν. Σύμφωνα με τη λογική αυτή, κάθε περιφέρεια θα έχει τη δική της θεσμική δομή η οποία θα κατευθύνει την εφαρμογή του εν λόγω πρωτοκόλλου. Περιλαμβάνει σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών σε διαστήματα που συμφωνούνται από τα μέρη, Επιτροπή Πρέσβεων, δυνατότητα διάσκεψης σε επίπεδο αρχηγών κρατών/κυβερνήσεων και Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης:

A.Περιφερειακό πρωτόκολλο Αφρικής

Με τις ειδικά προσαρμοσμένες προτεραιότητές του, οι λεπτομέρειες έχουν καθοριστεί ειδικά για τις ανάγκες της περιφέρειας:

·Βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη

·Ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη

·Περιβάλλον, διαχείριση φυσικών πόρων και κλιματική αλλαγή

·Ειρήνη και ασφάλεια

·Ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία και διακυβέρνηση

·Μετανάστευση και κινητικότητα

Και ειδική διακυβέρνηση:

Συμβούλιο Υπουργών Αφρικής-ΕΕ, Μεικτή Επιτροπή Αφρικής-ΕΕ· Κοινοβουλευτική Συνέλευση Αφρικής-ΕΕ

Στο πλαίσιο αυτό θα προωθηθεί μια κοινή προσέγγιση έναντι της Αφρικής. Το πρωτόκολλο θα αποτελέσει τη νομική βάση (συμφωνία σύνδεσης, παρόμοια με εκείνη που συνήφθη μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Βόρειας Αφρικής) και η πολιτική καθοδήγηση θα βασιστεί στα αποτελέσματα των συνόδων κορυφής Αφρικανικής Ένωσης-Ευρωπαϊκής Ένωσης.

B.Περιφερειακό πρωτόκολλο Καραϊβικής

Με τις ειδικά προσαρμοσμένες προτεραιότητές του, οι λεπτομέρειες έχουν καθοριστεί ειδικά για τις ανάγκες της περιφέρειας:

·Βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη

·Περιβαλλοντική βιωσιμότητα, κλιματική αλλαγή και βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων

·Ανθρώπινα δικαιώματα, διακυβέρνηση, ειρήνη και ασφάλεια

·Ανθρώπινη ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή

Και ειδική διακυβέρνηση:

Συμβούλιο Υπουργών Καραϊβικής-ΕΕ, Μεικτή Επιτροπή Καραϊβικής-ΕΕ, Κοινοβουλευτική Συνέλευση Καραϊβικής-ΕΕ.

Γ.Περιφερειακό πρωτόκολλο Ειρηνικού

Με τις ειδικά προσαρμοσμένες προτεραιότητές του, οι λεπτομέρειες έχουν καθοριστεί ειδικά για τις ανάγκες της περιφέρειας:

·Περιβαλλοντική βιωσιμότητα και κλιματική αλλαγή

·Βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη

·Ωκεανοί, θάλασσες και αλιεία

·Ασφάλεια, ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία και διακυβέρνηση

·Ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη

Και ειδική διακυβέρνηση:

Συμβούλιο Υπουργών Ειρηνικού-ΕΕ, Μεικτή Επιτροπή Ειρηνικού-ΕΕ, Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ειρηνικού-ΕΕ.

Ανθρωποκεντρική εταιρική σχέση

Η συμφωνία υπερβαίνει την προκάτοχό της σε διάφορους τομείς και παρέχει την ευκαιρία να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε πολλούς τομείς.

Οι εταίροι θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ), εντός των γενικών πλαισίων της Ατζέντας του 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή που διέπουν την εταιρική σχέση.

Η συμφωνία επιδιώκει να δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες για όλες και όλους. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Ειδικότερα, η τόνωση των επενδύσεων και της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα θα είναι ζωτικής σημασίας για την επιτάχυνση της βιώσιμης ανάπτυξης, στην οποία θα συμβάλουν σημαντικά η επιστήμη, η τεχνολογία, η έρευνα, η καινοτομία και η ψηφιακή μετάβαση. Η συνεργασία σε οικονομικά και εμπορικά θέματα θα βελτιωθεί επίσης, διευκολύνοντας τις διμερείς εμπορικές και επενδυτικές ροές, μειώνοντας τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο, βελτιώνοντας τις δημόσιες συμβάσεις και προστατεύοντας τη διανοητική ιδιοκτησία. Όλες οι υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες, όπως οι συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ), θα παραμείνουν σε ισχύ. Η συνεργασία μεταξύ των εταίρων θα συμβάλει στην τήρηση υψηλών περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εργασιακών προτύπων.

Αυτό συμβαδίζει με την ανανεωμένη εστίαση στην κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα σε διάφορους τομείς. Αναγνωρίζοντας την επείγουσα ανάγκη ανάληψης δράσης και το γεγονός ότι η κλιματική αλλαγή και η φυσική υποβάθμιση συνιστούν σοβαρή απειλή για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης, οι εταίροι συμφώνησαν να αναλάβουν μεγάλες δεσμεύσεις για τη διατήρηση και την προστασία του πλανήτη, των οικοσυστημάτων και των ωκεανών του. Σύμφωνα με τους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού, η αντίδραση στην κλιματική αλλαγή θα ενισχυθεί. Θα καταβληθούν κοινές προσπάθειες για τον μετριασμό και την καλύτερη αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, και την προσαρμογή σε αυτές. Αυτό αποτελεί μέρος μιας παγκόσμιας, φιλικής προς το περιβάλλον προσέγγισης που προωθεί τη βιώσιμη ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας και στηρίζει τη μετάβαση σε πιο οικολογικές (χαμηλών εκπομπών/αποδοτικές ως προς τους πόρους) οικονομίες.

Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των μελών του ΟΚΑΚΕ βασίζεται επίσης σε ένα κοινό σύνολο αξιών και οικουμενικών αρχών. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του διεθνούς δικαίου, των δημοκρατικών αρχών και των αρχών που ορίζονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί τη βάση της συνεργασίας στο πλαίσιο της συμφωνίας. Θεωρούνται βασικά ζητήματα για να διασφαλιστεί ότι υλοποιούνται άλλες αμοιβαίες προτεραιότητες, ακριβώς όπως και οι δεσμεύσεις για το κράτος δικαίου και τη χρηστή διακυβέρνηση, οι οποίες ενισχύθηκαν στη συμφωνία. Το ίδιο ισχύει για την ειρήνη και την ασφάλεια, όπου θα αντιμετωπιστούν νέες ή αναδυόμενες απειλές, όπως η πειρατεία και η εμπορία ανθρώπων, ναρκωτικών, όπλων και άλλων παράνομων εμπορευμάτων, καθώς και το κυβερνοέγκλημα και οι απειλές για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, που αποτελούν ουσιώδη στοιχεία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης έναντι των συγκρούσεων, των κρίσεων και των βαθύτερων αιτίων τους.

Η συμφωνία προωθεί την ενισχυμένη συνεργασία, τόσο σε τομεακό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, μεταξύ άλλων σε θέματα εξωτερικής πολιτικής κοινού ενδιαφέροντος. Σε αυτά περιλαμβάνονται η διατήρηση της ειρήνης, η τρομοκρατία, οι ευαίσθητες καταστάσεις, η θανατική ποινή για την οποία εισάγονται διατάξεις για πρώτη φορά, αλλά και η επιβολή του νόμου και η μετανάστευση και η κινητικότητα. Όσον αφορά την τελευταία, οι νέες δεσμεύσεις που αντικατοπτρίζουν μια ολοκληρωμένη και ισορροπημένη προσέγγιση αντιμετωπίζουν τις διάφορες αλληλένδετες διαστάσεις της νόμιμης και της αντικανονικής μετανάστευσης με συνεκτικό τρόπο. Για την προώθηση της ορθής διαχείρισης της μετανάστευσης και της κινητικότητας, η συμφωνία προωθεί την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ εταίρων, αρμόδιων οργανισμών και θεσμικών οργάνων, βελτιώνοντας παράλληλα την επιστροφή και την επανεισδοχή, με μεγάλη προβλεψιμότητα και εκτελεστότητα. Οι κοινές προκλήσεις θα αντιμετωπίζονται καλύτερα, συμπεριλαμβανομένων των βαθύτερων αιτίων της αντικανονικής μετανάστευσης, της εμπορίας ανθρώπων και της παράνομης διακίνησης μεταναστών.

Η ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη προωθείται έντονα στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, με στόχο την αντιμετώπιση της φτώχειας και των ανισοτήτων, χωρίς να μένει κανείς στο περιθώριο. Όπως συνιστάται στις διαπραγματευτικές οδηγίες, έχουν αναληφθεί ισχυρότερες δεσμεύσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας για τη βελτίωση της ισότητας των φύλων, των κοινωνικών υπηρεσιών, όπως η εκπαίδευση και η υγεία, και της κοινωνικής ένταξης. Οι εταίροι θα συνεργαστούν για την καλύτερη αντιμετώπιση διαφόρων προκλήσεων, όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η ταχεία αύξηση του πληθυσμού και οι παγκόσμιες κρίσεις στον τομέα της υγείας.

Ο διάλογος εταιρικής σχέσης βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των σχέσεων ΕΕ-ΟΚΑΚΕ και η νέα συμφωνία θα ενισχύσει περαιτέρω αυτήν τη σημαντική διάσταση. Αφορά όλα τα θέματα που καλύπτονται από τη συμφωνία, αλλά και ευρύτερα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Επιπλέον, το κείμενο που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις προωθεί την πολυμερή συνεργασία, αναγνωρίζοντας τη σημασία της νεολαίας και των διαφόρων εταίρων, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών αρχών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα, στη διαμόρφωση ενός καλύτερου μέλλοντος. Η ενεργός συμμετοχή σε διαδικασίες διαλόγου εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, αλλά και η συνεργατική εργασία για την αποτελεσματική εφαρμογή της συμφωνίας θα είναι καίριας σημασίας.

Όλα τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν είναι αλληλένδετα και θα είναι ουσιαστικής σημασίας για την αναβάθμιση των σχέσεών μας. Αυτό σημαίνει ότι τα περιφερειακά πρωτόκολλα, η ερμηνεία και η εφαρμογή τους πρέπει να τηρούν ανά πάσα στιγμή τις διατάξεις και τις αρχές που περιλαμβάνονται στο γενικό μέρος της συμφωνίας.

2021/0145 (NLE)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), αφετέρου

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 217 σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφοι 5 και 8 δεύτερο εδάφιο,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Στις 21 Ιουνίου 2018, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή και την ύπατη εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας να αρχίσουν διαπραγματεύσεις και να διαπραγματευθούν, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις εμπίπτουσες στην αρμοδιότητα της Ένωσης διατάξεις συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της, αφενός, και των χωρών της ομάδας κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής, και του Ειρηνικού, αφετέρου.

(2)Οι διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, αφετέρου (στο εξής: η συμφωνία) ολοκληρώθηκαν με επιτυχία στις 15 Απριλίου 2021 με εξαίρεση τον ορισμό των μερών της συμφωνίας.

(3)Η συμφωνία αντικατοπτρίζει τόσο την ιστορικά στενή σχέση όσο και τους ισχυρούς δεσμούς που αναπτύσσονται όλο και περισσότερο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μελών του Οργανισμού Κρατών ΑΚΕ, καθώς και την επιθυμία τους να ενισχύσουν περαιτέρω και να επεκτείνουν τις σχέσεις τους με φιλόδοξο και καινοτόμο τρόπο. Η συμφωνία επαναπροσδιορίζει τη σχέση μεταξύ της ΕΕ και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων των προτεραιοτήτων και των μεθόδων εργασίας στους διάφορους τομείς πολιτικής στους οποίους επεκτείνεται η συμφωνία.

(4)Ως εκ τούτου, η συμφωνία θα πρέπει να υπογραφεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 98 της συμφωνίας, με την επιφύλαξη της σύναψής της σε μεταγενέστερη ημερομηνία.

(5)Η συμφωνία του Κοτονού θα εξακολουθήσει να εφαρμόζεται μεταβατικά έως τις 30 Νοεμβρίου 2021 το αργότερο. Εάν η συμφωνία δεν τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2021, η συνεργασία μεταξύ της Ένωσης και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού θα πέσει σε επίπεδο που δεν είναι ούτε επιθυμητό ούτε προς το συμφέρον της Ένωσης, προκαλώντας ρήξεις στις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Για να περιοριστεί η εν λόγω ρήξη, η συμφωνία θα πρέπει να εφαρμοστεί προσωρινά,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η υπογραφή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός, και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, αφετέρου, εγκρίνεται εξ ονόματος της Ένωσης, με την επιφύλαξη της σύναψης της εν λόγω συμφωνίας.

Το κείμενο της προς υπογραφή συμφωνίας επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

Άρθρο 2

Η δήλωση της ΕΕ για τα μέσα συνεργασίας και εφαρμογής που επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση εγκρίνεται εξ ονόματος της Ένωσης.

Άρθρο 3

Η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου καταρτίζει την πράξη εξουσιοδότησης του/των προσώπου/-ων που θα ορίσει ο διαπραγματευτής της συμφωνίας για την υπογραφή της, με την επιφύλαξη της σύναψής της.

Άρθρο 4

Έως ότου τεθεί σε ισχύ, η συμφωνία εφαρμόζεται προσωρινά σύμφωνα με το άρθρο 98 παράγραφος 4 της συμφωνίας από την ημερομηνία που προβλέπεται σε αυτήν.

Άρθρο 5

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της έκδοσής της.

Βρυξέλλες,

   Για το Συμβούλιο

   Ο Πρόεδρος

(1)    Οι διαπραγματευτικές οδηγίες βασίζονται σε προηγούμενες αξιολογήσεις, εκτίμηση επιπτώσεων, ανακοίνωση και σύσταση, με τις ακόλουθες ειδικές αναφορές:
(2)     Συνολική στρατηγική για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
(3)     Ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη  
(4)     Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία  
(5)     Νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο  
(6)    Σύμφωνα με τον κανονισμό 2015/2264 για τη σταδιακή κατάργηση της παρέκκλισης για την ιρλανδική γλώσσα, οι διεθνείς συμφωνίες μεταφράζονται στα ιρλανδικά μόνο από την 1 Ιανουαρίου 2022.