C-164/9561995C01640017.000134431345412ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ κ. Γ. ΚΟΣΜΑ — ΥΠΟΘΕΣΗ C-164/95ERU PORTUGUESA<TI><P><HT TYPE="UC">Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα</HT></P><P><HT TYPE="UC">κ. Γεωργιου Κοσμά</HT></P><P>της <DATE ISO="19970116">16ης Ιανουαρίου 1997</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING="STAR"><P>Γλώσσα του πρωτότυπου: η ελληνική.</P></NOTE></P></TI>1.Το Supremo Tribunal Administrativo έθεσε oro Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177, τρίτο εδάφιο της Συνθήκης ΕΚ, ορισμένα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία θεωρεί αναγκαία για την επίλυση εκκρεμούσης ενώπιον του διαφοράς, που αναφέρεται σε δασμολογική κατάταξη τυριού.<TI><NP><NO.P>Ι —</NO.P><TXT>Το νομικό πλαίσιο</TXT></NP></TI>2.Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, περιέχει κανόνες σχετικούς με τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο

ΕΕ 1987, L 256, σ. 1.

. Στο παράρτημα Ι του κανονισμού αυτού, όπως έχει μετά την τροποποίηση του από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3174/88 της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988

ΕΕ 1988, L 298, α. 1.

, στο δεύτερο μέρος, περιέχει τον πίνακα δασμών. Στο τμήμα Ι, κεφάλαιο 4, το οποίο αφορά και το γάλα, καθώς και τα προϊόντα γαλακτοκομίας ορίζονται τα εξής:

Κωδικός (ΣΟ)Περιγραφή εμπορευμάτων

Δηλαδή, η ανωτέρω δασμολογική κλάση (0406 τυριά xat πηγμένο γάλα για τυρί) περιλαμβάνει τις αυτόθι αναφερόμενες διακρίσεις (συνολικά πέντε), μεταξύ των οποίων τη διάκριση 040620 τυριά τριμμένα σε σκόνη κάθε τύπου και την 040690 άλλα τυριά. Η πρώτη διάκριση (040620) υποδιακρίνεται, περαιτέρω, σε τυριά τύπου glaris με χορταρικά (04062010) και άλλα τριμμένα τυριά (04062090). II δεύτερη διάκριση (040690) υποδιαιρείται σε 04069011 τυριά που προορίζονται για μεταποίηση και λοιπά τυριά, τα οποία προσδιορίζονται ονομαστικώς (π. χ. φέτα κ.λπ.).

0406Τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί:(...)040620— Τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου:04062010— — Τυριά τύπου glaris με χορταρικά (...)04062090— — Άλλα.(...)040690— Άλλα τυριά:04069011— — Που προορίζονται για μεταποίηση(...).

3.Μια σειρά επεξηγηματικών σημειώσεων εκδόθηκε από την Επιτροπή, με σκοπό την ομοιόμορφη εφαρμογή της συνδυασμένης ονοματολογίας κατά την κατάταξη των εμπορευμάτων. Στην έκδοση του 1989, όσον αφορά τη διάκριση 04062010, αναφερόταν ότι υπάγονται σε αυτήν τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, όλων των τύπων, και όσον αφορά τη διάκριση 04062090, ότι υπάγονται σε αυτήν τυριά τριμμένα, χρησιμοποιούμενα γενικώς ως καρυκεύματα. Αυτά λαμβάνονται συνήθως από τη μάζα σκληρών τυριών (π. χ. Grana, Parmigiano-reggiano, Emmental, Reggianito, Sbrinz, Asiago, Pecorino, κ.λπ.). Τα τριμμένα αυτά τυριά έχουν μερικώς αφυδατωθεί με σκοπό τη μακρότερη δυνατή συντήρηση τους.4.Το 1990, η Επιτροπή δημοσίευσε νέες επεξηγηματικές σημειώσεις

Δημοσίευση 90/C 263/C8, με ημερομηνία 18 Οκτωβρίου 1990 (ΕΕ 1990, C 263, σ. 10), συμφωνά με το άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου της 25ης Ιουλίου 1987, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2472/90 (ΕΕ 1990, L 247, σ. 1).

, που αφορούσαν τις ανωτέρω δασμολογικές διακρίσεις, το κείμενο των οποίων έχει ως εξής:

04062010

και Τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, όλων των τύπων

04062090

Το σημείο 1 αντικαθίσταται με το εξής κείμενο:

1.Τυριά τριμμένα, συνήθως χρησιμοποιούμενα σαν καρυκεύματα ή για άλλους σκοπούς της βιομηχανίας τροφίμων. Αυτά λαμβάνονται συνήθως από τη μάζα σκληρών τυριών (π. χ. Grana, Parmigiano-reggiano, Emmental, Reggianito, Sbrinz, Asiago, Pecorino, κ.λπ.). Τα τριμμένα αυτά τυριά μπορούν να έχουν μερικώς αφυδατωθεί με σκοπό τη μακρότερη δυνατή συντήρηση.

Υπάγονται στους κωδικούς αυτούς τα τυριά, τα οποία μετά το τρίψιμο έχουν συσσωματωθεί.

5.Εν συνεχεία, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) 316/91, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, για κατάταξη εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία

ΕΕ 1991, L 37, ο. 25.

. Το παράρτημα αυτού του κανονισμού έχει ως εξής:

Περιγραφή εμπορεύματος

(1)

Κατάταξη κωδικός ΣΟ

(2)

Αιτιολογία

(3)

1.Τυρί τριμμένο το οποίο λόγω της υψηλής του περιεκτικότητας σε υγρασία και λόγω των συνθηκών μεταφοράς ή συσκευασίας (συσκευασμένο εν μέρει υπό κενό) έχει συσσωματωθεί04062090Η κατάταξη καθορίζεται από τους γενικούς κανόνες 1 και 6 για την ερμηνεία της ΣΟ και το κείμενο των κωδικών ΣΟ 0406, 040620 και 04062090

6.Στο παράρτημα Ι του κανονισμοί 2658/87, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 3174/88 της Επιτροπής, στο πρώτο μέρος, τίτλο Ι, υπό α', περιέχονται οι γενικοί κανόνες για την ερμηνεία της συνδυασμένης ονοματολογίας. Ορίζονται δε τα εξής:

Η κατάταξη των εμπορευμάτων στην συνδυασμένη ονοματολογία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις παρακάτω αρχές:

1.Το κείμενο των τίτλων των τμημάτων των κεφαλαίων ή των υποκεφαλαίων θεωρείται ότι έχει μόνο ενδεικτική αξία, δεδομένου ότι η κατάταξη καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των κλάσεων και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων και σύμφωνα με τους παρακάτω κανόνες, εφόσον αυτοί δεν είναι αντίθετοι προς το κείμενο των εν λόγω κλάσεων και σημειώσεων:2.α)Κάθε αναφορά σ' ένα είδος μέσα σε ορισμένη κλάση καλύπτει το είδος αυτό, έστω και αν δεν είναι πλήρες ή τελειωμένο, με την προϋπόθεση ότι, στην κατάσταση που παρουσιάζεται, εμφανίζει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του πλήρους ή του τελειωμένου είδους. Καλύπτει επίσης το πλήρες ή τελειωμένο είδος ή αυτό που θεωρείται σαν τέτοιο, βάσει των προηγουμένων διατάξεων, στην περίπτωση που αυτό παρουσιάζεται ασυναρμολόγητο ή αποσυναρμολογημένο.β)(...)3.Όταν εμπορεύματα πρέπει, εκ πρώτης όψεως, να καταταγούν σε δύο ή περισσότερες κλάσεις (...) η κατάταξη γίνεται σύμφωνα με τα παρακάτω:

α)Η περισσότερο εξειδικευμένη κλάση πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι των κλάσεων με γενικότερο περιεχόμενο (...).β)(...)γ)Στις περιπτώσεις που η κατάταξη του εμπορεύματος δεν μπορεί να γίνει σύμφωνα με τον κανόνα 3 α) ή 3 β), τότε αυτό κατατάσσεται στην τελευταία κατά σειρά αρίθμησης κλάση μεταξύ των κλάσεων που μπορούν -έγκυρα να ληφθούν υπόψη.

(...)

6.Η κατάταξη των εμπορευμάτων σης διακρίσεις μιας και της αυτής κλάσης καθορίζεται νόμιμα σύμφωνα με το κείμενο των διακρίσεων αυτών και των σημειώσεων των διακρίσεων καθώς και αναλογικά (mutatis mutandis), σύμφωνα με τους παραπάνω κανόνες, δεδομένου ότι μπορούν να συγκριθούν μόνον οι διακρίσεις του αυτού επιπέδου. Εκτός αντιθέτων διατάξεων για τους σκοπούς του κανόνα αυτού εφαρμόζονται επίσης οι σημειώσεις των τμημάτων και των κεφαλαίων.7.Από τις ανωτέρω διατάξεις, ερμηνευόμενες σε συνδυασμό και προς τα λοιπά ερμηνευτικά βοηθήματα, συνάγεται ότι στη διάκριση 040620 υπάγονται τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου, τα οποία λαμβάνονται συνήθως από τη μάζα σκληρών τυριών, όπως είναι τα ενδεικτικώς αναφερόμενα στη συνδυασμένη ονοματολογία (π. χ. parmigiano-reggiano, emmental κ.λπ.) και τα οποία χρησιμοποιούνται γενικώς ως καρυκεύματα. Από τις αυτές διατάξεις συνάγεται, περαιτέρω, ότι στη διάκριση 04069011 υπάγονται άλλα τυριά, δηλαδή τυριά πέραν εκείνων που υπάγονται στις λοιπές τέσσερις διακρίσεις της ανωτέρω δασμολογικής κλάσεως 0406 (τυριά και πηγμένο γάλα για τυρί) και τα οποία προορίζονται για μεταποίηση. Ως μεταποίηση δε, που αποτελεί νομική έννοια lato sensu, νοείται η, κατόπιν επεξεργασίας ή μεταπλάσεως της πρώτης ύλης, δημιουργία (παραγωγή) νέου είδους.<TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Τα πραγματικά περιστατικά</TXT></NP></TI>8.Η εταιρία Fábrica de Queijo ERU Portuguesa, Lda (στο εξής: ERU), με την πράξη εκτελωνισμού υπ' αριθμόν 14595, της 20ής Μαρτίου 1989, του Τελωνείου της Λισσαβώνας (της Delegação Aduaneira de Xabregas της Alfândega de Lisboa), εισήγαγε στην Πορτογαλία 1100 χαρτοκιβώτια που περιείχαν τυρί προελεύσεως Ολλανδίας, συσκευασμένο σε σακκούλες από πλαστική ύλη, με περιεχόμενο κάθε σακκούλας 15 kg περίπου.9.Το συσκευασμένο αυτό τυρί παρουσίαζε, κατά τον χρόνο της εισαγωγής, την όψη συμπαγούς πολτού ή ζύμης. Όμως, όταν αποσυσκευαζόταν και εξετίθετο σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματιζόταν σε ακανόνιστους κόκκους.10.Το τιμολόγιο του εξαγωγέα περιέγραψε το εισαχθέν εμπόρευμα ως τυρί τριμμένο (grated cheese). Η ERU θεώρησε ότι υπάγεται στη δασμολογική διάκριση 04062090, η οποία αφορά τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, όλων των τύπων, εξαιρουμένων των τυριών τΰπου Glans με χορταρικά.11.Ο πρωτοβάθμιος ελεγκτής, ο δευτεροβάθμιος ελεγκτής, το συμβούλιο των δευτεροβαθμίων ελεγκτών και το Tribunal Técnico de Γ Instância κατέταξαν το εισαγόμενο τυρί στη δασμολογική διάκριση 04069011, που αφορά άλλα τυριά που προορίζονται για μεταποίηση.12.Η ERU προσέβαλε την απόφαση του Tribunal Técnico de Tinstančia ενώπιον του Tribunal Técnico de 2a Instância. Το τελευταίο με απόφαση του διατήρησε τη δασμολογική κατάταξη που είχε γίνει προηγουμένως.13.Το Tribunal Técnico de 2o Instância δέχθηκε ότι το επίδικο εμπόρευμα, το οποίο περιγράφεται στο τιμολόγιο ως τυρί τριμμένο (grated cheese), αποτελείται, στην πραγματικότητα, από πολτό τυριού σε συμπαγείς μάζες ακανόνιστης επιφάνειας, βάρους 15 κιλών, κλεισμένες σε πλαστικές σακκοΰλες. Θεωρώντας δε ότι η δασμολογική διάκριση 040620 αφορά τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου, δηλαδή τυριά που εμφανίζονται με μορφή μικρών θρυμμάτων ή μικροσκοπικών μορίων, όλα τα τυριά που εμφανίζονται υπό διαφορετική μορφή (παραδείγματος χάριν, σε συμπαγείς μάζες) δεν εμπίπτουν — κατ' αντιδιαστολήν προς την περιγραφή της — στη διάκριση αυτή, όπως το απαιτούν οι γενικοί κανόνες 1 έως 6 για την ερμηνεία της συνδυασμένης ονοματολογίας

Στην απόφαση περί παραπομπής τονίζεται ότι, κατά την ειδική βιβλιογραφία, τριμμένο τυρί είναι το τυρί που λαμβάνεται από τυριά πολύ ξηρά (gruyère, complć, παρμεζάνα, κ.λπ.), το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως για να πασπαλίζονται τα παρασκευασμένα εδέσματα, πριν μπουν στο φούρνο για τελικό ψήσιμο- μπορεί όμως να σερβίρεται και χωριστά, για να προστίθεται σε σούπες, και ιδίως σε ψαρόσουπες- παραπέμπει δε στο σχετικό λήμμα του Dictionnaire des Fromages, υπό R.-J. Courtine, Librairie Larousse, σ. 196.

.14.Περαιτέρω, το Tribunal Técnico de 2a Instância θεώρησε ότι ταυτόσημη περιγραφή περιέχει η μεταγενέστερη επεξηγηματική σημείωση της συνδυασμένης ονοματολογίας, του 1990, η οποία αφορά τις διακρίσεις 04062010 και 04062090.15.Με βάση τις προηγούμενες σκέψεις, το Tribunal Técnico de 2a Instância κατέληξε ότι το επίδικο τυρί δεν πληροί αυτές τις προϋποθέσεις, διότι εμφανίζεται υπό μορφή συμπαγούς μάζας, υπό την οποία είναι αδύνατον να προωθηθεί απ' ευθείας στην αγορά των καταναλωτών· επί πλέον, έχει υψηλό βαθμό υγρασίας και θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους όταν εκτεθεί στον ατμοσφαιρικό αέρα. Για τους λόγους αυτούς θεώρησε ότι έχει χαρακτηριστικά προϊόντος ημιτελούς ή προς περαιτέρω επεξεργασία, το οποίο θα έπρεπε να υπαχθεί στη διάκριση 04069011.16.Κατά της αποφάσεως του Tribunal Técnico de 2a Instância, ασκήθηκε προσφυγή ενώπιον του Tribunal Tributário de 2a Instância. Κατά της αποφάσεως του τελευταίου ασκήθηκε αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Supremo Tribunal Administrativo.<TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Τα προδικαστικά ερωτήματα</TXT></NP></TI>17.Το Supremo Tribunal Administrativo, διατηρώντας αμφιβολίες ως προς την έννοια ορισμένων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου που διέπουν, κατά την άποψη του, την διαφορά, υπέβαλε στο Δικαστήριο, με διάταξη της 25ης Ιανουαρίου 1995, τα επόμενα προδικαστικά ερωτήματα:

Λαμβανομένου υπόψη ότι εμφανίσθηκε στο πορτογαλικό τελωνείο στις 29 3 89, για να τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία ή για άλλον τελωνειακό προορισμό, τυρί προερχόμενο από κοινοτική χώρα, το οποίο ο εξαγωγέας χαρακτήρισε τυρί τριμμένο (grated cheese), το οποίο, αφού θρυμματιστεί, υποβάλλεται σε βιομηχανική επεξεργασία αντικαταστάσεως του οξυγόνου με έγχυση διαλύματος αζώτου/002, χάριν μακρότερης συντηρήσεως του, στη συνέχεια συσκευάζεται και συμπιέζεται μέσα σε πλαστικές σακκούλες, περιεχομένου 15 kg εκάστη, με υψηλό βαθμό υγρασίας, αποκτώντας την όψη συμπαγούς μάζας ή ζύμης, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεση του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους, ερωτάται:

1o.Εν όψει του κανονισμού (ΕΟΚ) 316/91 της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, πρέπει το παραπάνω τυρί να καταταγεί στη δασμολογική κλάση 04062090, στα τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου, ή στη δασμολογική κλάση 04069011, στα άλλα τυριά που προορίζονται για μεταποίηση;2o.Είναι ο εν λόγω κανονισμός ερμηνευτικός και, επομένως, αναδρομικώς εφαρμοστέος στην εισαγωγή του παραπάνω τυριού;3o.Σε περίπτωση αποφατικής απαντήσεως σε ένα από τα παραπάνω ερωτήματα, πρέπει στην υπό κρίση περίπτωση να ληφθούν υπόψη οι επεξηγηματικές σημειώσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που δημοσιεύθηκαν στην ΕΕ C 263, σ. 10, της 18 10 90, ή οι προϊσχύσασες αυτών επεξηγηματικές σημειώσεις:4o.Εν πάση περιπτώσει, σε ποια από τις δύο προαναφερθείσες δασμολογικές κλάσεις πρέπει να καταταγεί το παραπάνω τυρί;

Όπως ορθά επισημαίνει η Επιτροπή στις γραπτές παρατηρήσεις της, οι όροι με έγχυση διαλύματος αζώτου/OO2 πρέπει να αντικατασταθούν από τους όρους με έγχυση διαλύματος αζώτσυ/CO2 (διοξειδίου του άνθρακα). Αλλωστε, τούτο τονίσθηκε και κατά την επ' ακροατηρίου διαδικασία από τους εκπροσώπους της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και της Επιτροπής.

<TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Απαντήσεις στα προδικαστικά ερωτήματα</TXT></NP></TI>18.Για λόγους συστηματικούς θεωρώ σκόπιμο να εξετάσω τα υποβληθέντα ερωτήματα σε τρεις ενότητες, με την εξής σειρά: κατ' αρχάς θα εξετάσω το δεύτερο ερώτημα, στη συνέχεια το τρίτο και, τέλος, το πρώτο και το τέταρτο, ενιαίως.<TI><NP><NO.P>Α —</NO.P><TXT>Επί τον όεντέρον ηροοικαστικον ερωτήματος</TXT></NP></TI>19.Με το δεύτερο ερώτημα ο εθνικός δικαστής ζητεί από το Δικαστήριο να κρίνει κατά πόσον ένας κανονισμός της Επιτροπής, στην προκειμένη περίπτωση ο 316/91, εφαρμόζεται αναδρομικώς ως ερμηνευτικός και, κατά συνέπεια, και σε υποθέσεις προγενέστερες της δημοσιεύσεως του.20.Η ERU, επικαλούμενη το άρθρο 9 του κανονισμού 2658/87, υπό ε', με το οποίο ανατίθεται στην Επιτροπή να προβεί σε τροποποιήσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας που έχουν σκοπό την προσαρμογή της στην τεχνολογική ή εμπορική εξέλιξη ή αποσκοπούν στην εναρμόνιση και διευκρίνιση των κειμένων, καθώς και το άρθρο 10, παράγραφος 2, του ιδίου κανονισμού, σύμφωνα με το οποίο τα μέτρα που θεσπίζει η Επιτροπή μπορούν να εφαρμοσθούν αμέσως, θεωρεί ότι η διάταξη αυτή του άρθρου 10 καθιερώνει την αρχή της ενσωματώσεως του ερμηνευτικού στον ερμηνευόμενο κανόνα δικαίου και συνάγει ότι οι ερμηνευτικοί κανόνες της συνδυασμένης ονοματολογίας εφαρμόζονται αμέσως, ακόμη και στις εκκρεμούσες διαφορές κατά την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος τους.21.Η Πορτογαλική Κυβέρνηση στις γραπτές παρατηρήσεις της υποστηρίζει ότι ο κανονισμός 316/91 επιφέρει τροποποιήσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας που έχουν σκοπό την προσαρμογή της συνδυασμένης ονοματολογίας στην τεχνολογική εξέλιξη. 'Ενα δε κείμενο προσαρμογής στις τεχνολογικές καινοτομίες δεν μπορεί, εξ ορισμού, να είναι ερμηνευτικό. Πρέπει να θεωρείται νέο κείμενο που θα περικλείει τις περιπτώσεις, τις οποίες δεν περιελάμβανε το προηγούμενο κείμενο. Αν δε ο κοινοτικός νομοθέτης επιθυμούσε η νέα αυτή ρύθμιση να ανατρέξει σε προγενέστερο χρόνο, δηλαδή εκείνο κατά τον οποίο έλαβε χώρα η καινοτομία, τούτο θα έπρεπε να συνάγεται ρητώς από το νέο κείμενο.22.Στο σημείο αυτό θέλω να τονίσω ότι ο κανονισμός 316/91 έχει χαρακτήρα κανονισμού δασμολογικής κατατάξεως. Κατά την παγία δε νομολογία του Δικαστηρίου, κανονισμός ο οποίος καθορίζει τις προϋποθέσεις κατατάξεως, σε δασμολογική κλάση ή διάκριση έχει διαπλαστικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ

Απόφαση της 28ης Μαρτίου 1979, υπόθεση 158/78. Biegi (Συλλογή τόμος 1979/1. α. 633. σκίψη 11).

. Υπό το πρίσμα αυτής της νομολογίας, φρονώ, ότι ο ενλόγω κανονισμός (316/91) δεν μπορεί να τύχει αναδρομικής εφαρμογής.23.Τουναντίον θα πρέπει, χάριν της ασφαλείας του δικαίου και της διευκολύνσεως των ελέγχων, να ερευνηθεί, in concreto, σε ποια δασμολογική κλάση ή διάκριση μπορεί να υπαχθεί το εισαχθέν προϊόν, με βάση τις αντικειμενικές του ιδιότητες και χαρακτηριστικά, όπως ορίζονται στον τίτλο της κλάσεως του κοινού δασμολογίου και στις σημειώσεις των τμημάτων ή των κεφαλαίων

Βλ., παραδείγματος χάριν, τις αποφάσεις της 19ης Μαΐου 1994, υπόθεση C-11/93 Siemens Nixdorf, (Συλλογή 1994, σ. I-1945, σκέψη 11), της 18ης Απριλίου 1991, υπόθεση C-219/89, WeserGold (Συλλογή 1991, σ. I-1895, σκέψη 6) και την παλαιότερη απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 1977, 62/77 Carlsen-Verlag (Συλλογή τόμος 1977, σ. 751, σκέψη 3).

. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ενδεχομένως, θα μπορούσε να συναχθεί ότι ο κανονισμός 316/91 απλώς περιέχει ρύθμιση που συναγόταν από την προϊσχύσασα νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία, ακόμη και αν τον αγνοούσαμε, τα επίδικα εμπορεύματα ενδεικνυόταν να υπαχθούν εν πάση περιπτώσει στην διάκριση 04062090

Βλ. την προαναφερθείσα απόφαση της 19ης Μαΐου 1994, Siemens Nixdorf (σκέψεις 11 και 17) και τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα κ. Jacobs στην υπόθεση αυτή (σημείο 17).

. Τούτο θα εξετασθεί στη συνέχεια, όταν δοθεί απάντηση στο πρώτο και τέταρτο ερώτημα.24.Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) 316/91, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, για κατάταξη εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία, καθορίζει τις προϋποθέσεις κατατάξεως, σε δασμολογική κλάση ή διάκριση, και έχει διαπλαστικό χαρακτήρα. Άρα δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ. Δηλαδή, δεν μπορεί να δεσμεύσει τις εθνικές αρχές οι οποίες καλούνται να καθορίσουν τη δασμολογική κατάταξη εμπορευμάτων που είχαν εισαχθεί πριν από την έναρξη της ισχύος του, με βάση τα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά.<TI><NP><NO.P>Β —</NO.P><TXT>Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος</TXT></NP></TI>25.Με το τρίτο ερώτημα, ο εθνικός δικαστής ζητεί από το Δικαστήριο να κρίνει αν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, για τη δασμολογική κατάταξη εισαγομένων εμπορευμάτων, μεταγενέστερες του χρόνου εισαγωγής επεξηγηματικές σημειώσεις της συνδυασμένης ονοματολογίας.26.Οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζει ο εθνικός δικαστής οφείλονται στην διαφοροποίηση του κειμένου των επεξηγηματικών σημειώσεων του 1989, σε σχέση με εκείνες του 1990, οι οποίες σχετίζονται με τη διάκριση 04062090.27.Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, για την ερμηνεία του κοινού δασμολογίου οι σημειώσεις που προηγούνται των κεφαλαίων του και οι επεξηγηματικές σημειώσεις της ονοματολογίας του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας αποτελούν σημαντικά στοιχεία, σημαντικά μέσα

Απόφαση της 11ης Ιουλίου 1980, υπόθεση 798/79, Chem-Tec (Συλλογή τόμος 1980/111, ο. 9, σκέψη 11).

 για την ενιαία εφαρμογή του δασμολογίου, και μπορούν να θεωρηθούν γι' αυτόν τον λόγο ως χρήσιμα για την ερμηνεία του στοιχεία

Βλ., επιπλέον, τις αποφάσεις της 15ης Φεβρουαρίου 1977, συνεκδικασΟείσες υποθέσεις 69/76 και 70/76, Diumcycr (Συλλογή τόμος 1977, σ. 75), και της 14ης Δεκεμβρίου 1995, συνεκδικασΟείσες υποθέσεις C-106/94 και C-139/94 Colin και Duprć (Συλλογή 1995, σ. I-4759, σκέψη 21).

.28.Επομένως, για την ερμηνεία των δασμολογικών κλάσεων και διακρίσεων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο η διατύπωση και η οικονομία του κοινού δασμολογίου αλλά και οι ενλόγω επεξηγηματικές σημειώσεις

Απόφαση της 10ης Οκτώβριοι) 1985, υπόθεση 200/84, Erika Daibcr (Συλλογή 1985, σ. 3363, σκέψεις 13 και 14).

. Ωστόσο, δεν έχουν δεσμευτική νομική ισχύ και ως εκ τούτου πρέπει, όταν παρίσταται ανάγκη, να ερευνάται αν το περΐ£χόμενό τους είναι σύμφωνο με τις διατάξεις ταυ κοινού δασμολογίου ή μήπως τροποποιεί την έννοια τους

Βλ., λόγου χάριν, την ήδη μνημονευθείσα στην υποσημείωση 11 απόφαση της 11ης Ιουλίου 1980, Chcm-Tcc (σκέψη 11).

. Επιπλέον κατά την νομολογία του Δικαστηρίου, οι επεξηγηματικές σημειώσεις του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας, ελλείψει ειδικών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, έχουν την ισχΰ εγκύρου μέσου ερμηνείας των κλάσεων του κοινού δασμολογίου

Απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 1979, υπόθεση 11/79, Ciclon (Συλλογή τόμος 1979/11, α. 511).

.29.Εν προκειμένω, το εισαχθέν τυρί ήταν ολλανδικό τυρί τύπου Gouda, τριμμένο και συσκευασμένο κατά έναν ειδικό τρόπο. Όπως τονίζει η Επιτροπή, αν από το κείμενο της επεξηγηματικής σημειώσεως του 1989 συναγόταν ότι το τριμμένο αυτό τυρί, που κατά την εισαγωγή παρουσιαζόταν υπό μορφή συμπαγούς μάζας, δεν περιλαμβανόταν μεταξύ των τυριών που υπάγονται στην δασμολογική διάκριση 04062090 και, επομένως, υπαγόταν σε διαφορετική δασμολογική διάκριση, ενώ από το κείμενο της δασμολογικής διακρίσεως του κοινού δασμολογίου και τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει προέκυπτε ότι η διάκριση 04062090 είναι η δέουσα, τούτο θα σήμαινε ότι η επεξηγηματική σημείωση τροποποιεί την έννοια διατάξεως του κοινού δασμολογίου κάτι, που κατά την νομολογία του Δικαστηρίου

Απόφαση της 16ης Ιουνίου 1994. υπόθεση C-35/93, Eisbein (Συλλογή 1994. σ. I-2655, σκέψεις 18 και 21).

, δεν επιτρέπεται.30.Αναλυτικότερα, από την περιγραφή τ(ον εμπορευμάτων που αντιστοιχούν στη διάκριση 04062090, βλέπουμε ότι αναφέρεται σε τυριά τριμμένα ή σε σκόνη, κάθε τύπου, εκτός των τυριών τύπου glans με χορταρικά. Στην επεξηγηματική σημείωση του 1989, διευκρινιζόταν, όσον αφορά τη διάκριση 04062090, ότι υπάγονται σε αυτήν τυριά τριμμένα, χρησιμοποιούμενα γενικώς ως καρυκεύματα. Αυτά λαμβάνονται συνήθως από τη μάζα σκληρών τυριών (π. χ. Grana, Parmigiano-reggiano, Emmental, Reggianilo, Sbrinz, Asiago, Pecorino, κ.λπ.). Τα τριμμένα αυτά τυριά έχουν μερικώς αφυοατωθεί, προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη σε διάρκεια συντήρηση τους.31.Ενόψει των ανωτέρω, νομίζω ότι η αναφορά στην επεξηγηματική σημείωση του 1989 σε τριμμένα τυριά προερχόμενα από σκληρά τυριά, τα οποία αναφέρονται ενδεικτικώς, συσκευαζόμενα κατά ορισμένο τρόπο (με μερική αφυδάτωση), που χρησιμοποιούνται γενικώς ως καρυκεύματα, δεν απέκλειε παρόμοια προϊόντα προερχόμενα από άλλο τύπο τυριού και συσκευαζόμενα με διαφορετικό τρόπο, για διαφορετικό σκοπό (χρησιμοποίηση για άλλους σκοπούς της βιομηχανίας τροφίμων), αρκεί να είχαν τα χαρακτηριστικά του τριμμένου τυριού. Επομένως, η επεξηγηματική σημείωση του 1989 παρουσίαζε ένα κενό σε σχέση με το εισαχθέν εν προκειμένω προϊόν, το οποίο κενό θέλησε να πληρώσει η επεξηγηματική σημείωση του 1990, η οποία είναι πληρέστερη.32.Επομένως, στον εθνικό δικαστή πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι επεξηγηματικές σημειώσεις μεταγενέστερες των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών μπορούν να συνεκτιμώνται από τις εθνικές αρχές για την δασμολογική κατάταξη εισαχθέντος προϊόντος αρκεί από την εξέταση των αντικειμενικών χαρακτηριστικών του να προκύπτει ότι δεν τροποποιούν την έννοια της εφαρμοστέας διατάξεως του κοινού δασμολογίου.<TI><NP><NO.P>Γ —</NO.P><TXT>Επί τον πρώτον και τον τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος</TXT></NP></TI>33.Με το πρώτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα ο εθνικός δικαστής ζητεί από το Δικαστήριο να κρίνει κατά πόσον η συνδυασμένη ονοματολογία του κοινού δασμολογίου πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η δασμολογική διάκριση 04062090 περιλαμβάνει τυρί, το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στη διάταξη της παραπομπής ή, σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, κατά πόσον η διάκριση 04069011 περιλαμβάνει το επίδικο τυρί.34.Κατά την ERU, η αφυδάτωση αποτελεί μια τεχνική διαδικασία συντηρήσεως του προϊόντος και όχι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχει τα χαρακτηριστικά τριμμένου τυριού. Ούτε η διάκριση 04062090 ούτε η επεξηγηματική σημείωση του 1989 αποκλείουν άλλον τρόπο συντηρήσεως ούτε επιβάλλουν το προϊόν που συντηρείται με τη μέθοδο της εν κενώ συσκευασίας να μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην άμεση κατανάλωση. Τόνισε επίσης ότι για να χρησιμοποιηθεί το εισαχθέν τυρί μετά την εισαγωγή του όχι μόνον ως καρύκευμα αλλά και σε άλλες χρήσεις, δεν απαιτείται περαιτέρω μεταποίηση παρά μόνον η εξουδετέρωση της διαδικασίας συντηρήσεως που είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως για τη συσκευασία και την εξαγωγή του.35.Αντιθέτως, κατά την Πορτογαλική Κυβέρνηση, το εισαχθέν προϊόν, κατά τον εκτελωνισμό του, δεν είχε τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά του τριμμένου τυριού, αφού έπρεπε να ακολουθήσει περαιτέρω μια ειδική διαδικασία αποσυντηρήσεως για τη θέση του προϊόντος στην τελική κατανάλωση. Έτσι, υποστηρίζει ότι το προϊόν αυτό, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι ήταν συσσωματωμένο κατά την εισαγωγή του, όπως προβλέπει ο κανονισμός 316/91, εν τούτοις δεν παρουσίαζε τα άλλα χαρακτηριστικά του τριμμένου τυριού, γι' αυτό και δεν θα έπρεπε να υπαχθεί στη διάκριση 04062090, αλλά στη διάκριση 04069011.36.Τέλος, η Επιτροπή προβάλλει ότι το τυρί αυτό ήταν πράγματι τριμμένο μετά την έξοδο του από το μηχάνημα αλλά λόγω της υψηλής περιεκτικότητας του σε υγρασία είναι φυσικό να σχηματίζει κόκκους μετά τη διαδικασία τριψίματος. Επιπλέον, επεξηγεί ότι, λόγω του τρόπου συσκευασίας του για τη μακρότερη συντήρηση του, με την αφαίρεση του οξυγόνου και την έγχυση αζωτούχου διαλύματος διοξειδίου του άνθρακα και λόγω του μεγάλου βάρους κάθε σακκούλας (15 κιλών), η τάση προς συσσωμάτωση επιτείνεται. Παρόλα αυτά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το τυρί αυτό εξακολουθεί να έχει τα χαρακτηριστικά του τριμμένου τυριού και τούτο απλώς επιβεβαιώθηκε στην επεξηγηματική σημείωση του 1990 και τον κανονισμό 316/91.37.Κατά τη διάταξη της παραπομπής, το εισαχθέν τυρί, πριν συσκευασθεί, ήταν τριμμένο, όπως υποστήριξε άλλωστε και η ERU. Απώλεσε δε τα χαρακτηριστικά του ως τριμμένου τυριού, ένεκα της διαδικασίας στην οποία υποβλήθηκε κατά την συσκευασία του, προκειμένου να εξασφαλισθεί και η συντήρηση του για μεγαλύτερη κατά το δυνατόν χρονική διάρκεια.38.Εξάλλου, όπως αναφέρεται σε προηγούμενες σκέψεις, η επέμβαση για την αποσυντήρηση δεν αποβλέπει στην δημιουργία νέου είδους, αλλά στην εξουδετέρωση της διαδικασίας συντηρήσεως, ώστε να αποδοθεί στην κατανάλωση με την μορφή που αρχικά είχε, δηλαδή να καταστεί τυρί τριμμένο όπως ήταν κατά την εισαγωγή του στις σακκούλες συσκευασίας.39.Έτσι, η διαδικασία που ακολουθείται μετά την εισαγωγή του συσκευασμένου τυριού σκοπεί στην εξουδετέρωση των αποτελεσμάτων της προηγούμενης διαδικασίας συντηρήσεως, χωρίς όμως να παράγεται με αυτή νέο προϊόν

Επιχείρημα υπέρ αυτής της θέσεως μπορούμε να αντληθούμε, όπως υποστηρίζει σχετικά και η Επιτροπή, και από το γεγονός ότι κατά τον κανονισμό (EOK) 1523/70 της Επιτροπής, της 29ης Ιουλίου 1970, περί ταξινομήσεως των εμπορευμάτων στη διάκριση 02.01 Α II α) 2 του κοινού δασμολογίου (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/002, σ. 103), που ενσωματώθηκε στην συνδυασμένη ονοματολογία από τον κανονισμό (EOK) 2723/90 της Επιτροπής, της 24ης Σεπτεμβρίου 1990 (ΕΕ L 261, ο. 24), το βοδινό κρέας και μετά την απόψυξη του, παρότι αλλάζουν ουσιαστικά τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει, έπρεπε να υπαχθεί στην (δια δασμολογική κλάση 0202.

. Επίσης, σκοπεί και στην αποκατάσταση του στη μορφή που είχε πριν από την συσκευασία

Παρόλον öu ο δικαστής δεν μπορεί να λάβει υπόψη του παρά μόνον τα κείμενα που ήταν εν ισχύει κατά τον χρόνο της διαφοράς, δεν στερείται ενδιαφέροντος να σημειωθεί ότι, κατά την Επιτροπή, με σκοπό την επίλυση των προβλημάτων που ανέκυψαν κατά τη δασμολογική κατάταξη αυτού του είδους τυριού, εξεδόΟησαν η επεξηγηματική σημείωση του 1990 και ο κανονισμός 316/91, από την μελέτη των οποίων καταλήγουμε στο ίδιο συμπέρασμα. Πρβλ. και την ήδη αναφερθείσα στην υποσημείωση 9 απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 1977, Carlsen-Verlag (σκέψη 10), όπου με σκοπό τη γλωσσική εναρμόνιση των κειμένων είχε εκδοθεί διορθωτικό κείμενο (corrigendum), μεταγενέστερο των πραγματικών περιστατικών.

. Η έρευνα της νομολογίας, που αφορά τη μεταποίηση προϊόντων προς παραγωγή νέων, μας οδηγεί προς αυτήν την κατεύθυνση

Βλ. την απόφαση της 23ης Μαρτίου 1972, Günter Hcnck (υπόθεση 36/71, Rec. 1972, σ. 187), σχετική με τη μεταποίηση αραβοσίτου και αόργου, και τις αποφάσεις της 29ης Μαΐου 1974, υπόθεση 185/73, Offene Handelsgesellschaft in Firma II. C. König (Συλλογή τόμος 1974, σ. 313), της 2ας Αυγούστου 1993, υπόθεση C-87/92, Hoche (Συλλογή 1993, σ. I-4623) και της 14ης Δεκεμβρίου 1995, υπόθεση C-267/94, Γαλλία κατά Επιτροπής (Συλλογή 1995, σ. I-4845, σκέψη 34).

Στην απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 1977, υπόθεση 49/76, Gesellschaft für Überseehandel (Συλλογή τόμος 1977. σ. 23). το Δικαστήριο δέχθηκε ότι ο καθαρισμός και η άλεση ενός βασικού προϊόντος (εν προκειμένω ακατέργαστης τυρίνης), καθώς και η διαλογή και συσκευασία του τελικού προϊόντος, δεν συνιστούσαν ουσιώδη μεταποίηση ή επεξεργασία, η οποία κατέληξε στην κατασκευή ενός νέου προϊόντος ή ενός προϊόντος αντιπροσωπευοντος σημαντικό στάδιο παραγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 5, του κανονισμού 802/68, του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινού καθορισμού της έννοιας της καταγωγής των εμπορευμάτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/001. ο. 20).

.40.Ενόψει των ανωτέρω, δεν συνιστά κατά τη γνώμη μου, μεταποίηση η διαδικασία αφαιρέσεως, από το εισαχθέν προϊόν, του αζωτούχου διαλύματος διοξειδίου του άνθρακα, αφού με αυτήν δεν σκοπείται η δημιουργία νέου είδους, αλλά η αποκατάσταση του στην αρχική του μορφή ως τριμμένου τυριού. Δηλαδή, η διαδικασία αυτή δεν συνιστά μεταποίηση όπως απαιτεί η διάκριση 04069011.41.Επομένως, στον εθνικό δικαστή πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η συνδυασμένη ονοματολογία του κοινού δασμολογίου πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η δασμολογική διάκριση 04062090 περιλαμβάνει τυρί το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στη διάταξη της παραπομπής.<TI><NP><NO.P>V —</NO.P><TXT>Πρόταση</TXT></NP></TI>42.Ενόψει της αναλύσεως που προηγήθηκε, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει ως εξής στα προδικαστικά ερωτήματα που του έθεσε το Supremo Tribunal Administrativo:

1)Ο κανονισμός (EOK) 316/91, της 7ης Φεβρουαρίου 1991, για κατάταξη εμπορευμάτων στη συνδυασμένη ονοματολογία, καθορίζει τις προϋποθέσεις κατατάξεως σε δασμολογική κλάση ή διάκριση, δεν δεσμεύει τις εθνικές αρχές οι οποίες καλούνται να καθορίσουν τη δασμολογική κατάταξη εμπορευμάτων που είχαν εισαχθεί πριν από την έναρξη της ισχύος του, με βάση τα αντικειμενικά τους χαρακτηριστικά.2)Επεξηγηματικές σημειώσεις μεταγενέστερες των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών μπορούν να συνεκτιμώνται από τις εθνικές αρχές για την δασμολογική κατάταξη εισαχθέντος προϊόντος, αρκεί από την εξέταση των αντικειμενικών χαρακτηριστικών του να προκύπτει ότι δεν τροποποιούν την έννοια της εφαρμοστέας διατάξεως του κοινού δασμολογίου.3)Η συνδυασμένη ονοματολογία του κοινού δασμολογίου, όπως διαμορφώθηκε από το παράρτημα του κανονισμού (ΕΟΚ) 3174/88, της Επιτροπής, της 21ης Σεπτεμβρίου 1988, ο οποίος τροποποίησε το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87, του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η δασμολογική διάκριση 04062090 περιλαμβάνει τυρί, το οποίο, αφού θρυμματιστεί, υποβάλλεται σε επεξεργασία αντικαταστάσεως του οξυγόνου με έγχυση αζωτούχου διαλύματος διοξειδίου του άνθρακα, χάριν μακρότερης συντηρήσεως του, στη συνέχεια συσκευάζεται και συμπιέζεται μέσα σε πλαστικές σακκούλες, περιεχομένου 15 kg κάθε μιά, με υψηλό βαθμό υγρασίας, αποκτώντας την όψη συμπαγούς μάζας ή ζύμης, μετά δε την αποσυσκευασία του και έκθεση του σε συνθήκες του περιβάλλοντος, θρυμματίζεται σε ακανόνιστους κόκκους.