Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba)

z dnia 15 października 2026 r.(*)

Odesłanie prejudycjalne – Zamówienia publiczne – Dyrektywa 2014/24/UE – Udzielanie zamówień – Artykuł 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) oraz ust. 6 i 7 – Fakultatywne podstawy wykluczenia z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia – Przedstawienie przez wykonawcę nieprawdziwych informacji dotyczących spełnienia wymogu kwalifikacyjnego – Umieszczenie w wykazie dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje podczas postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – Artykuł 18 ust. 1 – Zasada proporcjonalności – Dyrektywa 89/665/EWG – Artykuł 1 – Prawo do skutecznego środka odwoławczego

W sprawie C‑402/25

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Lietuvos administracinių ginčų komisija (litewską komisję ds. sporów administracyjnych, Litwa) postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 czerwca 2025 r., w postępowaniu:

Plungės rajono savivaldybės administracija

przeciwko

Viešųjų pirkimų tarnyba,

przy udziale:

„VA Statyba” UAB,

TRYBUNAŁ (siódma izba),

w składzie: Z. Csehi, prezes izby, M. Gavalec (sprawozdawca) i F. Schalin, sędziowie,

rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,

sekretarz: V. Di Bucci,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

–        w imieniu rządu litewskiego – K. Dieninis, U. Jakaitytė oraz V. Kazlauskaitė-Švenčionienė, w charakterze pełnomocników,

–        w imieniu Komisji Europejskiej – A. Biolan, J. Jokubauskaitė oraz G. Wils, w charakterze pełnomocników,

podjąwszy, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,

wydaje następujący

Wyrok

1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 18 ust. 1 i art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65), zmienionej rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2021/1952 z dnia 10 listopada 2021 r. (Dz.U. 2021, L 398, s. 23) (zwanej dalej „dyrektywą 2014/24”), art. 1 ust. 1 akapit czwarty dyrektywy Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. 1989, L 395, s. 33), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r. (Dz.U. 2014, L 94, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą 89/665”), a także zasady proporcjonalności.

2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Plungės rajono savivaldybės administracija (zarządem miejskim okręgu Plungė, Litwa, zwanym dalej „instytucją zamawiającą”) a Viešųjų pirkimų tarnyba (organem ds. zamówień publicznych, Litwa) w przedmiocie wpisu spółki „VA Statyba” UAB do przewidzianego w prawie litewskim wykazu dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje.

 Ramy prawne

 Prawo Unii

 Dyrektywa 89/665

3        Artykuł 1 dyrektywy 89/665, zatytułowany „Zakres zastosowania i dostępność procedur odwoławczych”, stanowi w ust. 1 i 3:

„1.      Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do zamówień, o których mowa w dyrektywie [2014/24], chyba że zamówienia te wyłączono zgodnie z art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17 oraz 37 tej dyrektywy.

[…]

Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki, aby zapewnić – w odniesieniu do zamówień objętych zakresem stosowania dyrektywy [2014/24] – możliwość skutecznego, a zwłaszcza możliwie szybkiego, odwołania od decyzji podjętych przez instytucje zamawiające, zgodnie z warunkami określonymi w art. 2–2f niniejszej dyrektywy, z powodu naruszenia przez te decyzje prawa unijnego w dziedzinie zamówień publicznych lub naruszenia krajowych przepisów transponujących to prawo.

[…]

3.      Państwa członkowskie zapewniają dostępność procedur odwoławczych, w ramach szczegółowych przepisów, które państwa członkowskie mogą ustanowić, przynajmniej dla każdego podmiotu, który ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia i który poniósł szkodę lub może ponieść szkodę w wyniku domniemanego naruszenia”.

 Dyrektywa 2014/24

4        Motywy 14, 101 i 102 dyrektywy 2014/24 stanowią:

„(14)      Należy wyjaśnić, że pojęcie »wykonawców« powinno być interpretowane szeroko, tak aby obejmowało wszelkie osoby lub podmioty, które oferują wykonanie robót budowlanych, dostawę produktów lub świadczenie usług na rynku, niezależnie od formy prawnej, którą te osoby lub podmioty wybrały do celów prowadzenia działalności. W związku z tym firmy, oddziały, jednostki zależne, spółki cywilne, spółdzielnie, spółki akcyjne, uniwersytety – publiczne czy prywatne – oraz formy podmiotów inne niż osoby fizyczne powinny wszystkie być objęte zakresem pojęcia wykonawca, bez względu na to, czy są one »osobami prawnymi« w jakichkolwiek okolicznościach.

[…]

(101)      Ponadto instytucje zamawiające powinny mieć możliwość wykluczania wykonawców, którzy okazali się nierzetelni, na przykład z powodu naruszeń obowiązków środowiskowych lub społecznych, w tym przepisów dotyczących dostępności dla osób niepełnosprawnych, lub innych form poważnych wykroczeń zawodowych, takich jak naruszenie reguł konkurencji lub praw własności intelektualnej. Należy sprecyzować, że poważne wykroczenie zawodowe może podać w wątpliwość uczciwość wykonawcy, a tym samym sprawić, że nie będzie on odpowiedni, by uzyskać zamówienie publiczne, niezależnie od tego, czy dany wykonawca posiadałby poza tym techniczną i ekonomiczną zdolność do realizacji zamówienia.

[…] [I]nstytucje zamawiające powinny również zachować możliwość uznania, że doszło do poważnego wykroczenia zawodowego, gdy – przed wydaniem ostatecznej i wiążącej decyzji o istnieniu obowiązkowych podstaw wykluczenia – mogą one wykazać za pomocą dowolnych środków, że dany wykonawca naruszył swoje obowiązki, w tym obowiązki dotyczące płacenia podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne, chyba że przepisy krajowe stanowią inaczej. Instytucje te powinny także mieć możliwość wykluczenia kandydatów lub oferentów, którzy przy wykonywaniu wcześniejszych zamówień publicznych wykazali poważne braki w odniesieniu do spełnienia istotnych wymogów; było to np. niedostarczenie produktu lub niewykonanie zamówienia znaczące wady dostarczonego produktu lub świadczonej usługi, które spowodowały ich niezdatność do użytku zgodnie z przeznaczeniem, lub niewłaściwe zachowanie poddające w poważną wątpliwość wiarygodność wykonawcy. Przepisy krajowe powinny określać maksymalny czas trwania takich wykluczeń.

Stosując fakultatywne podstawy wykluczenia, instytucje zamawiające powinny zwracać szczególną uwagę na zasadę proporcjonalności. Drobne nieprawidłowości powinny jedynie w wyjątkowych okolicznościach prowadzić do wykluczenia wykonawcy. Powtarzające się przypadki drobnych nieprawidłowości mogą jednak wzbudzić wątpliwości co do wiarygodności wykonawcy, co może uzasadniać jego wykluczenie.

(102)      Należy jednak uwzględnić możliwość przyjęcia przez wykonawców środków dostosowawczych mających na celu naprawę skutków wszelkich przestępstw lub naruszeń oraz skuteczne zapobieganie dalszym przypadkom niewłaściwego zachowania. Środki takie mogą w szczególności obejmować działania personalne i organizacyjne, takie jak zerwanie wszelkich powiązań z osobami lub organizacjami odpowiedzialnymi za niewłaściwe zachowania, odpowiednie środki służące reorganizacji personelu, wdrożenie systemów sprawozdawczości i kontroli, utworzenie struktury audytu wewnętrznego monitorującego przestrzeganie i przyjęcie wewnętrznych zasad odpowiedzialności i odszkodowań. W przypadku gdy działania te oferują wystarczające gwarancje, dany wykonawca nie powinien być już wykluczany jedynie ze wspomnianych względów. […]”.

5        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, przewiduje w ust. 1:

„Na użytek niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:

[…]

10)      »wykonawca« oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, podmiot publiczny lub grupę takich osób lub podmiotów, w tym tymczasowe stowarzyszenie przedsiębiorstw, które oferują na rynku wykonanie robót budowlanych lub obiektu budowlanego, dostawę produktów lub świadczenie usług;

[…]”.

6        Zgodnie z art. 4 lit. a) dyrektywy 2014/24 ma ona zastosowanie do zamówień, których szacunkowa wartość, bez podatku od wartości dodanej (VAT), wynosi co najmniej 5 382 000 EUR w przypadku zamówień publicznych na roboty budowlane.

7        Artykuł 18 tej dyrektywy, zatytułowany „Zasady udzielania zamówień”, stanowi:

„1.      Instytucje zamawiające zapewniają równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców oraz działają w sposób przejrzysty i proporcjonalny.

Zamówień nie organizuje się w sposób mający na celu wyłączenie zamówienia z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy lub sztuczne zawężanie konkurencji. Uznaje się, że konkurencja została sztucznie zawężona, gdy zamówienie zostaje zorganizowane z zamiarem nieuzasadnionego działania na korzyść lub niekorzyść niektórych wykonawców.

2.      Państwa członkowskie podejmują stosowne środki służące zapewnieniu, by przy realizacji zamówień publicznych wykonawcy przestrzegali mających zastosowanie obowiązków w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy, ustanowionych w przepisach unijnych, krajowych, układach zbiorowych bądź w przepisach międzynarodowego prawa ochrony środowiska, międzynarodowego prawa socjalnego i międzynarodowego prawa pracy wymienionych w załączniku X”.

8        Artykuł 57 tej dyrektywy, zatytułowany „Podstawy wykluczenia”, stanowi w ust. 4–7:

„4.      Instytucje zamawiające mogą wykluczyć lub zostać zobowiązane przez państwa członkowskie do wykluczenia z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia każdego wykonawcy znajdującego się w którejkolwiek z poniższych sytuacji:

a)      gdy instytucja zamawiająca za pomocą dowolnych stosownych środków może wykazać naruszenie mających zastosowanie obowiązków, o których mowa w art. 18 ust. 2;

[…]

h)      jeżeli wykonawca był winny poważnego wprowadzenia w błąd przy dostarczaniu informacji, które wymagane były do weryfikacji braku podstaw wykluczenia lub do weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikacji, zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wymaganych na mocy art. 59; lub

[…]

5.      Instytucje zamawiające w dowolnym momencie w trakcie postępowania wykluczają wykonawcę, gdy okaże się, że – z racji czynów popełnionych lub czynności zaniechanych zarówno przed postępowaniem, jak i [w] jego trakcie – dany wykonawca znajduje się w jednej z sytuacji, o których mowa w ust. 1 i 2.

W dowolnym momencie w trakcie postępowania instytucje zamawiające mogą wykluczyć lub zostać zobowiązane przez państwa członkowskie do wykluczenia wykonawcy, gdy okaże się, że – z racji czynów popełnionych lub czynności zaniechanych przed postępowaniem lub w jego trakcie – dany wykonawca znajduje się w jednej z sytuacji, o których mowa w ust. 4.

6.      Każdy wykonawca znajdujący się w jednej z sytuacji, o których mowa w ust. 1 i 4, może przedstawić dowody na to, że podjęte przez niego środki są wystarczające do wykazania jego rzetelności pomimo istnienia odpowiedniej podstawy wykluczenia. Jeżeli takie dowody zostaną uznane za wystarczające, dany wykonawca nie zostanie wykluczony z postępowania o udzielenie zamówienia.

W tym celu wykonawca musi udowodnić, że zrekompensował wszelkie szkody spowodowane przestępstwem lub wykroczeniem lub zobowiązał się do ich rekompensaty, wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności, aktywnie współpracując z organami śledczymi, i przyjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, które są odpowiednie do zapobiegania dalszym przestępstwom lub wykroczeniom.

Środki przyjęte przez wykonawców są oceniane z uwzględnieniem wagi i szczególnych okoliczności przestępstwa lub wykroczenia. Jeżeli środki zostaną uznane za niewystarczające, wykonawca otrzymuje uzasadnienie takiej decyzji.

Wykonawca, który został prawomocnym wyrokiem wykluczony z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub w postępowaniu o udzielenie koncesji, nie jest uprawniony do skorzystania z możliwości przewidzianej w niniejszym ustępie w okresie wykluczenia wynikającym z tego wyroku w państwach członkowskich, w których taki wyrok jest obowiązujący.

7.      Państwa członkowskie określają w przepisach ustawodawczych, wykonawczych lub administracyjnych, z uwzględnieniem prawa unijnego, warunki wykonania niniejszego artykułu. W szczególności państwa członkowskie ustalają maksymalny okres wykluczenia w przypadku, gdy wykonawca nie podejmie środków określonych w ust. 6 w celu wykazania swojej rzetelności. Jeżeli okres wykluczenia nie został określony w prawomocnym wyroku, nie przekracza on pięciu lat od daty skazania prawomocnym wyrokiem w przypadkach, o których mowa w ust. 1, i trzech lat od daty odnośnego zdarzenia w przypadkach, o których mowa w ust. 4”.

9        Artykuł 58 dyrektywy 2014/24, zatytułowany „Kryteria kwalifikacji”, stanowi w ust. 1:

„Kryteria kwalifikacji mogą dotyczyć:

a)      kompetencji do prowadzenia danej działalności zawodowej;

b)      sytuacji ekonomicznej i finansowej;

c)      zdolności technicznej i zawodowej.

Instytucje zamawiające mogą nakładać na wykonawców kryteria, o których mowa w ust. 2, 3 i 4, wyłącznie jako wymogi dotyczące udziału. Ograniczają wymogi do tych, które są odpowiednie do zapewnienia, że kandydat lub oferent posiadają zdolność prawną, finansową, techniczną i zawodową niezbędne do realizacji udzielanego zamówienia. Wszystkie wymagania muszą być związane z przedmiotem zamówienia i proporcjonalne do tego przedmiotu”.

 Prawo litewskie

 Ustawa o administracji publicznej

10      Zgodnie z art. 3 pkt 4 i 10 Lietuvos Respublikos viešojo administravimo įstatymas (ustawy Republiki Litewskiej o administracji publicznej) organy administracji publicznej wykonują swoją działalność z poszanowaniem w szczególności zasad legalności i proporcjonalności.

 Ustawa o zamówieniach publicznych

11      Lietuvos Respublikos viešųjų pirkimų įstatymas (ustawa Republiki Litewskiej o zamówieniach publicznych), w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie w postępowaniu głównym (zwana dalej „ustawą o zamówieniach publicznych”), stanowi w art. 2 pkt 36:

„»Dostawca« oznacza wykonawcę – osobę fizyczną lub osobę prawną prawa prywatnego lub publicznego, inną organizację i jej członków lub grupę składającą się z takich osób, w tym tymczasowe stowarzyszenie podmiotów gospodarczych, która oferuje na rynku wykonanie robót budowlanych, dostawę towarów lub świadczenie usług”.

12      Artykuł 46 wspomnianej ustawy, zatytułowany „Podstawy wykluczenia dostawcy”, stanowi w ust. 4 i 10–12:

„4.      Instytucja zamawiająca wyklucza dostawcę z postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli:

[…]

4)      dostawca ten w ramach postępowania o udzielenie zamówienia zataił informacje lub przedstawił informacje nieprawdziwe w przedmiocie spełnienia wymogów określonych w niniejszym artykule i w art. 47 niniejszej ustawy, a instytucja zamawiająca może wykazać tę okoliczność za pomocą jakichkolwiek dopuszczalnych prawnie środków dowodowych, lub jeżeli dostawca – ze względu na to, że przedstawił nieprawdziwe informacje – nie jest w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających wymaganych na mocy art. 50 niniejszej ustawy. Dostawca zostaje również wykluczony z postępowania o udzielenie zamówienia na tej podstawie, jeżeli w trakcie poprzedniego postępowania o udzielenie zamówienia zataił informacje lub przedstawił nieprawdziwe informacje, o których mowa w niniejszym punkcie, lub, ponieważ przedstawił nieprawdziwe informacje, nie był w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wymaganych na podstawie art. 50 niniejszej ustawy i z tego powodu został wykluczony w ostatnim roku z postępowań o udzielenie zamówienia […]

[…]

10.      Jeżeli dostawca wypełnia znamiona podstaw wykluczenia wskazanych w ust. 1, 4 i 6 niniejszego artykułu, instytucja zamawiająca nie wyklucza go z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, o ile są spełnione dwa następujące warunki:

1)      dostawca przedstawił instytucji zamawiającej informacje wskazujące na przyjęcie następujących środków:

a)      dobrowolna zapłata lub zobowiązanie się do zapłaty odszkodowania za szkodę spowodowaną uchybieniem lub naruszeniem, o którym mowa, w odpowiednim przypadku, w ust. 1, 4 lub 6 niniejszego artykułu;

b)      współpraca, aktywna pomoc lub przyjęcie innych środków, które przyczyniają się do wyjaśnienia lub określenia popełnionego przez niego, w odpowiednim przypadku, naruszenia lub uchybienia;

c)      przyjęcie środków technicznych lub środków w zakresie organizacji i zarządzania pracownikami, mających na celu zapobieganie innym naruszeniom lub uchybieniom;

2)      instytucja zamawiająca dokonała oceny informacji przedstawionych przez dostawcę na podstawie pkt 1 niniejszego ustępu i wydała uzasadnioną decyzję, zgodnie z którą środki podjęte przez dostawcę w celu wykazania jego rzetelności są wystarczające. Wystarczający charakter tych środków ocenia się z uwzględnieniem wagi i okoliczności uchybienia lub naruszenia. Instytucja zamawiająca powiadamia dostawcę na piśmie o swojej uzasadnionej decyzji niepóźniej niż 10 dni po otrzymaniu od niego informacji, o których mowa w pkt 1 niniejszego ustępu.

11.      W przypadku gdy dostawca został wykluczony prawomocnym orzeczeniem sądu z udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia i koncesji, nie może on korzystać z możliwości przewidzianej w pkt 10 niniejszego ustępu na okres określony w tym orzeczeniu sądowym.

12.      W przypadku gdy okres wykluczenia w odniesieniu do dostawcy został określony prawomocnym orzeczeniem sądu w odniesieniu do jednej z podstaw wykluczenia, o których mowa w ust. 1, 2, 21, 4 i 6 niniejszego artykułu, instytucja zamawiająca wyklucza dostawcę z postępowania o udzielenie zamówienia na okres określony w tym orzeczeniu sądowym”.

13      Artykuł 52 ustawy o zamówieniach publicznych, zatytułowany „Zatajenie informacji, przedstawianie informacji nieprawdziwych lub brak przedstawienia dokumentów”, przewiduje w ust. 1 i 4:

„1.      Instytucja zamawiająca publikuje w centralnym portalu zamówień publicznych, w trybie określonym przez urząd zamówień publicznych, następujące informacje odnoszące się do dostawcy (w przypadku grupy dostawców, do każdego członka grupy), który w ramach postępowania o udzielenie zamówienia zataił informacje lub przedstawił informacje nieprawdziwe w przedmiocie spełnienia wymogów określonych w art. 46 i 47 niniejszej ustawy lub który – ze względu na to, że przedstawił nieprawdziwe informacje – nie przedłożył dokumentów potwierdzających wymaganych na mocy art. 50 niniejszej ustawy:

1)      imię i nazwisko dostawcy (w przypadku osoby fizycznej, jego imię i nazwisko), datę podjęcia przez instytucję zamawiającą decyzji o wykluczeniu dostawcy z postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 4 niniejszej ustawy oraz powody jej podjęcia;

2)      dzień, w którym dostawca wniósł do sądu odwołanie od decyzji instytucji zamawiającej o wykluczeniu go z postępowania o udzielenie zamówienia;

3)      data uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego, że wniosek dostawcy kwestionujący decyzję instytucji zamawiającej o wykluczeniu go z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie zasługuje na uwzględnienie, i link do tego orzeczenia.

[…]

4.      Celem publikacji przewidzianej w niniejszym artykule jest poinformowanie instytucji zamawiających, podmiotów zamawiających i instytucji udzielających koncesji o przyczynach wykluczenia dostawcy z postępowania o udzielenie zamówienia lub oferenta z postępowania o udzielenie koncesji. W ramach funkcji powierzonej mu w art. 95 ust. 1 pkt 11 niniejszej ustawy urząd zamówień publicznych zapewnia, aby okres publikacji informacji, o których mowa w niniejszym artykule, nie przekraczał jednego roku od daty podjęcia przez instytucję zamawiającą decyzji o wykluczeniu dostawcy z postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 4 niniejszej ustawy”.

14      Artykuł 95 ustawy o zamówieniach publicznych stanowi:

„1.      Organ ds. zamówień publicznych pełni następujące funkcje:

[…]

11)      zarządza informacjami opublikowanymi przez instytucje zamawiające zgodnie z art. 91 ust. 1 niniejszej ustawy na temat dostawców, którzy nie wykonali zamówienia lub wykonali go w sposób nieprawidłowy, a zgodnie z art. 52 ust. 1 niniejszej ustawy – na temat dostawców, którzy w ramach postępowań o udzielenie zamówienia zataili informacje lub przedstawili nieprawdziwe informacje dotyczące przestrzegania wymogów określonych w art. 46 i 47 niniejszej ustawy, lub na temat dostawców, którzy ze względu na to, że przedstawili nieprawdziwe informacje, nie przedstawili dokumentów potwierdzających wymaganych na podstawie art. 50 niniejszej ustawy;

[…].

2.      Organ ds. zamówień publicznych jest uprawniony do:

[…]

6)      w przypadku stwierdzenia naruszenia niniejszej ustawy lub aktu wykonawczego – nakazania osobie prawnej, z poszanowaniem zasad słuszności i rozsądku, zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia zgodnie z niniejszą ustawą, zmiany lub uchylenia niezgodnych z prawem decyzji lub aktów, w tym decyzji o zakupie towarów, usług lub robót budowlanych bez zastosowania przepisów niniejszej ustawy i aktów wykonawczych do niej, oraz w przypadku stwierdzenia, że zamówienie lub umowa ramowa zostały zawarte niezgodnie z prawem – wniesienie sprawy do sądu w celu unieważnienia zamówienia lub umowy ramowej lub nałożenia innych sankcji w celu ochrony interesu publicznego;

[…]”.

 Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

15      W drodze zaproszenia do ubiegania się o zamówienie opublikowanego w lipcu 2023 r. instytucja zamawiająca zainicjowała międzynarodowe postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie procedury otwartej na budowę mieszanego kompleksu sportowego i medycznego w Plungė (Litwa).

16      W ogłoszeniu tym instytucja zamawiająca przewidziała w szczególności, wśród warunków udziału wymaganych od wykonawców, dwa wymogi kwalifikacyjne, odnoszące się zasadniczo, po pierwsze, do wysokości rocznych dochodów z działalności budowlanej w ciągu ostatnich trzech lat obrotowych, a po drugie, do zadowalającego zakończenia robót budowlanych zgodnie ze specyfikacją, w ciągu ostatnich pięciu lat.

17      Z okoliczności faktycznych przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że szacunkowa wartość zamówienia wynosiła 7 453 375 EUR bez VAT, a więc przekraczała próg przewidziany w art. 4 lit. a) dyrektywy 2014/24, o którym mowa w pkt 6 niniejszego wyroku.

18      Po poinformowaniu dostawców w dniu 5 września 2023 r. o ostatecznej klasyfikacji złożonych ofert i udzieleniu zamówienia VA Statybie, w dniu 10 października 2023 r. instytucja zamawiająca zawarła z nią umowę w przedmiocie zamówienia na roboty budowlane.

19      Oferent sklasyfikowany na drugim miejscu wniósł skargę do Klaipėdos apygardos teismas (sądu rejonowego w Kłajpedzie, Litwa), w której podniósł, że VA Statyba podała nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wskazanych dwóch wymogów kwalifikacyjnych i zażądał między innymi wpisu tej spółki do wykazu dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o zamówieniach publicznych.

20      Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2023 r. sąd ten stwierdził, że VA Statyba przedstawiła instytucji zamawiającej nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wspomnianych wymogów kwalifikacyjnych i uznał stwierdzone w ten sposób działania za wprowadzenie instytucji zamawiającej w błąd popełnione w wyniku rażącego niedbalstwa. Sąd ten uznał zatem, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wykluczenia tej spółki z postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy o zamówieniach publicznych.

21      W konsekwencji sąd ten postanowił uchylić decyzję instytucji zamawiającej z dnia 5 września 2023 r., utrzymując jednocześnie zamówienie udzielone niezgodnie z prawem między tą instytucją a VA Statybą, a także zawiesić postępowanie w zakresie, w jakim dotyczyło ono ciążącego na instytucji zamawiającej obowiązku umieszczenia nazwy tej spółki w wykazie dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje. Ponadto nałożył on na instytucję zamawiającą karę pieniężną w wysokości 1 % wartości zamówienia.

22      Wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r. Lietuvos apeliacinis teismas (sąd apelacyjny Litwy) utrzymał w mocy wyrok wydany w pierwszej instancji.

23      W następstwie tego wyroku instytucja zamawiająca nie umieściła nazwy VA Statyba w wykazie dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje, ponieważ uznała, że warunki wymagane w tym względzie przez ustawę o zamówieniach publicznych nie zostały spełnione.

24      Nie zgadzając się z tym stanowiskiem instytucji zamawiającej, decyzją z dnia 27 lutego 2025 r. organ ds. zamówień publicznych nakazał jej umieszczenie nazwy VA Statyba w wykazie dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje.

25      W dniu 28 kwietnia 2025 r. instytucja zamawiająca wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji do Lietuvos administracinių ginčų komisija (litewskiej komisji ds. sporów administracyjnych, Litwa), która jest sądem odsyłającym.

26      Na poparcie skargi instytucja zamawiająca podnosi, że z art. 52 ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych wynika, iż w wykazie dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje, znajdują się jedynie dostawcy, którzy na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 4 tej ustawy zostali wykluczeni z postępowania o udzielenie zamówienia na mocy decyzji instytucji zamawiającej. Zdaniem instytucji zamawiającej wspomniana ustawa nie przewiduje zatem, aby instytucja zamawiająca mogła wpisać dostawcę do tego wykazu, jeżeli to nie ona, lecz sąd stwierdził, że dostawca ten przedstawił nieprawdziwe informacje.

27      Organ ds. zamówień publicznych twierdzi natomiast, że art. 52 ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych nie pozostawia instytucji zamawiającej żadnego zakresu uznania przy podejmowaniu decyzji o wpisaniu dostawcy do wykazu dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje z chwilą stwierdzenia tej okoliczności w prawomocnym orzeczeniu sądowym.

28      W powyższych okolicznościach Lietuvos administracinių ginčų komisija (litewska komisja ds. sporów administracyjnych) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

„Czy praktyka polegająca na tym, że instytucja zamawiająca jest obowiązana do ujawnienia nazwy każdego dostawcy (wykonawcy), który przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia przez niego wymogów kwalifikacyjnych, niezależnie od tego, że instytucja zamawiająca nie podjęła decyzji o wykluczeniu takiego dostawcy (wykonawcy) z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia przed zakończeniem tego postępowania (zawarciem umowy), jest zgodna z celami dyrektywy [2014/24], z jej art. 18 ust. 1 i z jej art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) oraz z celami dyrektywy [89/665] i z jej art. 1 ust. 1 akapit czwarty, rozpatrywanymi łącznie lub odrębnie, lecz bez ograniczenia do tych przepisów, a także z zasadą proporcjonalności?”.

 W przedmiocie pytania prejudycjalnego

 W przedmiocie dopuszczalności

29      Rząd litewski podnosi niedopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

30      W tym względzie rząd ten podnosi, że dyrektywy 89/665 i 2014/24 nie zawierają żadnego przepisu zobowiązującego instytucję zamawiającą, w stosownym przypadku, na mocy decyzji organu ds. zamówień publicznych, do wpisania wykonawcy do wykazu dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje, w związku z czym rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym zależy wyłącznie od wykładni właściwych przepisów prawa krajowego.

31      Ponadto zdaniem tego rządu, chociaż zadane pytanie dotyczy wykładni przepisów dyrektyw 89/665 i 2014/24, sąd odsyłający nie wyjaśnia, w jaki sposób przepisy te mają związek ze sprawą w postępowaniu głównym ani dlaczego wykładnia, o którą się zwrócono, jest mu niezbędna do wydania orzeczenia.

32      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pytania dotyczące wykładni prawa Unii, z którymi zwrócił się sąd krajowy na gruncie stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny, przy czym prawidłowość tych ustaleń nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, iż mają one znaczenie dla sprawy. Odmowa wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie złożonego przez sąd krajowy wniosku jest możliwa tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wniesiono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje informacjami w zakresie stanu faktycznego lub prawnego niezbędnymi do udzielenia użytecznej odpowiedzi na postawione mu pytania (wyrok z dnia 19 grudnia 2024 r., Tudmur, C‑185/24 i C‑189/24, EU:C:2024:1036, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).

33      Aby umożliwić Trybunałowi dokonanie użytecznej dla sądu krajowego wykładni prawa Unii, art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem wymaga, by wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zawierał omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym.

34      W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający rozpatruje spór pomiędzy instytucją zamawiającą a organem ds. zamówień publicznych w przedmiocie wpisu wykonawcy, który przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych – podlegającego z tego względu decyzji o wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia – do wykazu dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje.

35      W pytaniu prejudycjalnym sąd ten wyraźnie zwraca się do Trybunału o dokonanie wykładni prawa Unii, a w szczególności wykładni, jaką należy nadać art. 1 ust. 1 akapit czwarty dyrektywy 89/665, a także art. 18 ust. 1 i art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24.

36      Wspomniany sąd dąży do ustalenia, czy przepisy te należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym lub praktyce krajowej, które pozwalają takiemu organowi na nakazanie instytucji zamawiającej umieszczenia nazwy wykonawcy we wspomnianym wykazie, podczas gdy instytucja zamawiająca nie wykluczyła tego wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia przed jego zakończeniem, a wina tego wykonawcy w związku z wprowadzeniem w błąd została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym.

37      W tych okolicznościach nie jest oczywiste, że wykładnia dyrektyw 89/665 i 2014/24, o którą wniesiono, jest bez żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, lub też że podniesiony problem ma hipotetyczny charakter.

38      Pytanie prejudycjalne dotyczy w istocie wykładni przepisów prawa Unii i ponieważ odpowiedź Trybunału umożliwi sądowi odsyłającemu orzeczenie w przedmiocie zgodności przepisów krajowych i praktyki krajowej z dyrektywą 89/665 i dyrektywą 2014/24, pytanie to ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym.

39      W tych okolicznościach zarzut dotyczący braku zastosowania tych dyrektyw do sprawy w postępowaniu głównym nie dotyczy dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, lecz dotyczy jego istoty (zob. podobnie wyrok z dnia 27 listopada 2025 r., Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

40      W rezultacie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest dopuszczalny.

 Co do istoty

41      Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 18 ust. 1 i art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24 oraz art. 1 ust. 1 i 3 dyrektywy 89/665 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi organ właściwy w dziedzinie zamówień publicznych jest uprawniony do nakazania instytucji zamawiającej opublikowania nazwy wykonawcy, który przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych, niezależnie od tego, że instytucja zamawiająca nie wykluczyła tego wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia przed jego zakończeniem, a wina tego wykonawcy w związku z wprowadzeniem w błąd została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym.

42      W tym względzie należy przypomnieć, że art. 57 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 2014/24 nakłada na państwa członkowskie obowiązek transpozycji do prawa krajowego fakultatywnych podstaw wykluczenia wymienionych w tym przepisie oraz że w ramach tego obowiązku transpozycji państwa te powinny przewidzieć możliwość lub obowiązek stosowania przez instytucje zamawiające tych podstaw wykluczenia (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Infraestruturas de Portugal i Futrifer Indústrias Ferroviárias, C‑66/22, EU:C:2023:1016, pkt 58).

43      Wśród wspomnianych podstaw znajduje się, w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) tej dyrektywy, przypadek, w którym wykonawca był winny wprowadzenia w błąd przy dostarczaniu informacji, które były wymagane do weryfikacji, między innymi, spełnienia kryteriów kwalifikacji.

44      Jak wynika z tego przepisu w związku z motywem 101 tej dyrektywy, przedmiotem i celem tej fakultatywnej podstawy jest wykluczenie wykonawców, których rzetelność jest poważnie zagrożona z powodu wprowadzenia w błąd popełnionego przez tych wykonawców w sposób umyślny lub w wyniku niedbalstwa.

45      Przy ustalaniu w przepisach krajowych warunków stosowania tej fakultatywnej podstawy wykluczenia każde państwo członkowskie powinno przestrzegać jej zasadniczych cech, wyrażonych w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24 (zob. podobnie wyrok z dnia 19 czerwca 2019 r., Meca, C‑41/18, EU:C:2019:507, pkt 33).

46      Ponadto stosowanie wspomnianej fakultatywnej podstawy wykluczenia musi być zgodne z zasadą proporcjonalności, ogólną zasadą prawa Unii, o której przypomina w dziedzinie zamówień publicznych art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24 i której przestrzeganie zasługuje na szczególną uwagę przy stosowaniu tejże fakultatywnej podstawy wykluczenia (wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., Tim, C‑395/18, EU:C:2020:58, pkt 45, 48 i przytoczone tam orzecznictwo).

47      W tym względzie wykluczenie to musi, po pierwsze, mieć charakter tymczasowy. Z motywu 101 dyrektywy 2014/24 wynika bowiem, że każdy akt prawa krajowego ustalający warunki stosowania art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) tej dyrektywy powinien przewidywać maksymalny czas trwania wykluczenia. Artykuł 57 ust. 7 wspomnianej dyrektywy uściśla w odniesieniu do fakultatywnej podstawy wykluczenia, że w przypadku gdy okres ten nie został określony w prawomocnym wyroku, nie może on przekraczać trzech lat (wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r., HSC Baltic i in., C‑682/21, EU:C:2023:48, pkt 39).

48      Po drugie, w owym okresie wykluczenia dany wykonawca powinien, o ile nie został wykluczony z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prawomocnym wyrokiem, zostać dopuszczony do udziału w takim postępowaniu, jeśli przedstawi zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24 w związku z jej motywem 102 dowody na to, że przyjęte przez niego środki są wystarczające do wykazania jego rzetelności. W ten sposób zachęca się wykonawców do przyjęcia środków zaradczych (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 czerwca 2021 r., Rad Service i in., C‑210/20, EU:C:2021:445, pkt 35; a także z dnia 26 stycznia 2023 r., HSC Baltic i in., C‑682/21, EU:C:2023:48, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).

49      Po trzecie, zasada proporcjonalności wymaga konkretnej oceny postawy i działania danego wykonawcy na podstawie wszystkich istotnych okoliczności (zob. podobnie wyrok z dnia 3 czerwca 2021 r., Rad Service i in., C‑210/20, EU:C:2021:445, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie z brzmienia art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) tej dyrektywy wynika, że w odniesieniu w szczególności do wprowadzenia w błąd poprzez dostarczenie informacji wymaganych do weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikacji wina danego wykonawcy powinna zostać zbadana i wykazana. Ponadto, zgodnie z motywem 101 tej dyrektywy, drobna nieprawidłowość powinna jedynie w wyjątkowych okolicznościach prowadzić do wykluczenia wykonawcy.

50      Sąd odsyłający zastanawia się, czy wyłącznie do instytucji zamawiającej należy stwierdzenie w toku postępowania o udzielenie zamówienia, że przesłanki zastosowania fakultatywnej podstawy wykluczenia przewidzianej w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24 zostały spełnione, czy też uprawnienie to należy również do sądu po zakończeniu tego postępowania. Podobnie sąd ten zastanawia się nad kwestią, czy organ właściwy w dziedzinie zamówień publicznych może być uprawniony do nakazania instytucji zamawiającej, w świetle takiego stwierdzenia, opublikowania nazwy danego wykonawcy w wykazie dostawców uznanych za winnych wprowadzenia w błąd.

51      Artykuł 57 dyrektywy 2014/24 nie stoi na przeszkodzie temu, aby okoliczność, że wykonawca przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia kryteriów kwalifikacji w postępowaniu o udzielenie zamówienia, została stwierdzona przez sąd po zakończeniu tego postępowania.

52      W tym względzie nie ma znaczenia, czy ów wykonawca został wykluczony z danego postępowania o udzielenie zamówienia.

53      Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 57 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w dowolnym momencie w trakcie postępowania instytucje zamawiające mogą wykluczyć lub zostać zobowiązane przez państwa członkowskie do wykluczenia wykonawcy, gdy okaże się, że – z racji czynów popełnionych lub czynności zaniechanych przed postępowaniem lub w jego trakcie – znajduje się on w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h). Podstawa wykluczenia przewidziana w tym przepisie może być zatem stosowana zarówno w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, w ramach którego wykonawca dopuścił się w sposób zawiniony wprowadzenia w błąd przy dostarczaniu informacji wymaganych do weryfikacji spełnienia kryteriów kwalifikacji, jak i w późniejszych postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 października 2019 r., Delta Antrepriză de Construcţii şi Montaj 93, C‑267/18, EU:C:2019:826, pkt 34, 35; a także z dnia 21 grudnia 2023 r., Infraestruturas de Portugal i Futrifer Indústrias Ferroviárias, C‑66/22, EU:C:2023:1016, pkt 67–69).

54      Ponadto, ponieważ państwo członkowskie może zobowiązać instytucje zamawiające do wykluczenia z postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wykonawcy znajdującego się w takiej sytuacji, to państwo członkowskie powinno mieć również możliwość powierzenia organowi krajowemu właściwemu w tej dziedzinie decyzji, czy należy wydać decyzję nakładającą taki obowiązek na te instytucje zamawiające.

55      Po drugie, zważywszy, że powinna istnieć możliwość zaskarżenia decyzji, na mocy której instytucja zamawiająca odmawia wykluczenia, nawet w sposób dorozumiany, wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie jednej z fakultatywnych podstaw wykluczenia przewidzianych w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 2014/24, sąd krajowy rozpatrujący sprawę może skontrolować dokonaną przez tę instytucję zamawiającą ocenę spełnienia przesłanek wymaganych do zastosowania tej podstawy wykluczenia w odniesieniu do danego wykonawcy (zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2021 r., Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras, C‑927/19, EU:C:2021:700, pkt 143, 144).

56      W niniejszej sprawie Klaipėdos apygardos teismas (sąd rejonowy w Kłajpedzie) stwierdził w wyroku z dnia 29 grudnia 2023 r., utrzymanym w mocy w postępowaniu odwoławczym, że VA Statyba dostarczyła w wyniku rażącego niedbalstwa nieprawdziwych informacji dotyczących spełnienia dwóch wymogów kwalifikacyjnych określonych przez instytucję zamawiającą, aby wykonawca mógł uczestniczyć w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego rozpatrywanym w postępowaniu głównym. W wyroku tym, na podstawie tego stwierdzenia, sąd ten ustalił, że wszystkie przesłanki zastosowania fakultatywnej podstawy wykluczenia, o której mowa w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24, zostały spełnione.

57      W celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi należy wyjaśnić, czy – a jeśli tak, to pod jakimi warunkami – dyrektywa 2014/24 pozwala na przyznanie organowi właściwemu w sprawach zamówień publicznych uprawnienia nakazującego, na mocy którego organ ten może zobowiązać instytucję zamawiającą do wpisania wykonawcy do wykazu obejmującego wykonawców uznanych na mocy prawomocnego wyroku za winnych wprowadzenia w błąd w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

58      W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że zgodna z art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24 i z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 18 ust. 1 tej dyrektywy jest tymczasowa publikacja, w wykazie poświęconym ułatwieniu zarządzania postępowaniami o udzielaniu zamówień publicznych, nazw wykonawców, co do których stwierdzono, że w sposób zawiniony przedstawili w takich postępowaniach nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych. Po pierwsze bowiem, ta fakultatywna podstawa wykluczenia ma na celu umożliwienie ograniczenia dostępu takich wykonawców do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego poprzez ogólny zakaz udziału w tych postępowaniach, a po drugie, owa publikacja dostępna dla instytucji zamawiających i innych podmiotów właściwych w dziedzinie zamówień publicznych ma na celu ułatwienie stosowania tego ograniczenia (zob. analogicznie wyrok z dnia 26 stycznia 2023 r., HSC Baltic i in., C‑682/21, EU:C:2023:48, pkt 44, 45).

59      Wynika z tego, że te przepisy dyrektywy 2014/24 nie stoją na przeszkodzie temu, by organ krajowy właściwy w dziedzinie zamówień publicznych był uprawniony do nakazania instytucji zamawiającej opublikowania nazwy wykonawcy, jeżeli w prawomocnym wyroku ustalono, że wykonawca ten w sposób zawiniony przedstawił w toku postępowania o udzielenie zamówienia nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych przewidzianych dla celów wzięcia udziału w tym postępowaniu, i to niezależnie od okoliczności, że wspomniany wykonawca nie został wykluczony ze wspomnianego postępowania.

60      Niemniej jednak w takim przypadku, po pierwsze, w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 47 i 49 niniejszego wyroku czas trwania tej publikacji powinien być proporcjonalny do wagi zachowania danego wykonawcy, przy czym zgodnie z art. 57 ust. 7 dyrektywy 2014/24 okres ten nie może w żadnym razie przekraczać trzech lat od dnia przedstawienia takich nieprawdziwych informacji przez tego wykonawcę.

61      Po drugie, w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 48 niniejszego wyroku, nawet w okresie takiej publikacji dany wykonawca powinien co do zasady zostać dopuszczony do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, jeżeli przedstawi, zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24, dowody w celu wykazania, że podjęte przez niego środki zaradcze są wystarczające do uniknięcia powtórzenia się nieprawidłowości polegającej na przedstawieniu nieprawdziwych informacji dotyczących spełnienia wymogów kwalifikacyjnych, i że w związku z tym środki te mogą wykazać jego rzetelność.

62      Przedstawienie przez wykonawcę, który znalazł się w sytuacji, o której mowa w art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) tej dyrektywy – i który nie został ogólnie wykluczony z udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia prawomocnym wyrokiem – tego rodzaju środków zaradczych, przy założeniu, że zostaną one uznane przez instytucję zamawiającą za wystarczające, pozwala bowiem temu wykonawcy nie zostać wykluczonym z danego postępowania o udzielenie zamówienia. W konsekwencji należy uznać tę możliwość w odniesieniu do wykonawcy, który został objęty taką publikacją.

63      Ponadto należy przypomnieć, że pojęcie „decyzji podjętych przez instytucje zamawiające” w rozumieniu art. 1 ust. 1 akapit czwarty dyrektywy 89/665 należy interpretować szeroko (wyrok z dnia 7 września 2021 r., Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras, C‑927/19, EU:C:2021:700, pkt 105 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem wykaz dostawców, którzy przedstawili nieprawdziwe informacje umożliwiający instytucjom zamawiającym poznanie nazw wykonawców uznanych za niewiarygodnych dostawców, oznacza co do zasady ich czasowe wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia, chyba że dany wykonawca wykaże, że podjął odpowiednie środki zaradcze. W tych okolicznościach art. 1 ust. 1 i 3 dyrektywy 89/665 w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga, aby można było poddać kontroli sądowej przewidzianej w tej dyrektywie przynajmniej decyzję, w której organ krajowy właściwy w dziedzinie zamówień publicznych nakazuje instytucji zamawiającej opublikowanie nazwy wykonawcy w takim wykazie, albo decyzję o publikacji przyjętą przez tę instytucję zamawiającą w celu zastosowania się do tego nakazu.

64      W świetle powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, że art. 18 ust. 1 i art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy 2014/24 oraz art. 1 ust. 1 i 3 dyrektywy 89/665 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi organ właściwy w dziedzinie zamówień publicznych jest uprawniony do nakazania instytucji zamawiającej opublikowania nazwy wykonawcy, który przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych, niezależnie od tego, że instytucja zamawiająca nie wykluczyła tego wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia przed jego zakończeniem, a wina tego wykonawcy w związku z wprowadzeniem w błąd została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym, pod warunkiem że:

–        czas trwania tej publikacji jest proporcjonalny do wagi zachowania danego wykonawcy i nie przekracza maksymalnego okresu przewidzianego w art. 57 ust. 7 dyrektywy 2014/24;

–        wykonawca ten może w czasie trwania tej publikacji przedstawić dowód swojej rzetelności, zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24, w celu dopuszczenia go do udziału w późniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;

–        wspomniany wykonawca dysponuje skutecznym środkiem odwoławczym od co najmniej jednej z decyzji dotyczących takiej publikacji przyjętych, odpowiednio, przez ten organ i daną instytucję zamawiającą.

 W przedmiocie kosztów

65      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 18 ust. 1 i art. 57 ust. 4 akapit pierwszy lit. h) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE, zmienionej rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2021/1952 z dnia 10 listopada 2021 r., a także art. 1 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE z dnia 26 lutego 2014 r.

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi organ właściwy w dziedzinie zamówień publicznych jest uprawniony do nakazania instytucji zamawiającej opublikowania nazwy wykonawcy, który przedstawił nieprawdziwe informacje dotyczące spełnienia wymogów kwalifikacyjnych, niezależnie od tego, że instytucja zamawiająca nie wykluczyła tego wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia przed jego zakończeniem, a wina tego wykonawcy w związku z wprowadzeniem w błąd została stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym, pod warunkiem że:

–        czas trwania tej publikacji jest proporcjonalny do wagi zachowania danego wykonawcy i nie przekracza maksymalnego okresu przewidzianego w art. 57 ust. 7 dyrektywy 2014/24, ze zmianami;

–        wykonawca ten może w czasie trwania tej publikacji przedstawić dowód swojej rzetelności, zgodnie z art. 57 ust. 6 dyrektywy 2014/24, ze zmianami, w celu dopuszczenia go do udziału w późniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego;

–        wspomniany wykonawca dysponuje skutecznym środkiem odwoławczym od co najmniej jednej z decyzji dotyczących takiej publikacji przyjętych, odpowiednio, przez ten organ i daną instytucję zamawiającą.

Podpisy


*      Język postępowania: litewski.