In de zaak 177-73 zet de Commissie uiteen dat op het moment dat het beroep werd ingesteld (26 oktober 1973), ten aanzien van de langs hiërarchieke weg ingediende klacht nog geen enkel uitdrukkelijk of stilzwijgend besluit tot afwijzing was genomen. Zelfs wanneer men de datum waarop de klacht langs hiërarchieke weg beweerdelijk is verstuurd als uitgangsdatum neemt, volgt hieruit dat het stilzwijgend besluit tot afwijzing luidens artikel 90, lid 2, laatste alinea, eerst op 1 november 1973 zou zijn genomen. Het beroep is dus prematuur. Artikel 91, lid 3, legt een strikte verplichting op, geen voortijdig beroep in te stellen, echter met één afwijking in artikel 91, lid 4, in geval van dringende redenen.

De Commissie heeft verzoeker derhalve verzocht een keuze te maken tussen voortzetting van de zaak 177-73 met terzijdestelling van de exceptie van niet-ontvankelijkheid of het instellen van een nieuw beroep, en dan een beroep waarop, voor zover de ontvankelijkheid betreft, niets is aan te merken,… binnen een termijn van drie maanden te rekenen van de dag (17 november 1973) waarop krachtens bepaling van het Statuut het stilzwijgend besluit tot afwijzing… geacht wordt genomen te zijn.

Hoewel verzoeker erkent dat het beroep in elk geval voortijdig is ingediend, is hij van mening dat het feit dat verweerster vervolgens geacht kon worden een in het verweerschrift uitdrukkelijk bevestigd en gemotiveerd afwijzend besluit te hebben genomen, het beroep ontvankelijk maakt. In geval van een besluit ten gunste van verzoeker, zouden daarentegen de kosten van het beroep voor rekening zijn gekomen van verzoeker.

In dupliek in de zaak 177-73 en in de incidentele memorie in de zaak 5-74 werpt verweerster een nieuwe grond voor niet-ontvankelijkheid op. Zij betoogt dat verzoeker geen bestaand en werkelijk belang heeft en bij de rechter een handeling aanbrengt, die is beperkt tot het verschaffen van eenvoudige administratieve inlichtingen betreffende de inhoud van een zuiver eventueel besluit en die geen werkelijk bezwarende handeling is.

Dit middel vindt zijn grond in de onderstelling dat verzoeker, nadat hij op 1 mei 1973 de dienst heeft verlaten, nog steeds in zijn vroegere verblijfsplaats woont. Hij dient bewijsstukken over te leggen waaruit blijkt dat hij zich binnen drie jaar na beëindiging van de dienst met zijn gezin heeft gevestigd in een plaats die ten minste 70 km van zijn oude standplaats is verwijderd (artikel 6, bijlage VII).

Het onderhavige beroep is derhalve gericht op de verkrijging van een interpretatieve uitspraak van het Hof over een zuiver hypothetische situatie. Uit de jurisprudentie van het Hof volgt dat het voor een beroep vereiste belang niet van abstracte aard mag zijn:

Verweerster beroept zich ook op de nationale rechtspraak en doctrine.

Verzoeker stelt in de conclusie van antwoord op de exceptie van niet-ontvankelijkheid, dat hij België inmiddels metterwoon heeft verlaten om zich in Canada te vestigen. Indien verzoeker genoodzaakt zou zijn geweest om eerst nà zijn vertrek naar Canada dit geschil aanhangig te maken, zou hij in processueel opzicht in een nadeliger positie zijn gekomen en zou daardoor zijn belang nodeloos zijn geschaad.

In de tweede plaats is verzoeker van oordeel dat aan verweersters grief de kracht wordt ontnomen door dat verweerster deze eerst in dupliek van de zaak 177-73 heeft aangevoerd.

Het thans door verweerster ingenomen standpunt is in tegenspraak met de erkenning door verweerster in haar verweerschrift.

Verzoeker mocht niet het risico lopen dat verweerster hem bij niet tijdig indienen van een klacht, in een later stadium wellicht zou kunnen tegenwerpen dat verzoeker gebonden was aan een besluit van de Commissie.

Verzoeker betoogt dat hij een verkregen recht heeft op een inrichtingsvergoeding bij vertrek van de EGKS ten bedrage van vier maanden van zijn oude basissalaris. Bij zijn overgang van de EGKS naar de EEG heeft hij zijn aanspraak op een inrichtingsvergoeding bij vertrek tot genoemd bedrag behouden op grond van het bepaalde in artikel 99, derde alinea, juncto artikel 93 van de Overgangsbepalingen behorende bij het Personeelsstatuut van de EGKS.

Het feit dat de salarisschalen, die tot 31 december 1961 geldig waren, sindsdien zijn verdubbeld, kan geen reden zijn om het bedrag van de herinrichtingsvergoeding terug te brengen tot een bedrag dat nog niet de helft is van het bedrag overeenkomende met vier maanden basissalaris.

Tegenover een verdubbeling van de op 31 december 1961 geldende salarisschalen staat ook een dienovereenkomstige verhoging van de kosten van installatie. Het is daarom rationeel bij toepassing van artikel 99, derde alinea, van de Overgangsbepalingen, uit te gaan van het laatstelijk voor verzoeker geldend basissalaris.

Verzoeker is van oordeel dat de houding van de opstellers van de betrokken bepalingen uitsluitend is ingegeven door de zorg verkregen rechten te eerbiedigen.

Verzoeker wijst er op, dat de tekst van de betrokken bepaling duidelijk aansluiting zoekt bij artikel 47, sub 4, van het Personeelsstatuut van de EGKS.

Verzoeker is van mening dat voor de juiste interpretatie van artikel 99, derde alinea, behoort te worden gelet op de bedoeling van de overige Overgangsbepalingen, met name de artikelen 97, 99, alinea's 1 en 2, 101 en 102. Uit deze bepalingen blijkt eveneens, dat men heeft beoogd, ook voor wat betreft de ontheemdingstoelage en de pensioenvoorzieningen, de door de betrokken ambtenaren verkregen rechten ook onder het regiem der nieuwe statutaire bepalingen onverkort te handhaven. Verzoeker is van oordeel, dat een bepaalde onduidelijkheid in de redactie van artikel 99, derde alinea, niet in zijn nadeel mag worden uitgelegd, omdat uit het geheel der Overgangsbepalingen, ook in hun onderling verband bezien, in ieder geval de indruk wordt gewekt, dat deze bepalingen ten doel hebben eenmaal verkregen rechten en aanspraken onverminderd te verzekeren en te handhaven.

Verzoeker acht het dan ook in strijd met de goede trouw om artikel 99, paragraaf 3, te beschouwen als een uitzonderingsbepaling, die op de meest enge wijze moet worden uitgelegd, in plaats van als een overgangsbepaling, die beoogt een verkregen recht vast te leggen voor de toekomst.

Verzoeker is van oordeel, dat hij ook bij het ontbreken van een overgangsregeling, zoals neergelegd in artikel 99, derde alinea, zijn aanspraak op een vergoeding ten bedrage van vier maanden van zijn laatstelijk genoten salaris zou hebben behouden, aangezien hij nimmer afstand heeft gedaan of geacht kan worden te hebben gedaan van een aan hem op grond van een algemene regeling van de Gemeenschap gedane toezegging.

Volgens verweerster kan verzoeker eisen dat de inrichtingsvergoeding bij beëindiging van de dienst, die hem te zijner tijd wordt uitgekeerd, in genen dele minder is dan het bedrag dat hij door toepassing van artikel 12 van het Algemeen Reglement van de EGKS zou hebben ontvangen.

Artikel 12 stelt deze vergoeding vast op basis van vier maanden salaris. Het bedrag dat door toepassing van artikel 12 van het oude Algemeen Reglement zou moeten worden uitgekeerd, mocht in ieder geval vier maanden salaris — berekend op basis van de schalen die slechts golden tot 31 december 1961 — niet te boven gaan. Verweerster interpreteert het stelsel van artikel 99, derde alinea, aldus:

„In het algemeen is de inrichtingsvergoeding bij beëindiging van de dienst gelijk aan slechts twee maanden salaris berekend volgens de schaal die geldt op het moment van beëindiging van de dienst. Indien echter voor een personeelslid dat vóór 1 januari 1962 bij een instelling van de EGKS in dienst is getreden en de dienst verlaat na die datum, het bedrag van de inrichtingsvergoeding gelijk aan vier maanden salaris, berekend volgens de oude schaal, hoger is, dan is dit laatstgenoemde bedrag, overeenkomende voor dit personeelslid met het minimumbedrag (in dit geval tegelijkertijd het maximum) waarop hij aanspraak heeft, het bedrag dat hem dient te worden toegekend, zulks in afwijking van de nieuwe statutaire bepalingen ter zake. Deze afwijking echter is ingegeven door het streven om oude rechten te eerbiedigen.

In het tegenovergestelde geval evenwel, wanneer twee maanden salaris, bepaald op basis van de huidige schaal, zou neerkomen op een bedrag dat hoger is dan vier maanden salaris, berekend op basis van de schaal die van kracht was op 31 december 1961, zou — en hier is het gewone recht weer van toepassing — het hogere bedrag (twee maanden volgens de huidige schaal) aan de ambtenaar uitgekeerd moeten worden.

Tot staving van deze interpretatie beroept verweerster zich op het feit, dat de tekst zelf van artikel 99, derde alinea, van het Statuut van de EGKS van 1962 zich ertoe beperkt aan te geven dat het bedrag van de vergoeding, verschuldigd aan de ambtenaren waarop deze bepaling betrekking heeft, niet lager kan zijn dan hetwelk zou zijn ontvangen door toepassing van het oude artikel 12.

Mochten de opstellers van het Statuut van de ambtenaren van de EGKS van 1962 hebben bedoeld dat de vergoeding van vier maanden salaris, verschuldigd aan de in artikel 99, derde alinea, bedoelde personeelsleden, berekend zou moeten worden op de grondslag van de nieuwe schaal, dan komt het onbegrijpelijk voor dat zij de uitdrukking mag … niet minder bedragen hebben gebruikt; deze uitdrukking immers roept de gedachte op dat een vergelijking en een onderzoek noodzakelijkerwijs dienen plaats te vinden.

Deze interpretatie van artikel 99, derde alinea, eerbiedigt:

Artikel 99, derde alinea, van het Statuut van de EGKS waaraan het oude artikel 12 zijn voortbestaan en de mate daarvan te danken heeft, is een bepaling die geen betrekking heeft op de voorwaarden voor het ontstaan van het recht op een inrichtingsvergoeding bij vertrek, maar op de berekening van het bedrag van die vergoeding. Het is zeker dat de minimumafstand ten opzichte van zijn oude standplaats, waarop de ambtenaar zich dient in te richten ten einde aanspraak te kunnen maken op een inrichtingsvergoeding bij beëindiging van de dienst, 70 km dient te bedragen, met toepassing van artikel 6, lid 4, van Bijlage VII van het nieuwe Statuut, en niet 25 km volgens artikel 12, sub e), van het oude Algemeen Reglement.

Nu artikel 6 van Bijlage VII de bepalingen van het oude artikel 12, sub f — volgens hetwelk de verklaring van wederinrichting schriftelijk maximaal een jaar na beëindiging van de dienst dient te worden ingestuurd —, niet overneemt, rust deze verplichting niet meer op personeelsleden die vroeger ambtenaar van de EGKS waren, zelfs wanneer zij vóór 1 januari 1962 in dienst waren genomen.

Ingeval de ambtenaar komt te overlijden, kan de vergoeding worden uitgekeerd aan de weduwe, of aan de personen die in de zin van artikel 2 van Bijlage VII te zijnen laste waren, terwijl volgens het oude artikel 12, sub c), de inrichtingsvergoeding bij beëindiging van de dienst eveneens aan de weduwe toekwam, maar, als er geen weduwe was, alleen aan de kinderen te zijnen laste.

Om deze redenen meent verweerster dat artikel 6 van Bijlage VII bij het huidige Statuut het gebied betreffende de voorwaarden voor het ontstaan van het recht volledig beheerst. Er bestaat in feite in artikel 99, derde alinea, geen bepaling die verwijst naar de leden e), f) en c) van het oude artikel 12, om de handhaving daarvan te wettigen.

Daar het slechts ging om de berekening van het recht op vergoeding, is verweerster van oordeel dat artikel 99, derde alinea, van het EGKS-Statuut van 1962 een afwijking op het bepaalde, in artikel 6 van Bijlage VII van het huidige Statuut heeft ingevoerd, zij het niet een absolute, maar eenvoudig een betrekkelijke. Indien men thans nog naar het oude artikel 12 zou moeten verwijzen, aangezien artikel 99, derde alinea, van het EGKS-Statuut van 1962 nog steeds van kracht is, dan kan zulks slechts in zoverre dit artikel 12 de regels vaststelt voor de berekening van de vergoeding. Het gaat dus in wezen om artikel 12, sub a), dat bepaalt dat de vergoeding vier maanden is voor een ambtenaar die gezinshoofd en twee maanden voor een ambtenaar die geen gezinshoofd is. Het oude recht kan slechts toepassing vinden voor zover het afwijkt van de huidige gewone regels.

Het oude artikel 12, sub d), dat niet als zodanig in het huidige recht is gehandhaafd, is om zo te zeggen niet constitutief voor verkregen rechten ten gunste van de vroegere ambtenaren van de EGKS die vóór 1 januari 1962 in dienst zijn getreden en nu de dienst verlaten. Weliswaar beschikken zij thans over een gelijkwaardig recht, namelijk dat hun uitkering wordt toegekend op de grondslag van hun in actieve dienst laatstelijk genoten salaris, doch zij hebben dit recht niet als verkregen recht maar uitsluitend krachtens artikel 6, lid 3, van Bijlage VII van het huidige Statuut, hetwelk is ingevoegd in het systeem van het Statuut dat de berekening van de vergoeding op andere wijze regelt.

De bij artikel 99, derde alinea, voorziene afwijking op artikel 6, lid 1, Bijlage VII, van het Statuut is in ieder geval strikt te interpreteren: hier kan slechts sprake zijn van een verwijzing naar de wijze van berekening van de vergoeding zoals die vóór 1 januari 1962 gold. Deze was noodzakelijkerwijs gerelateerd aan een bepaalde salarisschaal.

De restrictieve interpretatie biedt het voordeel, dat hierdoor in mindere mate inbreuk wordt gemaakt op het hogere beginsel van gelijke behandeling binnen een zelfde ambtenarencorps, hetwelk een vaststaand beginsel is dat de Administratie strikt dient na te leven, behoudens uitdrukkelijke en ondubbelzinnige uitzondering.

Om de op grond van het oude Statuut verkregen rechten op geldelijke uitkeringen die uit de beëindiging van de dienst voortvloeien te kunnen doen gelden, moeten alle feiten voor de verkrijging van dat recht zelf onder de gelding van de vroegere regeling zijn ingetreden. De ambtenaar zou er in beginsel geen aanspraak op kunnen maken, dat het bedrag van de uitkering op het moment dat hij zich elders vestigt, uitsluitend wordt berekend op grond van een regeling die vroeger van kracht is geweest, maar het nu niet meer is.

Volgens de Commissie stemmen de doctrine en de jurisprudentie van de Lid-Staten op dit punt overeen, en zoals Advocaat-Generaal Roemer in zijn conclusie in de zaak Boursin t. Hoge Autoriteit (zaak 102-63, Jurispr. 1964, blz. 1413) heeft benadrukt, verdient het aanbeveling juist bij het nationale ambtenarenrecht en zijn principes aansluiting te zoeken voor het oplossen van concrete rechtsvragen met betrekking tot het Ambtenarenstatuut van de Gemeenschappen.

Er bestaat slechts dan recht op instandhouding van de bij een Statuut toegekende voordelen wanneer alle ter verkrijging van het recht onontbeerlijke feiten onder de werking van het Statuut intraden. Deze stelling … is de logische consequentie van de gedachte dat de ambtenaar zich niet in een contractuele, doch in een reglementaire positie bevindt, want het Statuut is inderdaad een verordening die te allen tijde door het bevoegde gezag kan worden gewijzigd, aldus Advocaat-Generaal Gand in de zaak Pasetti t. Commissie (zaak 20-68, Jurispr. 1969, blz. 251).

Advocaat-Generaal Gand betoogde in de zaak Chuffart en anderen t. Commissie (zaken 60, 61 en 62-69, Jurispr. 1970, blz. 641), dat een bij de overgang naar een minder gunstige regeling gegeven overgangsbepaling normaliter niet ten doel heeft aan ambtenaren verdergaande rechten toe te kennen, dan zij krachtens de afgeschafte regeling genoten.

Indien men artikel 99, derde alinea, aldus opvat, dat het de verlening van een vergoeding gelijk aan vier maanden salaris op basis van de huidige salarisschaal toestaat, zou zulks er uiteindelijk toe leiden, dat aan ambtenaren verdergaande rechten worden toegekend, dan zij krachtens de afgeschafte regeling genoten, in welke regeling het bedrag van de vergoeding was beperkt tot vier maanden van een salaris, bepaald volgens de oude salarisschaal.

Overwegende dat geen mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden, daar partijen hebben afgezien van het maken van mondelinge opmerkingen.

Overwegende dat de Advocaat-Generaal ter terechtzitting van 4 juli 1974 conclusie heeft genomen.