Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JEAN RICHARD DE LA TOUR
της 13ης Μαΐου 2026 (1)
Υπόθεση C‑227/25 P
DR,
DS
κατά
Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA)
« Αίτηση αναιρέσεως – Υπαλληλική υπόθεση – Αγωγή αποζημίωσης λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της μη εκπλήρωσης εκ μέρους θεσμικού οργάνου της υποχρέωσης προς διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων – Ηθική βλάβη την οποία υπέστησαν ο υπάλληλος και η σύζυγός του – Νομική βάση της αγωγής που ασκεί η σύζυγος του υπαλλήλου – Απαράδεκτο της αγωγής που ασκήθηκε βάσει των άρθρων 268 και 340 ΣΛΕΕ – Δικαίωμα ή υποχρέωση του μέλους της οικογένειας να ασκήσει την αγωγή του βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ »
I. Εισαγωγή
1. Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε κατά της διάταξης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 17ης Ιανουαρίου 2025, DR και DS κατά EIOPA (2), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ως απαράδεκτη την αγωγή αποζημίωσης λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης, την οποία άσκησε υπάλληλος της Ένωσης, ο DR, καθώς και η σύζυγός του, DS, λόγω της προβαλλόμενης δημοσιοποίησης των προσωπικών τους δεδομένων από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) κατά τον έλεγχο δεοντολογίας και τη διοικητική έρευνα που αφορούσαν τον DR.
2. Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί επί των συνεπειών τις οποίες συνήγαγε το Γενικό Δικαστήριο από τις αρχές που διατύπωσε το Δικαστήριο με την απόφαση της 5ης Μαΐου 2022, Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano (3), όσον αφορά τις προϋποθέσεις παραδεκτού των αγωγών αποζημίωσης που ασκούνται από τα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού στο πλαίσιο διαφοράς που πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο ή το μέλος του λοιπού προσωπικού με το εναγόμενο θεσμικό όργανο.
3. Θα προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτή την αίτηση αναιρέσεως και να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη κατά το μέρος της με το οποίο το Γενικό Δικαστήριο έκρινε την αγωγή της DS απαράδεκτη λόγω εσφαλμένης νομικής βάσης. Θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη στηρίζεται, κατά τη γνώμη μου, σε εσφαλμένη ερμηνεία της απόφασης Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, δεδομένου ότι η δυνατότητα που αναγνωρίζει το Δικαστήριο στα μέλη της οικογένειας μονίμου υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού να ασκούν ένδικο βοήθημα βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ μετατρέπεται, στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, σε υποχρέωση η μη τήρηση της οποίας επισύρει την απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης.
II. Το ιστορικό της διαφοράς
4. Στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, το ιστορικό της διαφοράς, όπως εκτίθεται στις σκέψεις 2 έως 30 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.
5. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2017 ο DR προσελήφθη ως υπάλληλος στην υπηρεσία «Εποπτεία» της EIOPA αφού συμπλήρωσε δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων. Μετά την κίνηση, στις 7 Δεκεμβρίου 2018, διαδικασίας ελέγχου δεοντολογίας εις βάρος του, ο DR κοινοποίησε με ηλεκτρονικά μηνύματα της 14ης Ιανουαρίου 2019 και της 10ης Μαρτίου 2019 πληροφορίες σχετικά με τις εταιρίες A, B και C (4), προβάλλοντας τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των στοιχείων που διαβίβασε και διευκρινίζοντας ότι τα στοιχεία αυτά δεν μπορούσαν να γνωστοποιηθούν σε άλλα πρόσωπα εντός της EIOPA χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή του. Σε συνέχεια της έκθεσης αξιολόγησης που διαβίβασε ο υπεύθυνος δεοντολογίας της EIOPA, ο εκτελεστικός διευθυντής της εν λόγω αρχής κίνησε στις 22 Ιουλίου 2019 διοικητική έρευνα εις βάρος του DR προκειμένου να διαπιστωθεί η φύση των εξωτερικών δραστηριοτήτων του. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2019 η επιφορτισμένη με την έρευνα εξωτερική ερευνήτρια διαβίβασε την έκθεσή της και ο DR απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του στην EIOPA με απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2019.
6. Στις 13 Ιανουαρίου 2020 ο DR υπέβαλε μια πρώτη καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή προκειμένου να καταγγείλει τον παράνομο χαρακτήρα της απόλυσής του. Η καταγγελία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη για τον λόγο ότι ο DR δεν είχε εξαντλήσει όλες τις διαδικασίες διοικητικής προσφυγής. Κατόπιν τούτου, ο DR υπέβαλε στις 3 Φεβρουαρίου 2020 διοικητική ένσταση ενώπιον της EIOPA κατά της απόφασης απόλυσης, με την οποία, πρώτον, αμφισβήτησε τη νομιμότητα της μετακίνησής του σε άλλη υπηρεσία και της απόφασης απόλυσης, δεύτερον, κατήγγειλε διάφορες παρατυπίες όσον αφορά την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τον αφορούσαν, τρίτον, προέβαλε την ύπαρξη περιστατικών παρενόχλησης εις βάρος του και, τέλος, τέταρτον, ζήτησε την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης για τη ζημία που ισχυρίζεται ότι υπέστη.
7. Με απόφαση της 2ας Ιουνίου 2020, η EIOPA απέρριψε τη διοικητική ένσταση που αφορούσε την απόφαση απόλυσης.
8. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2020 ο DR υπέβαλε δεύτερη καταγγελία στον Διαμεσολαβητή, ο οποίος την απέρριψε για τον λόγο ότι δεν διέθετε επαρκείς λόγους για την έναρξη έρευνας.
9. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2020 ο DR προσέφυγε στον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ) προβάλλοντας την παράνομη επεξεργασία από την EIOPA των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τον αφορούσαν, των δεδομένων της DS, καθώς και των δεδομένων των επίμαχων εταιριών.
10. Την 1η Δεκεμβρίου 2021 ο DR υπέβαλε τρίτη καταγγελία στον Διαμεσολαβητή.
11. Με απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2022, ο ΕΕΠΔ έκρινε ότι η EIOPA είχε παραβεί το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 15, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 (5), καθόσον, κατά τη διάρκεια της διοικητικής έρευνας, δεν είχε ενημερώσει ορθώς τον DR σχετικά με τη νομική βάση της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τον αφορούσαν. Κατά συνέπεια, ο ΕΕΠΔ αποφάσισε να απευθύνει επίπληξη στην EIOPA, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 58, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού.
12. Με απόφαση της 25ης Μαΐου 2023, η οποία εκδόθηκε επί της τρίτης καταγγελίας του DR, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι, κατά την πρόσληψή του, η EIOPA δεν είχε διαχειριστεί επιμελώς το ζήτημα των συγκρούσεων συμφερόντων του, γεγονός που συνιστούσε περίπτωση κακοδιοίκησης. Επιπλέον, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι η EIOPA δεν είχε διενεργήσει κατά τρόπο προσεκτικό και επιστάμενο τον έλεγχο δεοντολογίας και τη διοικητική έρευνα.
III. Η διαδικασία ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης
1. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη
13. Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 4 Απριλίου 2024, οι νυν αναιρεσείοντες άσκησαν αγωγή κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 268 ΣΛΕΕ και βάσει του άρθρου 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ζητώντας να ικανοποιηθεί η ηθική βλάβη που θεωρούν ότι υπέστησαν λόγω της παράνομης συμπεριφοράς της EIOPA όσον αφορά την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούσαν, στο πλαίσιο του ελέγχου δεοντολογίας και της διοικητικής έρευνας εις βάρος του DR.
14. Με χωριστό δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 2 Ιουλίου 2024, η EIOPA προέβαλε ένσταση απαραδέκτου. Υποστήριξε, ειδικότερα, ότι η αγωγή που άσκησαν ο DR και η σύζυγός του, DS, πηγάζει από τη σχέση εργασίας του πρώτου, οπότε το αντικείμενο της αγωγής εμπίπτει προδήλως στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ, καθώς και στα άρθρα 90 και 91 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (6), και όχι στο άρθρο 268, καθώς και στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Στο πλαίσιο των παρατηρήσεων που υπέβαλαν επί της ένστασης απαραδέκτου, οι ενάγοντες επανέλαβαν και υποστήριξαν ρητώς την επιλογή της συγκεκριμένης νομικής βάσης υπό το πρίσμα του γράμματος του κανονισμού 2018/1725.
15. Με την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, η οποία εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 130, παράγραφοι 1 και 7, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή του DR και της DS ως απαράδεκτη.
2. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων
16. Στις 24 Μαρτίου 2025 οι νυν αναιρεσείοντες άσκησαν αναίρεση κατά της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης. Με τα αιτήματά τους, ζητούν από το Δικαστήριο να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, να κάνει δεκτά τα αιτήματά τους ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, να κρίνει ότι η EIOPA υπέπεσε σε κατάφωρη παράβαση κανόνων δικαίου που απονέμουν δικαιώματα στους ιδιώτες, ιδίως των άρθρων 8 και 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και του κανονισμού 2018/1725, να κρίνει ότι υπέστησαν ηθική βλάβη λόγω των παρανομιών που διέπραξε η EIOPA, να επιδικάσει χρηματική ικανοποίηση της ηθικής αυτής βλάβης, να καταδικάσει την EIOPA στο σύνολο των δικαστικών εξόδων αμφοτέρων των δικών ή, άλλως, να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί της ουσίας.
17. Η EIOPA ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα.
IV. Ανάλυση
18. Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν δύο λόγους αναιρέσεως οι οποίοι αφορούν, πρώτον, έλλειψη αιτιολογίας της σκέψης 74 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης και, δεύτερον, πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά το περιεχόμενο της έννοιας των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ» σύμφωνα με το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ (7).
19. Στο μέτρο που το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, κατά το μέρος που αφορά την αγωγή που άσκησε η DS, στηρίζεται στην ιδιότητά της ως «προσώπου που υπόκειται στον ΚΥΚ», θα εξετάσω πρώτα τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως.
1. Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του περιεχομένου της έννοιας «πρόσωπα που υπόκεινται στον ΚΥΚ» κατά το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ
1. Η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη
20. Στη σκέψη 38 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, προκαταρκτικώς, ότι οι νυν αναιρεσείοντες στηρίζουν την αγωγή τους στο άρθρο 268 και στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
21. Στις σκέψεις 39 έως 47 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο παρέθεσε τις αρχές και τη σχετική νομολογία σχετικά με το περιεχόμενο του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, παραπέμποντας, ιδίως, στην απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano.
22. Συγκεκριμένα, στη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι από τη νομολογία προκύπτει ότι, όταν η διαφορά πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει υπάλληλο ή μέλος του λοιπού προσωπικού με θεσμικό όργανο της Ένωσης, όχι μόνον ο υπάλληλος ή το μέλος του λοιπού προσωπικού, αλλά και κάθε άλλο πρόσωπο που υπόκειται στον ΚΥΚ, κατά την έννοια του άρθρου 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, «μπορεί να στραφεί κατά θεσμικού οργάνου της Ένωσης, βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, για να προσβάλει τη νομιμότητα πράξης που θίγει τα συμφέροντά του».
23. Προκειμένου να προσδιοριστούν τα άλλα πρόσωπα πλην των υπαλλήλων ή μελών του λοιπού προσωπικού τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ότι «υπόκεινται στον ΚΥΚ», το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 44 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, ότι, κατά τη νομολογία, ο ΚΥΚ και το Καθεστώς που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΚΛΠ) έχουν ως σκοπό τη ρύθμιση των εννόμων σχέσεων μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των υπαλλήλων ή των μελών του λοιπού προσωπικού τους και ότι, για την επίτευξη του ανωτέρω σκοπού, όχι μόνον θεσπίζουν σειρά αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ των εν λόγω θεσμικών οργάνων και των υπαλλήλων τους ή των μελών του λοιπού προσωπικού τους, αλλά παρέχουν δικαιώματα και πλεονεκτήματα σε ορισμένα μέλη της οικογενείας τους.
24. Στη σκέψη 45 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, όσον αφορά τον/τη σύζυγο υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού, τα άρθρα 42β και 55α του ΚΥΚ καθώς και το άρθρο 16 του ΚΛΠ του επιτρέπουν, σε περίπτωση που πάσχει από σοβαρή ασθένεια ή αναπηρία, να λάβει τη βοήθεια του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού, παρέχοντας στον τελευταίο τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμά του σε άδεια για οικογενειακούς λόγους ή σε εργασία με μειωμένο ωράριο. Επιπλέον, το άρθρο 70 του ΚΥΚ και το άρθρο 35 του ΚΛΠ παρέχουν στον επιζώντα σύζυγο, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, το δικαίωμα σε παροχές σε περίπτωση θανάτου του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού.
25. Στη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο/η σύζυγος υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού είναι πρόσωπο που υπόκειται στον ΚΥΚ, κατά την έννοια του άρθρου 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ και ότι, κατά συνέπεια, σύμφωνα με την εκεί μνημονευόμενη νομολογία, «μπορεί», όπως και ο υπάλληλος ή το μέλος του λοιπού προσωπικού του οποίου είναι σύζυγος, να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης κατά θεσμικού οργάνου της Ένωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, εφόσον η διαφορά πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο ή το μέλος του λοιπού προσωπικού με το εν λόγω θεσμικό όργανο.
26. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης ότι, κατά την έννοια της νομολογίας αυτής, «το δικαίωμα των προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ να ασκούν ένδικο βοήθημα βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ δεν εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι τα πρόσωπα αυτά όντως διαθέτουν, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, δικαιώματα και πλεονεκτήματα παρεχόμενα από τον ΚΥΚ και το ΚΛΠ. Πράγματι, αρκεί ότι, δυνάμει των δεσμών που τα συνδέουν με υπάλληλο ή μέλος του λοιπού προσωπικού, υπόκεινται στον ΚΥΚ».
27. Υπό το πρίσμα των αρχών αυτών που έχουν διατυπωθεί ιδίως στην απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, στη σκέψη 48 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, στο συμπέρασμα ότι «εφόσον η αγωγή αποζημίωσης που ασκείται από υπάλληλο ή μέλος του λοιπού προσωπικού καθώς και από τον/τη σύζυγό του πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο ή μέλος του λοιπού προσωπικού με θεσμικό όργανο της Ένωσης, η αγωγή εμπίπτει, επί ποινή απαραδέκτου, στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ, όπως εφαρμόζεται διά του άρθρου 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, και δεν μπορεί να στηρίζεται στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ».
28. Κατά συνέπεια, προκειμένου να εκτιμήσει το παραδεκτό της αγωγής τόσο ως προς τον DR όσο και ως προς την DS, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, στις σκέψεις 51 έως 61 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, τη γενεσιουργό αιτία της διαφοράς προκειμένου να κρίνει αν πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνέδεε τον DR με την EIOPA. Αφού διαπίστωσε ότι τούτο όντως συμβαίνει, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, στο συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με την εκεί μνημονευόμενη νομολογία, η αγωγή έπρεπε να κριθεί απαράδεκτη στο μέτρο που στηριζόταν στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
29. Στη σκέψη 63 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, «[ε]ν πάση περιπτώσει», ακόμη και αν η αγωγή μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι στηρίζεται στο άρθρο 270 ΣΛΕΕ και ανεξαρτήτως του αν το αντικείμενό της ταυτίζεται με το αντικείμενο της διοικητικής ένστασης που αφορούσε την απόφαση απόλυσης του DR, θα έπρεπε να κριθεί απαράδεκτη στο μέτρο που οι νυν αναιρεσείοντες δεν κίνησαν την προ της άσκησης της προσφυγής διαδικασία ενώπιον της EIOPA, σύμφωνα με τα άρθρα 90 και 91 του ΚΥΚ.
30. Στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρούνταν από τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι νυν αναιρεσείοντες με τις παρατηρήσεις τους επί της ένστασης απαραδέκτου.
2. Τα επιχειρήματα των διαδίκων
31. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι έπρεπε να αναγνωριστεί στην DS η ιδιότητα του «προσώπου που υπόκειται στον ΚΥΚ» κατά την έννοια του άρθρου 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ και, υπό την ιδιότητα αυτή, έπρεπε να ασκήσει την αγωγή αποζημίωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ.
32. Παραπέμποντας στη σκέψη 52 της απόφασης Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν ότι η έννοια των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ», σύμφωνα με το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ, όπως αυτή έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, περιλαμβάνει τα μέλη της οικογένειας τα οποία μνημονεύει ο ΚΥΚ, διότι τους απονέμονται συγκεκριμένα δικαιώματα και πλεονεκτήματα και δικαιούνται να αξιώνουν τα εν λόγω δικαιώματα και πλεονεκτήματα, ανεξαρτήτως του αν η διοικητική τους ένσταση είναι βάσιμη ή όχι. Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή, ο ΚΥΚ παρείχε ρητώς στα μέλη της οικογένειας του θανόντος υπαλλήλου δικαιώματα και πλεονεκτήματα. Αυτό όμως δεν συμβαίνει στην περίπτωση της DS. Η τελευταία δεν προβάλλει ούτε ισχυρίζεται ότι είναι δικαιούχος δικαιώματος ή πλεονεκτήματος που της παρέχει ο ΚΥΚ και με την αγωγή της βάλλει κατά της παράνομης επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων της κατά παράβαση του κανονισμού 2018/1725.
33. Η EIOPA υποστηρίζει ότι ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι προδήλως αβάσιμος. Πρώτον, ως σύζυγος πρώην εκτάκτου υπαλλήλου της EIOPA, η DS αντλεί ορισμένα χρηματικά δικαιώματα από τον ΚΥΚ, όπως το γεγονός ότι καλύπτεται από το κοινό σύστημα ασφάλισης των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού. Δεύτερον, δεν ασκεί επιρροή αν, εν προκειμένω, η DS διεκδικεί δικαιώματα και πλεονεκτήματα βάσει του ΚΥΚ, καθόσον το άρθρο 13 του ΚΥΚ κάνει λόγο ειδικώς για τους συζύγους υπαλλήλων (8).
3. Εκτίμηση
34. Κατά τη γνώμη μου, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος. Συγκεκριμένα, φρονώ ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο χαρακτηρίζοντας την DS ως «πρόσωπο που υπόκειται στον ΚΥΚ», γεγονός που συνεπαγόταν την υποχρέωσή της να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ.
35. Επισημαίνω ότι, στις σκέψεις 43, 44 και 47 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, της παραπομπής στις σκέψεις 46 έως 48 και 51 έως 55 της απόφασης Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano προηγείται ο όρος «πρβλ.». Εντούτοις, διαπιστώνω ότι, στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο βαίνει πέραν της απλής ειδικής εφαρμογής της απόφασης Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, καθόσον διευρύνει την έννοια των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ», όπως αυτή ορίστηκε από το Δικαστήριο, και καθιερώνει μια προϋπόθεση παραδεκτού των αγωγών αποζημίωσης λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης της Ένωσης οι οποίες ασκούνται από τα εν λόγω πρόσωπα, καθιστώντας υποχρεωτική την άσκηση αγωγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ. Οι συνδυασμένες επιπτώσεις των δύο αυτών πτυχών της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης είναι που εγείρουν δυσκολίες, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο συνάγει μη εύλογες δικονομικές συνέπειες από την εν λόγω απόφαση, δεδομένου ότι ουδόλως απαιτείται από νομοθετική διάταξη ή από τη νομολογία ο/η σύζυγος υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού να ασκεί την αγωγή του επί τέτοιας νομικής βάσης. Μολονότι οι αναιρεσείοντες δεν αναπτύσσουν τη δεύτερη από τις πτυχές αυτές προς στήριξη του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η πτυχή αυτή συνδέεται στενά με την αμφισβήτησή τους, όπως αυτή διατυπώνεται στο σημείο 47 της αιτήσεως αναιρέσεως.
36. Όπως επισημαίνουν οι αναιρεσείοντες, η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση περίπτωση διαφέρει από εκείνη επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano. Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 48, 51, 52 και 54 της απόφασης αυτής, το Δικαστήριο ορίζει την έννοια των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ» υπό το πρίσμα, ιδίως, των «δικαιωμάτων και πλεονεκτημάτων» που παρέχει στα πρόσωπα αυτά ο ΚΥΚ, καθόσον τα μέλη της οικογένειας του υπαλλήλου είναι πράγματι δικαιούχοι ειδικών δικαιωμάτων και χρηματικών πλεονεκτημάτων σε περίπτωση θανάτου του τελευταίου. Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι δεν είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί αν τα πρόσωπα αυτά πράγματι διαθέτουν τα εν λόγω δικαιώματα και τα πλεονεκτήματα στη συγκεκριμένη περίπτωση, κατά τρόπον ώστε η προηγούμενη εξέταση του βασίμου του ενδίκου βοηθήματος να μη συνιστά προϋπόθεση για την κατάφαση της αρμοδιότητας του δικαστηρίου (9). Ωστόσο, ακριβώς επειδή ήταν, κατ’ εφαρμογήν του ΚΥΚ, δυνητικοί δικαιούχοι χρηματικών πλεονεκτημάτων λόγω του θανάτου του υπαλλήλου, το Δικαστήριο τους εξομοίωσε με «πρόσωπα που υπόκεινται στον ΚΥΚ».
37. Στην υπό κρίση υπόθεση, όμως, ο ΚΥΚ δεν παρέχει στον/στη σύζυγο του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού κανένα δικαίωμα ή πλεονέκτημα συνδεόμενο με την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων που τον/την αφορούν. Στη σκέψη 45 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο παραπέμπει στις διατάξεις του ΚΥΚ που παρέχουν τη δυνατότητα είτε στον υπάλληλο ή στο μέλος του λοιπού προσωπικού να λάβει άδεια για οικογενειακούς λόγους ή εργασία με μειωμένο ωράριο σε περίπτωση σοβαρής ασθένειας ή βαριάς αναπηρίας του/της συζύγου είτε στον/στη σύζυγο να λάβει παροχές σε περίπτωση θανάτου του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού. Οι διατάξεις αυτές δεν έχουν καμία σχέση με ενδεχόμενο δικαίωμα ή πλεονέκτημα που ο ΚΥΚ αναγνωρίζει στον/στη σύζυγο του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού σε περίπτωση παράνομης επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων που τον/την αφορούν. Ομοίως, στο υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως, η EIOPA παραπέμπει στο άρθρο 13 του ΚΥΚ, δυνάμει του οποίου ο υπάλληλος πρέπει να δηλώνει την κερδοσκοπική δραστηριότητα που ασκεί κατ’ επάγγελμα ο/η σύζυγός του. Εντούτοις, το άρθρο αυτό προβλέπει υποχρέωση εκ του ΚΥΚ που βαρύνει τον υπάλληλο ή το μέλος του λοιπού προσωπικού, η οποία πρέπει να διακρίνεται από δικαίωμα ή πλεονέκτημα υπέρ των μελών της οικογένειάς του, στο οποίο στηρίζεται η νομολογία του Δικαστηρίου.
38. Μια τόσο ευρεία ερμηνεία της έννοιας των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ» και η συνακόλουθη διεύρυνση του προσωπικού πεδίου εφαρμογής του άρθρου 270 ΣΛΕΕ δεν θα ήγειραν κατ’ ανάγκην δυσκολίες, αν δεν συνοδεύονταν, στην αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, από αυστηρότερες προϋποθέσεις παραδεκτού των αγωγών αποζημίωσης που ασκούνται από τα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού (10). Πράγματι, η δυνατότητα που παρέχει το Δικαστήριο στα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού να ασκούν ένδικο βοήθημα βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ μετατρέπεται, για το Γενικό Δικαστήριο, σε υποχρέωση, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα να ενέχει η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη πλάνη περί το δίκαιο.
39. Μολονότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς επισήμανε, στη σκέψη 46 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, ότι ο/η σύζυγος υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού «μπορεί» να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ εφόσον η διαφορά πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο ή το μέλος του λοιπού προσωπικού με το θεσμικό όργανο, και ορθώς ανέφερε, στη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το «δικαίωμα των προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ να ασκούν ένδικο βοήθημα βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ», εντούτοις έκρινε αμέσως μετά, στη σκέψη 48 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, ότι αυτό το ένδικο βοήθημα θα κρίνεται κατ’ ουσίαν απαράδεκτο αν δεν ασκηθεί βάσει του εν λόγω άρθρου. Ωστόσο, οι δύο αυτές διαπιστώσεις είναι αντιφατικές: είτε πρόκειται για δυνατότητα είτε για υποχρέωση. Δεδομένου ότι το Δικαστήριο επέλεξε σαφώς, με την απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, μια απλή ευχέρεια που παρέχεται στα μέλη της οικογένειας του υπαλλήλου, το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο, χωρίς αιτιολογία, μετέτρεψε την ευχέρεια αυτή σε υποχρέωση, παρέβη τη νομολογία του Δικαστηρίου και, ως εκ τούτου, παρέβη το άρθρο 270 ΣΛΕΕ και το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ.
40. Φρονώ ότι το συμπέρασμα αυτό επιρρωννύεται από το γεγονός ότι το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας ευρέως την ενεργητική νομιμοποίηση των μελών της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, δεν είχε την πρόθεση να δημιουργήσει προϋπόθεση παραδεκτού των αγωγών αποζημίωσης που ασκούν τα μέλη της οικογένειας. Αν δεν απατώμαι, η διατύπωση που χρησιμοποιείται στις σκέψεις 55 και 62 της απόφασης Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano μαρτυρεί μόνον τη βούληση του δικαστή της Ένωσης να παράσχει στα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού τη δυνατότητα άσκησης αγωγής αποζημίωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, εφόσον η διαφορά πηγάζει από τη σχέση εργασίας που τον συνδέει με το οικείο θεσμικό όργανο, και όχι να αποκλείσει πλήρως τη δυνατότητα άσκησης της αγωγής αποζημίωσης βάσει του άρθρου 268 και του άρθρου 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
41. Η διατύπωση της απόφασης δεν είναι επιτακτική, όπως προκύπτει από την κατ’ επανάληψη χρησιμοποιηθείσα έκφραση «μπορούν [...] να ασκήσουν αγωγή» [«peuvent [...] introduire un recours», στη γαλλική γλώσσα, «eine Schadensersatzklage erheben können», στη γερμανική γλώσσα, «may [...] bring an action», στην αγγλική γλώσσα, ή «possono [...] proporre un ricorso», στην ιταλική γλώσσα (η υπογράμμιση δική μου)]. Η έκφραση αυτή προϋποθέτει την αναγνώριση μιας επιλογής. Εάν τα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγή αποζημίωσης βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ εφόσον η διαφορά πηγάζει από τη σχέση εργασίας που τον συνδέει με το οικείο θεσμικό όργανο, η άσκηση της αγωγής επί τέτοιας νομικής βάσης ουδόλως συνιστά υποχρέωση, δεδομένου ότι τα πρόσωπα αυτά διαθέτουν συναφώς περιθώριο εκτίμησης. Επομένως, έχουν επίσης τη δυνατότητα να ασκήσουν την αγωγή τους βάσει των άρθρων 268 και 340 ΣΛΕΕ. Όπως υπενθύμισε προσφάτως και πάλι το Γενικό Δικαστήριο, «[ο] δε ΚΥΚ αποτελεί αυτοτελές νομοθέτημα που σκοπεί αποκλειστικά στη ρύθμιση των εννόμων σχέσεων μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των υπαλλήλων τους, δημιουργώντας αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις» (11). Με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα του ΚΥΚ είναι σχετικό: ο ΚΥΚ δημιουργεί υποχρεώσεις μόνο μεταξύ των συμβαλλομένων και δεν επιτρέπει την επιβολή τέτοιων υποχρεώσεων σε τρίτους, οι οποίοι δεν έχουν συμπράξει στη σύμβαση.
42. Η επιβαλλόμενη στενή ερμηνεία των προϋποθέσεων του παραδεκτού των ενδίκων βοηθημάτων, κατά το μέτρο που από αυτές εξαρτάται η πρόσβαση στη δικαιοσύνη και η αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας, καθώς και η επιτακτική ανάγκη ύπαρξης σαφών κανόνων επί του ζητήματος αυτού, αντιβαίνουν στην εξομοίωση εν προκειμένω του ρήματος «μπορώ» με το ρήμα «οφείλω» και στην ερμηνεία ότι απαιτείται από τα μέλη της οικογένειας υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού να ασκήσουν την αγωγή τους βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, επί ποινή απαραδέκτου. Μια τέτοια εξέλιξη της νομολογίας θα απαιτούσε, τουλάχιστον, ορισμένες ελάχιστες διευκρινίσεις, καθόσον αφορά την ερμηνεία των προϋποθέσεων παραδεκτού των αγωγών που ασκούν οι ιδιώτες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, των οποίων η ορθή ερμηνεία είναι ουσιώδης για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της δικαστικής προστασίας.
43. Υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, η ευρεία ερμηνεία της αρμοδιότητας του δικαστή της Ένωσης να εξετάζει τις ασκούμενες βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ αγωγές αποζημίωσης αποσκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης προστασίας των μελών της οικογένειας του υπαλλήλου, λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων επιμέλειας και μέριμνας που υπέχει το θεσμικό όργανο. Έχει επίσης ως σκοπό να διασφαλίσει ότι αγωγές οι οποίες αφορούν το ίδιο γεγονός και πηγάζουν από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο με το θεσμικό όργανο από το οποίο εξαρτάται ή εξαρτάτο μπορούν να συγκεντρωθούν στο πλαίσιο μίας και μόνης ένδικης διαδικασίας, ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου.
44. Μολονότι συμμερίζομαι την επιθυμία να συγκεντρωθεί το σύνολο των διαφορών αυτών, διαπιστώνω εντούτοις ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, η DS στερείται τελικώς της δυνατότητας να εξεταστεί το αίτημά της για αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη προσωπικά, τούτο δε λόγω της οικογενειακής της κατάστασης. Η λύση αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα αυστηρή σε σχέση με τη δικονομική μεταχείριση που επιφύλαξε το Γενικό Δικαστήριο στην αγωγή αποζημίωσης που ασκήθηκε την ίδια ημέρα, λόγω της ίδιας πράξης, από επιχείρηση της οποίας ιδιοκτήτης, ιδρυτής, νόμιμος εκπρόσωπος και γενικός διευθυντής είναι ο DR, καθώς και από επιχείρηση ανήκουσα στην ανωτέρω επιχείρηση (12). Η αγωγή αυτή, βάσει των άρθρων 268 και 340 ΣΛΕΕ, με την οποία τα εν λόγω νομικά πρόσωπα ζήτησαν αποκατάσταση της ζημίας που ισχυρίζονται ότι υπέστησαν λόγω του ελέγχου δεοντολογίας και της διοικητικής έρευνας που αφορούσαν τον DR, εξετάστηκε επί της ουσίας από το Γενικό Δικαστήριο με την απόφαση της 25ης Μαρτίου 2026, DP και DQ κατά EIOPA (13).
45. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, φρονώ ότι η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη ενέχει πλάνη περί το δίκαιο καθόσον το Γενικό Δικαστήριο έκρινε την αγωγή της DS απαράδεκτη για τον λόγο ότι στηριζόταν στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.
46. Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η εξέταση του πρώτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας της διάταξης όσον αφορά τη νομική βάση της αγωγής της DS.
47. Θα εξετάσω, εντούτοις, τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, όχι μόνο ως κύριο λόγο αναιρέσεως κατά το μέρος που με αυτόν προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης όσον αφορά τη νομική βάση της αγωγής που άσκησε ο DR, αλλά και, ως επικουρικό λόγο αναιρέσεως, για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο κρίνει αβάσιμο τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία του περιεχομένου της έννοιας των «προσώπων που υπόκεινται στον ΚΥΚ» κατά το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ.
2. Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης σχετικά με τη νομική βάση της αγωγής που άσκησαν ο DR και η DS
1. Η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη
48. Στις σκέψεις 64 έως 78 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τα διάφορα επιχειρήματα που προέβαλαν οι νυν αναιρεσείοντες με τις παρατηρήσεις τους επί της ένστασης απαραδέκτου.
49. Ειδικότερα, στις σκέψεις 72 έως 75 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το δεύτερο επιχείρημα, το οποίο στηρίζεται στην ύπαρξη νομολογιακών προηγουμένων στα οποία το Γενικό Δικαστήριο έκρινε παραδεκτές προσφυγές ασκηθείσες λόγω παράβασης του κανονισμού 2018/1725 (14), τούτο δε παρά το γεγονός ότι δεν είχαν ασκηθεί βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ.
50. Στη σκέψη 74 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, «στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2021, JR κατά Επιτροπής (T‑265/20, EU:T:2021:850), η προσφεύγουσα, η οποία είχε υποβάλει υποψηφιότητα σε εσωτερικό διαγωνισμό της Επιτροπής [...] και η οποία δεν είχε συμπεριληφθεί στον πίνακα επιτυχόντων, είχε ζητήσει την ακύρωση των αποφάσεων της Επιτροπής με τις οποίες δεν της επιτράπηκε η πρόσβαση σε στοιχεία σχετικά με τον διαγωνισμό. Επομένως, η απόφαση αφορά προσφυγή ακυρώσεως ασκηθείσα βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ και δεν ασκεί επιρροή προκειμένου να εκτιμηθεί αν, εν προκειμένω, οι ενάγοντες έχουν το δικαίωμα να ασκήσουν αγωγή κατά της EIOPA βάσει του άρθρου 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ».
2. Τα επιχειρήματα των διαδίκων
51. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν έλλειψη αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης.
52. Υποστηρίζουν ότι η σκέψη 74 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης δεν τους παρέχει τη δυνατότητα να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους το άρθρο 270 ΣΛΕΕ θεσπίζει, κατά την έννοια της νομολογίας την οποία μνημονεύει το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 39 έως 41 της διάταξης, ένδικο βοήθημα για υπαλληλικές διαφορές. Συναφώς, υποστηρίζουν ότι ο δικαστής της Ένωσης δέχθηκε με την απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2021, JR κατά Επιτροπής (15), η οποία μνημονεύεται στην εν λόγω σκέψη 74, το παραδεκτό προσφυγής ακυρώσεως βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ στο πλαίσιο παρεμφερούς διαφοράς η οποία πηγάζει από τη σχέση εργασίας που συνδέει τον υπάλληλο με το οικείο θεσμικό όργανο και αφορά παράβαση του κανονισμού 2018/1725.
53. Ειδικότερα, μολονότι οι αναιρεσείοντες επισημαίνουν ότι κατανοούν πλήρως ότι προσφυγή ακυρώσεως βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ συνιστά διαδικασία της οποίας η φύση και το περιεχόμενο διαφέρουν από αγωγή αποζημίωσης η οποία στηρίζεται στο άρθρο 268 και στο άρθρο 340, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, εντούτοις εκτιμούν ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αιτιολόγησε επαρκώς τον λόγο για τον οποίο μια τέτοια διαφορά διαδικασίας θα είχε διακριτές δικονομικές συνέπειες όσον αφορά το παραδεκτό καθενός από τα εν λόγω ένδικα βοηθήματα, που αμφότερα ασκήθηκαν από υπαλλήλους ή μέλη του λοιπού προσωπικού λόγω παράβασης του κανονισμού 2018/1725 στο πλαίσιο διαφορών που πηγάζουν από τη σχέση εργασίας που τους συνδέει με το οικείο θεσμικό όργανο.
54. Οι αναιρεσείοντες παραπέμπουν επίσης στην απόφαση της 6ης Ιουλίου 2022, OC κατά ΕΥΕΔ (16), περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, με την οποία το Γενικό Δικαστήριο προσήψε κατ’ ουσίαν στην εκεί ενάγουσα, υπάλληλο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), ότι δεν άσκησε προσφυγή ακυρώσεως βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ κατά της απόφασης της Επιτροπής να διαβιβάσει μόνον συνοπτική εκδοχή ορισμένων εγγράφων που περιείχαν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, κατά παράβαση του κανονισμού 2018/1725.
55. Η EIOPA υποστηρίζει ότι ο λόγος αναιρέσεως είναι αλυσιτελής και, εν πάση περιπτώσει, προδήλως αβάσιμος.
3. Εκτίμηση
56. Υπενθυμίζω, προκαταρκτικώς, ότι, κατά πάγια νομολογία, η υποχρέωση αιτιολόγησης την οποία υπέχει το Γενικό Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 36 σε συνδυασμό με το άρθρο 53 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί ουσιώδη τύπο που πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας (17). Επιπλέον, η αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης επιβάλλει την υποχρέωση να εκτίθεται με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους ελήφθη η απόφαση, στο δε Δικαστήριο να ασκήσει τον δικαστικό του έλεγχο (18). Εντούτοις, επισημαίνω ότι η υποχρέωση αιτιολόγησης δεν συνεπάγεται ότι το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να αναφέρεται διεξοδικά σε όλους κατά σειράν τους συλλογισμούς που έχουν διατυπώσει οι διάδικοι και, συνεπώς, η αιτιολογία μπορεί να είναι έμμεση, υπό τον όρον ότι παρέχει στους μεν ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να αντιληφθούν τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο δεν δέχθηκε τα επιχειρήματά τους, στο δε Δικαστήριο επαρκή στοιχεία για την άσκηση του εκ μέρους του αναιρετικού ελέγχου (19).
57. Εν προκειμένω, εκτιμώ ότι η αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη ενέχει ανεπαρκή αιτιολογία, καθόσον δεν αποφαίνεται ρητώς επί του επιχειρήματος που προέβαλαν οι αναιρεσείοντες στο σημείο 42 των παρατηρήσεών τους επί της ένστασης απαραδέκτου. Συγκεκριμένα, οι τελευταίοι παρέπεμψαν στην απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2021, JR κατά Επιτροπής (20), ακριβώς λόγω του ότι αφορούσε προσφυγή ακυρώσεως (21). Η συνοπτική απάντηση στο επιχείρημα αυτό δεν τους παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθούν τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο αντιτάσσει, στη σκέψη 40 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, την αρχή σύμφωνα με την οποία το άρθρο 270 ΣΛΕΕ θεσπίζει ένδικο βοήθημα για υπαλληλικές διαφορές, αυτοτελές προς το γενικό ένδικο βοήθημα της προσφυγής ακυρώσεως που διέπεται από το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, ενώ υφίστανται νομολογιακά προηγούμενα τα οποία καταδεικνύουν ότι το συγκεκριμένο ένδικο βοήθημα δεν είναι αποκλειστικό (22).
58. Εντούτοις, αυτή η πλημμέλεια της αιτιολογίας δεν επηρεάζει το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης όσον αφορά την αγωγή που άσκησε ο DR και η DS και ο λόγος αναιρέσεως πρέπει, κατά συνέπεια, να κριθεί αλυσιτελής.
59. Κατά πάγια νομολογία, εφόσον ένας από τους ισχυρισμούς που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο αρκεί για να δικαιολογήσει το διατακτικό της απόφασής του, οι πλημμέλειες που πλήττουν ενδεχομένως άλλον ισχυρισμό, ο οποίος επίσης αναφέρεται στην απόφαση, δεν ασκούν, εν πάση περιπτώσει, επιρροή στο διατακτικό αυτό, οπότε ο λόγος αναιρέσεως στο πλαίσιο του οποίου προβάλλονται είναι αλυσιτελής και πρέπει να απορριφθεί (23).
60. Εξάλλου, η σκέψη 74 της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης εντάσσεται στο πλαίσιο ανάπτυξης την οποία το Γενικό Δικαστήριο εκκινεί στη σκέψη 63 με τη φράση «εν πάση περιπτώσει». Μια τέτοια φράση υποδηλώνει ότι οι αναπτύξεις αποτελούν επάλληλη αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης διάταξης, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο στήριξε το απαράδεκτο της αγωγής που άσκησαν ο DR και η DS στο νομικό σκεπτικό και στις πραγματικές διαπιστώσεις που εκτίθενται αντιστοίχως στις σκέψεις 39 έως 42 και 51 έως 61 της διάταξης και τις οποίες οι αναιρεσείοντες δεν αμφισβήτησαν στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως.
V. Πρόταση
61. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να αναιρέσει τη διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 17ης Ιανουαρίου 2025, DR και DS κατά EIOPA (Τ-182/24, EU:T:2025:62), καθόσον το Γενικό Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτη την αγωγή αποζημίωσης που άσκησε η DS για τον λόγο ότι όφειλε να την ασκήσει βάσει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ, καθώς και να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.
2 T‑182/24, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη διάταξη, EU:T:2025:62.
3 C‑54/20 P, στο εξής: απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano, EU:C:2022:349.
4 Ο DR ήταν ο ιδιοκτήτης και γενικός διευθυντής της A, η οποία κατείχε το 100 % του κεφαλαίου των B και C, οι δε δύο τελευταίες συγχωνεύθηκαν το 2018.
5 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ (ΕΕ 2018, L 295, σ. 39).
6 Όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς (στο εξής: ΚΥΚ).
7 Το άρθρο 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ προβλέπει ότι «[τ]ο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να αποφαίνεται για κάθε διαφορά μεταξύ της Ένωσης και ενός προσώπου που υπόκειται στον παρόντα κανονισμό, περί της νομιμότητας ενός μέτρου που θίγει το πρόσωπο αυτό κατά την έννοια του άρθρου 90 παράγραφος 2. Στις χρηματικές διαφορές το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αρμοδιότητα πλήρους δικαιοδοσίας».
8 Το άρθρο 13 του ΚΥΚ προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι, «[ό]ταν ο/η σύζυγος υπαλλήλου ασκεί κατ’ επάγγελμα κερδοσκοπική δραστηριότητα, ο υπάλληλος πρέπει να υποβάλλει σχετική δήλωση στην αρμοδία για τους διορισμούς αρχή του οργάνου στο οποίο ανήκει».
9 Βλ. απόφαση Επιτροπή κατά Missir Mamachi di Lusignano (σκέψεις 52 και 61). Η σκέψη 52 της απόφασης έχει ως εξής: «Η μνεία των ανωτέρω μελών της οικογένειας του υπαλλήλου στο πλαίσιο του ΚΥΚ έχει ως συνέπεια τα οικεία μέλη να αποτελούν “πρόσωπα που υπόκεινται στον [ΚΥΚ]”, κατά την έννοια του άρθρου 91, παράγραφος 1, τούτο δε ανεξαρτήτως του κατά πόσον ο προσφεύγων ή ο ενάγων όντως διαθέτει, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δικαίωμα ή πλεονέκτημα παρεχόμενο από τον ΚΥΚ [στο κείμενο της απόφασης στην αγγλική γλώσσα, η συγκεκριμένη φράση έχει ως εξής: “irrespective of whether an applicant does in fact have, in the particular case under consideration, a right or benefit”] [...] Πράγματι, ο καθορισμός της ratione personae αρμοδιότητας των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 270 ΣΛΕΕ και του άρθρου 91, παράγραφος 1, του ΚΥΚ είναι ανεξάρτητος από το ζήτημα της πραγματικής παροχής [“actual grant” στο αγγλικό κείμενο] δικαιώματος ή πλεονεκτήματος στο πρόσωπο το οποίο υπόκειται στον ΚΥΚ και ασκεί προσφυγή ή αγωγή ενώπιον των εν λόγω δικαιοδοτικών οργάνων». Η υπογράμμιση δική μου.
10 Συμμερίζομαι την επιθυμία να διασφαλιστεί ότι οι αγωγές σχετικά με το ίδιο γεγονός που πηγάζει από τη σχέση εργασίας υπαλλήλου με το οικείο θεσμικό όργανο μπορούν να συγκεντρώνονται στο πλαίσιο μίας και μόνης ένδικης διαδικασίας, ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου.
11 Βλ. διάταξη της 13ης Μαρτίου 2025, RY κατά Επιτροπής (T‑246/24, EU:T:2025:299, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
12 Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο επιλήφθηκε δύο αγωγών λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης, οι οποίες ασκήθηκαν παραλλήλως, λόγω της ίδιας πράξης η οποία, αφενός, συνιστούσε παράβαση των κανόνων σχετικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων (T‑182/24) και, αφετέρου, των κανόνων σχετικά με την προστασία των δεδομένων εμπιστευτικών υποθέσεων (T‑183/24).
13 T‑183/24, EU:T:2026:221.
14 Ή κατά παράβαση του κανονισμού (ΕΚ) 45/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (ΕΕ 2001, L 8, σ. 1), τον οποίο αντικατέστησε ο κανονισμός 2018/1725.
15 T‑265/20, EU:T:2021:850.
16 T‑681/20, EU:T:2022:422.
17 Βλ. απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, UPL Europe και Indofil Industries (Netherlands) κατά Επιτροπής (C‑262/23 P, EU:C:2024:862, σκέψη 134 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
18 Βλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2026, Martinair Holland κατά Επιτροπής (C‑386/22 P, EU:C:2026:131, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
19 Βλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2026, Martinair Holland κατά Επιτροπής (C‑386/22 P, EU:C:2026:131, σκέψη 79 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
20 T‑265/20, EU:T:2021:850.
21 Στο σημείο 42 των παρατηρήσεων αυτών, οι αναιρεσείοντες προέβαλαν το ακόλουθο επιχείρημα: «Επιπλέον, στην υπόθεση [επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2021, JR κατά Επιτροπής (T‑265/20, EU:T:2021:850)], η Επιτροπή κατηγορήθηκε ότι παρέβη πλείονες διατάξεις του κανονισμού 2018/1725, μεταξύ των οποίων τα άρθρα 14 και 17 του κανονισμού, διότι δεν κοινοποίησε ορισμένα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα σχετικά με τις βαθμολογίες που λήφθηκαν στο πλαίσιο διαγωνισμού. Η προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η προσφεύγουσα, υπάλληλος της Επιτροπής, στηριζόταν στο άρθρο 263 ΣΛΕΕ και δεν κρίθηκε απαράδεκτη από το Γενικό Δικαστήριο».
22 Στη διάταξη της 24ης Φεβρουαρίου 2026, RY κατά Επιτροπής (C‑336/25 P, EU:C:2026:138), το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, «σε συνέχεια της ίδιας νομολογίας, το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα κρίνει ότι το άρθρο 270 ΣΛΕΕ [...] θεσπίζει ένδικο βοήθημα για υπαλληλικές διαφορές αυτοτελές προς τα γενικά ένδικα βοηθήματα, όπως είναι η προσφυγή ακυρώσεως που διέπεται από το άρθρο 263 ΣΛΕΕ και η αγωγή αποζημιώσεως που ρυθμίζεται στο άρθρο 268 ΣΛΕΕ και στο άρθρο 340, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ» (σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
23 Βλ. απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2025, Al-Assad κατά Συμβουλίου (C‑779/24 P, EU:C:2025:880, σκέψη 94 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).