Voorlopige editie

ARREST VAN HET HOF (Zevende kamer)

15 oktober 2026 (*)

„ Prejudiciële verwijzing – Overheidsopdrachten – Richtlijn 2014/24/EU – Gunning van de opdrachten – Artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), en leden 6 en 7 – Facultatieve gronden voor uitsluiting van deelname aan een aanbestedingsprocedure – Ondernemer die onjuiste informatie over de naleving van kwalificatievereisten heeft verstrekt – Plaatsing op een lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt tijdens een aanbestedingsprocedure – Artikel 18, lid 1 – Evenredigheidsbeginsel – Richtlijn 89/665/EEG – Artikel 1 – Recht op een doeltreffende voorziening in rechte ”

In zaak C‑402/25,

betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door de Lietuvos administracinių ginčų komisija (commissie voor bestuurlijke geschillen, Litouwen) bij beslissing van 12 juni 2025, ingekomen bij het Hof op 17 juni 2025, in de procedure

Plungės rajono savivaldybės administracija

tegen

Viešųjų pirkimų tarnyba,

in tegenwoordigheid van:

„VA Statyba” UAB,

wijst

HET HOF (Zevende kamer),

samengesteld als volgt: Z. Csehi, kamerpresident, M. Gavalec (rapporteur) en F. Schalin, rechters,

advocaat-generaal: M. Campos Sánchez-Bordona,

griffier: V. Di Bucci,

gezien de stukken,

gelet op de opmerkingen van:

–        de Litouwse regering, vertegenwoordigd door K. Dieninis, U. Jakaitytė en V. Kazlauskaitė-Švenčionienė als gemachtigden,

–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door A. Biolan, J. Jokubauskaitė en G. Wils als gemachtigden,

gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,

het navolgende

Arrest

1        Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 18, lid 1, en artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van richtlijn 2004/18/EG (PB 2014, L 94, blz. 65, met rectificaties in PB 2015, L 184, blz. 31, en PB 2021, L 410, blz. 200), zoals gewijzigd bij gedelegeerde verordening (EU) 2021/1952 van de Commissie van 10 november 2021 (PB 2021, L 398, blz. 23) (hierna: „richtlijn 2014/24”), en van artikel 1, lid 1, vierde alinea, van richtlijn 89/665/EEG van de Raad van 21 december 1989 houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken (PB 1989, L 395, blz. 33), zoals gewijzigd bij richtlijn 2014/23/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 (PB 2014, L 94, blz. 1) (hierna: „richtlijn 89/665”), alsook de uitlegging van het evenredigheidsbeginsel.

2        Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen de Plungės rajono savivaldybės administracija (bestuur van de districtsgemeente Plungė, Litouwen; hierna: „aanbestedende dienst”) en de Viešųjų pirkimų tarnyba (autoriteit voor overheidsopdrachten, Litouwen) over de plaatsing van de vennootschap „VA Statyba” UAB op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt, zoals voorzien in het Litouwse recht.

 Toepasselijke bepalingen

 Unierecht

 Richtlijn 89/665

3        Artikel 1 van richtlijn 89/665, met als opschrift, „Toepassingsgebied en beschikbaarheid van beroepsprocedures”, bepaalt in de leden 1 en 3:

„1.      Deze richtlijn is van toepassing op opdrachten als bedoeld in richtlijn [2014/24] tenzij deze opdrachten overeenkomstig de artikelen 7, 8, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17 en 37 van die richtlijn worden uitgesloten.

[...]

De lidstaten nemen met betrekking tot opdrachten die binnen de werkingssfeer van richtlijn [2014/24] vallen, de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat tegen door de aanbestedende diensten genomen besluiten op doeltreffende wijze en vooral zo snel mogelijk beroep kan worden ingesteld overeenkomstig de artikelen 2 tot en met 2 septies van deze richtlijn, op grond van het feit dat door die besluiten het Unierecht inzake overheidsopdrachten of de nationale voorschriften waarin dat Unierecht is omgezet, geschonden zijn.

[...]

3.      De lidstaten dragen er zorg voor dat beroepsprocedures, volgens modaliteiten die de lidstaten kunnen bepalen, op zijn minst toegankelijk zijn voor eenieder die belang heeft of heeft gehad bij de gunning van een bepaalde opdracht en die door een beweerde inbreuk is of dreigt te worden geschaad.”

 Richtlijn 2014/24

4        De overwegingen 14, 101 en 102 van richtlijn 2014/24 luiden:

„(14)      Verduidelijkt dient te worden dat het begrip ‚ondernemers’ in ruime zin dient te worden opgevat, zodat daar ook personen en/of entiteiten onder vallen die de uitvoering van werken, de levering van producten of de verrichting van diensten op de markt aanbieden, ongeacht de rechtsvorm die zij voor hun activiteiten hebben gekozen. Aldus moeten bedrijven, bijkantoren, dochterondernemingen, partnerschappen, coöperatieve vennootschappen, besloten vennootschappen, openbare of particuliere universiteiten en andere entiteiten dan natuurlijke personen alle onder de noemer ‚ondernemer’ vallen, ongeacht of deze onder alle omstandigheden ‚rechtspersonen’ zijn.

[...]

(101)      De aanbestedende diensten moet verder de mogelijkheid worden geboden ondernemers uit te sluiten die onbetrouwbaar zijn gebleken, bijvoorbeeld wegens schending van milieu- of sociale verplichtingen, met inbegrip van regels inzake de toegankelijkheid voor gehandicapten of wegens andere ernstige beroepsfouten, zoals schending van de mededingingsregels of van de intellectuele-eigendomsrechten. Verduidelijkt moet worden dat een ernstige fout de integriteit van de ondernemer kan aantasten en ertoe kan leiden dat hij niet meer in aanmerking komt voor het plaatsen van een overheidsopdracht, ook al beschikt hij over de technische bekwaamheid en de economische draagkracht om de opdracht uit te voeren.

[...] [D]e aanbestedende dienst [...] moet [...] tevens naar eigen inzicht kunnen blijven beoordelen [in] hoeverre er sprake is van een ernstige fout, ingeval hij, voordat bij definitief, bindend besluit is vastgesteld dat er verplichte uitsluitingsgronden voorhanden zijn, met elk passend middel kan aantonen dat de ondernemer zijn verplichtingen heeft geschonden, waaronder de verplichtingen in verband met de betaling van belastingen of socialezekerheidsbijdragen, tenzij in het nationale recht anders is bepaald. Hij moet voorts gegadigden of inschrijvers kunnen uitsluiten die zich bij eerdere overheidsopdrachten schuldig hebben gemaakt aan grove wanprestatie, bijvoorbeeld niet-levering of niet-uitvoering, levering of uitvoering met grote gebreken die het product of de dienst onbruikbaar maken voor het beoogde doel, en wangedrag dat ernstige twijfel doet rijzen aan de betrouwbaarheid van de ondernemer. In het nationaal recht moet in een maximumtermijn voor dergelijke uitsluitingen voorzien worden.

Bij het hanteren van facultatieve uitsluitingsgronden, moeten de aanbestedende diensten bijzondere aandacht schenken aan het proportionaliteitsbeginsel. Kleine onregelmatigheden mogen slechts in uitzonderlijke omstandigheden tot de uitsluiting van een ondernemer leiden. Doen zich echter herhaaldelijk kleine onregelmatigheden voor, dan kan dit twijfel doen rijzen over de betrouwbaarheid van de ondernemer en reden tot uitsluiting zijn.

(102)      Wel moeten ondernemers de mogelijkheid krijgen om maatregelen te nemen die de gevolgen van strafrechtelijke inbreuken of fouten verhelpen en herhaling van het wangedrag doeltreffend voorkomen. Met name kan het gaan om maatregelen op het gebied van personeel en organisatie, zoals het verbreken van alle banden met personen of organisaties die betrokken zijn bij het wangedrag, passende maatregelen voor de reorganisatie van het personeel, de implementatie van verslagleggings- en controlesystemen, het opzetten van een interne controlestructuur voor toezicht op de naleving, en de vaststelling van interne regels met betrekking tot aansprakelijkheid en vergoeding. Als zulke maatregelen voldoende garanties bieden, mag de ondernemer niet langer uitsluitend op deze gronden worden uitgesloten. [...]”

5        Artikel 2 („Definities”) van deze richtlijn bepaalt in lid 1 het volgende:

„Voor de toepassing van deze richtlijn gelden de volgende definities:

[...]

10.      ‚ondernemer’: elke natuurlijke of rechtspersoon of openbaar lichaam, of een combinatie van deze personen en/of lichamen, met inbegrip van alle tijdelijke samenwerkingsverbanden van ondernemingen, die de uitvoering van werken en/of een werk, de levering van producten en of het verlenen van diensten op de markt aanbiedt;

[...]”

6        Volgens artikel 4, onder a), van richtlijn 2014/24 is deze richtlijn van toepassing op opdrachten waarvan de geraamde waarde exclusief belasting over de toegevoegde waarde (btw) gelijk is aan of groter dan 5 382 000 EUR voor overheidsopdrachten voor werken.

7        Artikel 18 („Aanbestedingsbeginselen”) van deze richtlijn luidt:

„1.      Aanbestedende diensten behandelen ondernemers op gelijke en niet-discriminerende wijze en handelen op een transparante en proportionele wijze.

Overheidsopdrachten worden niet opgesteld met het doel om deze uit te sluiten van het toepassingsgebied van de richtlijn of om de mededinging op kunstmatige wijze te beperken. De mededinging wordt geacht kunstmatig te zijn beperkt indien de aanbesteding is ontworpen met het doel bepaalde ondernemers ten onrechte te bevoordelen of te benadelen.

2.      De lidstaten nemen passende maatregelen om te waarborgen dat de ondernemers bij de uitvoering van de overheidsopdrachten voldoen aan de toepasselijke verplichtingen op het gebied van het milieu-, sociaal en arbeidsrecht uit hoofde van het Unierecht, [het] nationale recht of collectieve arbeidsovereenkomsten of uit hoofde van de in bijlage X vermelde bepalingen van internationaal milieu-, sociaal en arbeidsrecht.”

8        Artikel 57 („Uitsluitingsgronden”) van die richtlijn bepaalt in de leden 4 tot en met 7:

„4.      De aanbestedende diensten kunnen elke ondernemer van deelname aan een aanbestedingsprocedure uitsluiten, of daartoe door de lidstaten worden verplicht, indien voldaan is aan één van de volgende voorwaarden:

a)      indien de aanbestedende dienst met elk passend middel aantoont dat de in artikel 18, lid 2, genoemde toepasselijke verplichtingen zijn geschonden;

[...]

h)      wanneer de ondernemer zich in ernstige mate schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen bij het verstrekken van de informatie die nodig is voor de controle op het ontbreken van gronden voor uitsluiting of de naleving van de selectiecriteria, of die informatie heeft achtergehouden, of niet in staat was de ondersteunende documenten die vereist zijn op grond van artikel 59 over te leggen, of

[...]

5.      Aanbestedende diensten sluiten op ieder moment tijdens de procedure een ondernemer uit wanneer blijkt dat deze, wegens vóór of tijdens de procedure verrichte of nagelaten handelingen, in een van de omstandigheden verkeert als bedoeld in de leden 1 en 2.

Aanbestedende diensten kunnen op ieder moment tijdens de procedure een ondernemer van deelname aan een aanbestedingsprocedure uitsluiten, of door lidstaten worden verplicht dat te doen, wanneer blijkt dat deze, wegens vóór of tijdens de procedure verrichte of nagelaten handelingen, in een van de omstandigheden verkeert als bedoeld in lid 4.

6.      Elke ondernemer die in een van de in de leden 1 en 4 bedoelde situaties verkeert, mag bewijzen dat de maatregelen die de ondernemer heeft genomen voldoende zijn om zijn betrouwbaarheid aan te tonen ondanks de toepasselijke uitsluitingsgrond. Als dat bewijs toereikend wordt geacht, wordt de betrokken ondernemer niet uitgesloten van de aanbestedingsprocedure.

Hiertoe bewijst de ondernemer dat hij eventuele schade als gevolg van strafrechtelijke inbreuken of fouten heeft betaald of heeft toegezegd te zullen vergoeden, dat hij de feiten en omstandigheden heeft opgehelderd door actief mee te werken met de onderzoekende autoriteiten en dat hij concrete technische, organisatorische en personeelsmaatregelen heeft genomen die geschikt zijn om verdere strafrechtelijke inbreuken of fouten te voorkomen.

De door de ondernemers genomen maatregelen worden beoordeeld met inachtneming van de ernst en de bijzondere omstandigheden van de strafrechtelijke inbreuken of de fout. Wanneer de maatregelen onvoldoende worden geacht, worden aan de ondernemer de redenen daarvoor medegedeeld.

Een ondernemer die bij onherroepelijk vonnis is uitgesloten van deelneming aan aanbestedingsprocedures of procedures voor de gunning van concessies mag gedurende de duur van de uitsluiting als gevolg van dat vonnis geen gebruik kunnen maken van de in dit lid geboden mogelijkheid in de lidstaten waar het vonnis van kracht is.

7.      De lidstaten bepalen bij wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en met inachtneming van het Unierecht de voorwaarden voor de toepassing van dit artikel. Zij bepalen met name de maximumduur van de uitsluiting als de ondernemer geen in lid 6 omschreven maatregelen heeft getroffen om zijn betrouwbaarheid aan te tonen. Wanneer de duur van de uitsluiting niet is vastgesteld bij onherroepelijk vonnis, mag deze niet langer zijn dan vijf jaar vanaf de datum van de veroordeling bij onherroepelijk vonnis in de gevallen bedoeld in lid 1, en drie jaar na de datum van de betrokken gebeurtenis in de gevallen bedoeld in lid 4.”

9        Artikel 58 („Selectiecriteria”) van richtlijn 2014/24 bepaalt in lid 1:

„Selectiecriteria kunnen betrekking hebben op:

a)      geschiktheid om de beroepsactiviteit uit te oefenen;

b)      de economische en financiële draagkracht;

c)      de technische en beroepsbekwaamheid.

De aanbestedende diensten mogen alleen de criteria bedoeld in de leden 2, 3 en 4 als voorwaarden voor deelname opleggen aan ondernemers. De aanbestedende diensten beperken eventuele voorwaarden tot die welke kunnen garanderen dat een gegadigde of inschrijver over de juridische en financiële middelen en de technische bekwaamheden en beroepsbekwaamheden beschikt om de te gunnen opdracht uit te voeren. Alle voorwaarden houden verband met en staan in verhouding tot het voorwerp van de opdracht.”

 Litouws recht

 Wet op het openbaar bestuur

10      Volgens artikel 3, punten 4 en 10, van de Lietuvos Respublikos viešojo administravimo įstatymas (wet van de Republiek Litouwen op het openbaar bestuur) nemen overheidsorganen met name het legaliteitsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel in acht bij hun werkzaamheden.

 Wet inzake overheidsopdrachten

11      Artikel 2, punt 36, van de Lietuvos Respublikos viešųjų pirkimų įstatymas (wet van de Republiek Litouwen inzake overheidsopdrachten), in de op het hoofdgeding toepasselijke versie (hierna: „wet inzake overheidsopdrachten”), luidt als volgt:

„Onder ‚leverancier’ – ondernemer – wordt verstaan een natuurlijke persoon of een privaat- of publiekrechtelijke rechtspersoon, een andere organisatie en de leden daarvan of een groep van dergelijke personen, met inbegrip van een tijdelijke vereniging van ondernemers, die op de markt de uitvoering van werken, de levering van goederen of de verrichting van diensten aanbiedt.”

12      Artikel 46 („Gronden voor uitsluiting van een leverancier”) van deze wet, bepaalt in de leden 4 en 10 tot en met 12:

„4.      De aanbestedende dienst sluit een leverancier uit van de openbare aanbestedingsprocedure indien:

[...]

4)      de leverancier in het kader van de openbare aanbestedingsprocedure informatie heeft achtergehouden of onjuiste informatie heeft overgelegd betreffende de naleving van de voorschriften in dit artikel en in artikel 47 van deze wet, hetgeen de aanbestedende dienst met elk rechtsmiddel kan aantonen, of indien de leverancier vanwege het feit dat hij onjuiste informatie heeft verstrekt, niet de ondersteunende documenten kan overleggen die zijn vereist op grond van artikel 50 van deze wet. De leverancier wordt om die reden ook van de aanbestedingsprocedure uitgesloten wanneer hij tijdens een eerdere aanbestedingsprocedure [...] informatie heeft achtergehouden of onjuiste informatie als bedoeld in dit punt heeft overgelegd, of wanneer hij, omdat hij onjuiste informatie heeft overgelegd, niet in staat was de krachtens artikel 50 van deze wet vereiste ondersteunende documenten over te leggen en om die reden in het afgelopen jaar van aanbestedingsprocedures is uitgesloten. [...];

[...]

10.      Wanneer een leverancier onder de in de leden 1, 4 en 6 van het onderhavige artikel genoemde uitsluitingsgronden valt, sluit de aanbestedende dienst hem niet uit van de aanbestedingsprocedure indien aan de volgende twee voorwaarden is voldaan:

1)      de leverancier heeft de aanbestedende dienst informatie bezorgd waaruit blijkt dat hij de volgende maatregelen heeft genomen:

a)      hij heeft spontaan een vergoeding betaald voor de schade als gevolg van de in de leden 1, 4 of 6 van het onderhavige artikel bedoelde inbreuk of fout, of toegezegd deze te zullen vergoeden, voor zover van toepassing;

b)      hij heeft meegewerkt, actief geholpen of andere maatregelen genomen die ertoe bijdragen op te helderen of te verduidelijken welke inbreuk hij heeft gepleegd of fout hij heeft gemaakt, voor zover van toepassing;

c)      hij heeft technische en organisatorische maatregelen en maatregelen op het vlak van personeelsbeheer genomen om verdere inbreuken of fouten te voorkomen;

2)      de aanbestedende dienst heeft de overeenkomstig punt 1 van het onderhavige lid door de leverancier bezorgde informatie beoordeeld en in een gemotiveerd besluit vastgesteld dat de maatregelen die de leverancier heeft genomen om zijn betrouwbaarheid aan te tonen voldoende zijn. Bij de beoordeling of deze maatregelen voldoende zijn, wordt rekening gehouden met de ernst en de omstandigheden van de fout of de inbreuk. De aanbestedende dienst stelt de leverancier uiterlijk tien dagen na ontvangst van de in punt 1 van dit lid bedoelde informatie schriftelijk in kennis van zijn gemotiveerde besluit.

11.      Indien een leverancier bij een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is uitgesloten van aanbestedingsprocedures of procedures voor de gunning van concessies, komt hij niet in aanmerking voor de in punt 10 van dit lid bedoelde mogelijkheid gedurende de in die rechterlijke beslissing vastgestelde termijn.

12.      Wanneer bij een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing een uitsluitingsperiode ten aanzien van een leverancier is vastgesteld om een van de in de leden 1, 2, 21, 4 en 6 van dit artikel genoemde uitsluitingsgronden, sluit de aanbestedende dienst de leverancier uit van de aanbestedingsprocedure gedurende de in die rechterlijke beslissing vastgestelde termijn.”

13      Artikel 52 („Het achterhouden van informatie, het overleggen van onjuiste informatie of het niet overleggen van documenten”) van de wet inzake overheidsopdrachten, bepaalt in de leden 1 en 4:

„1.      De aanbestedende dienst publiceert op het centraal internetportaal openbare aanbestedingen en volgens de regels van de autoriteit voor overheidsopdrachten, de volgende informatie betreffende de leverancier (indien het een consortium van leveranciers betreft, over elk van de leden van dat consortium) die in het kader van de openbare aanbestedingsprocedure informatie heeft achtergehouden of onjuiste informatie heeft verstrekt betreffende de naleving van de voorschriften in de artikelen 46 en 47 van deze wet, of die, vanwege het feit dat hij onjuiste informatie heeft verstrekt, niet de ondersteunende documenten heeft overgelegd die zijn vereist op grond van artikel 50 van deze wet:

1)      de naam van de leverancier (indien het een natuurlijke persoon betreft, diens naam en voornaam), de datum waarop de aanbestedende dienst het besluit heeft genomen om de leverancier overeenkomstig artikel 46, lid 4, punt 4, van deze wet van de aanbestedingsprocedure uit te sluiten, en de redenen waarom dit besluit is genomen;

2)      de datum waarop de leverancier bij de rechter beroep heeft ingesteld tegen het besluit van de aanbestedende dienst om hem van de aanbestedingsprocedure uit te sluiten;

3)      de datum waarop de rechterlijke beslissing waarbij werd vastgesteld dat er geen reden was om het verzoek van de leverancier tot betwisting van het besluit van de aanbestedende dienst om hem uit te sluiten van de aanbestedingsprocedure in te willigen, in kracht van gewijsde is gegaan en een link naar die beslissing.

[...]

4.      De in dit artikel bedoelde bekendmaking heeft tot doel de aanbestedende diensten, aanbestedende instanties en concessieverlenende instanties in kennis te stellen van de reden waarom de leverancier van een aanbestedingsprocedure is uitgesloten of de inschrijver van een procedure voor de gunning van concessies. In het kader van de haar bij artikel 95, lid 1, punt 11, van deze wet opgedragen taak zorgt de autoriteit voor overheidsopdrachten ervoor dat de duur van de bekendmaking van de in dit artikel bedoelde informatie niet langer is dan één jaar vanaf de datum waarop de aanbestedende dienst het besluit heeft genomen om de leverancier overeenkomstig artikel 46, lid 4, punt 4, van deze wet van de aanbestedingsprocedure uit te sluiten.”

14      Artikel 95 van de wet inzake overheidsopdrachten luidt:

„1.      De autoriteit voor overheidsopdrachten heeft de volgende taken:

[...]

11)      het beheer van de door de aanbestedende diensten overeenkomstig artikel 91, lid 1, van deze wet bekendgemaakte informatie over leveranciers die een opdracht niet of niet naar behoren hebben uitgevoerd en, overeenkomstig artikel 52, lid 1, van deze wet, over leveranciers die in het kader van de openbare aanbestedingsprocedure informatie hebben achtergehouden of onjuiste informatie hebben verstrekt betreffende de naleving van de voorschriften in de artikelen 46 en 47 van deze wet, of die, vanwege het feit dat zij onjuiste informatie hebben verstrekt, niet de ondersteunende documenten hebben overgelegd die zijn vereist op grond van artikel 50 van deze wet;

[...]

2.      De autoriteit voor overheidsopdrachten heeft de bevoegdheid om

[...]

6)      indien zij een inbreuk op deze wet of op een handeling ter uitvoering daarvan heeft vastgesteld, de rechtspersoon met inachtneming van de beginselen van billijkheid en redelijkheid te gelasten de aanbestedingsprocedure te beëindigen, de aanbestedingsprocedures overeenkomstig deze wet uit te voeren, onrechtmatige besluiten of handelingen te wijzigen of nietig te verklaren, met inbegrip van het besluit om goederen, diensten of werken te verwerven zonder toepassing van de voorschriften van deze wet en van de handelingen ter uitvoering daarvan, en, indien zij heeft vastgesteld dat de opdracht of raamovereenkomst onrechtmatig is gesloten, beroep in te stellen tot nietigverklaring van de overeenkomst of raamovereenkomst en/of tot het opleggen van andere sancties om het openbaar belang te beschermen;

[...]”

 Hoofdgeding en prejudiciële vraag

15      Bij een in juli 2023 bekendgemaakte oproep tot mededinging heeft de aanbestedende dienst een internationale openbare aanbestedingsprocedure uitgeschreven voor een opdracht betreffende de bouw van een gemengd sport- en gezondheidscomplex te Plungė (Litouwen).

16      In die aankondiging had de aanbestedende dienst onder meer, als onderdeel van de aan ondernemers gestelde deelnemingsvoorwaarden, twee kwalificatievereisten opgenomen die in wezen betrekking hadden op, ten eerste, het bedrag van de jaarlijkse inkomsten uit bouwwerkzaamheden in de laatste drie boekjaren en, ten tweede, de succesvolle voltooiing van bouwwerkzaamheden, zoals gespecificeerd, in de vijf voorafgaande jaren.

17      Uit de door de verwijzende rechter verstrekte feitelijke gegevens blijkt dat de geraamde waarde van de opdracht 7 453 375 EUR exclusief btw bedroeg, dat wil zeggen een bedrag dat hoger was dan de in artikel 4, onder a), van richtlijn 2014/24 vastgestelde drempel, zoals bedoeld in punt 6 van het onderhavige arrest.

18      Na de leveranciers op 5 september 2023 in kennis te hebben gesteld van de definitieve rangschikking van de ingediende inschrijvingen en de gunning van de opdracht aan VA Statyba, heeft de aanbestedende dienst op 10 oktober 2023 met VA Statyba een overeenkomst gesloten voor uitvoering van bouwwerkzaamheden.

19      De als tweede gerangschikte inschrijver heeft beroep ingesteld bij de Klaipėdos apygardos teismas (rechter in eerste aanleg Klaipėda, Litouwen), waarbij hij aanvoerde dat VA Statyba onjuiste informatie had verstrekt over de naleving van deze twee kwalificatievereisten, en onder meer verzocht om deze onderneming te plaatsen op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hadden verstrekt, overeenkomstig de relevante bepalingen van de wet inzake overheidsopdrachten.

20      Bij vonnis van 29 december 2023 heeft deze rechter vastgesteld dat VA Statyba de aanbestedende dienst onjuiste informatie had verstrekt over de naleving van die kwalificatievereisten, en de aldus vastgestelde handelingen gekwalificeerd als misleiding van de aanbestedende dienst door grove nalatigheid. Die rechter heeft dan ook geoordeeld dat in casu was voldaan aan de voorwaarden om deze vennootschap van de aanbestedingsprocedure uit te sluiten krachtens artikel 46, lid 4, punt 4, van de wet inzake overheidsopdrachten.

21      Bijgevolg heeft deze rechter het besluit van de aanbestedende dienst van 5 september 2023 nietig verklaard, waarbij de onrechtmatig gesloten overeenkomst tussen die dienst en VA Statyba gehandhaafd bleef, en de procedure geschorst voor zover deze betrekking had op de verplichting van de aanbestedende dienst om de naam van deze vennootschap te plaatsen op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hadden verstrekt. Voorts heeft hij de aanbestedende dienst een geldboete opgelegd van 1 % van de waarde van de opdracht.

22      Bij arrest van 15 maart 2024 heeft de Lietuvos apeliacinis teismas (rechter in tweede aanleg, Litouwen) het vonnis in eerste aanleg bevestigd.

23      Ingevolge dat arrest heeft de aanbestedende dienst de naam van VA Statyba niet geplaatst op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hadden verstrekt, aangezien de dienst van mening was dat niet was voldaan aan de voorwaarden van de wet inzake overheidsopdrachten.

24      Aangezien de autoriteit voor overheidsopdrachten het niet eens was met dit standpunt van de aanbestedende dienst, heeft zij die dienst bij besluit van 27 februari 2025 gelast de naam van VA Statyba te plaatsen op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hadden verstrekt.

25      Op 28 april 2025 heeft de aanbestedende dienst beroep tot nietigverklaring van dit besluit ingesteld bij de Lietuvos administracinių ginčų komisija (commissie voor bestuurlijke geschillen, Litouwen), de verwijzende rechter.

26      Ter ondersteuning van zijn beroep voert de aanbestedende dienst aan dat uit artikel 52, lid 1, van de wet inzake overheidsopdrachten volgt dat op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt alleen leveranciers worden geplaatst die op grond van artikel 46, lid 4, punt 4, van deze wet bij besluit van de aanbestedende dienst van de aanbestedingsprocedure zijn uitgesloten. Volgens de aanbestedende dienst bepaalt deze wet dus niet dat een aanbestedende dienst een leverancier op die lijst kan plaatsen wanneer het niet die dienst, maar een rechterlijke instantie is die heeft vastgesteld dat deze leverancier onjuiste informatie heeft verstrekt.

27      De autoriteit voor overheidsopdrachten betoogt daarentegen dat artikel 52, lid 1, van de wet inzake overheidsopdrachten de aanbestedende dienst geen enkele beoordelingsmarge laat om een leverancier te plaatsen op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt, zodra deze omstandigheid bij een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is vastgesteld.

28      In deze context heeft de Lietuvos administracinių ginčų komisija de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:

„Is de praktijk waarbij de aanbestedende dienst verplicht is om de naam openbaar te maken van elke leverancier (ondernemer) die onjuiste informatie over de naleving van de kwalificatievereisten heeft verstrekt, ongeacht het feit dat de aanbestedende dienst niet vóór het einde van de aanbestedingsprocedure (sluiting van het contract) een besluit heeft genomen tot uitsluiting van een dergelijke leverancier (ondernemer) van deelname aan de aanbestedingsprocedure, verenigbaar met de doelstellingen van richtlijn [2014/24], en artikel 18, lid 1, artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), ervan, alsook met de doelstellingen van richtlijn [89/665] en artikel 1, lid 1, vierde alinea, ervan, (zowel samen als afzonderlijk beschouwd, zonder dat het evenwel uitsluitend om die bepalingen gaat), en met het evenredigheidsbeginsel?”

 Beantwoording van de prejudiciële vraag

 Ontvankelijkheid

29      De Litouwse regering voert aan dat het verzoek om een prejudiciële beslissing niet-ontvankelijk is.

30      In dit verband voert deze regering aan dat de richtlijnen 89/665 en 2014/24 geen enkele bepaling bevatten die de aanbestedende dienst verplicht om in voorkomend geval op grond van een besluit van de autoriteit voor overheidsopdrachten een ondernemer te plaatsen op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt, zodat de beslechting van het hoofdgeding enkel afhangt van de uitlegging van de relevante bepalingen van nationaal recht.

31      Bovendien stelt de Litouwse regering dat de gestelde vraag weliswaar betrekking heeft op de uitlegging van bepalingen van de richtlijnen 89/665 en 2014/24, maar dat de verwijzende rechter niet toelicht in welk opzicht deze bepalingen verband houden met het hoofdgeding en waarom de gevraagde uitlegging noodzakelijk is om uitspraak te kunnen doen.

32      In dat verband moet eraan worden herinnerd dat er volgens vaste rechtspraak een vermoeden van relevantie rust op de vragen betreffende de uitlegging van het Unierecht die de nationale rechter heeft gesteld binnen het onder zijn eigen verantwoordelijkheid geschetste wettelijke en feitelijke kader, ten aanzien waarvan het niet aan het Hof staat de juistheid te onderzoeken. Het Hof kan slechts weigeren uitspraak te doen op een verzoek van een nationale rechter om een prejudiciële beslissing wanneer duidelijk blijkt dat de gevraagde uitlegging van het Unierecht geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, wanneer het vraagstuk van hypothetische aard is of wanneer het Hof niet beschikt over de feitelijke en juridische gegevens die noodzakelijk zijn om een zinvol antwoord te geven op de gestelde vragen (arrest van 19 december 2024, Tudmur, C‑185/24 en C‑189/24, EU:C:2024:1036, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

33      Teneinde het Hof in staat te stellen een uitlegging van het Unierecht te geven die nuttig is voor de nationale rechter vereist artikel 94, onder c), van het Reglement voor de procesvoering van het Hof dat het verzoek om een prejudiciële beslissing de uiteenzetting bevat van de redenen die de verwijzende rechter ertoe hebben gebracht om zich over de uitlegging of de geldigheid van bepalingen van het Unierecht vragen te stellen, en van het verband tussen die bepalingen en de op het hoofdgeding toepasselijke nationale wettelijke regeling.

34      In casu blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing dat bij de verwijzende rechter een geding aanhangig is tussen de aanbestedende dienst en de autoriteit voor overheidsopdrachten over de plaatsing van een ondernemer die onjuiste informatie heeft verstrekt over de naleving van kwalificatievereisten – waarvoor een besluit tot uitsluiting van de aanbestedingsprocedure kan worden vastgesteld – op de lijst van leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt.

35      Met zijn prejudiciële vraag wenst deze rechter uitdrukkelijk van het Hof te vernemen hoe het Unierecht moet worden uitgelegd en in het bijzonder welke uitlegging moet worden gegeven aan artikel 1, lid 1, vierde alinea, van richtlijn 89/665 en aan artikel 18, lid 1, en artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24.

36      De verwijzende rechter wenst te vernemen of deze bepalingen aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling of praktijk op grond waarvan een dergelijke autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten de naam van een ondernemer op die lijst op te nemen, terwijl die aanbestedende dienst deze ondernemer niet vóór de afronding van de aanbestedingsprocedure heeft uitgesloten en bij een in kracht van gewijsde gegane rechterlijke beslissing is vastgesteld dat die ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen.

37      Het blijkt dus niet duidelijk dat de gevraagde uitlegging van de richtlijnen 89/665 en 2014/24 geen enkel verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, of dat het opgeworpen vraagstuk hypothetisch van aard is.

38      De prejudiciële vraag heeft inderdaad betrekking op de uitlegging van Unierechtelijke bepalingen en aangezien het antwoord van het Hof de verwijzende rechter in staat zal stellen zich uit te spreken over de verenigbaarheid van de nationale regeling en praktijk met richtlijn 89/665 en richtlijn 2014/24, is deze vraag relevant voor de beslechting van het hoofdgeding.

39      In die omstandigheden betreft de exceptie van niet-toepasselijkheid van deze richtlijnen op het hoofdgeding niet de ontvankelijkheid maar de grond van het verzoek om een prejudiciële beslissing (zie in die zin arrest van 27 november 2025, Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

40      Het verzoek om een prejudiciële beslissing is dus ontvankelijk.

 Ten gronde

41      Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of artikel 18, lid 1, en artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24 alsook artikel 1, leden 1 en 3, van richtlijn 89/665 aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling of praktijk op grond waarvan een op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten de naam bekend te maken van een ondernemer die onjuiste informatie heeft verstrekt over de naleving van de kwalificatievereisten, ook al heeft deze aanbestedende dienst deze ondernemer niet van de aanbestedingsprocedure uitgesloten voordat deze is afgerond en is bij een onherroepelijk geworden rechterlijke beslissing vastgesteld dat die ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen.

42      In dit verband zij eraan herinnerd dat artikel 57, lid 4, eerste alinea, van richtlijn 2014/24 de lidstaten verplicht om de in deze bepaling opgesomde facultatieve uitsluitingsgronden in hun nationale recht om te zetten en dat zij in het kader van deze omzettingsverplichting moeten voorzien in de mogelijkheid of de verplichting voor de aanbestedende diensten om deze gronden toe te passen (zie in die zin arrest van 21 december 2023, Infraestruturas de Portugal en Futrifer Indústrias Ferroviárias, C‑66/22, EU:C:2023:1016, punt 58).

43      Een van die gronden is opgenomen in artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van deze richtlijn en betreft het geval waarin de ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen bij het verstrekken van de informatie die met name nodig is voor met name de controle op de naleving van de selectiecriteria.

44      Zoals blijkt uit deze bepaling, gelezen in samenhang met overweging 101 van die richtlijn, bestaat de zin en het doel van deze facultatieve grond erin ondernemers uit te sluiten van wie de betrouwbaarheid ernstig is aangetast doordat zij opzettelijk of uit onachtzaamheid valse verklaringen hebben afgelegd.

45      Bij de vaststelling in zijn nationale regeling van de voorwaarden voor toepassing van deze facultatieve uitsluitingsgrond moet elke lidstaat de wezenlijke kenmerken daarvan zoals vastgelegd in artikel 57, lid 4, onder h), van richtlijn 2014/24 in acht nemen (zie in die zin arrest van 19 juni 2019, Meca, C‑41/18, EU:C:2019:507, punt 33).

46      Voorts moet die facultatieve uitsluitingsgrond worden toegepast overeenkomstig het evenredigheidsbeginsel – een algemeen beginsel van Unierecht dat inzake openbare aanbestedingen in herinnering wordt gebracht in artikel 18, lid 1, van richtlijn 2014/24 –, waarvan de eerbiediging bijzondere aandacht verdient bij de toepassing van diezelfde facultatieve uitsluitingsgrond (arrest van 30 januari 2020, Tim, C‑395/18, EU:C:2020:58, punten 45 en 48 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

47      In dat opzicht moet de uitsluiting ten eerste tijdelijk zijn. Uit overweging 101 van richtlijn 2014/24 blijkt namelijk dat de nationale wetgeving waarin de toepassingsvoorwaarden van artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van deze richtlijn worden vastgelegd, moet voorzien in een maximale duur van de uitsluiting. Artikel 57, lid 7, van deze richtlijn specificeert dat voor een facultatieve uitsluitingsgrond de duur van deze uitsluiting niet langer mag zijn dan drie jaar wanneer deze niet bij onherroepelijk vonnis is vastgesteld (arrest van 26 januari 2023, HSC Baltic e.a., C‑682/21, EU:C:2023:48, punt 39).

48      Ten tweede moet de betrokken ondernemer – behoudens wanneer hij bij onherroepelijk vonnis volledig is uitgesloten van deelname aan openbare aanbestedingsprocedures – tijdens deze periode van uitsluiting toegelaten worden om deel te nemen aan een dergelijke procedure indien hij overeenkomstig artikel 57, lid 6, van richtlijn 2014/24, gelezen in samenhang met overweging 102 ervan, bewijst dat de maatregelen die hij heeft genomen, voldoende zijn om zijn betrouwbaarheid aan te tonen. Op die manier worden ondernemers aangemoedigd om herstelmaatregelen te nemen (zie in die zin arresten van 3 juni 2021, Rad Service e.a., C‑210/20, EU:C:2021:445, punt 35, en 26 januari 2023, HSC Baltic e.a., C‑682/21, EU:C:2023:48, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

49      Ten derde vereist het evenredigheidsbeginsel dat de houding en het gedrag van de betrokken ondernemer op basis van alle relevante gegevens concreet en individueel wordt beoordeeld (zie in die zin arrest van 3 juni 2021, Rad Service e.a., C‑210/20, EU:C:2021:445, punt 40 en aldaar aangehaalde rechtspraak). In dit verband volgt uit de bewoordingen van artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van deze richtlijn dat moet worden onderzocht en vastgesteld of de betrokken ondernemer met name schuldig is aan valse verklaringen bij het verstrekken van de gegevens die vereist zijn voor de controle op de naleving van de selectiecriteria. Bovendien mogen overeenkomstig overweging 101 van die richtlijn kleine onregelmatigheden slechts in uitzonderlijke omstandigheden tot de uitsluiting van een ondernemer leiden.

50      De verwijzende rechter vraagt zich af of het uitsluitend aan de aanbestedende dienst staat om tijdens de aanbestedingsprocedure vast te stellen dat is voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de facultatieve uitsluitingsgrond van artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24, dan wel of deze mogelijkheid ook toekomt aan een rechter na de beëindiging van die procedure. Hij vraagt zich ook af of een op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten om, gelet op een dergelijke vaststelling, de naam van de betrokken ondernemer bekend te maken op de lijst van leveranciers die schuldig zijn bevonden aan valse verklaringen.

51      Artikel 57 van richtlijn 2014/24 staat er niet aan in de weg dat een rechterlijke instantie vaststelt dat een ondernemer onjuiste informatie heeft verstrekt over de naleving van de selectiecriteria in een aanbestedingsprocedure nadat die procedure reeds is afgesloten.

52      In dit verband is het niet van belang of deze ondernemer al dan niet van de betrokken aanbestedingsprocedure is uitgesloten.

53      Ten eerste kunnen de aanbestedende diensten overeenkomstig artikel 57, lid 5, tweede alinea, van richtlijn 2014/24 namelijk op ieder moment tijdens de procedure een ondernemer van deelname aan een aanbestedingsprocedure uitsluiten, of door lidstaten worden verplicht dat te doen, wanneer blijkt dat die ondernemer wegens vóór of tijdens de procedure verrichte of nagelaten handelingen verkeert in het in artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), bedoelde geval. De uitsluitingsgrond van deze bepaling kan dus zowel worden toegepast in de procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht in het kader waarvan de ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen bij het verstrekken van de informatie die nodig is om na te gaan of de selectiecriteria zijn nageleefd, als in latere aanbestedingsprocedures (zie in die zin arresten van 3 oktober 2019, Delta Antrepriză de Construcţii şi Montaj 93, C‑267/18, EU:C:2019:826, punten 34 en 35, en 21 december 2023, Infraestruturas de Portugal en Futrifer Indústrias Ferroviárias, C‑66/22, EU:C:2023:1016, punten 67‑69).

54      Aangezien het een lidstaat vrijstaat om aanbestedende diensten te verplichten een ondernemer die zich in een dergelijk geval bevindt, uit te sluiten van procedures voor het plaatsen van een overheidsopdracht, moet die lidstaat bovendien ook de mogelijkheid hebben om een ter zake bevoegde nationale autoriteit op te dragen te beslissen of een besluit moet worden genomen waarbij aan die aanbestedende diensten een dergelijke verplichting wordt opgelegd.

55      Ten tweede kan de aangezochte nationale rechter, aangezien een besluit waarbij een aanbestedende dienst weigert om een ondernemer – zelfs impliciet – uit te sluiten van een aanbestedingsprocedure op grond van een van de facultatieve uitsluitingsgronden van artikel 57, lid 4, eerste alinea, van richtlijn 2014/24 moet kunnen worden betwist, de beoordeling van die aanbestedende dienst toetsen om na te gaan of aan alle voorwaarden voor toepassing van die facultatieve uitsluitingsgrond ten aanzien van de betrokken ondernemer was voldaan (zie in die zin arrest van 7 september 2021, Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras, C‑927/19, EU:C:2021:700, punten 143 en 144).

56      In casu heeft de Klaipėdos apygardos teismas bij vonnis van 29 december 2023, dat in hoger beroep is bevestigd, vastgesteld dat VA Statyba door grove nalatigheid onjuiste informatie had verstrekt over de naleving van de twee door de aanbestedende dienst vastgestelde kwalificatievereisten om een ondernemer in staat te stellen deel te nemen aan de in het hoofdgeding aan de orde zijnde aanbestedingsprocedure. In dat vonnis heeft deze rechter op basis van deze vaststelling geoordeeld dat aan alle voorwaarden voor toepassing van de facultatieve uitsluitingsgrond van artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24 was voldaan.

57      Om de verwijzende rechter een nuttig antwoord te geven, moet worden verduidelijkt of, en zo ja onder welke voorwaarden, op grond van richtlijn 2014/24 aan een autoriteit die bevoegd is voor overheidsopdrachten, een bevoegdheid om bevelen te geven kan worden verleend op grond waarvan deze een aanbestedende dienst kan verplichten een ondernemer te plaatsen op een lijst van ondernemers die bij onherroepelijk vonnis schuldig zijn bevonden aan valse verklaringen in een openbare aanbestedingsprocedure.

58      In dit verband blijkt uit de rechtspraak van het Hof dat het verenigbaar is met artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24 en met het in artikel 18, lid 1, van deze richtlijn neergelegde evenredigheidsbeginsel dat de namen van de ondernemers van wie is vastgesteld dat zij in dergelijke procedures schuldig zijn bevonden aan valse verklaringen bij het verstrekken van de informatie over de naleving van de kwalificatievereisten, tijdelijk worden bekendgemaakt op een lijst die is bestemd om het beheer van procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten te vergemakkelijken. Deze facultatieve uitsluitingsgrond is namelijk bedoeld om het mogelijk te maken de toegang van dergelijke ondernemers tot procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten te beperken door middel van een principieel verbod om aan die procedures deel te nemen, en voorts heeft deze bekendmaking, die toegankelijk is voor aanbestedende diensten en andere op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde instanties, tot doel de toepassing van deze beperking te vergemakkelijken (zie naar analogie arrest van 26 januari 2023, HSC Baltic e.a., C‑682/21, EU:C:2023:48, punten 44 en 45).

59      Hieruit volgt dat deze bepalingen van richtlijn 2014/24 er niet aan in de weg staan dat een op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde nationale autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten de naam van een ondernemer bekend te maken, wanneer bij onherroepelijk vonnis is vastgesteld dat deze ondernemer zich tijdens een aanbestedingsprocedure schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen bij het verstrekken van de informatie over de naleving van de voor deelname aan die procedure gestelde kwalificatievereisten, ongeacht het feit dat die ondernemer niet van die procedure is uitgesloten.

60      In een dergelijk geval moet de duur van die bekendmaking, gelet op de in de punten 47 en 49 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak, evenwel evenredig zijn aan de ernst van het gedrag van de betrokken ondernemer, en mag deze duur volgens artikel 57, lid 7, van richtlijn 2014/24 in geen geval langer zijn dan drie jaar vanaf de datum waarop die ondernemer dergelijke onjuiste informatie heeft verstrekt.

61      Voorts moet de betrokken ondernemer, gelet op de in punt 48 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak, ook tijdens de periode van een dergelijke bekendmaking, in beginsel worden toegelaten om deel te nemen aan een procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht indien hij overeenkomstig artikel 57, lid 6, van richtlijn 2014/24 aantoont dat de door hem genomen herstelmaatregelen voldoende zijn om te voorkomen dat hij de onregelmatigheid bestaande in het verstrekken van onjuiste informatie over de naleving van de kwalificatievereisten zou herhalen, en dat deze maatregelen dus zijn betrouwbaarheid kunnen aantonen.

62      Wanneer een ondernemer die zich in de in artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van deze richtlijn bedoelde situatie bevindt – en niet in het algemeen bij onherroepelijk vonnis is uitgesloten van deelname aan aanbestedingsprocedures – dergelijke herstelmaatregelen heeft voorgesteld, gesteld dat deze door de aanbestedende dienst toereikend worden geacht, kan deze ondernemer namelijk niet worden uitgesloten van de betrokken aanbestedingsprocedure. Bijgevolg moet deze mogelijkheid ook worden geboden aan een ondernemer die het voorwerp is van een dergelijke bekendmaking.

63      Bovendien dient eraan te worden herinnerd dat het begrip „door de aanbestedende diensten genomen besluiten”, in de zin van artikel 1, lid 1, vierde alinea, van richtlijn 89/665 ruim moet worden uitgelegd (arrest van 7 september 2021, Klaipėdos regiono atliekų tvarkymo centras, C‑927/19, EU:C:2021:700, punt 105 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Een lijst met leveranciers die onjuiste informatie hebben verstrekt, die de aanbestedende diensten in staat stelt de namen te kennen van ondernemers die worden geacht geen betrouwbare leveranciers te zijn, impliceert in beginsel dat zij tijdelijk van elke aanbestedingsprocedure worden uitgesloten, tenzij de betrokken ondernemer aantoont dat hij passende herstelmaatregelen heeft genomen. In die omstandigheden vereist artikel 1, leden 1 en 3, van richtlijn 89/665, gelezen in het licht van artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, dat ten minste het besluit waarbij de op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde nationale autoriteit een aanbestedende dienst gelast om de naam van een ondernemer op een dergelijke lijst bekend te maken, of het door die aanbestedende dienst vastgestelde besluit tot bekendmaking om aan dit bevel te voldoen, kan worden onderworpen aan de rechterlijke toetsing waarin die richtlijn voorziet.

64      Gelet op een en ander moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 18, lid 1, en artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24 en artikel 1, leden 1 en 3, van richtlijn 89/665 aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling of praktijk op grond waarvan een op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten de naam bekend te maken van een ondernemer die onjuiste informatie heeft verstrekt over de naleving van de kwalificatievereisten, ook al heeft deze aanbestedende dienst deze ondernemer niet van de aanbestedingsprocedure uitgesloten voordat deze is afgerond en is bij een onherroepelijk geworden rechterlijke beslissing vastgesteld dat die ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen, op voorwaarde dat:

–        de duur van die bekendmaking evenredig is aan de ernst van het gedrag van de betrokken ondernemer en niet langer is dan de in artikel 57, lid 7, van richtlijn 2014/24 vastgestelde maximumduur;

–        deze ondernemer tijdens de duur van die bekendmaking overeenkomstig artikel 57, lid 6, van richtlijn 2014/24 mag aantonen dat hij betrouwbaar is teneinde te worden toegelaten tot een latere aanbestedingsprocedure;

–        die ondernemer beschikt over een doeltreffende voorziening in rechte tegen ten minste één van de besluiten in verband met een dergelijke bekendmaking, die respectievelijk door die autoriteit en de betrokken aanbestedende dienst zijn vastgesteld.

 Kosten

65      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Zevende kamer) verklaart voor recht:

Artikel 18, lid 1, en artikel 57, lid 4, eerste alinea, onder h), van richtlijn 2014/24/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten en tot intrekking van richtlijn 2004/18/EG, zoals gewijzigd bij gedelegeerde verordening (EU) 2021/1952 van de Commissie van 10 november 2021, en artikel 1, leden 1 en 3, van richtlijn 89/665/EEG van de Raad van 21 december 1989 houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken, zoals gewijzigd bij richtlijn 2014/23/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014,

moeten aldus worden uitgelegd dat

zij zich niet verzetten tegen een nationale regeling of praktijk op grond waarvan een op het gebied van overheidsopdrachten bevoegde autoriteit een aanbestedende dienst kan gelasten de naam bekend te maken van een ondernemer die onjuiste informatie heeft verstrekt over de naleving van de kwalificatievereisten, ook al heeft deze aanbestedende dienst deze ondernemer niet van de aanbestedingsprocedure uitgesloten voordat deze is afgerond en is bij een onherroepelijk geworden rechterlijke beslissing vastgesteld dat die ondernemer zich schuldig heeft gemaakt aan valse verklaringen, op voorwaarde dat:

–        de duur van die bekendmaking evenredig is aan de ernst van het gedrag van de betrokken ondernemer en niet langer is dan de in artikel 57, lid 7, van richtlijn 2014/24, zoals gewijzigd, vastgestelde maximumduur;

–        deze ondernemer tijdens de duur van die bekendmaking overeenkomstig artikel 57, lid 6, van richtlijn 2014/24, zoals gewijzigd, mag aantonen dat hij betrouwbaar is teneinde te worden toegelaten tot een latere aanbestedingsprocedure;

–        die ondernemer beschikt over een doeltreffende voorziening in rechte tegen ten minste één van de besluiten in verband met een dergelijke bekendmaking, die respectievelijk door die autoriteit en de betrokken aanbestedende dienst zijn vastgesteld.

ondertekeningen


*      Procestaal: Litouws.