1

W odwołaniu Parlament Europejski wnosi o uchylenie pkt 2 i 4 sentencji wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 września 2021 r., Parlament/Axa Assurances Luxembourg i in. (T‑384/19, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:630), w których Sąd oddalił jego skargę, wniesioną na podstawie art. 272 TFUE, przeciwko spółkom Axa Assurances Luxembourg SA, Bâloise Assurances Luxembourg SA i La Luxembourgeoise SA (zwanym dalej łącznie „Axa i in.”), w której domagał się zasądzenia od pozwanych na jego rzecz odszkodowania za szkody wyrządzone w budynku im. Konrada Adenauera (zwanym dalej „budynkiem KAD”) w Luksemburgu (Luksemburg) przez wody opadowe na budowie tego budynku z tytułu umowy ubezpieczenia „Wszelkie rodzaje ryzyka na budowie [Tous risques chantier]” (zwanej dalej „umową TRC”), zawartej w dniu 3 kwietnia 2012 r. między z jednej strony spółką Axa i in. oraz spółką Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV (zwaną dalej „NN”) a z drugiej strony Unią Europejską, reprezentowaną przez Parlament.

2

W odwołaniu wzajemnym NN wnosi o uchylenie pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku, w których Sąd zasądził od niej zaocznie na rzecz Parlamentu, z tytułu umowy TRC, kwotę 79 653,89 EUR wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczeń.

Ramy prawne

Statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

3

Artykuł 41 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowi:

4

Zgodnie z art. 56 tego statutu:

Regulamin postępowania przed Trybunałem

5

Artykuł 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem, zatytułowany „Strony uprawnione do złożenia odpowiedzi na odwołanie”, stanowi:

6

Zgodnie z art. 176 tego regulaminu, zatytułowanym „Odwołanie wzajemne”:

7

Artykuł 178 wspomnianego regulaminu, zatytułowany „Żądania, zarzuty i argumenty odwołania wzajemnego”, ma następujące brzmienie:

Regulamin postępowania przed Sądem

8

Artykuł 1 regulaminu postępowania przed Sądem, zatytułowany „Definicje”, stanowi w § 2:

9

Artykuł 123 tego regulaminu, zatytułowany „Sprzeciw od wyroku zaocznego”, stanowi:

10

Zgodnie z art. 163 wspomnianego regulaminu, zatytułowanym „Zawieszenie postępowania”:

11

Artykuł 166 tego regulaminu, zatytułowany „Sprzeciw od wyroku zaocznego”, stanowi:

Umowa TRC

12

Zgodnie z art. I.12.3.1.1 umowy TRC ochrona ubezpieczeniowa przewidziana w tej umowie nie obejmuje w szczególności strat i szkód wynikających z nieprzestrzegania zasad sztuki w zakresie, w jakim naruszenia te są tolerowane lub nie mogły zostać niezauważone przez ubezpieczonego lub osobę mającą uprawnienia do kierowania ubezpieczonymi pracami, w szczególności przez kierowników technicznych budowy.

13

Zgodnie z art. I.13.2 i I.13.2.1 przywołanej umowy analiza przyczyn powstania szkód, odpowiedzialności za szkody i ich rozmiaru oraz ocena wysokości szkód jest przeprowadzana przez eksperta wyznaczonego i opłaconego przez ubezpieczyciela. W przypadku braku zgody co do wniosków zawartych w opinii biegłego ubezpieczający ma możliwość zlecenia wydania innej opinii.

14

Zgodnie z art. I.15.1.1 omawianej umowy ochrona ubezpieczeniowa nie obejmuje w szczególności szkód związanych bezpośrednio lub pośrednio z powodzią, podwyższonymi stanami wód powierzchniowych lub wód gruntowych, niedostatecznego odprowadzania wody przez system kanalizacji i wszelkich klęsk żywiołowych, chyba że strony uzgodniły inaczej.

15

Zgodnie z art. I.18.1 umowy TRC „[d]o niniejszej umowy stosuje się prawo Unii Europejskiej uzupełnione prawem luksemburskim”.

16

Artykuł I.19 tej umowy, zatytułowany „Klauzula prorogacyjna”, stanowi:

17

Zgodnie z art. II.1 tej umowy termin „klęski żywiołowe” odnosi się do „podwyższonych stanów wód, powodzi, osunięć ziemi oraz – chyba że strony uzgodniły inaczej – trzęsień ziemi”.

Okoliczności powstania sporu

18

Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 1–23 zaskarżonego wyroku i dla celów niniejszego postępowania można je streścić w następujący sposób.

19

W ramach prac podjętych w celu rozbudowy i modernizacji budynku KAD Parlament wszczął w 2011 r. postępowanie w celu udzielenia zamówienia na zawarcie umowy ubezpieczenia „Wszelkie rodzaje ryzyka na budowie” oraz ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.

20

W wyniku tego postępowania przyjęta została oferta stworzona na podstawie oferty przedstawionej przez spółkę Axa i in. oraz spółkę Delta Lloyd Schadeverzekering NV, która została następnie włączona do oferty spółki NN (zwane dalej łącznie „pozwanymi w pierwszej instancji”).

21

W dniu 3 kwietnia 2012 r. Unia Europejska, reprezentowana przez Parlament, zawarła umowę TRC z pozwanymi w pierwszej instancji. Umowa ta określa spółkę Axa Assurances Luxembourg jako głównego ubezpieczyciela.

22

W następstwie silnych opadów deszczu, które miały miejsce w dniach 27 i 30 maja 2016 r., wody deszczowe na budowie budynku KAD zajęły część piwnic budynku w budowie, prowadząc do akumulacji wody i tworząc wilgoć w pomieszczeniach, w których zainstalowano już wyposażenie techniczne, które w ten sposób zostało uszkodzone.

23

W dniu 30 maja 2016 r. spółka odpowiedzialna w ramach tej budowy za prace konstrukcyjne zgłosiła pośrednikowi ubezpieczeniowemu roszczenie ubezpieczeniowe dotyczące stanu faktycznego opisanego w poprzednim punkcie. Spółka Axa Assurances Luxembourg, jako główny ubezpieczyciel, wyznaczyła biegłego, któremu powierzyła przeprowadzenie rutynowej ekspertyzy.

24

Pismem z dnia 15 lipca 2016 r. spółka Axa Assurances Luxembourg poinformowała Parlament, że w świetle informacji i danych technicznych wynikających ze wstępnych i uzupełniających opinii biegłych sporządzonych po dwóch wizjach lokalnych uważa ona, iż rozpatrywana szkoda nie wchodzi w zakres umowy TRC.

25

Po pierwsze, spółka Axa Assurances Luxembourg podniosła, że szkody bezpośrednio lub pośrednio związane z powodzią lub niedostatecznym systemem odprowadzania wody przez kanalizację nie wchodzą w zakres art. I.15.1.1 umowy TRC. Po drugie, szkoda była przewidywalna i wynikała z rażącego naruszenia zasad sztuki, w związku z czym wynikające z tego straty i szkody są również wyłączone z ochrony ubezpieczeniowej zgodnie z art. I.12.3.1.1 tej umowy.

26

W dniu 21 listopada 2017 r., w następstwie wymiany pism i spotkania z przedstawicielami spółki Axa Assurances Luxembourg, Parlament skierował do pozwanych w pierwszej instancji wezwanie do zapłaty, opierając się na wstępnym oszacowaniu szkód, na które to wezwanie owa spółka odpowiedziała w dniu 20 grudnia 2017 r., podtrzymując zarzut niedopuszczalności.

27

Po otrzymaniu technicznego sprawozdania końcowego biegłego występującego z ramienia biura nadzoru budowlanego Luxcontrol, upoważnionego do przeprowadzenia kontroli sprzętu technicznego zainstalowanego i przechowywanego w pomieszczeniach, których dotyczy szkoda, w tym wykazu urządzeń, które mają zostać zastąpione, pismem z dnia 28 listopada 2018 r. Parlament ponowił to wezwanie, wskazując, że poniesione i możliwe do stwierdzenia szkody oszacowano na 800 624,33 EUR bez podatku od wartości dodanej.

Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

28

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 20 czerwca 2019 r. Parlament wniósł skargę na podstawie art. 272 TFUE, w której domagał się od Sądu:

–

stwierdzenia, że szkody wyrządzone na budowie budynku KAD podczas intensywnych opadów deszczu, które miały miejsce w dniach 27 i 30 maja 2016 r., wchodzą w zakres umowy TRC;

–

w konsekwencji – zasądzenia na jego rzecz od pozwanych w pierwszej instancji pokrycia żądanych kosztów, tj. 779 902,87 EUR, w szczególności:

–

zasądzenia od spółki Axa Assurances Luxembourg uiszczenia 50 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 389 951,44 EUR;

–

zasądzenia od Bâloise Assurances Luxembourg uiszczenia 20 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 155 980,57 EUR;

–

zasądzenia od La Luxembourgeoise uiszczenia 20 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 155 980,57 EUR;

–

zasądzenia od NN uiszczenia 10 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 77 990,29 EUR;

–

zasądzenia od pozwanych w pierwszej instancji na jego rzecz wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w płatnościach od dnia 22 grudnia 2017 r., których stopa jest równa wysokości stopy procentowej odsetek zastosowanej przez Europejski Bank Centralny (EBC) do jego głównych operacji refinansowania, powiększonej o osiem punktów procentowych;

–

tytułem żądania ewentualnego, w przypadku gdyby dwa pierwsze żądania nie zostały uwzględnione, zasądzenia od pozwanych w pierwszej instancji zapłaty solidarnie za szkody spowodowane brakiem realizacji zobowiązań wynikających z art. I.13.2 umowy TRC, tj. 779 902,87 EUR;

–

zasądzenia na jego rzecz od pozwanych w pierwszej instancji uiszczenia kosztów sporządzenia opinii biegłego, tj. 16 636 EUR, w szczególności:

–

zasądzenia od spółki Axa Assurances Luxembourg uiszczenia 50 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 8318 EUR;

–

zasądzenia od spółki Bâloise Assurances Luxembourg uiszczenia 20 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 3327,20 EUR;

–

zasądzenia od spółki La Luxembourgeoise uiszczenia 20 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 3327,20 EUR;

–

zasądzenia od spółki NN uiszczenia 10 % wyżej wymienionej kwoty, tj. 1663,60 EUR;

–

zasądzenia od pozwanych w pierwszej instancji na jego rzecz wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w płatnościach od dnia 22 grudnia 2017 r., których stopa jest równa wysokości stopy procentowej odsetek zastosowanej przez EBC do jego głównych operacji refinansowania, powiększonej o osiem punktów procentowych, oraz

–

obciążenia pozwanych w pierwszej instancji kosztami postępowania.

29

Sekretariat Sądu, który powziął informację o przejęciu spółki Delta Lloyd Schadeverzekering przez spółkę NN, zawiadomił tę drugą spółkę, pismem z dnia 13 stycznia 2020 r., o wniesieniu skargi, wyznaczając jej termin na złożenie odpowiedzi na skargę. Spółka NN nie złożyła odpowiedzi na skargę w przepisanym terminie.

30

W dniu 26 czerwca 2020 r. Parlament wniósł do Sądu o stwierdzenie, że prawidłowo przedstawił on żądania spółce NN, oraz o przychylnie się do jego żądań na podstawie art. 123 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem wyroku zaocznego. Sekretariat Sądu doręczył ten wniosek spółce NN, wyjaśniając, że zgodnie z art. 123 § 2 tego regulaminu nie będzie ona uczestniczyła w postępowaniu zaocznym i że zostanie jej doręczone wyłącznie orzeczenie kończące postępowanie w sprawie.

31

Sąd uwzględnił żądanie Parlamentu i w pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku zasądził zaocznie od spółki NN na rzecz Parlamentu kwotę 79 653,89 EUR i związane z nią odsetki ustawowe za opóźnienia w płatnościach od dnia 22 grudnia 2017 r., a także obciążył spółkę NN kosztami postępowania zaocznego.

32

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 16 listopada 2021 r. spółka NN wniosła sprzeciw wobec pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie sprzeciwu do czasu wydania przez Trybunał orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie niniejszego odwołania.

33

Natomiast w odniesieniu do zarzutów Parlamentu skierowanych przeciwko spółkom Axa i in. Sąd orzekł w pkt 94 zaskarżonego wyroku, że na podstawie art. I.15.1.1 umowy TRC interpretowanego w świetle innych postanowień tej umowy i kontekstu towarzyszącego jej zawarciu nie ma podstaw do przyjęcia zawężającego zakresu terminu „powódź”. Sąd stwierdził zatem w pkt 111 zaskarżonego wyroku, że spółki Axa i in. mogły skutecznie powołać się wobec Parlamentu na zawartą w art. I.15.1.1 umowy TRC klauzulę wyłączającą ochronę ubezpieczeniową w przypadku szkód związanych bezpośrednio lub pośrednio z powodzią.

34

W konsekwencji w pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku Sąd oddalił skargę Parlamentu w zakresie, w jakim dotyczyła ona spółek Axa i in., i obciążył Parlament, poza jego własnymi kosztami, dwiema trzecimi kosztów poniesionych przez spółki Axa i in.

Żądania stron w odwołaniu głównym i w odwołaniu wzajemnym

35

W odwołaniu Parlament wnosi do Trybunału o:

–

uchylenie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku;

–

przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania;

–

orzeczenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów, z wyjątkiem kosztów wskazanych w pkt 3 sentencji zaskarżonego wyroku, nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, oraz

–

tytułem żądania ewentualnego:

–

uchylenie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku oraz

–

uwzględnienie żądań przedstawionych przez Parlament w pierwszej instancji wobec spółek Axa i in.

36

Druga strona postępowania odwoławczego wnosi do Trybunału o:

–

tytułem żądania głównego:

–

oddalenie żądania Parlamentu zmierzającego do uchylenia pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku;

–

w konsekwencji – oddalenie jego wniosku o orzeczenie, że rozstrzygnięcie o kosztach, o których mowa w pkt 4 sentencji zaskarżonego wyroku, nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie;

–

tytułem żądania ewentualnego, na wypadek gdyby Trybunał uwzględnił żądanie Parlamentu o uchylenie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, oraz

–

tytułem dalszego żądania ewentualnego – oddalenie żądań Parlamentu skierowanych przeciwko spółkom Axa i in. na podstawie argumentów przedstawionych przez nie w pierwszej instancji i wydanie orzeczenia zgodnie z żądaniami odpowiedzi na skargę i dupliki, które spółki Axa i in. złożyły w pierwszej instancji.

37

W odwołaniu wzajemnym spółka NN wnosi do Trybunału o:

–

uznanie odwołania wzajemnego za dopuszczalne i zasadne, a tym samym uchylenie pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku; oraz

–

obciążenie Parlamentu kosztami postępowania.

38

Parlament wnosi do Trybunału o:

–

uznanie odwołania wzajemnego za niedopuszczalne;

–

tytułem żądania ewentualnego – uznanie odwołania wzajemnego za bezzasadne; oraz

–

obciążenie spółki NN kosztami postępowania związanymi z odwołaniem wzajemnym.

Otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo

39

W dniu 18 stycznia 2024 r. wysłuchano pierwszej opinii rzecznika generalnego. W tym samym dniu Trybunał wydał wyrok Eulex Kosowo/SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52). W pkt 31 tego wyroku Trybunał orzekł, że ponieważ wniesienie sprzeciwu pociąga za sobą wznowienie postępowania przed Sądem, nie można uznać, że wyrok zaoczny, od którego wniesiono sprzeciw, kończy postępowanie w rozumieniu art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał wywiódł stąd w pkt 32 tego wyroku, że odwołanie od wyroku zaocznego, który jest przedmiotem sprzeciwu, jest niedopuszczalne.

40

Postanowieniem z dnia 20 marca 2024 r., Parlament/Axa Assurances Luxembourg i in. (C‑766/21 P, EU:C:2024:321), Trybunał zarządził otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo i przeprowadzenie rozprawy, zgodnie z art. 83 regulaminu postępowania, aby strony mogły wyrazić swoje stanowisko w przedmiocie ewentualnego wpływu wyroku z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), na dopuszczalność odwołania wniesionego przez Parlament.

41

Po przeprowadzeniu tej rozprawy, która odbyła się w dniu 17 kwietnia 2024 r., oraz po przedstawieniu opinii przez rzecznika generalnego na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. ustny etap postępowania został zamknięty.

W przedmiocie odwołania głównego

W przedmiocie dopuszczalności

Argumentacja stron

42

Zdaniem Parlamentu wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), nie ma wpływu na dopuszczalność odwołania, w którym Parlament wnosi o uchylenie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku. O ile bowiem w sprawie zakończonej tym wyrokiem do Trybunału zwrócono się z żądaniem uchylenia wyroku Sądu z dnia 19 października 2022 r., SC/Eulex Kosowo (T‑242/17 RENV, EU:T:2022:637), w którym Sąd orzekł zaocznie w odniesieniu do jedynej pozwanej, o tyle zaskarżony wyrok został wydany zaocznie jedynie w stosunku do jednej z czterech pozwanych, a mianowicie spółki NN. Wynika stąd, że niniejsze odwołanie, skierowane przeciwko tym punktom sentencji orzeczonym po przeprowadzeniu rozprawy zorganizowanej na zasadzie kontradyktoryjności, które nie mogą być przedmiotem sprzeciwu, jest dopuszczalne.

43

Z pkt 31, 33 i 35 wyroku z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), wynika, że odwołanie zmierzające do uchylenia niektórych punktów sentencji wyroku jest niedopuszczalne wyłącznie w odniesieniu do tych jej punktów, które były przedmiotem sprzeciwu, ponieważ ze względu na fakt wniesienia sprzeciwu odwołanie to nie dotyczyłoby „orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie” w rozumieniu art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w art. 163 regulaminu postępowania przed Sądem, który w przypadku gdy odwołanie do Trybunału i sprzeciw od wyroku zaocznego dotyczą tego samego orzeczenia Sądu, przewiduje możliwość zawieszenia przez prezesa Sądu postępowania w sprawie sprzeciwu do czasu wydania przez Trybunał orzeczenia w przedmiocie odwołania.

44

Druga strona postępowania odwoławczego podnosi, że odwołanie wniesione przez Parlament jest niedopuszczalne zgodnie z zasadami wynikającymi z wyroku z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), zgodnie z którym wyrok Sądu, który jest przedmiotem sprzeciwu, a zatem nie jest ostateczny, może być przedmiotem odwołania dopiero po zamknięciu postępowania w sprawie sprzeciwu.

45

Zasady te, które pozwalają zachować jedność sporu poprzez uniknięcie równoległych postępowań i ryzyka wydania sprzecznych orzeczeń, obowiązują w niniejszej sprawie, w której istnieje tylko jedno i to samo postępowanie i gdzie spór wynika z jednej i tej samej umowy.

Ocena Trybunału

46

W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odwołanie do Trybunału może zostać wniesione wyłącznie od orzeczeń Sądu kończących postępowanie w sprawie i orzeczeń tego Sądu rozstrzygających kwestie merytoryczne w części lub rozstrzygających kwestie proceduralne dotyczące zarzutu braku właściwości lub niedopuszczalności. Odwołanie wnosi się w terminie dwóch miesięcy od zawiadomienia o zaskarżanym orzeczeniu.

47

Z przepisu tego wynika, że odwołanie jest dopuszczalne jedynie od ostatecznego orzeczenia, od którego nie przysługuje żaden inny środek zaskarżenia (wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, pkt 29).

48

W drugiej kolejności, zgodnie z art. 41 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli należycie zawiadomiona strona pozwana nie złoży pisemnych wniosków, wydaje się „przeciwko tej stronie” wyrok zaoczny, od którego może ona wnieść sprzeciw.

49

Z tego postanowienia statutu wynika, że wyrok zaoczny wydaje się jedynie wobec strony lub stron, które nie złożą pisemnych wniosków w przepisanej formie i w przepisanym terminie. Prawo do wniesienia sprzeciwu od tego wyroku przysługuje zatem tylko tej stronie lub tym stronom, które nie wdały się w spór, tak aby mogły one zostać wysłuchane zgodnie z zasadą kontradyktoryjności.

50

Tym samym w przypadku gdy wyrok rozstrzyga spór dotyczący tylko jednej z pozwanych, Trybunał orzekł, że postępowania w sprawie sprzeciwu od tego wyroku nie sposób uznać za postępowanie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wobec czego odwołanie wniesione od tego wyroku jest niedopuszczalne (zob. podobnie wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, pkt 31, 32).

51

Natomiast w przypadku gdy wyrok Sądu zostaje wydany po przeprowadzeniu zorganizowanej na zasadzie kontradyktoryjności rozprawy przeciwstawiającej sobie tylko niektóre ze stron, a wobec innej strony pozwanej, która nie wdała się w spór, zostaje wydany wyrok zaoczny, wyłącznie tej stronie przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w odniesieniu do tych punktów sentencji wyroku, które jej dotyczą. Inne punkty sentencji wspomnianego wyroku – które odnoszą się do pozostałych pozwanych, innych niż ta pozwana, która nie wdała się w spór – stanowią orzeczenie „kończące postępowanie w sprawie” w rozumieniu art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i nie mogą być przedmiotem sprzeciwu. Mogą one jednak być przedmiotem odwołania do Trybunału.

52

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku dotyczą wyłącznie spółek Axa i in., które złożyły przed Sądem pisemne wnioski. Wynika stąd, że punkty te nie mogą być przedmiotem sprzeciwu i że odwołanie Parlamentu w zakresie, w jakim zostało ono skierowane przeciwko tym punktom, jest dopuszczalne.

W przedmiocie dopuszczalności odpowiedzi na odwołanie spółki NN

Argumentacja stron

53

Parlament twierdzi, że odpowiedź na odwołanie główne jest niedopuszczalna w zakresie, w jakim złożyła ją spółka NN, która nie wdała się w spór w pierwszej instancji. Zdaniem Parlamentu spółka NN nie ma „interesu prawnego w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania” w rozumieniu art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Uwzględnienie odwołania głównego, które dotyczy wyłącznie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku, przyniosłoby korzyść jedynie spółkom Axa i in., a nie spółce NN, której dotyczą tylko pkt 1 i 3 tej sentencji.

54

Spółka NN podnosi, że powinna ona była móc wykorzystać ustalenie Sądu, który orzekł, iż spółki Axa i in. skutecznie podniosły przeciw Parlamentowi klauzulę wyłączającą przewidzianą w art. I.15.1.1 umowy TRC. Powinna ona zatem, podobnie jak spółki Axa i in., móc zakwestionować odwołanie Parlamentu w zakresie, w jakim Parlament kwestionuje w nim tę ocenę Sądu.

Ocena Trybunału

55

Zgodnie z art. 172 zdanie pierwsze regulaminu postępowania przed Trybunałem „[s]trona w danej sprawie przed Sądem mająca interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania może złożyć odpowiedź na odwołanie w terminie dwóch miesięcy od doręczenia odwołania”.

56

Z brzmienia tego przepisu wynika, że złożenie odpowiedzi na odwołanie od orzeczenia Sądu musi – poza dochowaniem dwumiesięcznego terminu przewidzianego w tym przepisie – kumulatywnie spełniać dwie przesłanki. Po pierwsze, odpowiedź na odwołanie powinna zostać przedstawiona przez „stron[ę] w danej sprawie przed Sądem”, a po drugie, strona ta musi mieć „interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania”.

57

Ponadto, o ile pojęcie „stron[y] w danej sprawie przed Sądem” nie zostało zdefiniowane w regulaminie postępowania przed Trybunałem, o tyle z art. 1 § 2 lit. c) regulaminu postępowania przed Sądem wynika, że terminy „strona” i „strony” oznaczają wszystkie strony postępowania, w tym interwenientów.

58

W niniejszej sprawie należy podkreślić w pierwszej kolejności, że okoliczność, iż wobec spółki NN został wydany wyrok zaoczny, nie może mieć wpływu na jej status „strony w danej sprawie przed Sądem”, ponieważ była ona „stroną” w postępowaniu przed Sądem w rozumieniu art. 1 § 2 lit. c) regulaminu postępowania przed Sądem. Niniejsze odwołanie zostało zatem doręczone spółce NN, podobnie jak pozostałym stronom postępowania przed Sądem, postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 26 stycznia 2022 r. na podstawie art. 171 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem.

59

W drugiej kolejności, odnosząc się do przesłanki, zgodnie z którą spółka NN winna posiadać „interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania”, bezsporne jest, że odwołanie wniesione przez Parlament dotyczy wyłącznie pkt 2 i 4 sentencji zaskarżonego wyroku, które nie dotyczą spółki NN.

60

Jednakże w ramach badania tego odwołania do Trybunału zwrócono się o dokonanie oceny, czy Sąd naruszył prawo, dochodząc do wniosku, że nagromadzenie dużych ilości wód opadowych na piętrze - 4 i - 5 budynku KAD wchodzi w zakres pojęcia „powodzi” w rozumieniu art. I.15.1.1 umowy TRC, a tym samym, że spółki Axa i in. mogły w odpowiedzi na roszczenie odszkodowawcze Parlamentu z tytułu powstałej szkody słusznie powołać się na przewidzianą tym postanowieniem umownym klauzulę wyłączającą ochronę ubezpieczeniową.

61

Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 56–58 opinii z dnia 18 stycznia 2024 r., Trybunał mógł tym samym stanąć przed koniecznością dokonania ocen, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie sprzeciwu wniesionego do Sądu przez spółkę NN w celu zakwestionowania pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku, które to postępowanie jest obecnie zawieszone do czasu ogłoszenia niniejszego wyroku.

62

Wynika stąd, że spółka NN ma „interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania” w rozumieniu art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem, a zatem jej odpowiedź na odwołanie główne jest dopuszczalna.

Co do istoty

63

W uzasadnieniu odwołania Parlament podnosi trzy zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy przede wszystkim naruszenia zasad wykładni prawa Unii w odniesieniu do terminu „powódź” oraz, uzupełniająco, przeinaczenia klauzuli w umowie TRC, która wyłącza z zakresu jej stosowania między innymi szkody związane bezpośrednio lub pośrednio z „powodzią”. Zarzut drugi dotyczy naruszenia prawa w odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zarzut trzeci dotyczy przeinaczenia okoliczności faktycznych i dowodów.

W przedmiocie zarzutu pierwszego

–

Argumentacja stron

64

W ramach zarzutu pierwszego Parlament podnosi przede wszystkim, że Sąd, opierając się na potocznym znaczeniu zawartego w art. I.15.1.1 umowy TRC terminu „powódź”, nie uwzględniwszy kontekstu, w jakim termin ten został użyty, ani celów tej umowy, naruszył zasady wykładni prawa Unii, a w szczególności zasadę ścisłej wykładni pojęć zawartych w postanowieniu stanowiącym odstępstwo oraz zasadę wykładni systemowej. Tytułem ewentualnym Parlament podnosi, że Sąd przeinaczył klauzulę wyłączającą ochronę ubezpieczeniową przewidzianą w tym art. I.15.1.1, interpretując ją w sposób nadmiernie szeroki.

65

Druga strona postępowania odwoławczego podnosi, że pod pozorem zarzucanego naruszenia prawa zarzut pierwszy zmierza w rzeczywistości do podważenia dokonanej przez Sąd oceny okoliczności faktycznych dotyczącej tej klauzuli. Ponieważ Trybunał nie jest właściwy do przeprowadzenia takiej kontroli w ramach odwołania, zarzut ten jest niedopuszczalny.

–

Ocena Trybunału

66

Na wstępie należy przypomnieć, że jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania ustaleń faktycznych – z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy – oraz do oceny przyjętych dowodów. Ustalenie tych faktów i ocena tych dowodów nie stanowią zatem, z zastrzeżeniem przypadków przeinaczenia dowodów wynikającego z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, kwestii prawnej, która jako taka podlega kontroli Trybunału (wyrok z dnia 29 października 2015 r., Komisja/ANKO, C‑78/14 P, EU:C:2015:732, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

67

Należy również przypomnieć, że przeprowadzone przez Sąd badanie postanowienia umownego nie może być uważane za wykładnię prawa i wobec tego nie może być przedmiotem kontroli w postępowaniu odwoławczym bez wkraczania w kompetencje Sądu do ustalenia okoliczności faktycznych. Natomiast domniemane naruszenie prawa Unii mającego zastosowanie do umowy podlega tej kontroli (zob. podobnie wyrok z dnia 14 stycznia 2021 r., ERCEA/Aristoteleio Panepistimio Thessalonikis, C‑280/19 P, EU:C:2021:23, pkt 43, 44 i przytoczone tam orzecznictwo).

68

A zatem, niezależnie od tego, czy Sąd powinien był zastosować metody wykładni prawa Unii w ramach sporu dotyczącego nie wykładni tego prawa, lecz stosowania klauzuli umownej, należy stwierdzić, że Parlament powołuje się na naruszenie tych metod, opierając się na odesłaniu do prawa Unii w art. I.18.1 umowy TRC. Zarzut pierwszy podniesiony na poparcie odwołania jest zatem dopuszczalny.

69

W niniejszej sprawie, stosując te metody wykładni, Sąd prawidłowo rozważył znaczenie i zakres, jakie strony umowy zamierzały nadać terminowi „powódź”, odwołując się do kontekstu i postanowień umowy TRC. W pkt 77–111 zaskarżonego wyroku przeprowadził on zatem szczegółową analizę zastosowania w okolicznościach niniejszego sporu, przewidzianej w art. I.15.1.1 tej umowy TRC, klauzuli wyłączającej spod ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z tej umowy szkody związane bezpośrednio lub pośrednio z powodzią.

70

W pkt 78–82 zaskarżonego wyroku Sąd określił definicję terminu „powódź” zgodnie z jego potocznym znaczeniem, wobec braku definicji tego terminu w umowie TRC wskazującej, że strony tej umowy zamierzały nadać temu terminowi znaczenie ściślejsze niż jego znaczenie potoczne. Podkreślił on przede wszystkim w pkt 78 tego wyroku, że ponieważ umowa TRC nie zawierała żadnej definicji terminu „powódź”, należało odnieść się do potocznego znaczenia tego terminu, badając kontekst, w jaki wpisuje się klauzula wyłączająca, w celu ustalenia wspólnej woli stron tej umowy. Następnie Sąd dodał w pkt 81 wspomnianego wyroku, że gdyby zamiarem stron tej umowy było zawężenie zakresu i znaczenia terminu „powódź”, to do umowy włączono by jasną definicję tego pojęcia. Wreszcie w pkt 82 tego wyroku Sąd przyjął definicję terminu „powódź”, posługując się definicjami tego terminu zawartymi w dwóch różnych słownikach.

71

W ten sposób Sąd nie naruszył prawa. Wbrew temu, co twierdzi Parlament, zakres ochrony ubezpieczeniowej przed ryzykiem wynikającym z umowy TRC nie wynika bowiem z wcześniej ustalonej zasady. Ochrona ta jest podyktowana zgodną wolą stron umowy, które w niniejszej sprawie uzgodniły, by zdefiniować zakres stosowania ochrony ubezpieczeniowej oferowanej przez tę umowę za pomocą klauzul wyłączających. Klauzul tych nie można uznać za „odstępstwa”, które miałyby podlegać z tego tytułu zasadzie ścisłej wykładni, ponieważ ani z umowy TRC, niezależnie od jej nazwy, ani z przepisu prawa Unii, na który zresztą Parlament się nie powołał, nie została wywiedziona żadna zasada pełnego ubezpieczenia od ryzyka.

72

W pkt 83–93 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie zbadał znaczenie, jakie strony umowy TRC zamierzały nadać zawartemu w niej terminowi „powódź”, analizując wszystkie istotne klauzule i kontekst tej umowy. Sąd zauważył w szczególności, po pierwsze, że sam Parlament zaproponował w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego umieszczenie w umowie, która miała zostać zawarta, klauzuli wyłączającej ochronę ubezpieczeniową w odniesieniu do szkód bezpośrednio lub pośrednio związanych z powodzią, po tym, jak potwierdził, że budowa budynku KAD „nie znajdowała się na terenie zalewowym”. Po drugie, w pkt 90 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że okoliczność, iż termin „powódź” pojawił się również w art. II.1 umowy TRC, który definiował przypadki klęsk żywiołowych, nie oznacza jednak, że oba te terminy były synonimami i że samo pojęcie powodzi obejmowało wyłącznie takie przypadki.

73

Nie naruszając zatem metod wykładni prawa Unii, na które powołał się Parlament w ramach zarzutu pierwszego odwołania, Sąd orzekł w pkt 92 tego wyroku, że zjawisko intensywnych opadów deszczu, które powoduje nagromadzenie wód opadowych, takie jak to, które zalało piętro - 4 i - 5 budynku KAD, wchodzi w zakres terminu „powódź” użytego w art. I.15.1.1 umowy TRC.

74

W konsekwencji argument Parlamentu podniesiony tytułem głównym w ramach zarzutu pierwszego należy oddalić jako bezzasadny.

75

Ponadto, co się tyczy podniesionego przez Parlament tytułem ewentualnym argumentu dotyczącego przeinaczenia art. I.15.1.1 umowy TRC, należy przypomnieć, że takie przeinaczenie musi w oczywisty sposób wynikać z akt sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów (wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci, od C‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 86).

76

Tymczasem wystarczy jednak stwierdzić, że Parlament nie przedstawia żadnych dowodów, za pomocą których byłby w stanie wykazać istnienie takiego przeinaczenia, a jedynie zadawala się podważeniem przyjętej przez Sąd wykładni, którą określa jako „nadmiernie szeroką”. W konsekwencji zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przypomnianym w pkt 66 i 67 niniejszego wyroku argument ten należy odrzucić jako niedopuszczalny.

77

Z powyższych rozważań wynika, że zarzut pierwszy należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny.

W przedmiocie zarzutu drugiego

–

Argumentacja stron

78

W ramach zarzutu drugiego Parlament podnosi, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne w zakresie, w jakim Sąd uznał w pkt 78–89 tego wyroku, że źródło powodzi nie stanowi ważnego kryterium dla zdefiniowania terminu „powódź” w kontekście umowy TRC. W pkt 91–96 tego wyroku Sąd błędnie przychylił się do stanowiska spółek Axa i in., zgodnie z którym powódź ma swoje źródło w naturalnym zdarzeniu zewnętrznym w stosunku do ubezpieczonego dobra, w przeciwieństwie do szkód spowodowanych przez wodę, które co do zasady wchodzą w zakres ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z umów ubezpieczenia.

79

Druga strona postępowania odwoławczego kwestionuje zasadność tej argumentacji.

–

Ocena Trybunału

80

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie wyroku Sądu powinno przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie Sądu, pozwalając zainteresowanym na poznanie powodów wydanego orzeczenia, a Trybunałowi na dokonanie jego kontroli sądowej (wyrok z dnia 1 grudnia 2016 r., Klement/EUIPO, C‑642/15 P, EU:C:2016:918, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo). Kwestia, czy uzasadnienie wyroku Sądu jest wewnętrznie sprzeczne lub niewystarczające, stanowi kwestię prawną, która może zostać podniesiona w ramach odwołania (wyrok z dnia 4 marca 2020 r., EUIPO/Equivalenza Manufactory, C‑328/18 P, EU:C:2020:156, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).

81

Jak wskazano w pkt 70 niniejszego wyroku, Sąd wskazał w pkt 78–82 zaskarżonego wyroku definicję termin „powódź” w potocznym znaczeniu tego pojęcia, wobec braku w umowie TRC definicji, która wskazywałaby, że strony tej umowy zamierzały nadać temu terminowi znaczenie bardziej rygorystyczne niż jego znaczenie potoczne.

82

W pkt 83–89 zaskarżonego wyroku Sąd rozważył kontekst związany z włączeniem terminu „powódź” do art. I.15.1.1 umowy TRC. W tym kontekście w pkt 85 tego wyroku Sąd stwierdził, że „powódź może mieć wiele powodów”, a w pkt 86, że „powódź może mieć […] różne przyczyny, takie jak wystąpienie cieku wodnego z brzegów, intensywne opady, przekroczenie maksymalnego stanu wód powierzchniowych lub podziemnych w następstwie podniesienia się poziomu wód gruntowych lub awaria konstrukcji inżynierii cywilnej, taka jak przerwanie tamy lub wału przeciwpowodziowego”. W pkt 87 tego wyroku Sąd wywiódł z tego, że nie ma „żadnego uzasadnionego powodu, aby uznać, że [art.] I.15.1.1 umowy TRC dotyczy jedynie niektórych z różnych przyczyn, które mogą być przyczyną powodzi, bez sprecyzowania, które z nich”. Zdaniem Sądu wobec braku jakiejkolwiek definicji terminu „powódź” w tej umowie należało uznać, że pojęcie to nie było przedmiotem żadnego ograniczenia.

83

W pkt 91–96 tego wyroku Sąd orzekł w istocie, że przyjęta przez niego wykładnia pojęcia „powodzi” pozwala na dokonanie rozróżnienia między „powodzią” a „szkodami spowodowanymi przez wodę”, skoro „powódź” ma swoje źródło w zdarzeniu naturalnym zewnętrznym w stosunku do ubezpieczonego dobra, niezależnie od tego, czy zdarzenie to jest kwalifikowane jako klęska żywiołowa czy nie, podczas gdy w odniesieniu do „szkód spowodowanych przez wodę”, takich jak np. awaria kanalizacji, brak jest tego elementu zewnętrznego.

84

Wbrew temu, co twierdzi Parlament, uzasadnienia tego nie można uznać za wewnętrznie sprzeczne. O ile bowiem w pkt 78–89 zaskarżonego wyroku Sąd ograniczył się do przypomnienia, że powódź może wynikać z różnych przyczyn, nie ograniczając ich do przyczyn przedstawionych przez Parlament, o tyle w pkt 91–96 tego wyroku odróżnił on pojęcie „powodzi” od pojęcia „szkód spowodowanych przez wodę”, opierając się na kryterium związanym z zewnętrznym względem ubezpieczonego dobra charakterem zdarzenia będącego przyczyną szkody, a nie „naturalnego” lub „nienaturalnego” źródła tego zdarzenia.

85

Z tego wynika, że argumentację Parlamentu dotyczącą wewnętrznie sprzecznego charakteru uzasadnienia zaskarżonego wyroku należy oddalić jako wynikającą z błędnej lektury tego wyroku.

86

Z powyższych rozważań wynika, że zarzut drugi należy oddalić jako bezzasadny.

W przedmiocie zarzutu trzeciego

–

Argumentacja stron

87

W zarzucie trzecim Parlament podnosi, że Sąd przeinaczył istotne okoliczności faktyczne i dowody, zawarte w opinii biegłego, w rozumowaniu leżącym u podstaw jego ustalenia, zgodnie z którym szkody wyrządzone w budynku KAD były spowodowane powodzią, a nie ryzykiem nieodłącznie związanym z budową.

88

Po pierwsze, w pkt 86, 89 i 94 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył stanowisko Parlamentu w sprawie wykładni terminu „powódź”. Instytucja ta twierdzi, iż wbrew ustaleniom Sądu w żadnym wypadku nie twierdziła ona, że termin ów odnosi się jedynie do powodzi wynikających z wystąpienia cieku wodnego z brzegów i że tym samym wyklucza on powodzie spowodowane intensywnymi opadami deszczu.

89

Po drugie, Sąd przeinaczył okoliczności faktyczne, stwierdzając w pkt 95 zaskarżonego wyroku, że zgodnie z ustaleniami zawartymi w opinii biegłego nagromadzenie wód opadowych w piwnicy budynku w budowie „wiązało się z brakiem możliwości odprowadzenia przez podziemny system kanalizacji tak dużej ilości wody”. Parlament twierdzi w tym względzie, że z opinii biegłego wynika, iż w jednym z pomieszczeń budynku doszło do zatrzymania wody i że nie mogła ona zostać przekierowana do podziemnego systemu kanalizacji z powodu problemów technicznych nieodłącznie związanych z budową, w szczególności z powodu błędu programowania pomp odprowadzających wodę.

90

Po trzecie, w pkt 109 zaskarżonego wyroku Sąd przeinaczył ustalenie zawarte w opinii biegłego, zgodnie z którym szkoda powstała, gdy „prace konstrukcyjne znajdowały się na etapie, na którym można było uznać je za niemalże ukończone (ściany nośne i dach)”, aby oddalić argument Parlamentu, jakoby szkody w budynku KAD powstały z powodu ryzyka nieodłącznie związanego z budową, skoro budynek ten był w budowie i nie był całkowicie zamknięty i chroniony przed deszczem. Zdaniem Parlamentu przywołana przez Sąd opinia biegłego w żaden sposób nie potwierdza, że konstrukcja budynku była do tego stopnia zaawansowana, że nie był on już narażony na ryzyko związane z budową, takie jak szkody spowodowane przez wodę w wyniku intensywnych opadów deszczu.

91

Druga strona postępowania odwoławczego kwestionuje zasadność tej argumentacji.

–

Ocena Trybunału

92

Jak przypomniano w pkt 75 niniejszego wyroku, „przeinaczenie musi w oczywisty sposób wynikać z akt sprawy, bez konieczności dokonywania nowej oceny faktów i dowodów”.

93

Co się tyczy, po pierwsze, podnoszonego przeinaczenia stanowiska Parlamentu dotyczącego zakresu terminu „powódź”, wystarczy zauważyć, że nawet przy założeniu, iż przeinaczenie to zostanie wykazane, nie może ono podważyć wykładni tego terminu przyjętej przez Sąd w pkt 86, 89 i 94 zaskarżonego wyroku. Argument ten należy zatem oddalić jako bezskuteczny.

94

Po drugie, odnosząc się do przeinaczenia, którym miał być obarczony pkt 95 zaskarżonego wyroku, pozostaje stwierdzić, że okoliczność – przy założeniu, iż zostanie ona wykazana – że opinia biegłego nie wspomina o braku możliwości odprowadzenia wód opadowych przez podziemny system kanalizacji, nie wystarcza do podważenia ustalenia Sądu sformułowanego w pkt 96 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym zjawisko takie jak nagromadzenie wody w wyniku intensywnych opadów stanowi „powódź” w rozumieniu art. I.15.1.1 umowy TRC.

95

Z pkt 85–87 zaskarżonego wyroku wynika bowiem w szczególności, że powody, dla których nagromadzone wody nie mogły zostać odprowadzone, nie mają wpływu na przyjętą przez Sąd wykładnię terminu „powódź”.

96

Argument dotyczący przeinaczenia ustaleń zawartych w opinii biegłego należy w konsekwencji również oddalić jako bezskuteczny.

97

Po trzecie, w zakresie, w jakim Parlament podnosi, że Sąd przeinaczył w pkt 109 zaskarżonego wyroku ustalenia zawarte w opinii biegłego, zgodnie z którymi szkoda wystąpiła, gdy „prace konstrukcyjne znajdowały się na etapie, na którym można było uznać je za niemalże ukończone (ściany nośne i dach)”, wystarczy zauważyć, że instytucja ta ogranicza się do podważenia wniosków i ocen faktycznych, które Sąd wyciągnął na podstawie tych ustaleń. Tę część zarzutu trzeciego należy zatem odrzucić jako niedopuszczalną.

98

Z powyższych rozważań wynika, że zarzut trzeci należy w części oddalić jako bezzasadny, a w części odrzucić jako niedopuszczalny.

99

W świetle całości powyższych rozważań odwołanie główne należy oddalić w całości.

W przedmiocie odwołania wzajemnego

W przedmiocie dopuszczalności

Argumentacja stron

100

Parlament podnosi niedopuszczalność odwołania wzajemnego ze względu na to, że spółka NN nie spełnia przesłanki przewidzianej w art. 56 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którą odwołanie może zostać wniesione „przez każdą stronę, której żądania nie zostały uwzględnione, w całości lub w części”.

101

Ponadto Parlament twierdzi, że w świetle systemu środków odwoławczych ustanowionego w traktatach wniesienie odwołania wzajemnego do Trybunału nie jest zgodne z równoległym wniesieniem do Sądu sprzeciwu.

102

Tytułem uzupełnienia Parlament podnosi, że ze względu na to, iż spółka NN nie ma statusu strony uprawnionej do złożenia odpowiedzi na odwołanie w rozumieniu art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem, nie ma ona również legitymacji do wniesienia odwołania wzajemnego, zastrzeżonego zgodnie z art. 176 tego regulaminu dla „stron określonych w art. 172 [tego] regulaminu”.

103

Spółka NN z kolei kwestionuje możliwość zastosowania do odwołania wzajemnego art. 56 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ponieważ ten środek zaskarżenia jest przewidziany wyłącznie w regulaminie postępowania przed Trybunałem. Tymczasem art. 176 tego regulaminu przyznaje prawo do wniesienia odwołania wzajemnego „stronom, o których mowa w art. 172 [tego] regulaminu”, czyli „stronie w danej sprawie przed Sądem mającej interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania”.

104

W niniejszej sprawie spółka NN ma interes prawny w uchyleniu wyroku zaocznego wydanego przeciwko niej przez Sąd. Okoliczność, że jej odwołanie wzajemne dotyczy pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku, podczas gdy odwołanie główne Parlamentu dotyczy pkt 2 i 4 tej sentencji, nie ma wpływu na dopuszczalność odwołania wzajemnego, ponieważ może ono dotyczyć orzeczenia Sądu innego niż orzeczenie zaskarżone w odwołaniu głównym.

105

Spółka NN wyjaśnia ponadto, że zarzuty podniesione przez nią w sprzeciwie wobec zaskarżonego wyroku oraz zarzuty wniesionego przez nią odwołania wzajemnego są odmienne, ponieważ pierwsze pokrywają się z zarzutami przedstawionymi przez spółki Axa i in. w ramach postępowania w pierwszej instancji, a drugie dotyczą naruszenia art. 45 § 1 lit. a) i art. 123 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem.

Ocena Trybunału

106

Zgodnie z art. 172 w związku z art. 176 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem wniesienie odwołania wzajemnego jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: wnoszący odwołanie musi być „stroną w danej sprawie przed Sądem” oraz musi on mieć „interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania”.

107

Zgodnie z art. 176 § 2 oraz art. 178 §§ 1 i 3 tego regulaminu odwołanie wzajemne sporządza się w odrębnym od odpowiedzi na odwołanie piśmie, którego żądania mają na celu uchylenie w całości lub w części orzeczenia Sądu, opierając się na zarzutach i argumentach prawnych odrębnych od zarzutów i argumentów podniesionych w odpowiedzi na odwołanie (zob. podobnie wyrok z dnia 14 września 2023 r., Land Rheinland-Pfalz/Deutsche Lufthansa, C‑466/21 P, EU:C:2023:666, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).

108

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że przesłanki przypomniane w pkt 106 i 107 niniejszego wyroku są spełnione. Z jednej strony, jak wynika z pkt 58 i 59 tego wyroku, spółka NN jest stroną uprawnioną do złożenia odpowiedzi na odwołanie w rozumieniu art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Z drugiej strony spółka NN wniosła odwołanie wzajemne w odrębnym piśmie procesowym i z zachowaniem terminów określonych w art. 176 § 1 tego regulaminu. To odwołanie wzajemne, które ma na celu uchylenie pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku, jest oparte, zgodnie z art. 178 § 3 tego regulaminu, na zarzutach i argumentach odmiennych od tych podniesionych w odpowiedzi spółki NN na odwołanie główne wniesione przez Parlament, które dotyczy pkt 2 i 4 tej sentencji.

109

Niemniej jednak bezsporne jest, że spółka NN wniosła równolegle do Sądu sprzeciw na podstawie art. 166 regulaminu postępowania przed Sądem, zmierzający również do uchylenia pkt 1 i 3 sentencji zaskarżonego wyroku zaocznego.

110

Tymczasem, jak przypomniano w pkt 39 niniejszego wyroku, Trybunał orzekł już, że wniesienie do Sądu sprzeciwu od wyroku zaocznego przez stronę, która nie wdała się w spór w postępowaniu przed Sądem, z uwagi na fakt, iż pociąga za sobą wznowienie postępowania przed Sądem, oznacza, że nie można uznać, by wyrok zaoczny, od którego wniesiono sprzeciw, kończył postępowanie w rozumieniu art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz że w konsekwencji odwołanie wniesione od tego wyroku jest niedopuszczalne (zob. podobnie wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Eulex Kosowo/SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, pkt 31, 32).

111

Z tych samych względów orzecznictwo to powinno obejmować swym zakresem sytuację wielości pozwanych w postępowaniu przed Sądem, z których jeden, który nie przedstawił pisemnych wniosków, wniósł sprzeciw od wydanego wyroku. W takiej sytuacji wszczęcie postępowania w sprawie sprzeciwu skutkuje wznowieniem postępowania w odniesieniu do punktów sentencji orzeczenia Sądu, których dotyczy to postępowanie, a zatem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 116 opinii z dnia 18 stycznia 2024 r., orzeczenia tego nie można uznać za kończące postępowanie w odniesieniu do tych punktów w rozumieniu art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

112

W konsekwencji odwołanie wzajemne wniesione przez spółkę NN należy odrzucić jako niedopuszczalne.

W przedmiocie kosztów

113

Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.

114

Ponieważ odwołanie wzajemne spółki NN zostało odrzucone, a Parlament wniósł o obciążenie jej kosztami postępowania, należy obciążyć ją kosztami postępowania związanymi z odwołaniem wzajemnym. Natomiast ponieważ spółki Axa i in. oraz spółka NN nie wniosły o obciążenie Parlamentu kosztami postępowania, a Parlament przegrał sprawę w odwołaniu głównym, należy orzec, że każda ze stron pokryje własne koszty.

1)

Odwołanie główne zostaje oddalone, a odwołanie wzajemne zostaje odrzucone.

2)

Parlament Europejski, Axa Assurances Luxembourg SA, Bâloise Assurances Luxembourg SA i La Luxembourgeoise SA, a także Nationale‑Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV pokrywają własne koszty związane z postępowaniem w przedmiocie odwołania głównego.

3)

Nationale‑Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV zostaje obciążona kosztami postępowania związanymi z odwołaniem wzajemnym.