<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-882/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CC0882</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:293">EU:C:2021:293</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>22</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>22</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Konklużjonijiet Pitruzzella – Kawża C‑882/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Sumal</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Pitruzzella</HT></P><P>ippreżentati fil‑<DATE ISO="20210415">15 ta’ April 2021</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: it-Taljan.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Kawża C‑882/19</HT></P><P>Sumal, S.L.</P><P>vs</P><P>Mercedes Benz Trucks España, S.L.</P><P><HT TYPE="NORMAL">(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Audiencia Provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona, Spanja))</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="“"><KEYWORD>Rinviju għal deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Kompetizzjoni</KEYWORD><KEYWORD>Impriża</KEYWORD><KEYWORD>Kunċett</KEYWORD><KEYWORD>Unità ekonomika</KEYWORD><KEYWORD>Azzjoni għad-danni intiża kontra s-sussidjarja tal-kumpannija ssanzjonata mill-Kummissjoni għal ksur tal-Artikolu 101 TFUE</KEYWORD><KEYWORD>Ammissibbiltà</KEYWORD><KEYWORD>Kundizzjonijiet</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Fit-talba għal deċiżjoni preliminari suġġett ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tiċċara jekk ir-responsabbiltà ċivili għad-dannu riżultanti minn prattika antikompetittiva tistax tiġi invokata, mill-persuna li ssostni li sostnietu, fil-konfront tas-sussidjarja tal-kumpannija li pparteċipat fil-prattika msemmija u ġiet, għal din ir-raġuni, issanzjonata mill-Kummissjoni b’deċiżjoni li ma tikkonċernax lis-sussidjarja, skont il-premessa li dawn il-kumpanniji jikkostitwixxu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>entità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Kif inhu magħruf, it-teorija tal-unità ekonomika hija kkonsolidata tajjeb fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali, fejn ġiet użata sabiex tiġi ssanzjonata l-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarji tagħha, permezz ta’ forma ta’ proċess <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>axxendenti<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> li minn dawk sekondarji jasal sal-ewwel waħda. Fil-kawża mressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju l-kwistjoni, pjuttost, hija d-determinazzjoni ta’ jekk l-istess kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/> jistax jiġġustifika proċess <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>dixxendenti<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/> ta’ imputazzjoni ta’ responsabbiltà, li fit-tmiem tiegħu s-sussidjarja twieġeb għad-danni kkaġunati mill-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet imressqa fil-kuntest ta’ kontroversja bejn Sumal SL (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Sumal<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>) u Mercedes Benz Trucks España SL (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>MBTE<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>) bl-għan tal-kumpens għad-danni allegatament sostnuti preċedentement minħabba l-parteċipazzjoni ta’ Daimler AG (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>Daimler<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>), il-kumpannija omm ta’ MBTE, f’akkordju bi ksur tal-Artikolu 101 TFUE.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="2"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-fatti, il-proċedura prinċipali, id-domandi preliminari u l-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Bejn l‑1997 u l‑1999 Sumal, appellanti fil-proċedura prinċipali, akkwistat, permezz ta’ kuntratt ta’ kiri, żewġ trakkijiet tal-grupp Daimler minn MBTE, appellata fil-proċedura prinċipali, permezz ta’ Stern Motor S. L., il-konċessjonarja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Fid‑<DATE ISO="20160719">19 ta’ Lulju 2016</DATE>, il-Kummissjoni Ewropea adottat id-deċiżjoni finali C(2016)4673 li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 TFUE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Kawża AT.39824 – Karrijiet. Sommarju ta’ din id-deċiżjoni ġie ppubblikat f’<HT TYPE="ITALIC">Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea</HT> (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="108" PAGE.FIRST="6" DATE.PUB="2017">ĠU 2017, C 108, p. 6</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> (iktar ’il quddiem: id-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>deċiżjoni tal‑2016<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>), li fiha kkonstatat l-eżistenza ta’ ksur uniku u kontinwat tal-Artikolu 101 TFUE u tal-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE li inkluda, fost affarjiet oħra, ftehimiet kollużivi bejn il-produtturi prinċipali ta’ trakkijiet, fosthom Daimler, dwar l-istabbiliment tal-prezzijiet u dwar iż-żidiet tal-prezzijiet grossi tal-karrijiet fiż-ŻEE, li seħħew, fir-rigward ta’ Daimler, bejn is‑<DATE ISO="19970117">17 ta’ Jannar 1997</DATE> u t‑<DATE ISO="20110118">18 ta’ Jannar 2011</DATE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Sumal ippreżentat azzjoni għad-danni fil-konfront ta’ MBTE quddiem il-Juzgado de lo Mercantil n. 7 de Barcelona (il-Qorti tal-Kummerċ Nru 7 ta’ Barcelona, Spanja), fejn talbet il-ħlas tas-somma ta’ EUR 22 204.35 għad-danni riżultanti mill-ksur tar-regoli tal-protezzjoni tal-kompetizzjoni kkonstatat permezz tad-deċiżjoni tal‑2016, li tagħhom iżżommha responsabbli fil-kwalità tagħha bħala kumpannija sussidjara ta’ Daimler. MBTE opponiet għad-domanda billi eċċepixxiet, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, l-assenza ta’ kwalità ta’ konvenuta peress li l-unika responsabbli għall-ksur kellha tkun Dailmer, li għandha personalità ġuridika distinta minn tagħha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Permezz tas-sentenza tat‑<DATE ISO="20190123">23 ta’ Jannar 2019</DATE>, il-Juzgado de lo Mercantil n. 7 de Barcelona (il-Qorti tal-Kummerċ Nru 7 ta’ Barcelona) ċaħdet ir-rikors, billi ċaħdet il-kwalità ta’ konvenuta tal-konvenuta minħabba l-fatt li Daimler kienet l-unika persuna ġuridika kkonċernata bil-proċediment amministrattiv sanzjonatorju miftuħ mill-Kummissjoni li kellu bħala suġġett l-akkordju li fuqu kienu bbażati l-pretensjonijiet ta’ kumpens ta’ Sumal.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Din ippreżentat appell mis-sentenza tal-Juzgado de lo Mercantil n. 7 de Barcelona (il-Qorti tal-Kummerċ Nru 7 ta’ Barcelona) quddiem l-Audiencia Provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona, Spanja), il-qorti tar-rinviju. Din il-qorti tindika li l-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ppronunzjatx ruħha dwar il-kwistjoni jekk azzjoni għad-danni li tressqet fuq il-bażi ta’ deċiżjoni li permezz tagħha ġie kkonstatat ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, adottata mill-Kummissjoni jew minn awtorità nazzjonali tal-protezzjoni tal-kompetizzjoni, tistax tkun intiża kontra kumpannija mhux ikkonċernata minn din id-deċiżjoni iżda kompletament miżmuma mill-kumpannija li, f’din id-deċiżjoni, ġiet indikata bħala l-awtriċi tal-ksur. Hija tenfasizza li l-ġurisprudenza nazzjonali hija diverġenti dwar dan il-punt. Ċerti qrati Spanjoli jammettu possibbiltà bħal din fl-applikazzjoni tat-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>teorija tal-unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>, filwaqt li oħrajn jiċħduha fuq il-bażi tal-kunsiderazzjoni li din it-teorija, jekk tippermetti l-imputazzjoni tar-responsabbiltà ċivili għall-aġir antikompetittiv ta’ sussidjarja lill-kumpannija omm, ma tippermettix l-operazzjoni bil-maqlub fin-nuqqas ta’ kontroll mill-ewwel waħda tat-tieni waħda.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest l-Audiencia Provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona) issospendiet il-proċedura u għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>It-teorija tal-unità ekonomika li tirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea stess, tiġġustifika l-estensjoni tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm lis-sussidjarja jew tali teorija tapplika biss sabiex testendi r-responsabbiltà tas-sussidjarji lill-kumpannija omm?</P><P>Għall-estensjoni tal-kunċett ta’ unità ekonomika fil-qasam tar-relazzjonijiet intragrupp għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni esklużivament fatturi ta’ kontroll jew huwa wkoll possibbli li din l-estensjoni tkun ibbażata fuq kriterji oħra, b’mod partikolari l-fatt li s-sussidjarja setgħet tibbenefika mill-atti li jikkostitwixxu l-ksur?</P><P>Fl-ipoteżi fejn ikun possibbli li tiġi estiża r-responsabbiltà tal-kumpannija omm lis-sussidjarja, għal liema kundizzjonijiet hija suġġetta din il-possibbiltà?</P><P>Fl-ipoteżi fejn ir-risposta għad-domandi preċedenti tkun favorevoli għar-rikonoxximent tal-estensjoni tar-responsabbiltà lis-sussidjarji għal atti mwettqa mill-kumpanniji omm, leġiżlazzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 71(2) tal-Ley de Defensa de la Competencia (Il-Liġi ta’ Protezzjoni tal-Kompetizzjoni [iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>LDC<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Il-liġi tat‑<DATE ISO="20070703">3 ta’ Lulju 2007</DATE> (BOE Nru 159, tal‑<DATE ISO="20070704">4 ta’ Lulju 2007</DATE>, p. 28848).</P></NOTE>]) li tipprevedi biss il-possibbiltà ta’ estensjoni tar-responsabbiltà tas-sussidjarja lill-kumpannija omm u dan dejjem sakemm tkun teżisti sitwazzjoni ta’ kontroll tal-kumpannija omm fuq is-sussidjarja, hija kompatibbli ma’ din il-ġurisprudenza tal-qrati tal-Unjoni Ewropea?<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>MBTE, il-Gvern Taljan u dak Spanjol u l-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub f’din il-proċedura skont l-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja. Bħala miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura skont l-Artikolu 61(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, din stiednet lill-partijiet fil-proċedura prinċipali u l-partijiet ikkonċernati skont l-Artikolu 23 tal-Istatut sabiex iwieġbu bil-miktub għal ċerti mistoqsijiet. Sumal, MBTE, il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni kkonformaw ma’ din il-miżura. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li tirrinunzja għas-seduta inizjalment stabbilita għall‑<DATE ISO="20201201">1 ta’ Diċembru 2020</DATE> u li tagħmel lill-partijiet u lill-partijiet ikkonċernati mistoqsijiet ulterjuri għal tweġiba bil-miktub. Sumal, MBTE, il-Gvern Spanjol u dak Taljan u l-Kummissjoni wieġbu dawn il-mistoqsijiet.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiżi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Fuq l-ammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>MBTE teċċepixxi l-inammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari għal żewġ raġunijiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Minn naħa, id-deċiżjoni tar-rinviju ma tikkonformax mal-ħtiġijiet previsiti mill-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress li ma tinkludi la espożizzjoni tal-fatti rilevanti, li ġew iddeterminati mill-qorti tar-rinviju, lanqas espożizzjoni taċ-ċirkustanzi li fuqhom<?PAGE NO="4"?> huma bbażati d-domandi preliminari, iżda hija limitata għal riproduzzjoni tal-allegazzjonijiet ta’ fatt magħmula mill-partijiet fil-proċedura prinċipali. Id-deċiżjoni tar-rinviju finalment tagħti stampa impreċiża, parzjali u mhux eżatta tal-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Skont MBTE, kuntrarjament għal dak indikat fit-talba għal deċiżjoni preliminari, minn naħa, ma teżisti l-ebda ġurisprudenza diverġenti fi Spanja dwar il-kwistjoni tar-responsabbiltà tas-sussidjarja għall-ksur antikompetittiv imwettaq mill-kumpannija omm tagħha u, min-naħa l-oħra, il-kwalità ta’ konvenuta ta’ sussidjarja ta’ Daimler mhux imsemmija fid-deċiżjoni tal‑2016 fil-kuntest ta’ azzjoni għall-kumpens ibbażata fuq din id-deċiżjoni, ġiet irrikonoxxuta biss mill-Juzgado de lo Mercantil n. 3 de Valencia (il-Qorti tal-Kummerċ Nru 3 ta’ Valencia, Spanja), bid-deċiżjonijiet annullati wkoll f’appell.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-ħtieġa li tingħata interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li tkun utli għall-qorti nazzjonali teżiġi li dik il-qorti tiddefinixxi l-kuntest fattwali u leġiżlattiv tad-domandi magħmula minnha jew li, minn tal-inqas, tispjega ċ-ċirkustanzi fattwali li fuqhom ikunu bbażati dawn id-domandi. Dawn ir-rekwiżiti japplikaw b’mod partikolari fil-qasam tal-kompetizzjoni, li huwa kkaratterizzat minn sitwazzjonijiet ta’ fatt u ta’ liġi kumplessi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. F’din il-kawża, kuntrarjament għal dak li ssostni MBTE, il-preżentazzjoni, fid-deċiżjoni tar-rinviju, tal-fatti fil-bidu tal-kontroversja prinċipali huwa suffiċjenti sabiex jesponi r-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex tifformula l-ewwel tliet domandi preliminari u sabiex tifhem il-portata. Din il-preżentazzjoni ppermettiet ukoll lill-partijiet u lill-partijiet ikkonċernati fis-sens tal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jippreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub dwar dawn id-domandi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Huwa madankollu differenti d-diskors dwar ir-raba’ domanda preliminari. Fil-fatt, minn naħa, kif sostnut minn MBTE fil-kuntest tal-ewwel motiv tal-inammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari, il-kontenut tal-Artikolu 71(2) tal-LDC – estrapolat ukoll mill-kuntest sistematiku li fih jinsab – huwa riprodott fil-qosor biss fl-att tal-formulazzjoni tar-raba’ domanda preliminari<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>It-test tal-Artikolu 71(1) u (2) tal-LDC, introdott f’din il-liġi sabiex tiġi trasposta d-Direttiva 2014/104/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-<DATE ISO="20141126">26 ta’ Novembru 2014</DATE> dwar ċerti regoli li jirregolaw l-azzjonijiet għad-danni skont il-liġi nazzjonali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet tal-liġi tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri u tal-Unjoni Ewropea (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="349" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2014">ĠU 2014, L 349, p. 1</REF.DOC.OJ>), huwa riprodott fl-osservazzjonijiet tal-Gvern Spanjol. Il punt 1 ta’ dan l-artikolu jipprevedi li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>Min jikser il-liġi dwar il-protezzjoni tal-kompetizzjoni huwa responsabbli għad-danni u għat-telf ikkawżat<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>. Il-punt 2(a) jippreċiża li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>bi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni jinftiehem kwalunkwe ksur tal-Artikoli 101 jew 102 [TFUE] jew tal-Artikoli 1 jew 2 tal-liġi attwali<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>, filwaqt li l-ittra (b) tipprevedi li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>l-azzjonijiet ta’ kumpannija jistgħu jiġu attribwiti anki għall-kumpanniji jew persuni li jikkontrollawha, ħlief meta l-aġir ekonomiku tagħha ma huwiex iddeterminat minn xi ħadd minnhom<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</P></NOTE>. Id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludi l-ebda indikazzjoni la dwar l-interpretazzjoni li l-qorti tar-rinviju tagħti lil din id-dispożizzjoni lanqas dwar ir-raġunijiet li għalihom din tqis li d-dispożizzjoni msemmija hija inkompatibbli ma’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jikkonsisti fl-eżerċizzju fil-konfront tas-sussidjarja ta’ azzjoni għad-danni riżultanti mill-aġir antikompetttiv tal-kumpannija omm<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Il-qorti tar-rinviju tonqos ukoll milli tindika li, fil-verżjoni attwali tiegħu, l-Artikolu 71(2) tal-LDC huwa r-riżultat ta’ emenda introdotta permezz tar-Real Decreto-ley 9/2017, tas‑<DATE ISO="20170526">26 ta’ Mejju 2017</DATE> (BOE Nru 126 tas‑<DATE ISO="20170527">27 ta’ Mejju 2017</DATE>, p. 42820). Issa, sa fejn din id-dispożizzjoni għandha natura li hija b’mod ċar sostantiva u mhux sempliċement proċedurali huwa leġittimu li wieħed jistaqsi jekk, kif issostni MBTE fil-kuntest tat-tieni motiv tal-inammissibbiltà tat-talba għal deċiżjoni preliminari, skont l-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2014/104, li fuq il-bażi tiegħu il-miżuri nazzjonali ta’ traspożizzjoni ta’ dispożizzjonijiet sostantivi ta’ din id-direttiva ma japplikawx retroattivament, din hija applikabbli għal azzjoni bħal dik pendenti fil-proċedura prinċipali, li, minkejja li ġiet proposta wara d-dħul fis-seħħ ta’ din id-direttiva, jirreferi madankollu għall-fatti li jmorru lura għall-perijodu li jippreċedi l-adozzjoni u d-dħul fis-seħħ tagħha. F’dan ir-rigward nindika li domanda preliminari li tirrigwarda, fost affarjiet oħra, l-interpretazzjoni tat-terminu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>retroattivament<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> li jinsab fl-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2014/104 b’riferiment għad-dispożizzjonijiet ta’ traspożizzjoni ta’ din id-direttiva fid-dritt Spanjol tinsab attwalment taħt l-eżami tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża pendenti C‑267/20. Dwar il-kamp ta’ applikazzjoni <HT TYPE="ITALIC">ratione temporis</HT>, tad-Direttiva 2014/104, ara b’mod ġenerali, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 24 sa 34) u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:32">EU:C:2019:32</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 60 sa 64).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>F’dawn il-kundizzjonijiet, l-eċċezzjoni tal-inammissibiltà mqajma minn MBTE u bbażata fuq in-nuqqas ta’ osservazzjoni tar-regoli previsti fl-Artikolu 94 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi miċħuda fir-rigward tal-ewwel tliet domandi preliminari u milqugħa fir-rigward tar-raba’ domanda preliminari.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>MBTE ssostni, min-naħa l-oħra, li d-domandi preliminari magħmula mill-Audiencia Provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona) huma purament ipotetiċi. L-ewwel tliet domandi ma għandhom l-ebda rabta mal-fatti tal-proċedura prinċipali, peress li Sumal ma invokatx u ma ppruvatx ċirkustanzi idonei sabiex jiġġustifikaw l-estensjoni lil MBTE tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq minn Daimler, iżda tibbaża l-azzjoni tagħha esklużivament fuq id-deċiżjoni tal‑2016.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li hija biss il-qorti nazzjonali li quddiemha tkun tressqet it-tilwima fil-kawża prinċipali u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni ġudizzjarja sussegwenti, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in-neċessità ta’ deċiżjoni preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja. Konsegwentement, meta d-domandi magħmula jkunu jirrigwardaw l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja hija, fil-prinċipju, marbuta li tiddeċiedi. Minn dan isegwi li d-domandi dwar id-dritt tal-Unjoni jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti deċiżjoni dwar domanda preliminari magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss meta jkun jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba ta’ regola tal-Unjoni ma għandha l-ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex disponibbli l-informazzjoni fattwali u legali neċessarja sabiex tirrispondi b’mod utli għad-domandi li jkunu sarulha<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200903">3 ta’ Settembru 2020</DATE>, <NAME.CASE>Vivendi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑719/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:627">EU:C:2020:627</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>F’din il-kawża, jeħtieġ li jiġi osservat li l-ewwel tliet domandi preliminari jirrigwardaw l-ammissibbiltà, fid-dritt tal-Unjoni, ta’ azzjoni għall-kumpens bħal dik ippreżentata minn Sumal kontra MBTE u intiża mhux fil-konfront tal-kumpannija ssanzjonata mill-Kummissjoni għall-ksur tar-regoli ta’ kompetizzjoni tal-Unjoni, iżda fil-konfront tas-sussidjarja, li ma kinitx is-suġġett tad-deċiżjoni tal-konstatazzjoni ta’ dan il-ksur. Il-fatt li, kif issostni MBTE, sabiex tinvoka r-responsabbiltà tagħha għad-danni riżultanti mill-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm tagħha, Sumal illimitat ruħha li tinvoka d-deċiżjoni tal‑2016 ma huwiex rilevanti fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-ammissibbiltà tal-imsemmija domandi preliminari, peress li dawn jimmiraw preċiżament li jiksbu mill-Qorti tal-Ġustizzja ċċarar dwar il-possibbiltà li tiġi kkonfigurata responsabbiltà bħal din u b’liema kundizzjonijiet<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Il-kundizzjonijiet kollha l-oħra tal-azzjoni ta’ Sumal iċċitati minn MBTE, relatati, b’mod partikolari, mal-eżistenza tal-ħsara invokata u mal-entità tagħha għandhom jiġu ddeterminati mill-qorti nazzjonali.</P></NOTE>. L-eċċezzjoni tal-inammissibbiltà tal-ewwel tliet domandi preliminari bbażata fuq in-natura pjuttost ipotetika tagħhom, għalhekk għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi miċħuda.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Fuq l-ewwel, it-tieni u t-tielet domanda preliminari</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Permezz tal-ewwel tliet domandi preliminari, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk sussidjarja tistax titqies responsabbli għal ksur tar-regoli antitrust tal-Unjoni mwettqa mis-sussidjarja tagħha fl-applikazzjoni tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>unità eknomika<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> u, fil-każ ta’ risposta affermattiva, x’inhuma l-kundizzjonijiet sabiex responsabbiltà bħal din tkun tista’ tiġi rrikonoxxuta.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Dawn id-domandi saru, kif intwera, fil-kuntest ta’ azzjoni għall-kumpens tat-tip <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>follow-on<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>, jiġifieri azzjoni intiża li tikseb kumpens għad-danni kkawżati minn ksur tar-regoli antitrust preċedentement ikkonstatat minn awtorità tal-kompetizzjoni, nazzjonali jew Ewropea. F’din il-kawża, tali valutazzjoni tinsab fid-deċiżjoni tal‑2016. Ir-rikorrenti fil-proċedura prinċipali ppreżentat azzjoni fil-konfront ta’ MBTE, il-prinċipal tal-kontroparti kuntrattwali tagħha fil-kuntest ta’ bejgħ ta’ karrijiet li seħħ fil-perijodu ta’ operazzjoni tal-akkordju ssanzjonat minn din id-deċiżjoni, billi kkunsidrat lilha nnifisha ppreġudikata miż-żieda fil-prezzijiet indotta minnu, li wasslet għall-applikazzjoni minn MBTE ta’ primjum ta’ 20 % fil-kuntest ta’ dan il-bejgħ. L-azzjoni li tressqet minn Sumal jidher li hija bbażata fuq il-kundizzjoni unika tal-parteċipazzjoni fl-akkordju mill-kumpannija omm ta’ MBTE, li ġiet ikkonstatata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal‑2016.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>MBTE tinvoka, b’mod prinċipali, li, meħuda inkunsiderazzjoni l-karatteristiċi tal-azzjoni li tressqet fil-konfront tagħha minn Sumal, l-interpretazzjoni tat-teorija tal-unità ekonomika b’mod li testendi għaliha r-responsabbiltà ta’ Daimler hija kuntrarja għall-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 1/2003<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas‑<DATE ISO="20021216">16 ta’ Diċembru 2002</DATE> fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205).</P></NOTE>. Fuq bażi subordinata, hija ssostni li t-teorija tal-unità ekonomika ma tippermettix estensjoni tar-responsabbiltà b’mod dixxendenti kif sostnuta mill-qorti tar-rinviju. Sumal u l-Gvern Taljan u dak Spanjol jissuġġerixxu minflok lill-Qorti tal-Ġustizzja tadotta interpretazzjoni estensiva tat-teorija tal-unità ekonomika li tippermetti r-rikonoxximent, f’kundizzjonijiet iddeterminati, tar-responsabbiltà tas-sussidjarja għad-dannu riżultanti mill-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni mwettqa mill-kumpannija omm. Il-Kummissjoni inizjalment sostniet li, fil-kuntest tal-applikazzjoni pubblika tar-regoli antitrust, ma huwiex possibbli skont il-prinċipju, fl-istat attwali tal-ġurisprudenza, li tiġi estiża għas-sussidjarja r-responsabbiltà għall-ksur imwettaq mill-kumpannija omm, peress li l-ewwel waħda ma teżerċita l-ebda influwenza determinati fuq l-aġir tat-tieni waħda fis-suq, minkejja li ma huwiex eskluż li l-vittma ta’ prattiki antikompetittivi mwettqa mill-kumpannija omm tista’ teżerċita azzjoni għal kumpens fil-konfront ta’ waħda mis-sussidjarji, fil-każ ta’ suċċessjoni bejn l-impriżi jew ristrutturazzjoni, fejn teżisti kontinwità ekonomika bejn iż-żewġ persuni, jiġifieri, skont il-kundizzjonijiet previsti mid-dritt nazzjonali applikabbli, meta l-kumpannija omm responsabbli ma jkollhiex beni li kapaċi jissodisfaw il-pretensjonijiet ta’ kumpens tar-rikorrenti. Fit-tweġibiet tagħha għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni biddlet parzjalment il-pożizzjoni tagħha, billi ssuġġerixxiet risposta għall-ewwel tliet domandi preliminari fis-sens li l-Artikolu 101 TFUE ma huwiex oppost għall-imputazzjoni tal-aġir illegali tal-omm lis-sussidjarja meta ż-żewġ kumpanniji jagħmlu parti mill-istess impriża u l-qorti nazzjonali tikkonstata li l-aġir tas-sussidjarja huwa marbut ma’ element kostituttiv tal-ksur jew, fi kwalunkwe każ, meta ż-żewġ kumpanniji jagħmlu parti mill-istess impriża u jkun impossibbli jew eċċessivament diffiċli għall-persuni ppreġudikati sabiex jiksbu direttament mill-kumpannija omm il-kumpens integrali għad-dannu sostnut.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Minkejja n-natura ġdida tad-domandi preliminari magħmula mill-Audiencia Provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona), inqis li dawn jistgħu jiġu solvuti fuq il-bażi ta’ indikazzjonijiet meħuda mill-ġurisprudenza dwar il-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>entità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>. Għalhekk huwa mill-eżami ta’ din il-ġurisprudenza li għandna nieħdu l-indikazzjonijiet.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Dwar kunċett ta’ impriża fid-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u dwar it-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>teorija tal-unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Fid-dritt tal-Unjoni l-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>impriża<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> jassumi sinjifikat u portata inerenti għal-leġiżlazzjoni li fiha tinsab u għall-għanijiet li tfittex din il-leġiżlazzjoni. Fid-dritt tal-kompetizzjoni, in-natura funzjonali tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>impriża<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> għandha tinftiehem minn żewġ aspetti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Minn naħa, kif enfasizzat mill-Avukat Ġenerali Jacobs fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawżi magħquda AOK Bundesverband <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, dan il-kunċett <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>[j]ibbaża fuq it-tip ta’ attività mwettqa, u mhux fuq il-karatteristiċi tal-atturi ta’ dik l-attività<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P><REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑264/01, C‑306/01, C‑354/01 u C‑355/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:304">EU:C:2003:304</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> tal-konklużjonijiet.</P></NOTE>. Il-kompetizzjoni hija kkostitwita u influwenzata minn attivitajiet ekonomiċi u, għalhekk, id-dritt li jimmira li jipproteġiha jista’ jkun kompletament effiċjenti biss jekk ir-regoli u l-projbizzjonijiet tiegħu japplikaw għal entitajiet ekonomiċi. Għal din ir-raġuni l-Artikoli 101 u 102 TFUE jagħmlu riferiment f’termini ġeneriċi għall-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>impriżi<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>, u jeskludu kwalunkwe riferiment għall-istruttura ġuridika tagħhom. Jekk attività għandha natura ekonomika, dawk li jwettquha huma suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-artikoli, irrispettivament mill-forma ġuridika tagħhom jew mil-leġiżlazzjoni u mill-modalitajiet ta’ finanzjament li tagħhom kienu suġġetti fi Stat Membru partikolari<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19910423">23 ta’ April 1991</DATE>, <NAME.CASE>Höfner u Elser</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑41/90</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1991:161">EU:C:1991:161</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19930217">17 ta’ Frar 1993</DATE>, <NAME.CASE>Poucet u Pistre</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑159/91 u C‑160/91</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1993:63">EU:C:1993:63</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20020122">22 ta’ Jannar 2002</DATE>, <NAME.CASE>Cisal</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑218/00</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2002:36">EU:C:2002:36</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080701">1 ta’ Lulju 2008</DATE>, <NAME.CASE>MOTOE</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑49/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:376">EU:C:2008:376</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Min-naħa l-oħra, il-kwalifikazzjoni ta’ attività bħala waħda ekonomika – u għalhekk ta’ organu bħala impriża – għall-għan tal-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni, tiddependi mill-kuntest eżaminat<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080701">1 ta’ Lulju 2008</DATE>, <NAME.CASE>MOTOE</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑49/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:376">EU:C:2008:376</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Bl-istess mod, l-identifikazzjoni tal-entitajiet li jaqgħu ġewwa l-konfini tal-impriża tiddependi mill-kuntest tal-ksur ikkontestat<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19740306">6 ta’ Marzu 1974</DATE>, <NAME.CASE>Istituto Chemioterapico Italiano u Commercial Solvents vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>6/73 u 7/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1974:18">EU:C:1974:18</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), fejn il-kunċett ta’ impriża, għall-għan tal-applikazzjoni tal-attwali Artikolu 102 TFUE, ġie applikat għall-unika azzjoni li ż-żewġ kumpanniji inkriminati kienu wettqu fil-konfront ta’ kumpannija terza li kienet tiġi fornuta mingħandhom; ara wkoll is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19840712">12 ta’ Lulju 1984</DATE>, <NAME.CASE>Hydrotherm Gerätebau</NAME.CASE> (<NO.CASE>170/83</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1984:271">EU:C:1984:271</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0011">11</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara li, fil-kuntest tad-dritt tal-kompetizzjoni l-kunċett ta’ impriża <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>għandha tinftiehem fis-sens li tagħmel riferiment għal unità ekonomika mill-perspettiva tas-suġġett tal-ftehim<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> [traduzzjoni mhux uffiċjali].</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Minħabba n-natura funzjonali tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>impriża<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> aċċettata fil-ġurisprudenza u l-irrilevanza tal-forma ġuridika tal-organu li jwettaq l-attività ekonomika, diversi entitajiet ġuridikament indipendenti jistgħu jiġu kkunsidrati li jikkostitwixxu impriża unika, fejn jaġixxu fis-suq bħala <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> unika.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>It-teorija tal-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> ġiet elaborata fis-snin 70 u intużat mill-Qorti tal-Ġustizzja kemm sabiex teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-projbizzjoni tal-attwali Artikolu 101 TFUE l-akkordji intragrupp<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Fis-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19741031">31 ta’ Ottubru 1974</DATE>, <NAME.CASE>Centrafarm u de Peijper</NAME.CASE> (<NO.CASE>15/74</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1974:114">EU:C:1974:114</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li ma jaqgħux taħt din il-projbizzjoni l-ftehimiet jew il-prattiki miftiehma <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>bejn impriżi li jappartjenu għall-istess grupp bħala kumpannija omm u sussidjarja, meta dawn jikkostitwixxu unità ekonomika li fil-kuntest tagħha s-sussidjarja ma għandhiex awtonomija reali fid-determinazzjoni tal-aġir tagħha fis-suq<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>; ara wkoll is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19890411">11 ta’ April 1989</DATE>, <NAME.CASE>Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro</NAME.CASE> (<NO.CASE>66/86</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1989:140">EU:C:1989:140</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19880504">4 ta’ Mejju 1988</DATE>, <NAME.CASE>Bodson</NAME.CASE> (<NO.CASE>30/87</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1988:225">EU:C:1988:225</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19961024">24 ta’ Ottubru 1996</DATE>, <NAME.CASE>Viho vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑73/95 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1996:405">EU:C:1996:405</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0015">15</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Fl-istess sens, anki mingħajr ma jsir riferiment għall-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>, ippronunzjaw ruħhom kemm il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19711125">25 ta’ Novembru 1971</DATE>, <NAME.CASE>Béguelin Import</NAME.CASE> (<NO.CASE>22/71</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1971:113">EU:C:1971:113</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 7 sa 9), b’enfasi fuq in-nuqqas ta’ awtonomija ekonomika tas-sussidjarja, u l-Kummissjoni, fid-Deċiżjoni 69/195/KEE, tat‑<DATE ISO="19690618">18 ta’ Ġunju 1969</DATE>, rigward talba ta’ dikjarazzjoni negattiva (Kawża IV/22548 – Christian &amp; Nielsen), fuq il-bażi tan-nuqqas ta’ kompetizzjoni bejn entitajiet intragrupp. Ara wkoll, fir-rigward tar-rapporti bejn il-prinċipal u l-intermedjarju, is-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19751216">16 ta’ Diċembru 1975</DATE>, <NAME.CASE>Suiker Unie <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (minn <NO.CASE>40/73 sa 48/73, 50/73, minn 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1975:174">EU:C:1975:174</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0480">480</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u, għall-għan tal-applikazzjoni ta’ eżenzjoni skont il-kategorija minn ftehim fejn waħda mill-partijiet kontraenti hija ffurmata minn iktar impriżi ġuridikament awtonomi, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19840712">12 ta’ Lulju 1984</DATE> <NAME.CASE>Hydrotherm Gerätebau</NAME.CASE> (<NO.CASE>170/83</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1984:271">EU:C:1984:271</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0011">11</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, kif ukoll sabiex jiġi imputat lill-kumpannija omm, fl-intern ta’ grupp ta’ kumpanniji, l-aġir antikompetittiv ta’ kumpannija sussidjarja tagħha, inizjalment f’sitwazzjonijiet fejn kienet tiġi eċċepita l-inkompetenza tal-Kummissjoni sabiex tissanzjona lil din tal-aħħar, billi ma tkunx aġixxiet direttament fl-intern tal-Komunità.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Fis-sentenza tal‑<DATE ISO="19720714">14 ta’ Lulju 1972</DATE>, Imperial Chemical Industries vs Il‑Kummissjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P><REF.DOC.ECR><NO.CASE>48/69</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1972:70">EU:C:1972:70</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> (iktar ’il quddiem is-sentenza <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>ICI<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat id-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni kienet issanzjonat il-kumpannija omm tal-grupp ICI stabbilita ’il barra mill-Komunità li, bl-invokazzjoni tas-setgħa direttiva tagħha fil-konfront tas-sussidjarji tagħha bis-sede tagħhom fil-Komunità, kien irnexxielha tapplika ż-żiediet fil-prezz deċiżi fil-kuntest ta’ prattika miftiehma li hi biss kienet ipparteċipat fiha<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Ara s-sentenza ICI, punti minn 129 sa 141. Ara fl-istess sens is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19720714">14 ta’ Lulju 1972</DATE>, <NAME.CASE>Geigy vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>52/69</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1972:73">EU:C:1972:73</NO.ECLI>, punti minn <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Sandoz vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>53/69</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1972:74">EU:C:1972:74</NO.ECLI>, punti minn <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19831025">25 ta’ Ottubru 1983</DATE>, <NAME.CASE>AEG-Telefunken vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>107/82</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:293">EU:C:1983:293</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u, fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 86 TCE (l-attwali Artikolu 102 TFUE), is-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19740306">6 ta’ Marzu 1974</DATE>, <NAME.CASE>Istituto Chemioterapico Italiano u Commercial Solvents vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>6/73 u 7/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1974:18">EU:C:1974:18</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 36 sa 41).</P></NOTE>. Għall-oġġezzjoni ta’ din il-kumpannija li skontha l-ksur kellu jiġi imputat lis-sussidjarji biss, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet li ċ-ċirkustanza fejn is-sussidjarja <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>għandha personalità ġuridika distinta minn dik tal-kumpannija omm ma hijiex biżżejjed sabiex teskludi l-possibbiltà li din tal-aħħar tinsab responsabbli għall-aġir tal-ewwel waħda, fejn is-sussidjarja, minkejja li għandha personalità ġuridika distinta, ma tiddeċidix b’mod awtonomu x’għandu jkun l-aġir tagħha fis-suq, iżda tapplika essenzjalment id-direttivi mogħtija lilha mill-kumpannija omm<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Ara s-sentenza ICI, punti 132 u 133.</P></NOTE>. F’dawn il-kawżi, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-imputazzjoni tal-attività tas-sussidjarja lill-kumpannija omm kienet possibbli fid-dawl tal-unità tat-totalità iffurmata minn dawn l-entitajiet distinti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Ara s-sentenza ICI, punt 135.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Mill-ewwel formulazzjonijiet tagħha, it-teorija tal-unità ekonomika ġiet sostnuta mill-ġdid b’mod kostanti mill-Qorti tal-Ġustizzja li progressivament spjegat u ppreċiżat kemm il-kuntest tal-applikazzjoni ta’ din it-teorija – anki lil hinn mill-kuntest ta’ gruppi ta’ kumpanniji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20001116">16 ta’ Novembru 2000</DATE>, <NAME.CASE>Metsä-Serla <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑294/98 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:632">EU:C:2000:632</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> – kif ukoll il-kundizzjonijiet għad-determinazzjoni tal-eżistenza ta’ entità ekonomika, billi ċċarat b’mod partikolari li din id-determinazzjoni ssir fid-dawl tal-konnessjonijiet ekonomiċi, organizzattivi u<?PAGE NO="9"?> ġuridiċi interkonnessi bejn l-entitajiet ikkonċernati<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Ara, f’dan is-sens, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20001116">16 ta’ Novembru 2000</DATE>, <NAME.CASE>Metsä-Serla <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑294/98 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:632">EU:C:2000:632</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20031002">2 ta’ Ottubru 2003</DATE>, <NAME.CASE>Aristrain vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑196/99 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:529">EU:C:2003:529</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0096">96</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20050628">28 ta’ Ġunju 2005</DATE>, <NAME.CASE>Dansk Rørindustri <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑189/02 P, C‑202/02 P, minn C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2005:408">EU:C:2005:408</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0117">117</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071211">11 ta’ Diċembru 2007</DATE>, <NAME.CASE>ETI <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑280/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:775">EU:C:2007:775</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); reċentement ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210127">27 ta’ Jannar 2021</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑595/18 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:69">EU:C:2021:69</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata, iktar ’il quddiem is-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>sentenza Goldman Sachs<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>). F’dan il-kuntest, jekk il-preżenza ta’ rabtiet kapitalistiċi bejn l-entitajiet ikkonċernati tikkostitwixxi indiċi tal-eżistenza ta’ setgħa ta’ kontroll fuq is-sussidjarja, b’mod partikolari, kif sejjer jintwera, fil-każ fejn kumpannija tkun proprjetarja tal-kapital kollu jew kważi kollu, dawn ma humiex madankollu kundizzjoni neċessarja sabiex jiġi konkluż favur l-eżistenza ta’ unità ekonomika, ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20001116">16 ta’ Novembru 2000</DATE>, <NAME.CASE>Metsä-Serla <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑294/98 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:632">EU:C:2000:632</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, varjabbli minn każ għal ieħor u mhux elenkabbli b’mod eżawrjenti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160914">14 ta’ Settembru 2016</DATE>, <NAME.CASE>Ori Martin u SLM vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑490/15 P u C‑505/15 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:678">EU:C:2016:678</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata), tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150909">9 ta’ Settembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Philips vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑92/13</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:605">EU:T:2015:605</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata) u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑419/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:445">EU:T:2018:445</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0082">82</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Applikata b’mod regolari mill-Kummissjoni, it-teorija tal-unità ekonomika saret element kardinali tal-attività tad-determinazzjoni u ripressjoni tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Fil-preżenza ta’ unità ekonomika bejn entitajiet li jappartjenu għall-istess grupp, il-ġurisprudenza rrikonoxxiet, kif intwera, mis-sentenza ICI, l-imputabbiltà għall-kumpannija omm tal-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja, u r-responsabbiltà solidali tagħhom għall-ħlas tal-multa relattiva, kemm fil-każ ta’ kontroll dirett, u fil-każ fejn, fl-intern tal-grupp, il-kontroll tal-kumpannija omm jitwettaq permezz ta’ kumpannija intermedjarja li żżomm min-naħa tagħha l-kumpannija li wettqet il-ksur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110120">20 ta’ Jannar 2011</DATE>, <NAME.CASE>General Química <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑90/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:21">EU:C:2011:21</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0088">88</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, iktar ’il quddiem is-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>sentenza General Química<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Iktar minn hekk, fil-każ fejn il-kumpannija omm iżżomm, direttament jew indirettament, il-kapital kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat, minn naħa, li din tal-ewwel tista’ teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tat-tieni waħda, li tista’ ċċaħħad lil din tal-aħħar minn awtonomija reali ta’ aġir fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>F’dan is-sens, ara s-sentenza ICI, punti 136 u 137; ara wkoll, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090910">10 ta’ Settembru 2009</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:536">EU:C:2009:536</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, iktar ’il quddiem is-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>sentenza Akzo<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>) u, reċentement, is-sentenza Goldman Sachs, punt 32.</P></NOTE>, u, min-naħa l-oħra, li teżisti preżunzjoni sempliċi li skontha l-kumpannija omm effettivament teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja tagħha fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>F’dan is-sens, fil-preżenza ta’ sehem dirett ta’ 100 % tal-kumpannija omm fil-kapital tas-sussidjarja, ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19831025">25 ta’ Ottubru 1983</DATE> <NAME.CASE>AEG-Telefunken vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>107/82</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:293">EU:C:1983:293</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0050">50</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), suċċessivament ikkonfermata mis-sentenza Akzo, punt 60. Fl-istess sens, ara reċentement, is-sentenza Goldman Sachs, punt 32. Sa mis-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110929">29 ta’ Settembru 2011</DATE>, <NAME.CASE>Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑521/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:620">EU:C:2011:620</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet l-applikabbiltà tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti anki f’ishma ftit inferjuri għall-100 % (f’dik il-kawża sehem ta’ 98 %).</P></NOTE> (iktar ’il quddiem: il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>). F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex jiġi deċiż li ż-żewġ kumpanniji huma responsabbli solidalment għall-multa imposta huwa għalhekk suffiċjenti li l-Kummissjoni tipprova li l-kapital kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja huwa miżmum mill-kumpannija omm, sakemm din tal-aħħar, li għandha l-obbligu li taqleb din il-preżunzjoni, ma tipproduċix elementi suffiċjenti ta’ prova idonei sabiex juru li s-sussidjarja tagħha ġġib ruħha b’mod awtonomu fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Ara, reċentement, is-sentenza Goldman Sachs, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata.</P></NOTE>. Il-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti hija applikata sistematikament mill-Kummissjoni u l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ġie estiż mill-Qorti tal-Ġustizzja anki għall-każijiet ta’ kontroll indirett, almenu fejn dan tal-aħħar jiġi eżerċitat permezz ta’ katina mhux interrotta ta’ proprjetà tal-kapital kollu (jew kważi kollu)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Ara s-sentenza General Química, punt 88.</P></NOTE>, u reċentement, għal każijiet fejn il-kumpannija omm, anki jekk ma hijiex proprjetarja tal-kapital kollu jew kważi kollu tas-sussidjarja, għandha d-drittijiet kollha tal-vot assoċjati mal-ishma ta’ din<?PAGE NO="10"?> tal-aħħar<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Ara s-sentenza Goldman Sachs, punt 35, li kkonfermat dwar dan il-punt is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑419/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:445">EU:T:2018:445</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, billi ċċarat, f’dan is-sens, li mhux biss il-konnessjonijiet kapitalistiċi li fuqhom bħala tali hija bbażata din il-preżunzjoni, iżda l-livell ta’ kontroll tal-kumpannija omm fuq is-sussidjarja tagħha<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Ara s-sentenza Goldman Sachs, punt 35.</P></NOTE>. Minkejja li huwa diffiċli twarrabha, il-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ma għandhiex natura assoluta bl-għan li tiżgura bilanċ bejn l-għan li jikkonsisti fit-trażżin ta’ aġir kuntrarju għar-regoli tal-kompetizzjoni u sabiex dan l-aġir ma jerġax iseħħ u l-eżiġenzi ta’ ċerti prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni bħal, b’mod partikolari, il-prinċipji ta’ preżunzjoni tal-innoċenza, ta’ individwalità tal-pieni u ta’ ċertezza legali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Ara s-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110929">29 ta’ Settembru 2011</DATE>, <NAME.CASE>Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑521/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:620">EU:C:2011:620</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u, reċentement, is-sentenza Goldman Sachs, punt 38. Jirriżulta wkoll minn ġurisprudenza stabbilita li l-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ma tiksirx id-dritt għall-preżunzjoni ta’ innoċenza, sa fejn minn naħa ma twassalx għal preżunzjoni ta’ ħtija ta’ waħda jew l-oħra minn dawn il-kumpanniji (ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170126">26 ta’ Jannar 2017</DATE>, <NAME.CASE>Villeroy &amp; Boch vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑625/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:52">EU:C:2017:52</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0149">149</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata) u min-naħa l-oħra l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti ma għandhiex natura assoluta (ara s-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140619">19 ta’ Ġunju 2014</DATE>, <NAME.CASE>FLS Plast vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑243/12 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2006">EU:C:2014:2006</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata). Il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat ukoll li l-fatt li huwa diffiċli li tiġi prodotta l-prova kuntrarja neċessarja sabiex tiġi kkonfutata l-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ma jimplikax, fih innifsu, li din hija fil-fatt assoluta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160616">16 ta’ Ġunju 2016</DATE>, <NAME.CASE>Evonik Degussa u AlzChem vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑155/14 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:446">EU:C:2016:446</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Fuq il-bażi tar-responsabbiltà <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>axxendenti<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Fil-kuntest deskritt iktar ’il fuq jeħtieġ li nistaqsu liema hija eżattament il-bażi ġuridika tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja tagħha, li magħha, għall-għan tad-dritt tal-kompetizzjoni, hija tifforma entità ekonomika unika.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Fuq eżami preliminari tal-ġurisprudenza, żewġ risposti jidher li huma, fil-prinċipju, possibbli.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Minn naħa, jinsabu fis-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja diversi passaġġi li minnhom jidher ippruvat li l-fattur deċiżiv għall-għan tal-imputazzjoni lill-kumpannija omm tar-responsabbiltà għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja huwa l-eżerċizzju min-naħa tal-ewwel waħda ta’ influwenza determinanti fuq it-tieni waħda, li jikkorrispondi għal nuqqas ta’ awtonomija fl-aġir fis-suq ta’ din tal-aħħar, li tillimita ruħha essenzjalment li ssegwi d-direttiva mogħtija lilha mill-għoli. Skont l-espressjoni użata b’mod essenzjalment invarjat f’diversi sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali, sa mis-sentenza AEG <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>l-aġir ta’ sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta, għalkemm din ikollha personalità ġuridika distinta, din is-sussidjarja ma tiddeterminax l-aġir tagħha fis-suq b’mod awtonomu, iżda essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet mogħtija lilha mill-kumpannija parent<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Ara <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi Akzo, punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata, tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120719">19 ta’ Lulju 2012</DATE>, <NAME.CASE>Alliance One International u Standard Commercial Tobacco vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑628/10 P u C‑14/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:479">EU:C:2012:479</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130711">11 ta’ Lulju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Stichting Administratiekantoor Portielje</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑440/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:514">EU:C:2013:514</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150305">5 ta’ Marzu 2015</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Eni u Versalis u Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑93/13 P u C‑123/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:150">EU:C:2015:150</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. F’dan is-sens, il-kumpannija omm li lilha jiġi imputat l-aġir ta’ ksur tas-sussidjarja tagħha hija personalment ikkundannata għal ksur tar-regoli ta’ kompetizzjoni tal-Unjoni li titqies li wettqet hija stess, minħabba l-influwenza determinanti li hija eżerċitat fuq is-sussidjarja u li tippermettilha li tiddetermina l-aġir ta’ din tal-aħħar fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170427">27 ta’ April 2017</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑516/15 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:314">EU:C:2017:314</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Min-naħa l-oħra, fil-ġurisprudenza jinsabu diversi elementi oħra li jimmilitaw fis-sens li hija l-eżistenza stess ta’ unità ekonomika li tiddetermina r-responsabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja. Il-Qorti tal-Ġustizzja diversi drabi enfasizzat li<?PAGE NO="11"?> s-separazzjoni formali bejn iż-żewġ entitajiet, li tirriżulta mill-personalità ġuridika distinta tagħhom, ma teskludix l-unità fl-aġir tagħhom fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Ara s-sentenza ICI, punt 140. Fl-istess sens, ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20061214">14 ta’ Diċembru 2006</DATE>, <NAME.CASE>Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑217/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:784">EU:C:2006:784</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> u, għalhekk, li dawn jikkostitwixxu unità ekonomika, jiġifieri impriża unika, bl-għan li japplikaw ir-regoli dwar il-kompetizzjoni. Anki jekk il-kunċett funzjonali ta’ impriża ma jeħtieġx li l-unità ekonomika jkollha hi stess personalità ġuridika<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20050628">28 ta’ Ġunju 2005</DATE>, <NAME.CASE>Dansk Rørindustri <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑189/02 P, C‑202/02 P, minn C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2005:408">EU:C:2005:408</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0113">113</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, il-ġurisprudenza tirrikonoxxilha madankollu tip ta’ suġġettività distinta u awtonoma fir-rigward ta’ dik tal-entitajiet li jikkostitwixxuha, li hija sovrapposta għall-personalità ġuridika li jista’ jkollhom dawn l-entitajiet. Għalhekk, sa mis-sentenza Akzo, il-Qorti tal-Ġustizzja ma eżitatx tiddefinixxi l-unità ekonomika bħala <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>entità<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> kapaċi li tikser ir-regoli tal-kompetizzjoni u li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>twieġeb għal dan il-ksur<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Ara s-sentenza Akzo, punt 56. Fl-istess sens, iktar reċentement, ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑516/15 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:314">EU:C:2017:314</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Minn din il-perspettiva, il-fattur deċiżiv għall-għan tal-imputazzjoni tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja għalhekk huwa l-aġir unitarju tagħhom fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>F’dan is-sens, ara s-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20061214">14 ta’ Diċembru 2006</DATE>, <NAME.CASE>Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑217/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:784">EU:C:2006:784</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, li jgħaqqad flimkien f’unità ekonomika waħda diversi entitajiet indipendenti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Nosserva, sa minn issa, li l-adozzjoni ta’ waħda mid-diversi perspettivi indikati fil-punti preċedenti tikkundizzjona s-soluzzjoni tal-kwistjoni eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-kawża.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Fil-fatt, jekk il-bażi tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja hija l-influwenza determinanti li tal-ewwel eżerċitat fuq it-tieni waħda, huwa impliċitament irrikonoxxut li dan l-aġir huwa b’xi mod rikonduċibbli għall-kumpannija omm, mhux tant fis-sens li din ipparteċipat direttament, xi ħaġa li hija stabbilita li ma seħħitx<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza Akzo, punt 59.</P></NOTE>, iżda fis-sens li għamlet dan l-aġir possibbli, jew permezz ta’ influwenza attiva fuq dan jew permezz tal-ommissjoni tal-eżerċizzju tas-setgħat tagħha ta’ diskrezzjoni u ta’ kontroll. Jekk tintagħżel din il-perspettiva, ma għandux ikun hemm spazju sabiex tiġi kkonfigurata responsabbiltà tas-sussidjarja għall-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm, jekk l-ewwel waħda ma teżerċita, bħala definizzjoni, l-ebda influwenza determinanti fuq it-tieni waħda.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Bil-maqlub, jekk il-bażi tar-responsabbiltà konġunta tal-kumpannija omm u tas-sussidjarja hija l-unità ekonomika li taġixxi bħala impriża unika fis-suq, mela ma hemmx raġunijiet loġiċi għalfejn għandu jiġi eskluż li l-attribuzzjoni tar-responsabbiltà tista’ sseħħ mhux biss billi wieħed isegwi proċess axxendenti, kif seħħ fil-każijiet deċiżi sa issa mill-Qorti tal-Ġustizzja, iżda anki billi ssegwi proċess dixxendenti. Jekk ir-responsabbiltà konġunta hija bbażata fuq l-unità tal-azzjoni fis-suq, il-partijiet kollha li jagħmlu parti minn din l-unità jistgħu, fil-preżenza ta’ kundizzjonijiet iddeterminati, jintalbu jirrispondu għall-aġir antikompetittiv materjalment imwettaq minn waħda minnhom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>L-għażla bejn iż-żewġ perspettivi hija kkumplikata minħabba li, fil-public enforcement tad-dritt tal-kompetizzjoni, minħabba n-natura kważi-penali tas-sanzjonijiet imposti, jidħlu inkwistjoni ċerti prinċipji fundamentali, l-ewwel fosthom, il-prinċipju tar-responsabbiltà personali, u t-tieni korollarju tiegħu li l-ħtija hija preżunta mill-impożizzjoni ta’ sanzjoni u<?PAGE NO="12"?> l-identifikazzjoni tar-responsabbiltà (<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/><HT TYPE="ITALIC">nulla poena sine culpa</HT><QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Għal analiżi tar-relazzjonijiet bejn il-kunċett ta’ impriża bħala unità ekonomika u l-prinċipju tar-responsabbiltà personali, ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawżi magħquda Il‑<REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Kummissjoni vs Siemens Österreich <HT TYPE="ITALIC">et</HT> u Siemens Transmission &amp; Distribution <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (minn <NO.CASE>C‑231/11 P sa C‑233/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:578">EU:C:2013:578</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 74 sa 82 u r-riferimenti inklużi fihom).</P></NOTE>. L-identifikazzjoni tal-bażi ġuridika tar-responsabbiltà konġunta tal-kumpannija omm u tas-sussidjarja għall-aġir antikompetittiv ta’ din tal-aħħar għandha għalhekk tieħu inkunsiderazzjoni l-ħtieġa li jiġi rrispettat dan il-prinċipju.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Għar-raġunijiet li sejjer nesponi sussegwentement, inqis li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ssegwi t-tieni waħda mill-perspettivi indikati iktar ’il fuq, li, kif intwera u kif sejjer nuri aħjar sussegwentement, diġà ġiet milqugħa fil-parti l-kbira fil-ġurisprudenza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, huwa utli li nirriflettu dwar is-sinjifikat tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>influwenza determinanti<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> u dwar ir-rwol li ġie attribwit lilha fl-ekonomija tar-raġunament li wassal il-ġurisprudenza sabiex tirrikonoxxi l-imputabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Hija, kif intwera, il-Kummissjoni, fejn tixtieq issostni r-responsabbiltà tal-kumpannija omm, li għandha tikkonstata li din hija kapaċi teżerċita influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja u li din l-influwenza ġiet effettivament eżerċitata<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130926">26 ta’ Settembru 2013</DATE>, <NAME.CASE>EI du Pont de Nemours vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑172/12 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:601">EU:C:2013:601</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata), tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130926">26 ta’ Settembru 2013</DATE>, <NAME.CASE>The Dow Chemical Company vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑179/12 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:605">EU:C:2013:605</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata), u tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150909">9 ta’ Settembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>Toshiba vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑104/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:610">EU:T:2015:610</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0095">95</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata).</P></NOTE>, bla preġudizzju għall-invokazzjoni tal-preżunzjoni sempliċi msemmija fil-punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Għal dan l-għan, ma hijiex meħtieġa l-prova ta’ relazzjoni ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>influwenza speċifika<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> li, direttament jew indirettament, tirrigwarda l-aġir illegali. Ir-responsabbiltà tal-kumpannija omm, mhux biss ma tiddependix mill-konstatazzjoni tal-implikazzjoni tagħha fil-ksur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Ara s-sentenza Akzo, punt 59.</P></NOTE>, iżda lanqas mill-wiri tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti fuq l-aġir tas-sussidjarja kkwalifikat bħala kuntrarju għad-dritt tal-kompetizzjoni. Lanqas ma jirriżulta li ġew adottati istruzzjonijiet partikolari b’riferiment għall-aġir inkriminat<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Diġà fis-sentenza ICI, fejn semmiet id-direttivi mogħtija mill-kumpannija omm lis-sussidjarja, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet iktar riferiment għall-eżistenza ta’ setgħa ġenerali ta’ kontroll tal-ewwel waħda, li kienet tikkorrispondi għal nuqqas ta’ awtonomija fis-suq tat-tieni waħda, milli għall-eżistenza ta’ direttivi speċifiċi li għandhom bħala suġġett l-aġir antikompetittiv. Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, anki s-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160914">14 ta’ Settembru 2016</DATE>, <NAME.CASE>Ori Martin u SLM vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑490/15 P u C‑505/15 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:678">EU:C:2016:678</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata), u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑419/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:445">EU:T:2018:445</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0083">83</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> jew li l-kumpannija omm astjeniet milli teżerċita b’mod adegwat is-setgħat tagħha ta’ direzzjoni u kontroll sabiex tevita dan l-aġir<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Kif enfasizzat mill-Avukat Ġenerali Kokott fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:262">EU:C:2009:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0091">91</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), l-eżistenza ta’ influwenza determinanti tista’ tiġi kkonstatata anki fejn il-kumpannija omm <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>ma tagħmilx użu minn drittijiet attwali ta’ kodeterminazzjoni u ma tagħtix struzzjonijiet speċifiċi jew linji gwida fuq elementi individwali ta’ politika kummerċjali<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/>.</P></NOTE>. L-analiżi dwar l-eżistenza ta’ influwenza determinanti ma għandhiex ukoll tiġi evalwata fuq il-bażi tal-uniċi elementi relatati mal-politika kummerċjali <HT TYPE="ITALIC">stricto sensu</HT> tas-sussidjarja fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150715">15 ta’ Lulju 2015</DATE>, <NAME.CASE>HIT Groep vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>T‑436/10</NO.CASE> (<NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:514">EU:T:2015:514</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0127">127</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza hemm iċċitata) u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑419/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:445">EU:T:2018:445</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0152">152</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); ara wkoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:262">EU:C:2009:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0087">87</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, b’mod li ma huwiex neċessarju li jiġi kkonstatat l-involviment tal-kumpannija omm fil-ġestjoni kummerċjali tas-sussidjarja<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>The Goldman Sachs Group vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑419/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:445">EU:T:2018:445</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0152">152</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Kif sostnut mill-Avukat Ġenerali Kokott fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża li rriżultat fis-sentenza Akzo<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P><REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:262">EU:C:2009:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0091">91</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, politika kummerċjali unika tista’ tirriżulta indirettament<?PAGE NO="13"?> mit-totalità tar-rabtiet ekonomiċi u legali bejn kumpannija parent u kumpannija sussidjarji tagħha – xi ħaġa li l-Qorti tal-Ġustizzja tatha dejjem iktar rilevanza fl-evoluzzjoni tal-ġurisprudenza –, billi l-influwenza tal-kumpannija omm fuq is-sussidjarji tagħha fir-rigward, pereżempju, tal-istrateġija tal-impriża, tal-politika kummerċjali, tal-pjanijiet operattivi, tal-investiment, tal-kapaċità, tal-għoti finanzjarju jista’ jkollha riperkussjonijiet indiretti fuq l-aġir tas-sussidjarji stess u tal-grupp tal-kumpanniji kollu fis-suq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Ara, għal applikazzjoni f’dan is-sens, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130508">8 ta’ Mejju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑508/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:289">EU:C:2013:289</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0064">64</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Dan jassumi rilevanza kbira fis-sitwazzjonijiet ta’ kontroll kollu jew kważi kollu fejn, kif intwera, tapplika l-preżunzjoni tal-eżerċizzju ta’ influwenza determinanti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Ara l-punt 31 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>. Jekk huwa minnu li l-kumpannija omm tista’ tirbaħ din il-preżunzjoni billi tipprovdi elementi ta’ prova idonei li juru li hija ma tiddeterminax il-politika kummerċjali tas-sussidjarja inkwistjoni fis-suq, din il-prova hija konkretament estremament diffiċli li ssir<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Sal-lum, l-applikazzjoni tal-preżunzjoni tal-eżerċizzju effettiv ta’ influwenza determinanti ġiet iċċensurata mill-qrati tal-Unjoni biss għal motivi inerenti f’difett ta’ motivazzjoni fil-konfutazzjoni tal-elementi ta’ prova kuntrarja miġjuba mill-kumpanniji kkonċernati, ara s-sentenzi tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110929">29 ta’ Settembru 2011</DATE>, <NAME.CASE>Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑521/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:620">EU:C:2011:620</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 144 sa 171) tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110616">16 ta’ Ġunju 2011</DATE>, <NAME.CASE>L’Air liquide vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑185/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2011:275">EU:T:2011:275</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) jew għal inosservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101027">27 ta’ Ottubru 2010</DATE>, <NAME.CASE>Alliance One International <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑24/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2010:453">EU:T:2010:453</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> – anki jekk il-preżunzjoni tibqa’ fi ħdan limiti aċċettabbli<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Ara n-nota 30 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE> – b’mod li, fil-preżenza ta’ proprjetà tal-ishma kollha jew kważi kollha, fil-fatt, il-kumpannija omm hija kważi ċertament mitluba twieġeb għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Minn dak li jippreċedi jirrżulta li, għall-għan tal-imputazzjoni lill-kumpannija omm tar-responsabbiltà għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja suġġetta għall-influwenza determinanti tagħha, dak li jgħodd huwa r-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>relazzjoni ġenerali<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/> li hemm bejniethom bħala persuni ġuridiċi li jikkomponu impriża unitarja skont id-dritt tal-kompetizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:262">EU:C:2009:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0094">94</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Bħala sommarju, kif osservat l-Avukat Ġenerali Kokott fil-konklużjonijiet tagħha fil-kawża li rriżultat fis-sentenza Akzo, il-kwistjoni deċiżiva hija <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>jekk il-kumpannija parent, minħabba l-intensità tal-influwenza tagħha, tistax tidderieġi l-aġir tas-sussidjarja tagħha b’mod li t-tnejn ikollhom jitqiesu li huma unità ekonomika waħda<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:262">EU:C:2009:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0093">93</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), ara f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20120202">2 ta’ Frar 2012</DATE>, <NAME.CASE>EI du Pont de Nemours <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑76/08</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2012:46">EU:T:2012:46</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180712">12 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>Fujikura vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑451/14</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:452">EU:T:2018:452</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Din il-konklużjoni ssib konferma espressa fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li diversi drabi ppreċiżat kif, fil-preżenza ta’ entità ekonomika unitarja bħal din, il-fatt li jawtorizza lill-Kummissjoni tindirizza deċiżjoni li timponi multi ma huwiex neċessarjament relazzjoni ta’ instigazzjoni bejn il-kumpannija omm u s-sussidjarja, fejn il-kumpannija omm tinstiga l-ksur, u lanqas, a fortiori, l-involviment tal-kumpannija omm fl-imsemmi ksur, iżda pjuttost l-fatt li l-kumpanniji kkonċernati jikkostitwixxu impriża unika<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenzi tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110929">29 ta’ Settembru 2011</DATE>, <NAME.CASE>Elf Aquitaine vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑521/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:620">EU:C:2011:620</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0088">88</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160914">14 ta’ Settembru 2016</DATE>, <NAME.CASE>Ori Martin u SLM vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑490/15 P u C‑505/15 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:678">EU:C:2016:678</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0060">60</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), u tas-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090930">30 ta’ Settembru 2009</DATE>, <NAME.CASE>Arkema vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑168/05</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2009:367">EU:T:2009:367</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0077">77</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Isegwi li l-bażi tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm għall-aġir antikompetittiv tas-sussidjarja tinsab fin-natura unika tal-azzjoni ekonomika, ta’ tali suġġetti, jiġifieri fl-eżistenza ta’ unità ekonomika unika.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Peress li din il-bażi hija kompletament indipendenti minn kwalunkwe tort tal-kumpannija omm<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Fl-aħħar mill-aħħar, kif korrettament sostnut mill-Gvern Taljan, jekk il-bażi tkun kompetizzjoni ta’ ħtija bejn il-kumpannija omm u s-sussidjarja ma jkunx hemm bżonn li jsir riferiment għall-kunċett ta’ unità ekonomika għall-għan tal-imputazzjoni lill-ewwel waħda tal-aġir antikompetittiv tat-tieni waħda.</P></NOTE>, l-uniku mod sabiex din tiġi rrikonċiljata mal-prinċipju tar-responsabbiltà personali huwa li jiġi kkunsidrat li dan il-prinċipju jopera fil-livell tal-impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni, jiġifieri fil-livell tal-entità ekonomika li minħabba nuqqas tagħha wettqet il-ksur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>F’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140410">10 ta’ April 2014</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich <HT TYPE="ITALIC">et</HT> u Siemens Transmission &amp; Distribution <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (minn <NO.CASE>C‑231/11 P sa C‑233/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:256">EU:C:2014:256</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Fil-konklużjonijiet tagħha fis-sentenza Akzo, l-Avukat Ġenerali Kokott esprimiet din l-idea f’termini partikolarment ċari: <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>[i]l-fatt li kumpannija parent ta’ grupp li teżerċita influwenza deċiżiva fuq is-sussidjarji tagħha tista’ tkun responsabbli in solidum għall-aġir antikompetittiv tagħhom bl-ebda mod ma jikkostitwixxi eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ responsabbiltà personali , imma huwa l-espressjoni ta’ dak il-prinċipju stess.<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>Dan għaliex il-kumpannija parent u s-sussidjarji tagħha taħt l-influwenza deċiżiva tagħha huma kollettivament impriża waħda għall-finijiet tad-dritt tal-kompetizzjoni u huma responsabbli għal dik l-impriża<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/>, ara l-punt 97. Iktar minn hekk, skont l-Avukat Ġenerali Kokott, ir-responsabbiltà tal-kumpannija omm ma għandha xejn x’taqsam mar-responsabbiltà oġġettiva, peress li l-kumpannija omm hija waħda mill-persuni ġuridiċi li jikkostitwixxu l-impriża li minħabba nuqqas tagħha wettqet il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni: <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>Fi kliem sempliċi, jista’ jingħad li (flimkien mas-sussidjarji kollha taħt l-influwenza deċiżiva tagħha) hija l-personifikazzjoni legali tal-impriża<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, ara l-punt 98.</P></NOTE>. Din l-entità, bħala persuna ekonomika li taġixxi unitarjament fis-suq, hija responsabbli minħabba li waħda mill-komponenti tagħha aġixxiet b’mod li kisret ir-regoli dwar il-protezzjoni tal-kompetizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>F’dan is-sens, ara s-sentenza Akzo, punt 56, ara wkoll, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110329">29 ta’ Marzu 2011</DATE>, <NAME.CASE>ArcelorMittal Luxembourg vs Il‑Kummissjoni u Il‑Kummissjoni vs ArcelorMittal Luxembourg <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑201/09 P u C‑216/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:190">EU:C:2011:190</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0095">95</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150305">5 ta’ Marzu 2015</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Eni u Versalis u Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑93/13 P u C‑123/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:150">EU:C:2015:150</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) u tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170427">27 ta’ April 2017</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑516/15 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:314">EU:C:2017:314</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Nindika madankollu li, fil-punt 77, tas-sentenza Akzo, minkejja li kkonfermat li d-dritt tal-Unjoni tal-kompetizzjoni huwa msejjes fuq il-prinċipju tar-responsabbiltà personali tal-entità ekonomika li wettqet il-ksur, il-Qorti tal-Ġustizzja, billi ċaħdet l-argument tar-rikorrenti li skontu hemm responsabbiltà oġġettiva fil-konfront tal-kumpannija omm, ippreċiżat illi <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>għalkemm il-kumpannija parent ma tipparteċipax direttament għall-ksur, hija teżerċita, f’dan il-każ, influwenza determinanti fuq is-sussidjarji li pparteċipaw fil-ksur<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/>.</P></NOTE>. Madankollu, billi din l-entità ma għandhiex personalità ġuridika, il-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni għandu jiġi imputat lil entità waħda jew iktar, b’mod konġunt, li fil-konfront tagħhom jkunu jistgħu jiġu imposti multi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Ara s-sentenza Akzo, punt 57 u, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150305">5 ta’ Marzu 2015</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Eni u Versalis u Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑93/13 P u C‑123/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:150">EU:C:2015:150</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0089">89</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Fil-fatt, għalkemm ir-regoli ta’ kompetizzjoni tal-Unjoni huma intiżi għall-impriżi u huma immedjatament applikabbli għalihom, irrispettivament mill-organizzazzjoni jew forma ġuridika tagħhom, madankollu min-neċessità tal-effettività tal-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regoli jirriżulta li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni intiża sabiex tipprevjeni u tissanzjona l-ksur għandha tkun indirizzata lil suġġetti persuni konkreti li huwa possibbli li teżegwixxi fil-konfront tagħhom sabiex tikseb il-ħlas tal-multa relattiva<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawżi magħquda <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Siemens Österreich <HT TYPE="ITALIC">et</HT> u Siemens Transmission &amp; Distribution <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (minn <NO.CASE>C‑231/11 P sa C‑233/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:578">EU:C:2013:578</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0078">78</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u r-riferimenti inklużi fihom), ara <HT TYPE="SUP">wkoll</HT> is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071212">12 ta’ Diċembru 2007</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑112/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2007:381">EU:T:2007:381</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Għandu għal darba oħra jiġi osservat li jekk, kif interpretata iktar ’il fuq, it-teorija tal-unità ekonomika tippermetti li r-responsabbiltà għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tiġi attribwita għall-impriża bħala persuna unitarja, dan jipprevali viżjoni ekonomika tar-relazzjonijiet bejn il-komponenti ta’ grupp ta’ kumpanniji fuq viżjoni purament ġuridika – li fuq il-bażi tagħha kull kumpannija tikkostitwixxi persuna distinta li twieġeb biss għall-azzjonijiet jew ommissjonijiet tagħha –, hija żżomm madankollu ekwilibriju bejn it-tneħħija tal-velu tal-personalità ġuridika li viżjoni bħal din neċessarjament tinvolvi u l-osservanza tad-drittijiet tal-persuni li jikkomponu l-impriża<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Fil-proċeduri ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, l-awtonomija tal-persuni ġuridiċi li jikkomponu l-unità ekonomika hija osservata kemm fir-rigward tal-eżerċizzju tad-drittijiet tagħhom għal difiża (li jikkomunikaw l-ilmenti, il-possibbiltà li jibagħtu d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, is-smigħ, id-dritt għal rikors ġurisdizzjonali), kif ukoll fir-rigward tal-istabbiliment tal-multa.</P></NOTE>. Huwa minn din il-perspettiva li, billi enfasizzat il-kunċett funzjonali ta’ impriża fid-dritt tal-kompetizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet bħala manifestament infondati l-kritiċiżmi tat-teorija tal-unità ekonomika bbażati fuq il-kunflitt ikkonstatat mal-prinċipju tal-awtonomija tal-persuni ġuridiċi u mar-responsabbiltà limitata tal-kumpanniji b’kapital<?PAGE NO="15"?> azzjonarju<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130508">8 ta’ Mejju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑508/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:289">EU:C:2013:289</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0081">81</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0082">82</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Inżid ukoll, minn naħa, li l-prinċipju tal-awtonomija tal-persuni ġuridiċi ma huwiex inderogabbli u jikkoeżisti, fl-ordinamenti ġuridiċi tal-Istati membri u f’kuntest internazzjonali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Ara d-diskussjonijiet relatati ma’ proġett għal trattat tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar ir-responsabbiltà tal-gruppi ta’ kumpanniji għall-ksur tad-drittijiet umani, aċċessibbli fuq https://www.littler.com/publication-press/publication/united-nations-further-deliberates-treaty-seeking-impose-corporate.</P></NOTE>, mal-idea ta’ unità ekonomika tal-grupp u, min-naħa l-oħra, li hemm diversi teoriji li huma bbażati fuq it-tneħħija tal-velu tal-personalità ġuridika bl-għan li jinvokaw ir-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>responsabbiltà tal-impriża<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> fir-rigward tal-komponenti ta’ grupp ta’ kumpanniji, kif ukoll il-gwidi duttrinali li jimmilitaw favur iċ-ċaħda tar-responsabbiltà limitata fl-intern tal-gruppi ta’ kumpanniji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Ara, għal analiżi ta’ dawn il-gwidi Petrin <HT TYPE="SC">M. u Choudhury B</HT>., <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>Group Company Liability<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>, <HT TYPE="ITALIC">European Business Organization Law Review</HT>, 2018, p. 771 <HT TYPE="ITALIC">et seq</HT>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Mit-teorija tal-unità ekonomika għar-responsabbiltà <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>dixxendenti<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> tas-sussidjarja għall-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>In-natura unika tal-azzjoni fis-suq ta’ diversi impriżi u l-influwenza determinanti tal-kumpannija omm isiru, fir-rikostruzzjoni ssuġġerita iktar ’il fuq tat-teorija tal-unità ekonomika, mhux tant żewġ bażijiet alternattivi tar-responsabbiltà tal-kumpannija omm iżda żewġ passaġġi loġikament neċessarji fil-proċess tal-attribuzzjoni tar-responsabbiltà ta’ aġir antikompettiv.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>L-ewwel pass huwa l-konstatazzjoni tal-influwenza determinanti tal-kumpannija omm fuq is-sussidjarji. It-tieni passaġġ konsegwenzjali huwa d-determinazzjoni ta’ unità ekonomika unika. L-influwenza determinanti hija kundizzjoni neċessarja sabiex ikun hemm unità ekonomika, jiġifieri impriża unika fis-sens funzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Wara dawn iż-żewġ passaġġi jsegwi terz: l-attribuzzjoni tal-obbligi relattivi fir-rigward tar-regoli dwar il-kompetizzjoni u tar-responsabbiltà talli ġew miksura minħabba nuqqas tal-impriża unitarja hekk identifikata, riżultanti minn diversi persuni ġuridiċi distinti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>L-aħħar passaġġ jinkludi l-allokazzjoni konkreta tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq mill-impriża għall-entitajiet uniċi li jikkomponuha, li, billi għandhom personalità ġuridika, jistgħu jkunu fiċ-ċentru ta’ imputazzjoni ta’ din ir-responsabbiltà u jsostnu l-konsegwenzi relattivi f’termini finanzjarji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>F’dan il-mudell rikostruttiv tal-unità ekonomika ma hemmx raġunijiet loġiċi għalfejn għandu jiġi eskluż li l-allokazzjoni tar-responsabbiltà tista’ topera mhux biss f’sens <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>axxendenti<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> (mis-sussidjarja għall-kumpannija omm), iżda anki f’sens <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>dixxendenti<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> (mill-kumpannija omm għas-sussidjarja).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Jekk il-ġurisprudenza għadha sal-lum ma rrikonoxxietx din il-possibbiltà, madankollu wieħed jista’ jsib xi sinjal f’dan is-sens. Hekk, ċerti sentenzi tal-Qorti Ġenerali, fosthom is-sentenza reċenti Biogaran vs Il‑Kummissjoni, li l-qorti tar-rinviju tagħmel riferiment għaliha, jidher li kkunsidraw l-ammissibbiltà ta’ attribuzzjoni ta’ responsabbiltà f’sens dixxendenti fid-dawl tal-kunċett ta’<?PAGE NO="16"?> <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/>unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20181212">12 ta’ Diċembru 2018</DATE> <NO.CASE>T‑677/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:910">EU:T:2018:910</NO.ECLI></REF.DOC.ECR> (iktar ’il quddiem: is-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>sentenza Biogaran<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/>). Ara wkoll is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19990311">11 ta’ Marzu 1999</DATE>, <NAME.CASE>Unimétal vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑145/94</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:1999:49">EU:T:1999:49</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 601 sa 606), li fiha l-Qorti Ġenerali kkunsidrat bħala leġittima ż-żieda tal-multa imposta fuq kumpannija sussidjarja inkunsiderazzjoni tal-aġir tal-kumpannija omm (f’dik il-kawża madankollu s-sussidjarja kienet ikkonstatata bħala l-awtriċi u benefiċjarja prinċipali tal-ksur imwettaq). Fl-istess sens jimmilitaw ċerti deċiżjonijiet tal-Qorti Ġenerali u tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-kwistjoni ta’ ritorn, fejn ġiet aċċettata l-possibbiltà li jiġu attribwiti lil sussidjarja l-konsegwenzi ta’ aġir passat antikompetittiv ta’ sussidjarja differenti li tappartjeni għall-istess grupp u li għaliha, f’applikazzjoni tal-kunċett ta’ unità ekonomika, kellha tkun kapaċi tiġi rrikonoxxuta bħala responsabbli solidalment il-kumpannija omm; ara s-sentenzi tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20030930">30 ta’ Settembru 2003</DATE>, <NAME.CASE>Michelin vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑203/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:250">EU:T:2003:250</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0290">290</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>) u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150305">5 ta’ Marzu 2015</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Eni u Versalis u Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑93/13 P u C‑123/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:150">EU:C:2015:150</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0092">92</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. B’mod partikolari, fis-sentenza Biogaran, li kontriha attwalment hemm pendenti appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Kawża C‑207/19 P.</P></NOTE>, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-Kummissjoni tista’ tikkunsidra sussidjarja u kumpannija omm bħala responsabbli <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> għall-ksur ikkontestat, riżultat parzjalment mill-aġir tal-ewwel waħda u parzjalment mill-aġir tat-tieni waħda, minkejja li s-sussidjarja tallega n-nuqqas ta’ għarfien tagħha dwar l-atti tal-kumpannija omm<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P>Ara s-sentenza Biogaran, punt 217. Fil-punt 218, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li għalkemm huwa possibbli li kumpannija omm tiġi attribwita bir-responsabbiltà għal ksur imwettaq mis-sussidjarja tagħha u, konsegwentement, li dawk iż-żewġ kumpanniji jinżammu responsabbli <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> għall-ksur imwettaq mill-impriża li huma jikkostitwixxu, u dan kollu mingħajr ksur tal-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, dan jgħodd ukoll <HT TYPE="ITALIC">a fortiori</HT> meta l-ksur imwettaq mill-entità ekonomika li tikkostitwixxi kumpannija omm u s-sussidjarja tagħha jirriżulta minn assjem ta’ għamliet ta’ aġir ta’ dawn iż-żewġ kumpanniji.</P></NOTE>. Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li r-responsabbiltà <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> hija ġġustifikata minħabba li l-aġir rispettiv flimkien wassal għat-twettiq tal-ksur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0065"><P>Ara s-sentenza Biogoran, punt 220. Dik il-kawża kienet tittratta, minn naħa, ftehim tranżattiv illegali konkluż bejn il-kumpannija omm, kumpannija holding ta’ grupp farmaċewtiku, u kumpannija produttriċi ta’ prodotti mediċinali ġeneriċi, li kellu bħala għan l-imblokk tal-produzzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodott mediċinali ġeneriku li l-ewwel waħda kienet tikkunsidra bħala ksur ta’ privattiva tagħha u, min-naħa l-oħra, ftehim konkluż bejn is-sussidjarja u l-istess kumpannija terza bl-għan tat-trasferiment minn din tal-aħħar tal-proġett relatat għal tliet prodotti u awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq ta’ speċjalità farmaċewtika inkambju għall-għoti ta’ somma flus. Il-Kummissjoni essenzjalment iddeċidiet li dan il-ftehim tal-aħħar jikkostitwixxi inċentiv ulterjuri għall-kumpannija terza sabiex tirrinunzja għall-produzzjoni tal-prodott mediċinali ikkunsidrat li jikser il-privattiva. Nindika, ukoll, li s-sussidjarja ma kinitx attiva fis-suq tal-prodott mediċinali kkummerċjalizzat mill-grupp farmaċewtiku mill-bidu tal-privattiva.</P></NOTE> u li, fejn hija l-Kummissjoni li għandha turi l-konoxxenza, tas-sussidjarja, tal-aġir tal-kumpannija omm għall-imputazzjoni tal-ksur lill-grupp, il-kunċett ta’ unità ekonomika jirriżulta kompromess<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0066"><P>Ara s-sentenza Biogaran, punt 225.</P></NOTE>. Il-kundizzjoni għall-imputazzjoni lill-komponenti kollha tal-impriża tad-diversi għamliet ta’ aġir li jikkostitwixxu ksur u li flimkien jikkostitwixxu akkordju tiġi ssodisfatta, skont il-Qorti Ġenerali, meta kull komponent tal-impriża jkun ikkontribwixxa għall-implimentazzjoni tiegħu, anki jekk b’mod issubordinat, aċċessorju jew passiv<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0067"><P>Ara s-sentenza Biogaran, punt 225.</P></NOTE>. Huwa interessanti wkoll li l-Qorti Ġenerali ddeċidiet li, f’dawn il-kundizzjoniijet, il-Kummissjoni ma pproċedietx għal imputazzjoni tar-responsabbiltà lis-sussidjarja għall-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm, iżda għall-imputazzjoni tal-aġir kollu ta’ dawn il-persuni kollha lill-unità ekonomika li minnha jagħmlu parti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0068"><P>Ara s-sentenza Biogaran, punti 209, 222 u 227.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">4.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Il-kundizzjonijiet għar-rikonoxximent tar-responsabbiltà solidali tas-sussidjarja għall-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Liema kundizzjonijiet għandhom jiġu rrispettati sabiex ikun possibbli li jiġi imputat solidalment lill-kumpannija omm u lis-sussidjarja l-aġir antikompetittiv tal-ewwel waħda?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Sabiex nirrispondi għal din id-domanda jeħtieġ għal darba oħra li jsir riferiment għall-kunċett funzjonali ta’ impriża li jinkludi persuni ġuridikament distinti, li joperaw b’mod unitarju fis-suq fejn iġibu ruħhom bħala persuna ekonomika unika.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Fejn hija kwistjoni ta’ konstatazzjoni ta’ din in-natura unika ta’ aġir fis-suq għall-għan tal-imputazzjoni lill-kumpannija omm tal-aġir antikompetittiv tas-sussidjarji, l-uniku element li huwa rilevanti huwa l-eżerċizzju mill-ewwel waħda ta’ influwenza determinanti fuq il-politika kummerċjali tat-tieni waħda. Pjuttost, fejn hija inkwistjoni l-imputazzjoni lis-sussidjarji tal-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm (<HT TYPE="ITALIC">rectius</HT> l-imputazzjoni ta’ dan l-aġir lill-unità ekonomika li minnha jagħmlu parti u d-dikjarazzjoni tar-responsabbiltà konġunta tagħhom għal dan l-aġir) huwa, iktar minn hekk, neċessarju li dawn is-sussidjarji jkunu ħadu sehem fl-attività ekonomika tal-impriża diretta mill-kumpannija omm li materjalment wettqet il-ksur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, fil-każ ta’ responsabbiltà axxendenti, li fih is-sussidjarji jadottaw aġir antikompetittiv fil-kuntest ġenerali tas-setgħa ta’ influwenza tal-kumpannija omm, tali setgħa hija suffiċjenti kemm sabiex tiġi identifikata unità ekonomika kif ukoll sabiex tiġi bbażata r-responsabbiltà konġunta tal-kumpannija omm. Fil-każ oppost, ta’ responsabbiltà dixxendenti, fejn hija l-kumpannija omm li wettqet il-ksur, in-natura unika tal-attività ekonomika tirriżulta – apparti mill-influwenza determinanti eżerċitata mill-ewwel waħda – mill-fatt li l-attività tas-sussidjarja hija, b’xi mod, neċessarja għat-twettiq tal-aġir antikompetittiv (pereżempju minħabba li s-sussidjarja tbigħ il-prodotti suġġett tal-akkordju)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0069"><P>Waslu għal soluzzjoni analoga ċerti qrati Britanniċi, ara, <HT TYPE="ITALIC">inter alia</HT>, Roche Products Ltd. &amp; Ors vs Provimi Ltd [2003] EWHC 961 (Kumm) (<DATE ISO="20030502">2 ta’ Mejju 2003</DATE>) (http://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Comm/2003/961.html, punti minn 25 sa 35) ; Cooper Tire &amp; Rubber Co &amp; Ors vs Shell Chemicals UK Ltd &amp; Ors [2009] EWHC 2609 (Kumm) (tas-<DATE ISO="20091027">27 ta’ Ottubru 2009</DATE>) (http://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Comm/2009/2609.html, punti minn 48 sa 65); Vattenfall AB <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Prysmian SpA [2018] EWHC 1694 (Ch D) ; Media-Saturn Holding GmbH &amp; Ors vs Toshiba Information Systems (UK) Ltd &amp; Ors [2019] EWHC 1095 (Ch) (<DATE ISO="20190502">2 ta’ Mejju 2019</DATE>) (http://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Ch/2019/1095.html, punti minn 129 sa 155). Dwar dawn is-sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ġibdet ukoll l-attenzjoni tal-partijiet u tal-partijiet ikkonċernati fis-sens tal-Artikolu 23 tal-Istatut li kellhom opportunità jippreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom matul il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.</P></NOTE>. Peress li l-kunċett funzjonali ta’ impriża bħala entità ekonomika jeħtieġ b’mod konkret l-aġir ta’ diversi entitajiet ġuridiċi fis-suq, il-konfini eżatti tiegħu huma indikati preċiżament b’riferiment għall-attivitajiet ekonomiċi li dawn l-entitajiet iwettqu u għar-rwol li huma għandhom fl-intern tal-grupp ta’ kumpanniji: minn naħa, l-influwenza determinanti eżerċitata mill-kumpannija omm, min-naħa l-oħra, l-attività tal-kumpannija jew kumpanniji omm oġġettivament neċessarja sabiex tikkonkretizza l-prattika antikompetittiva.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Għalhekk jekk sussidjarja, anki f’każ li tkun proprjetarja tal-ishma kollha jew kważi kollha, twettaq attività lil hinn mill-kuntest ekonomiku li fih il-kumpannija li żżommha tkun adottat l-aġir antikompetittiv inkunu ninsabu ’l barra mill-kunċett <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>funzjonali<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> ta’ impriża, bil-konsegwenza li ma jistax ikun hemm responsabbiltà konġunta tal-ewwel waħda għall-aġir antikompetittiv tat-tieni waħda.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Il-kriterji li jippermettu l-konstatazzjoni ta’ responsabbiltà bħal din huma għalhekk differenti minn dawk li jippermettu l-imputazzjoni lill-kumpannija omm tar-responsabbiltà għall-ksur imwettaq mis-sussidjarji. Dak li ma huwiex essenzjali għall-għan tal-ewwel operazzjoni jista’ jkun għall-għan tat-tieni waħda. Għalhekk, pereżempju, jekk, sabiex tiġi rrikonoxxuta responsabbiltà axxendenti, il-ġurisprudenza ma tikkunsidrax neċessarja l-prova li l-kumpannija omm tinfluwenza l-politika tas-sussidjarja fil-qasam speċifiku suġġett tal-ksur, bil-maqlub, għall-għan tar-rikonoxximent ta’ responsabbiltà dixxendenti huwa determinanti li s-sussidjarja topera fl-istess qasam li fih il-kumpannija omm wettqet l-aġir antikompetittiv u li, permezz tal-aġir tagħha fis-suq, għamlet possibbli l-konkretizzazzjoni tal-effetti tal-ksur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0070"><P>Ara, pereżempju, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110713">13 ta’ Lulju 2011</DATE>, <NAME.CASE>Eni vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑39/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2011:356">EU:T:2011:356</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0097">97</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="18"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">5.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Estensjoni tal-interpretazzjoni ssuġġerita għall-kuntest tal-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>private enforcement<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>L-azzjonijiet għad-danni għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni huma parti integrali mis-sistema tal-implimentazzjoni ta’ dawn ir-regoli<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0071"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190314">14 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:204">EU:C:2019:204</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, iktar ’il quddiem is-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>sentenza Skanska<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Fuq il-bażi ta’ ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dritt irrikonoxxut għal min jitlob kumpens għad-dannu kkawżat minn akkordju jew minn prattika pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE jiżgura l-effikaċja sħiħa ta’ dan l-artikolu, b’mod partikolari l-effettività tal-projbizzjoni msemmija fil-paragrafu 1 tiegħu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0072"><P>Sentenza Skanska, punti 25, 26 u 43; ara wkoll is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 ta’ Ġunju 2014</DATE>, <NAME.CASE>Kone <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> e 22 u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>. Dan id-dritt isaħħaħ, fil-fatt, in-natura operattiva tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni u huwa tali li jiskoraġġixxi l-ftehimiet jew il-prattiki, ħafna drabi moħbija, li jistgħu joħolqu restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni, u b’hekk jikkontribwixxi għaż-żamma ta’ kompetizzjoni effettiva fl-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0073"><P>Sentenza Skanska, punt 44; ara wkoll is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 ta’ Ġunju 2014</DATE>, <NAME.CASE>Kone <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0023">23</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li, fin-nuqqas ta’ regola tal-Unjoni dwar il-kwistjoni, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru li għandu jistabbilixxi l-modalitajiet ta’ eżerċizzju tad-dritt li jintalab kumpens għad-dannu li jirriżulta minn akkordju jew minn prattika pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE, bil-kundizzjoni li jiġu osservati l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività, hija madankollu ppreċiżat li l-kwistjoni tad-determinazzjoni tal-entità li għandha tikkumpensa d-dannu kkawżat minn ksur tal-Artikolu 101 TFUE hija direttament irregolata mid-dritt tal-Unjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0074"><P>Ara s-sentenza Skanska, punti 27 u 28 u l-ġurisprudenza ċċitata.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Fis-sentenza Skanska, b’riferiment għas-sentenza Akzo, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-kunċett funzjonali ta’ impriża huwa l-istess kemm fil-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>public<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> u fil-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>private enforcement<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> u jkopri unità ekonomika anki jekk, mill-perspettiva ġuridika, din l-unità ekonomika hija magħmula minn diversi persuni fiżiċi jew ġuridiċi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0075"><P>Ara s-sentenza Skanska, punti 29, 30, 36, 37 u 47.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat ukoll, billi ċaħdet l-argumenti kuntrarji sostnuti mill-Kummissjoni, li, peress li r-responsabbiltà għal dannu li jirriżulta minn ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni hija ta’ natura <HT TYPE="ITALIC">ratione personae</HT>, hija l-impriża li tikser dawn ir-regoli li għandha tagħmel tajjeb għal dan u li, għalhekk, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>l-entitajiet li għandhom jikkumpensaw id-dannu kkawżat minn akkordju jew minn prattika pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE huma l-impriżi, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, li pparteċipaw f’dan l-akkordju jew f’din il-prattika<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0076"><P>Ara s-sentenza Skanska, punti 31 u 32.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Minħabba dan il-parallelliżmu, fl-istess sentenza Skanska, il-Qorti tal-Ġustizzja estendiet anki f’kuntest ċivili, għall-azzjonijiet għad-danni ta’ dannu riżultanti mill-ksur tal-projbizzjoni ta’ akkordji antikompetittivi, l-hekk imsejħa teorija tal-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>kontinwità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/>, diġà rrikonoxxuta mill-ġurisprudenza fil-kuntest tal-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>public enforecement<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>, li fuq il-bażi tagħha meta entità li tkun wettqet ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni tkun is-suġġett ta’ tibdil legali jew<?PAGE NO="19"?> organizzattiv, dan it-tibdil ma għandux neċessarjament bħala effett li joħloq impriża ġdida ħielsa mir-responsabbiltà tal-aġir li jmur kontra r-regoli tal-kompetizzjoni tal-entità preċedenti jekk, mil-lat ekonomiku, hemm identiċità bejnha u bejn l-entità l-ġdida<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0077"><P>Ara s-sentenza Skanska, punti minn 38 sa 40, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel riferiment għas-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071211">11 ta’ Diċembru 2007</DATE>, <NAME.CASE>ETI <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑280/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:775">EU:C:2007:775</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20131205">5 ta’ Diċembru 2013</DATE> (<NAME.CASE>SNIA vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑448/11 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:801">EU:C:2013:801</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), kif ukoll tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20141218">18 ta’ Diċembru 2014</DATE> (<NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Parker Hannifin Manufacturing u Parker-Hannifin</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑434/13 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2456">EU:C:2014:2456</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Minħabba l-istess parallelliżmu, inqis li l-portata tal-kunċett ta’ unità ekonomika li wasalt għaliha f’dawn il-konklużjonijiet tapplika mhux biss meta l-Kummissjoni tindividwa l-konfini tal-impriża responsabbli għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni u l-persuni ġuridiċi li, fl-intern ta’ dawn il-konfini, iwieġbu konġuntament u solidalment għas-sanzjonijiet imposti, iżda anki meta l-partijiet ippreġudikati minn aġir antikompetittiv imwettaq minn impriża fis-sens tad-dritt tal-kompetizzjoni jeżerċitaw l-azzjoni ċivili għad-danni. Meta jiġu identifikati l-konfini tal-unità ekonomika li, fuq il-bażi tad-dritt tal-kompetizzjoni, tikkostitwixxi l-impriża responsabbli għall-ksur, il-partijiet interessati jistgħu għalhekk jagħżlu lil liema entità ġuridika li minnha hija komposta din l-unità għandhom jindirizzaw l-azzjoni tagħhom għad-danni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Kif irrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>private<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="2019" ID="QE0065"/> u l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>public enforcement<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> huma t-tnejn strumenti indispensabbli sabiex tissaħħaħ l-effikaċja tal-politika ta’ repressjoni tal-prattiki antikompetittivi. Minn din il-perspettiva, l-ewwel parti ma tinvolvix biss funzjoni reintegrattiva maħsuba sabiex tissodisfa l-interessi privati, iżda anki funzjoni deterrenti li tikkontribwixxi għall-kisba tal-għanijiet ta’ interess pubbliku li jinsabu fil-protezzjoni tal-kompetizzjoni. Maż-żieda tal-persuni li jistgħu jinvokaw ir-responsabbiltà għad-dannu antikompetittiv jiżdied l-effett deterrenti fil-konfront tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, li huwa ta’ rilevanza estrema sabiex id-dritt Ewropew tal-kompetizzjoni jkun jista’ jikseb l-għanijiet tiegħu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0078"><P>Dwar l-importanza tal-effett deterrenti tal-azzjonijiet għad-danni, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:100">EU:C:2019:100</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti minn 46 sa 50).</P></NOTE>. Bl-istess mod iktar ma jiġu esklużi l-ostakoli prattiċi għall-eżerċizzju tal-azzjonijiet għad-danni mill-persuni ppreġudikati mill-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, iktar tissaħħaħ din il-funzjoni deterrenti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Issa, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, il-fatt li parti tiġi permessa tħarrek lis-sussidjarja li magħha kellha relazzjoni kummerċjali direttament jew indirettament sabiex tikseb kumpens għad-danni sostnuti riżultat tal-effetti fuq din ir-relazzjoni tal-aġir antikompetittiv tal-kumpannija omm jikkontribwixxi għal din il-funzjoni doppja peress li jaġevola l-eżerċizzju tal-azzjoni għall-kumpens fil-każijiet fejn il-kumpannija omm, kuntrarjament għas-sussidjarja, ikollha sede f’pajjiż differenti minn dak tal-persuna ppreġudikata. Fil-fatt, għalkemm huwa minnu, kif ġustament tenfasizza MBTE, li, skont l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 1215/2012, il-vittma ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni għandha madankollu l-possibbiltà li tħarrek lill-awtur ta’ dan il-ksur quddiem il-qorti tal-post fejn seħħ il-fatt dannuż, jiġifieri, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-post fejn il-prezzijiet tas-suq ġew distorti u li fil-kuntest tiegħu l-vittma tallega li ġarrbet id-dannu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0079"><P>Ara s-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190729">29 ta’ Lulju 2019</DATE>, <NAME.CASE>Tibor-Trans</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑451/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:635">EU:C:2019:635</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Din is-sentenza jidher li semmiet il-kriterju tal-<HT TYPE="ITALIC">forum actoris</HT> preċedentement ikkonsagrat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150521">21 ta’ Mejju 2015</DATE>, <NAME.CASE>CDC Hydrogen Peroxide</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑352/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:335">EU:C:2015:335</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, l-għoti lilha tal-fakultà li taġixxi fil-konfront tas-sussidjarja ddomiċiljata fl-Istat Membru tagħha, jevita l-kumplessitajiet prattiċi marbuta man-notifikazzjoni barra mill-pajjiż tar-rikors u mal-eżekuzzjoni tas-sentenza ta’ kundanna eventwali. Minn perspettiva sostanzjali u mhux sempliċement proċedurali, imbagħad, il-fatt li l-persuna ppreġudikata tingħata l-għażla tal-kumpanniji li kontrihom tista’ taġixxi jżid il-possibbiltajiet li tissodisfa b’mod sħiħ il-pretensjonijiet tagħha għall-kumpens.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="20"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Jeħtieġ għal darba oħra tittieħed pożizzjoni dwar l-argument sostnut, b’mod prinċipali minn MBTE fl-osservazzjonijiet tagħha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li skontu, f’ċirkustanzi bħal dawn fil-proċedura prinċipali, fejn l-azzjoni għad-danni hija purament follow-on, il-qorti nazzjonali ma tistax titbiegħed mid-definizzjoni tal-impriża awtriċi tal-ksur li ġie kkonstatat fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni mingħajr ma tikser l-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 1/2003, li fuq il-bażi tiegħu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>[m]eta il-qrati nazzjonali jideċiedu fuq ftehim, deċiżjonijiet jew prattiċi taħt l-Artikolu [101 TFUE jew l-Artikolu 102 TFUE] li huma diġa suġġetti għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, huma ma jieħdux id-deċiżjonijiet li jmorru kontra id-deċiżjoni adottata mil-Kummissjoni.<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/></TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">6.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Fuq l-osservazzjoni tal-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 1/2003 fil-kuntest tal-azzjonijiet għad-danni tat-tip follow on</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>MBTE ssostni li peress li l-azzjoni għad-danni ppreżentata minn Sumal hija bbażata unikament fuq id-deċiżjoni tal‑2016 u peress li din ikkunsidrat biss lil Daimler bħala responsabbli għall-ksur, deċiżjoni ġudizzjarja li tirrikonoxxi r-responsabbiltà ta’ KBTE għall-istess ksur tkun ibbażata neċessarjament fuq kunċett ta’ impriża differenti minn dak adottat mill-Kummissjoni u tikkonfliġġi wkoll mad-deċiżjoni tal‑2016.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Ngħid mill-ewwel li l-ġurisprudenza li tagħmel riferiment dwar dan il-punt għall-Gvern Spanjol fl-osservazzjonijiet tiegħu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, dwar l-applikazzjoni parallella tad-dritt tal-Unjoni u tad-dritt nazzjonali tal-kompetizzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0080"><P>Il-Gvern Spanjol jiċċita s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190403">3 ta’ April 2019</DATE>, <NAME.CASE>Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑617/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:283">EU:C:2019:283</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>, ma jidhirx li hija rilevanti f’din il-kawża, peress li tittratta, fiċ-ċirkustanzi tat-tilwima prinċipali, mhux l-applikazzjoni tad-dritt nazzjonali tal-kompetizzjoni, iżda l-identifikazzjoni ta’ persuni responsabbli għall-kumpens tad-danni riżultanti minn ksur tal-Artikolu 101 TFUE, operazzjoni li, kif intwera iktar ’il fuq<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0081"><P>Ara l-punt 62 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>, hija direttament irregolata mid-dritt tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Dan premess, diġà ġie mfakkar li, fuq il-bażi tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-ksur tad-dritt tal-Unjoni fil-kwistjoni tal-kompetizzjoni li għalih twieġeb l-unità ekonomika, skont il-prinċipju tar-responsabbiltà personali, għandu jiġi imputat b’mod inekwivokabbli lill-persuna ġuridika li fuqha jistgħu jiġu imposti multi u li lilha għandha tintbagħat id-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonjiet<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0082"><P>Ara s-sentenza Akzo, punt 57.</P></NOTE>. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li la l-Artikolu 23(2)(a) tar-Regolament Nru 1/2003 u lanqas il-ġurisprudenza ma jiddeterminaw liema persuna ġuridika jew fiżika l-Kummissjoni hija fl-obbligu li żżomm bħala responsabbli tal-ksur u li tissanzjona permezz tal-impożizzjoni ta’ multa<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0083"><P>Ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170427">27 ta’ April 2017</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑516/15 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:314">EU:C:2017:314</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0051">51</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Isegwi li l-Kummissjoni tgawdi f’ dan ir-rigward minn marġni vast ta’ diskrezzjoni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0084"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130711">11 ta’ Lulju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Team Relocations <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑444/11 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:464">EU:C:2013:464</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0159">159</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0160">160</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Il-Kummissjoni tista’ għalhekk tiddeċiedi li testendi r-responsabbiltà ta’ ksur għal kumpannija omm, apparti mill-kumpannija direttament implikata fl-aġir antikompetittiv, mingħajr madankollu ma tkun obbligata, ara s-sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110616">16 ta’ Ġunju 2011</DATE>, <NAME.CASE>Team Relocations vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑204/08 u T‑212/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2011:286">EU:T:2011:286</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0156">156</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), ikkonfermata mis-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130711">11 ta’ Lulju 2013</DATE>, <NAME.CASE>Team Relocations <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑444/11 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:464">EU:C:2013:464</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0161">161</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> u li hija tagħha l-għażla – operata essenzjalment għal raġunijiet ta’ opportunità marbuta ma’ ħtiġijiet ta’ ekonomija tal-proċedura jew fuq il-bażi probatorja fid-dispożizzjoni tal-Kummissjoni – tal-persuna jew tal-persuni ġuridiċi, fost dawk li jikkomponu l-impriża, li lilhom għandha tiġi indirizzata d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u d-deċiżjoni li timponi sanzjoni. Issa, din l-għażla<?PAGE NO="21"?> ma timplikax fiha nnifisha, la espliċitament u lanqas impliċitament, konstatazzjoni ta’ nuqqas ta’ responsabbiltà tal-persuni ġuridiċi li ma ġewx issanzjonati, iżda li madankollu jagħmlu parti mill-unità ekonomika li wettqet il-ksur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Jirriżulta minn dak li jippreċedi li, kuntrarjament għal dak sostnut minn MBTE, il-qorti nazzjonali tista’, mingħajr ma taqa’ fil-projbizzjoni skont l-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 1/2003, tidentifika bħala responsabbli għad-danni kkawżati minn ksur tar-regoli tal-Unjoni fil-kwistjoni tal-kompetizzjoni lil persuna ġuridika mhux direttament ikkonċernata bid-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni kkonstatat u ssanzjonat dan il-ksur, bil-kundizzjoni madankollu li jiġu ssodisfatti l-kriterij sabiex jiġi deċiż li din il-persuna ġuridika konġuntament u solidalment hija responsabbli flimkien mal-persuna jew persuni destinatarji ta’ din id-deċiżjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Ma huwiex oppost għal din il-konklużjoni l-fatt li, fid-deċiżjoni tal‑2016, il‑Kummissjoni nnominat bħala <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>impriża<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> responsabbli tal-ksur biss lil Daimler. Din id-nominazzjoni hija koerenti mal-għażla operata mill-Kummissjoni li tfittex u tissanzjona lill-kumpannija omm biss għall-aġir antikompetittiv imwettaq direttament minnha, iżda, kif intwera, ma teskludix li, għall-għan tar-responsabbiltà għad-danni kkawżati mill-ksur, jistgħu jiġu assoċjati mal-proċedura anki l-persuni l-oħra li jappartjenu lill-istess grupp, fejn jikkostitwixxu, flimkien mal-kumpannija ssanzjonata, unità ekonomika unika.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>U finalment għandu jiġi miċħud l-argument ta’ MBTE, li skontu r-rikonoxximent bħala responsabbli għad-danni kkawżati minn ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni ta’ persuna ġuridika differenti minn dik li kienet is-suġġett tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li fuqha hija bbażata l-azzjoni għad-danni huwa kuntrarju għall-premessa 47 tas-sentenza Skanska, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>impriża<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>, fis-sens tal-Artikolu 101 TFUE <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>ma jistax ikollu portata differenti fil-kuntest tal-impożizzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ multi skont l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 u fil-kuntest ta’ azzjonijiet għad-danni għal ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>. F’dan ir-rigward huwa suffiċjenti li jiġi osservat li, f’dan il-punt, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet qiegħda tagħmel riferiment b’mod ġenerali għall-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-kunċett ta’ impriża, li ma tistax tkun differenti fil-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>public<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/> u fil-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>private enforcement<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>, u mhux għall-applikazzjoni li l-Kummissjoni tagħti lil dan il-kunċett f’każ konkret. Għalhekk, kif l-istess Kummissjoni ammettiet ukoll fit-tweġiba tagħha għall-mistoqsijiet bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja bħala miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, il-possibbiltà għall-qorti nazzjonali sabiex tikkonstata reponsabbiltà eventwali għad-danni tal-kumpannija sussidjarja ma hijiex prekluża minħabba l-fatt biss li d-deċiżjoni li permezz tagħha l-Kummissjoni kkonstatat il-ksur ma imponietx fuq din il-kumpannija sanzjoni amministrattiva.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">7.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Konklużjoni dwar l-ewwel tliet domandi preliminari</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Għar-raġunijiet preċedenti, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel tliet domandi preliminari billi tiddikjara li, fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni bħal dik inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, kumpannija tista’ tinżamm responsabbli għad-dannu kkawżat minn ksur tal-Artikolu 101 TFUE li għalih hija biss il-kumpannija li tikkontrollaha li ġiet issanzjonata mill-Kummissjoni, meta jiġi stabbilit, minn naħa, li, fid-dawl tal-konnessjonijiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi bejn dawn il-kumpanniji, huma kienu jiffurmaw unità ekonomika fil-mument meta twettaq il-ksur u, min-naħa l-oħra, li l-aġir tal-kumpannija sussidjarja fis-suq ikkonċernat bl-aġir illegali tal-kumpannija omm ikkontribwixxa b’mod sostanzjali għat-twettiq tal-għan imfittex b’dan l-aġir u għall-materjalizzazzjoni tal-effetti tal-ksur.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="22"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Fuq il-bażi ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha li jippreċedu, nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddikjara inammissibbli r-raba’ domanda preliminari magħmula mill-Audiencia provincial de Barcelona (il-Qorti Provinċjali ta’ Barcelona, Spanja) u tirrispondi għall-ewwel tliet domandi preliminari kif ġej:</TXT><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>L-Artikolu 101 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni bħal dik inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, kumpannija tista’ tinżamm responsabbli għad-dannu kkawżat minn ksur ta’ dan l-artikolu li għalih hija biss il-kumpannija li tikkontrollaha li ġiet issanzjonata mill-Kummissjoni, meta jiġi stabbilit, minn naħa, li, fid-dawl tal-konnessjonijiet ekonomiċi, organizzattivi u ġuridiċi bejn dawn il-kumpanniji, huma kienu jiffurmaw unità ekonomika fil-mument meta twettaq il-ksur u, min-naħa l-oħra, li l-aġir tal-kumpannija sussidjarja fis-suq ikkonċernat bl-aġir illegali tal-kumpannija omm ikkontribwixxa b’mod sostanzjali għat-twettiq tal-għan imfittex b’dan l-aġir u għall-materjalizzazzjoni tal-effetti tal-ksur<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/>.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>