1

Lena hachomharc, iarrann Parlaimint na hEorpa ar an gCúirt Bhreithiúnais míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil de bhreithiúnas Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh an 29 Meán Fómhair 2021, an Pharlaimint v Axa Assurances Luxembourg agus páirtithe eile (T‑384/19, ‘an breithiúnas atá faoi achomharc’, EU:T:2021:630), lenar dhíbh an Chúirt Ghinearálta a caingean faoi Airteagal 272 CFAE i gcoinne Axa Assurances Luxembourg SA, Bâloise Assurances Luxembourg SA agus La Luxembourgeoise SA (‘Axa agus páirtithe eile’, le chéile) ag iarraidh go n‑ordófaí dóibh na costais a íoc leis an bParlaimint, ar costais iad a bhaineann le damáiste a rinneadh d’fhoirgneamh Konrad Adenauer (‘foirgneamh KAD’) i Lucsamburg (Lucsamburg) a íoc leis an bParlaimint de bharr uisce báistí ó láithreán tógála an fhoirgnimh sin, faoin gconradh árachais ‘uile-riosca tógála’ (conradh ‘Construction All-Risk’, ‘conradh CAR’) a tugadh i gcrích an 3 Aibreán 2012 idir Axa agus páirtithe eile agus Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV (‘NN’), de pháirt amháin, agus an tAontas Eorpach, arna ionadú ag an bParlaimint, den pháirt eile.

2

Trína chros-achomharc, féachann NN le míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a chur ar leataobh, lenar ordaigh an Chúirt Ghinearálta di, de réir réamhshocrú, EUR 79 653.89 a íoc leis an bParlaimint, faoi chonradh CAR, le hús reachtúil ar íocaíocht dhéanach.

An dlí lena mbaineann

Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh

3

Foráiltear le hAirteagal 41 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh:

4

De réir Airteagal 56 den Reacht sin:

Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais

5

Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, dar teideal ‘Páirtithe atá údaraithe chun frithaighneacht a thaisceadh’:

6

Faoi réir Airteagail 176 den Rialachán sin, dar teideal ‘Cros-achomharc’:

7

Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 178 de na Rialacha sin, dar teideal ‘An fhoirm ordaithe atá á lorg, na saincheisteanna dlí agus na hargóintí maidir leis an gcros-achomharc’:

Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta

8

Foráiltear le hAirteagal 1 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta, dar teideal ‘Sainmhínithe’:

9

Foráiltear le hAirteagal 123 den Rialachán sin, dar teideal ‘Breithiúnais mhainneachtana’ mar seo a leanas:

10

De réir Airteagal 163 de na Rialacha sin, dar teideal ‘Bac ar imeachtaí’:

11

Foráiltear le hAirteagal 166 de na Rialacha sin, dar teideal ‘Iarratas chun breithiúnas mainneachtana a chur ar ceal’, mar seo a leanas:

An conradh CAR

12

Faoi Airteagal I.12.3.1.1 de chonradh CAR, eisiatar leis an gcumhdach dá bhforáiltear sa chonradh sin, go háirithe, caillteanas agus damáiste a tharlaíonn mar gheall ar mhainneachtain dea-chleachtas a leanúint, i gcás ina nglactar leis an neamhchomhlíonadh sin nó i gcás ina gcaithfidh sé a bheith ar eolas ag aon duine árachaithe nó ag aon duine a bhfuil cumhacht treoraithe aige i leith na n‑oibreacha árachaithe, lena n‑áirítear na bainisteoirí teicniúla láithreáin.

13

De réir Airteagail I.13.2 agus I.13.2.1 den chonradh sin, tá anailís le déanamh ar thionscnamh agus ar mhéid an chaillteanais agus an dliteanais ghaolmhair, agus tá measúnú le déanamh ar mhéid an chaillteanais, ag saineolaí arna cheapadh ag an árachóir agus a n‑íocfaidh an t‑árachóir as. I gcás easaontas maidir le torthaí an tsaineolaí, féadfaidh an sealbhóir polasaí measúnú saineolach forlíontach a chur i gcrích.

14

Faoi Airteagal I.15.1.1 den chonradh sin, ní áirithítear leis an gconradh, go háirithe, damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le tuilte, ardú ar leibhéal na sruthchúrsaí dromchla nó faoi thalamh, draenáil neamhleor uisce nó aon tubaiste nádúrtha, mura gcomhaontaítear a mhalairt.

15

De réir Airteagal I.18.1 de chonradh CAR, ‘beidh feidhm ag dlí an Aontais Eorpaigh, arna fhorlíonadh le dlí Lucsamburg, maidir leis an gconradh seo’.

16

Foráiltear le hAirteagal I.19 den chonradh sin, dar teideal ‘Clásal dlínse’:

17

Faoi Airteagal II.1 den chonradh sin, tagraíonn an nath ‘tubaistí nádúrtha’ do ‘arduithe ar leibhéil uisce, tuilte, tonnta taoide, gluaiseacht talún agus, mura gcomhaontaítear a mhalairt, creathanna talún.’

Cúlra na díospóide

18

Tá cúlra na díospóide leagtha amach i míreanna 1 go 23 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, agus is féidir achoimre a dhéanamh air mar seo a leanas chun críocha na n‑imeachtaí seo.

19

I gcomhthéacs na hoibre tógála a rinneadh chun foirgneamh KAD a leathnú agus a athchóiriú, d’eisigh an Pharlaimint nós imeachta tairisceana in 2011, agus é mar aidhm léi polasaí árachais ‘uile-riosca tógála’ agus polasaí árachais lena gcumhdaítear dliteanas tríú páirtí a bhaint amach.

20

Ar chur i gcrích an nós imeachta sin, ba í an tairiscint a roghnaíodh an tairiscint a tarraingíodh suas ar bhonn na tairisceana a chuir Axa agus páirtithe eile agus Delta Lloyd Schadeverzekering NV isteach, tairiscint a ghlac NN ina dhiaidh sin, (‘na cosantóirí ag an gcéad chéim,’ le chéile).

21

An 3 Aibreán 2012, rinne an tAontas Eorpach, arna ionadú ag an bParlaimint, conradh CAR a thabhairt i gcrích leis na cosantóirí ag an gcéad chéim. Ainmníonn an conradh sin Axa Assurances Luxembourg mar an príomhárachóir.

22

Mar thoradh ar bháisteach throm an 27 agus an 30 Bealtaine 2016, shreabh uisce báistí ó láithreán tógála fhoirgneamh KAD go páirteach isteach in íoslach an fhoirgnimh a raibh obair thógála á déanamh air, rud a chruthaigh carnadh uisce agus a chruthaigh bogthaise i limistéir ina raibh trealamh teicniúil suiteáilte cheana féin, rud a d’fhág go ndearnadh damáiste don trealamh sin.

23

An 30 Bealtaine 2016, chuir an chuideachta a dhéanann maoirseacht ar na móroibreacha ar an láithreán tógála sin éileamh faoi bhráid an idirghabhálaí árachais maidir leis na himthosca a bhfuil tuairisc orthu sa mhír roimhe seo. Cheap Axa Assurances Luxembourg, mar phríomhárachóir, saineolaí le bheith freagrach as na gnáthimscrúduithe a dhéanamh.

24

I litir dar dáta an 15 Iúil 2016, chuir Axa Assurances Luxembourg in iúl don Pharlaimint, i bhfianaise na faisnéise agus na mbreithnithe teicniúla is léir ó na réamhthuarascálacha agus na tuarascálacha forlíontacha ó shaineolaithe a tarraingíodh suas tar éis dhá chigireacht, nár mheas sé an damáiste atá i gceist a bheith cumhdaithe le conradh CAR.

25

Sa chéad háit, dúirt Axa Assurances Luxembourg nár chlúdaigh Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le tuilte nó le draenáil neamhleor uisce. Ar an dara dul síos, bhí an damáiste intuartha agus bhí sé mar thoradh ar mhainneachtain neamhnáireach cloí leis an dea-chleachtas, rud a d’fhág go raibh an caillteanas agus an damáiste a d’eascair as sin eisiata ón gcumhdach árachais freisin i gcomhréir le hAirteagal I.12.3.1.1 den chonradh sin.

26

An 21 Samhain 2017, tar éis malartuithe i scríbhinn agus cruinniú le hionadaithe Axa Assurances Luxembourg, sheol an Pharlaimint litir fógra fhoirmiúil chuig na cosantóirí ag an gcéad chéim, ag baint úsáid as measúnú sealadach ar an gcaillteanas, ar thug an chuideachta sin freagra air an 20 Nollaig 2017, inar luadh arís nach raibh aon éileamh inchaingne ann.

27

Tar éis di tuarascáil chríochnaitheach an tsaineolaí theicniúil a fháil ó chomhlacht faireacháin Luxcontrol, arna cheapadh chun cigireacht a dhéanamh ar an trealamh teicniúil a suiteáladh agus a stóráladh sna limistéir a ndearna an damáiste difear dóibh, lena n‑áirítear liosta den trealamh atá le hathsholáthar, rinne an Pharlaimint athnuachan ar an bhfógra foirmiúil sin, trí litir dar dáta an 28 Samhain 2018, inar luadh gur measadh gur EUR 800 624.33 glan ó Cháin Bhreisluacha a bhí sa chaillteanas infhíoraithe a fulaingíodh.

An chaingean os comhair na Cúirte Ginearálta agus an breithiúnas atá faoi achomharc

28

Trí iarratas a taisceadh i gClárlann na Cúirte Ginearálta an 20 Meitheamh 2019, thionscain an Pharlaimint caingean faoi Airteagal 272 CFAE, lenar iarr sí ar an gCúirt Ghinearálta:

–

a mheas go dtagann an damáiste uisce a rinneadh ag láithreán tógála fhoirgneamh KAD nuair a thit báisteach throm an 27 agus an 30 Bealtaine 2016 faoi raon feidhme chonradh CAR;

–

dá réir sin, a ordú do na cosantóirí ag an gcéad chéim na costais arna n‑éileamh a íoc, is é sin le rá, EUR 779 902.87, agus go háirithe:

–

a ordú do AXA Assurance Luxembourg 50 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 389 951.44;

–

a ordú do Bâloise Assurances Luxembourg 20 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 155 980.57;

–

a ordú do La Luxembourgeoise 20 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 155 980.57;

–

a ordú do NN 10 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 77 990.29;

–

a ordú do na cosantóirí ag an gcéad chéim ús reachtúil a íoc as íocaíocht dhéanach ar na méideanna sin, ón 22 Nollaig 2017, ag ráta arb ionann é agus suim an ráta úis arna chur i bhfeidhm ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE) ar a phríomhoibríochtaí athmhaoiniúcháin agus ocht bpointe céatadáin;

–

mar mhalairt air sin, i gcás nach seasfar leis an gcéad éileamh agus leis an dara héileamh, ordú a thabhairt do na cosantóirí ag an gcéad chéim, i gcomhpháirt agus go leithleach, íoc as an gcaillteanas a tharla mar gheall ar mhainneachtain na hoibleagáidí faoi Airteagal I.13.2 de chonradh CAR a chomhlíonadh, is é sin le rá, EUR 779 902.87;

–

a ordú do na cosantóirí ag an gcéad chéim costais na dtuarascálacha ó shaineolaithe a íoc, is é sin le rá, EUR 16 636, agus go sonrach:

–

a ordú do AXA Assurance Luxembourg 50 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 8 318;

–

a ordú do Bâloise Assurances Luxembourg 20 % den mhéid thuasluaite a íoc, i.e. EUR 3 327.20;

–

a ordú do La Luxembourgeoise 20 % den mhéid thuasluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 3 327.20;

–

a ordú do NN 10 % den mhéid réamhluaite a íoc, is é sin le rá, EUR 1 663.60;

–

a ordú do na cosantóirí ag an gcéad chéim ús reachtúil a íoc as íocaíocht dhéanach ar na méideanna sin, ón 22 Nollaig 2017, ag ráta arb ionann é agus suim an ráta úis arna chur i bhfeidhm ag BCE ar a phríomhoibríochtaí athmhaoiniúcháin agus ocht bpointe céatadáin; agus

–

a ordú do na cosantóirí ag an gcéad chéim na costais a íoc.

29

Tar éis di a chur in iúl gur ghlac NN Delta Lloyd Schadeverzekering isteach, sheirbheáil Clárlann na Cúirte Ginearálta, i litir dar dáta an 13 Eanáir 2020, iarratas na Parlaiminte ar NN agus leag sí síos teorainn ama chun a cosaint a chur isteach. Níor chuir NN cosaint isteach laistigh den teorainn ama a tugadh.

30

An 26 Meitheamh 2020, d’iarr an Pharlaimint ar an gCúirt Ghinearálta a chinneadh go ndearnadh iarratas lena dtionscnaítear imeachtaí a sheirbheáil go cuí ar NN agus breithiúnas mainneachtana a thabhairt i gcoinne na cuideachta sin, faoi Airteagal 123(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta. Rinne an Chlárlann an iarraidh sin a sheirbheáil ar NN, á rá, i gcomhréir le hAirteagal 123(2), nach ndéanfadh NN idirghabháil sa nós imeachta mainneachtana agus nach ndéanfaí ach an cinneadh lena ndúntar na himeachtaí a sheirbheáil air.

31

Dheonaigh an Chúirt Ghinearálta an iarraidh ón bParlaimint agus, i míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, d’ordaigh sí do NN EUR 79 653.89 agus ús reachtúil ar íocaíocht dhéanach ar an méid sin a íoc leis an bParlaimint trí mhainneachtain, ón 22 Nollaig 2017, agus na costais a bhaineann leis an nós imeachta mainneachtana a bhaineann leis a íoc.

32

Le hiarratas a taisceadh i gClárlann na Cúirte Ginearálta an 16 Samhain 2021, d’iarr NN go gcuirfí míreanna 1 agus 3 den bhreithiúnas atá faoi achomharc ar ceal. Le cinneadh an 10 Eanáir 2022, chuir an Chúirt Ghinearálta bac ar an nós imeachta sin a chur ar ceal, go dtí go dtabharfar breith na Cúirte Breithiúnais lena gcuirtear clabhsúr leis na himeachtaí achomhairc seo.

33

Os a choinne sin, maidir le cinn éilimh na Parlaiminte i gcoinne Axa agus páirtithe eile, chinn an Chúirt Ghinearálta i mír 94 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, i bhfianaise Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR, arna léamh i bhfianaise fhorálacha eile an chonartha sin agus an chomhthéacs inar tugadh i gcrích é, nár cheart an téarma ‘tuilte’ a léiriú go cúng. Dá réir sin, chinn an Chúirt Ghinearálta, i mír 111 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, go raibh Axa agus páirtithe eile i dteideal brath i gcoinne na Parlaiminte ar an gclásal lena n‑eisiatar cumhdach i leith damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le tuilte, atá in Airteagal I.15.1.1.

34

Dá bhrí sin, i míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, dhíbh an Chúirt Ghinearálta caingean na Parlaiminte a mhéid a bhain le Axa agus páirtithe eile agus d’ordaigh sí don Pharlaimint a costais féin a íoc agus dhá thrian de na costais arna dtabhú ag Axa agus páirtithe eile a íoc.

An t‑ordú atá á lorg sa phríomhachomharc agus sa chros-achomharc

35

Trína hachomharc, iarrann an Pharlaimint ar an gCúirt Bhreithiúnais:

–

míreanna 2 agus 4 den chuid oibríoch den bhreithiúnas atá á achomharc a chur ar neamhní;

–

an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta, agus

–

na costais a fhorchoimeád, cé is moite díobh siúd dá dtagraítear i mír 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc;

–

nó mar mhalairt air sin:

–

míreanna 2 agus 4 den chuid oibríoch den bhreithiúnas atá á achomharc a chur ar neamhní;

–

na foirmeacha ordaithe atá á lorg ag an bParlaimint ag an gcéad chéim a dheonú i ndáil le Axa agus páirtithe eile.

36

Maíonn na cosantóirí gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais:

–

diúltú d’éileamh na Parlaiminte gur cheart míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a chur ar ceal;

–

dá bhrí sin, diúltú dá éileamh gur cheart na costais dá dtagraítear i mír 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a fhorchoimeád;

–

mar mhalairt air sin, i gcás ina seasfaidh an Chúirt le héileamh na Parlaiminte trí phointí 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a chur ar ceal, an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta; agus

–

mar mhalairt eile air sin, diúltú d’éilimh na Parlaiminte i gcoinne Axa agus páirtithe eile, ar bhonn na n‑argóintí arna dtíolacadh ag na cuideachtaí sin ag an gcéad chéim, agus rialú a thabhairt i gcomhréir leis na cineálacha ordaithe atá á lorg sa chosaint agus leis an athfhreagra a thíolaic siad ag an gcéad chéim.

37

Trína chros-achomharc, maíonn NN gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais:

–

a chinneadh go bhfuil an cros-achomharc inghlactha agus go bhfuil bunús maith leis agus, dá bhrí sin, míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a chur ar leataobh; agus

–

a ordú don Pharlaimint na costais a íoc.

38

Iarrann an Pharlaimint ar an gCúirt Bhreithiúnais:

–

a dhearbhú go bhfuil an cros-achomharc do-ghlactha;

–

mar mhalairt air sin, a dhearbhú go bhfuil an cros-achomharc sin gan bhunús; agus

–

a ordú do NN na costais a bhaineann leis an gcros-achomharc a íoc.

An chuid ó bhéal den nós imeachta a atosú

39

Tugadh éisteacht don Abhcóide Ginearálta ina chéad Tuairim an 18 Eanáir 2024. An lá céanna, thug an Chúirt Bhreithiúnais a breithiúnas in Eulex Kosovo v SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52). I mír 31 den bhreithiúnas sin, chinn an Chúirt, ós rud é go bhfuil sé d’éifeacht ag iarratas chun breithiúnas mainneachtana a chur ar ceal na himeachtaí os comhair na Cúirte Ginearálta a athoscailt, nach féidir breithiúnas mainneachtana a bhí ina ábhar d’iarratas chun é a chur ar ceal a mheas mar chinneadh críochnaitheach de réir bhrí Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Bhain sí de thátal ansin, i mír 32 den bhreithiúnas sin, go bhfuil achomharc arna dhéanamh i gcoinne breithiúnas mainneachtana is ábhar d’iarratas chun é a chur ar ceal do-ghlactha.

40

Le hordú an 20 Márta 2024, an Pharlaimint v Axa Assurances Luxembourg agus páirtithe eile (C‑766/21 P, EU:C:2024:321), d’ordaigh an Chúirt go n‑athosclófaí an chuid ó bhéal den nós imeachta agus go dtionólfaí éisteacht, i gcomhréir le hAirteagal 83 dá Rialacha Nós Imeachta, ionas go bhféadfadh na páirtithe a dtuairimí a chur in iúl maidir leis an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), ar inghlacthacht an achomhairc arna dhéanamh ag an bParlaimint.

41

Tar éis na héisteachta sin, a tionóladh an 17 Aibreán 2024, agus tar éis Tuairim an Abhcóide Ghinearálta a thabhairt ag éisteacht an 6 Meitheamh 2024, cuireadh deireadh leis an gcuid ó bhéal den nós imeachta.

An príomhachomharc

Inghlacthacht

Argóintí na bpáirtithe

42

Dar leis an bParlaimint, níl aon tionchar ag breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), ar inghlacthacht an achomhairc lena bhfuil an páirtí sin ag iarraidh go gcuirfí míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc ar ceal. De bhrí, sa chás ba chúis leis an mbreithiúnas roimhe seo, go raibh an Chúirt ag éisteacht iarratas chun breithiúnas na Cúirte Ginearálta an 19 Deireadh Fómhair 2022, SC v Eulex Kosovo (T‑242/17 RENV, EU:T:2022:637), lenar rialaigh an Chúirt Ghinearálta trí mhainneachtain i leith cosantóir aonair, a chur ar ceal, nár tugadh an breithiúnas atá faoi achomharc ach trí mhainneachtain i leith duine amháin den cheathrar cosantóirí, eadhon NN. Dá bhrí sin, tá an t‑achomharc seo, atá dírithe ar na míreanna sin den chuid oibríochtúil a tugadh tar éis argóintí a mhalartú, agus nach féidir a bheith ina n‑ábhar d’iarratas ar neamhniú, inghlactha.

43

Dar leis an bParlaimint, is léir ó mhíreanna 31, 33 agus 35 de bhreithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), gurb iad na pointí sin den chuid oibríochtúil de bhreithiúnas atá ina n‑ábhar d’iarratas chun neamhniú, agus na pointí sin amháin, is cúis le do-ghlacthacht achomhairc lena bhféachtar leis na pointí sin a chur ar ceal, ar an bhforas nach mbaineann an t‑achomharc sin, mar thoradh ar iarratas den sórt sin, le cinneadh ‘deiridh’ de réir bhrí Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. De bhun Airteagal 163 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta, nuair a bhaineann achomharc os comhair na Cúirte Breithiúnais agus iarratas chun breithiúnas mainneachtana a chur ar ceal leis an gcinneadh céanna ón gCúirt Ghinearálta, féadfaidh Uachtarán na Cúirte Ginearálta bac a chur ar an nós imeachta chun neamhniú a dhéanamh go dtí go dtabharfaidh an Chúirt Bhreithiúnais a rialú ar an achomharc.

44

Maíonn na cosantóirí, óna dtaobh féin, go bhfuil an t‑achomharc arna dhéanamh ag an bParlaimint do-ghlactha, i gcomhréir leis na prionsabail a eascraíonn as breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC (C‑785/22 P, EU:C:2024:52), ar léir uaidh nach féidir breithiúnas ón gCúirt Ghinearálta is ábhar d’iarratas chun é a chur ar ceal, agus nach breithiúnas críochnaitheach é dá bhrí sin, a bheith ina ábhar achomhairc ach amháin nuair a bheidh clabhsúr curtha leis an nós imeachta chun é a chur ar ceal.

45

Ní mór feidhm a bheith ag na prionsabail sin, lena gcaomhnaítear aontacht na n‑imeachtaí trí imeachtaí comhthreomhara agus an baol go mbeadh cinntí contrártha ann a sheachaint, sa chás seo, nach bhfuil ach sraith amháin imeachtaí ann agus inar eascair an díospóid as conradh aonair.

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

46

Sa chéad áit, is léir ón gcéad mhír d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh nach féidir achomharc a dhéanamh chun na Cúirte Breithiúnais ach amháin i gcoinne bhreitheanna críochnaitheacha na Cúirte Ginearálta agus i gcoinne breitheanna a rialaíonn go páirteach ar shubstaint an cháis nó a dhúnann saincheist nós imeachta maidir le heaspa dlínse nó le do-ghlacthacht. Ní mór an t‑achomharc a dhéanamh laistigh de dhá mhí tar éis fógra a fháil faoin gcinneadh a bhfuil achomharc á dhéanamh ina choinne.

47

Leanann sé ón bhforáil sin nach bhfuil achomharc inghlactha ach amháin i gcoinne cinneadh críochnaitheach, nach bhfuil aon leigheas dlí eile fós ar oscailt ina leith (breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, mír 29).

48

Sa dara háit, faoi Airteagal 41 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, má mhainníonn páirtí na cosanta, arna thoghairm go cuí, aighneachtaí i scríbhinn cosanta a chomhdú, tabharfar breithiúnas mainneachtana ‘i gcoinne an pháirtí sin’ agus féadfaidh an páirtí sin agóid a thaisceadh i gcoinne an bhreithiúnais atá i gceist.

49

Is léir ón Airteagal sin nach dtugtar breithiúnas trí mhainneachtain ach amháin i gcoinne an pháirtí nó na bpáirtithe ar theip orthu aighneachtaí i scríbhinn a chomhdú mar chosaint san fhoirm cheart agus laistigh den teorainn ama a fhorordaítear. Dá bhrí sin, is ag páirtí mainneachtana amháin atá an ceart chun iarratas a dhéanamh an breithiúnas sin a chur ar ceal, d’fhonn a chur ar a gcumas éisteacht a fháil i gcomhréir le prionsabal na sáraíochta.

50

Dá bhrí sin, i gcás ina mbaineann breithiúnas le himeachtaí nach mbaineann ach le cosantóir amháin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go gciallaíonn nós imeachta chun an breithiúnas sin a chur ar ceal nach féidir an breithiúnas a mheas mar chinneadh críochnaitheach de réir bhrí na chéad mhíre d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh agus, dá bhrí sin, go bhfuil achomharc arna dhéanamh i gcoinne an bhreithiúnais sin do-ghlactha (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, míreanna 31 agus 32).

51

Os a choinne sin, i gcás inar tugadh breithiúnas na Cúirte Ginearálta tar éis malartú tuairimí idir páirtithe áirithe agus mar mhainneachtain i gcoinne páirtí eile, cosantóir mainneachtana, níl iarratas ar chur ar ceal ar fáil ach amháin don chosantóir deiridh sin, agus i gcoinne na bpointí sin den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas a bhaineann leis an bpáirtí sin amháin. Is ionann na pointí eile den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas sin, a bhaineann leis na cosantóirí seachas an cosantóir mainneachtana, agus cinneadh ‘críochnaitheach’ de réir bhrí na chéad mhíre d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, agus ní fhéadfaidh siad a bheith ina n‑ábhar d’iarratas ar chur ar ceal. Féadfaidh siad, áfach, a bheith ina n‑ábhar achomhairc os comhair na Cúirte Breithiúnais.

52

Sa chás seo, tá comhthuiscint ann nach mbaineann míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc ach le Axa agus páirtithe eile, a chomhdaigh aighneachtaí i scríbhinn mar chosaint os comhair na Cúirte Ginearálta. Dá bhrí sin, ní féidir aon iarratas ar neamhniú a dhéanamh i gcoinne na bpointí sin agus tá achomharc na Parlaiminte, a mhéid atá sé dírithe i gcoinne na bpointí sin, inghlactha.

Inghlacthacht fhreagra NN

Argóintí na bpáirtithe

53

Áitíonn an Pharlaimint go bhfuil an freagra ar an bpríomhachomharc neamh-inghlactha, sa mhéid gur thíolaic NN é, an páirtí mainneachtana ag an gcéad chéim. Dar leis an bParlaimint, níl aon ‘leas ag NN san achomharc a cheadú nó a dhíbhe’ de réir bhrí Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Dá gceadódh an Chúirt an príomhachomharc, nach mbaineann ach le míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, ní bheadh tairbhe ann ach do Axa agus páirtithe eile, agus ní do NN, nach ndéanann ach míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil sin difear dó.

54

Maíonn NN gur cheart go mbeadh sé tar éis leas a bhaint as anailís na Cúirte Ginearálta, a chinn go raibh Axa agus páirtithe eile i dteideal brath, i gcoinne na Parlaiminte, ar an gclásal eisiaimh in Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR. Mar thoradh air sin, ba cheart go mbeadh NN, mar aon le Axa agus páirtithe eile, in ann agóid a dhéanamh in aghaidh achomharc na Parlaiminte a mhéid a dhíospóideann sé an measúnú sin ón gCúirt Ghinearálta.

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

55

Faoin gcéad abairt d’Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ‘féadfaidh aon pháirtí sa chás cuí os comhair na Cúirte Ginearálta a mbeidh leas aige i gceadú nó i scor an achomhairc frithaighneacht a thaisceadh laistigh de dhá mhí ón dáta a seirbheáladh an t‑achomharc air. Ní dhéanfar an teorainn ama chun frithaighneacht a chur isteach a fhadú’.

56

Is léir ón bhfoclaíocht sin nach mór do thíolacadh freagra ar achomharc arna dhéanamh i gcoinne breith de chuid na Cúirte Ginearálta dhá choinníoll charnacha a chomhlíonadh, sa bhreis ar an teorainn ama 2 mhí a leagtar síos san fhoráil sin. Ar thaobh amháin, ní mór do ‘pháirtí sa chás ábhartha os comhair na Cúirte Ginearálta’ an freagra a chur isteach agus, ar an taobh eile, ní mór ‘leas a bheith ag an bpáirtí sin san achomharc a cheadú nó a dhíbhe’.

57

Thairis sin, cé nach sainmhínítear an coincheap ‘páirtí sa chás ábhartha os comhair na Cúirte Ginearálta’ le Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, is léir ó Airteagal 1(2)(c) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta go gciallaíonn na téarmaí ‘páirtí’ agus ‘páirtithe’ aon pháirtí sna himeachtaí, lena n‑áirítear idiragraithe.

58

Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, nach féidir leis an bhfíoras gur tugadh breithiúnas i gcoinne NN mar mhainneachtain difear a dhéanamh dá stádas mar ‘pháirtí sa chás ábhartha os comhair na Cúirte Ginearálta’, ós rud é go raibh sé ina ‘pháirtí’ sna himeachtaí os comhair na Cúirte Ginearálta de réir bhrí Airteagal 1(2)(c) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta. Dá réir sin, seirbheáladh an t‑achomharc seo ar NN, mar a rinneadh ar na páirtithe eile sna himeachtaí os comhair na Cúirte Ginearálta, le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 26 Eanáir 2022, faoi Airteagal 171(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais.

59

Sa dara háit, maidir leis an gcoinníoll nach mór ‘leas a bheith ag NN san achomharc a cheadú nó a dhíbhe’, tá comhthuiscint ann nach bhfuil an t‑achomharc a rinne an Pharlaimint dírithe ach ar mhíreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, nach mbaineann le NN.

60

Mar sin féin, i gcomhthéacs scrúdú an achomhairc sin, iarrtar ar an gCúirt Bhreithiúnais measúnú a dhéanamh ar earráidí dlí a d’fhéadfadh a bheith ann arna ndéanamh ag an gCúirt Ghinearálta chun teacht ar an gconclúid gur cumhdaíodh carnadh cainníochtaí móra uisce báistí ar leibhéil - 4 agus - 5 d’íoslach fhoirgneamh KAD leis an gcoincheap ‘tuilte’ de réir bhrí Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR agus, dá bhrí sin, go bhféadfadh Axa agus páirtithe eile brath go cuí ar chlásal cumhdaigh a eisiamh san Airteagal sin i gcoinne an éilimh a rinne an Pharlaimint ar chúiteamh as an damáiste.

61

Mar a thug an tAbhcóide Ginearálta dá aire i míreanna 56 go 58 dá Thuairim an 18 Eanáir 2024, d’fhéadfadh cúis a bheith ag an gCúirt Bhreithiúnais, dá bhrí sin, le measúnuithe a dhéanamh ar dócha go mbeadh tionchar acu ar thoradh an iarratais a rinne NN agóid i gcoinne phointí 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a chur ar ceal chuig an gCúirt Ghinearálta, a bhfuil bac ar an nós imeachta ina leith faoi láthair go dtí go dtabharfar an breithiúnas seo.

62

Dá bhrí sin, tá ‘leas ag NN an t‑achomharc a cheadú nó a dhíbhe’ de réir bhrí Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais agus, dá réir sin, go bhfuil a fhreagra ar an bpríomhachomharc inghlactha.

Substaint an cháis

63

Mar thaca lena hachomharc, cuireann Parlaimint na hEorpa trí saincheist dlí ar aghaidh. Líomhnaítear leis an gcéad saincheist dlí sárú ar phrionsabail an léirithe ar dhlí an Aontais maidir leis an téarma ‘tuilte’ agus, mar mhalairt air sin, saobhadh an chlásail i gconradh CAR faoina n‑eisiatar le raon feidhme an chonartha sin, go háirithe, damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le ‘tuilte’. Éilítear leis an dara saincheist earráid dlí maidir le réasúnaíocht an bhreithiúnais atá faoi achomharc. An tríú saincheist dlí lena n‑éilítear go ndearnadh na fíorais agus an fhianaise a shaobhadh.

An chéad saincheist dlí

–

Argóintí na bpáirtithe

64

Lena céad saincheist dlí, maíonn an Pharlaimint gur thug an Chúirt Ghinearálta neamhaird ar phrionsabail an léirithe faoi dhlí an Aontais, go háirithe ar an bprionsabal nach mór na téarmaí atá i bhforáil mhaolaithe a léiriú go docht agus ar phrionsabal an léirithe chórasaigh, trí ghnáthbhrí an téarma ‘tuilte’ atá in Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR a ghlacadh mar bhunús, gan aird a thabhairt ar an gcomhthéacs ina n‑úsáidtear an téarma sin ná ar chuspóirí an chonartha sin. Mar mhalairt air sin, maíonn an Pharlaimint go ndearna an Chúirt Ghinearálta saobhadh ar eisiamh an chlásail cumhdaigh atá in Airteagal I.15.1.1 sin, trína léiriú ar bhealach róleathan.

65

Maíonn na cosantóirí, ar chúinse earráide dlí líomhnaithe, go bhfuil an chéad saincheist dlí i ndáiríre ag iarraidh amhras a chaitheamh ar mheasúnú fíorasach na Cúirte Ginearálta ar an gclásal sin. Ós rud é nach bhfuil dlínse ag an gCúirt Bhreithiúnais athbhreithniú den sórt sin a dhéanamh i gcomhthéacs achomhairc, go bhfuil an tsaincheist dlí sin do-ghlactha.

–

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

66

Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfuil dlínse eisiach ag an gCúirt Ghinearálta chun na fíorais a shuíomh, ach amháin i gcás inar léir míchruinneas substainteach a cinntí ó na doiciméid a cuireadh faoina bráid, agus chun measúnú a dhéanamh ar an bhfianaise ar glacadh léi. Dá bhrí sin, ní hionann bunú na bhfíoras sin agus measúnú ar an bhfianaise sin, ach amháin i gcás ina ndearnadh saobhadh ar chiall shoiléir na fianaise, agus pointe dlí atá faoi réir athbhreithniú den sórt sin ag an gCúirt Bhreithiúnais (breithiúnas an 29 Deireadh Fómhair 2015, an Coimisiún v ANKO, C‑78/14 P, EU:C:2015:732, mír 22 agus an cásdlí dá dtagraítear).

67

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara freisin nach féidir an scrúdú a dhéanann an Chúirt Ghinearálta ar chlásal conarthach a aicmiú mar léiriú dlí agus, dá bhrí sin, nach féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais athbhreithniú a dhéanamh air i gcomhthéacs achomhairc gan cur isteach ar dhlínse na Cúirte Ginearálta na fíorais a shuí. Os a choinne sin, tá sárú líomhnaithe ar dhlí an Aontais is infheidhme maidir le conradh faoi réir athbhreithniú den sórt sin (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Eanáir 2021, ERCEA v Aristoteleio Panepistimio Thessalonikis, C‑280/19 P, EU:C:2021:23, míreanna 43 agus 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).

68

Dá bhrí sin, is cuma an raibh ar an gCúirt Ghinearálta na modhanna léirithe atá sonrach do dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm i gcomhthéacs imeachtaí nach mbaineann le léiriú ar an dlí sin ach le cur i bhfeidhm clásail chonarthaigh, ba cheart a thabhairt faoi deara go n‑éilíonn an Pharlaimint sárú ar na modhanna sin agus í ag brath ar an tagairt do dhlí an Aontais in Airteagal I.18.1 de chonradh CAR. Dá bhrí sin, tá an chéad saincheist dlí a chuir an Pharlaimint ar aghaidh mar thaca lena hachomharc inghlactha.

69

Sa chás seo, i gcomhréir leis na modhanna léirithe sin, d’fhiosraigh an Chúirt Ghinearálta go cuí an bhrí agus an raon feidhme a bhí beartaithe ag na páirtithe sa chonradh chun an téarma ‘tuilte’ a thabhairt, ag tagairt do chomhthéacs agus d’fhorálacha chonradh CAR. Dá bhrí sin, scrúdaigh sí go mion, i míreanna 77 go 111 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, an bhfuil feidhm, in imthosca an cháis seo, ag an gclásal cumhdaigh in Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR maidir le damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le tuilte.

70

I míreanna 78 go 82 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, shainigh an Chúirt Ghinearálta an téarma ‘tuilte’ de réir a gnáthbhrí, gan aon sainmhíniú ar an téarma sin a fháil i gconradh CAR, rud a thugann le fios go raibh sé i gceist ag na páirtithe conarthacha brí níos déine ná a ghnáthbhrí a thabhairt don téarma sin. Shonraigh an Chúirt Ghinearálta, ar an gcéad dul síos, i mír 78 den bhreithiúnas sin, ós rud é nach raibh aon sainmhíniú ar an téarma ‘tuilte’ i gconradh CAR, gurbh iomchuí breathnú ar ghnáthbhrí an téarma sin, agus scrúdú á dhéanamh freisin ar chomhthéacs an chlásail eisiaimh atá i gceist, chun comhthoil na bpáirtithe sa chonradh sin a chinneadh. Ina dhiaidh sin, chuir an Chúirt Ghinearálta in iúl, i mír 81 dá breithiúnas, dá mba rud é go raibh sé ar intinn ag na páirtithe sa chonradh raon feidhme agus brí an téarma ‘tuilte’ a shrianadh, go n‑áireofaí sainmhíniú soiléir ar an téarma sin sa chonradh sin. Ar deireadh, i mír 82 den bhreithiúnas sin, shainigh an Chúirt Ghinearálta an téarma ‘tuilte’ trí thagairt a dhéanamh do shainmhínithe ar an téarma sin in dhá fhoclóir éagsúla.

71

Ní dhearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí dá bhrí sin. Murab ionann agus argóintí na Parlaiminte, ní eascraíonn méid an chumhdaigh árachais faoi chonradh CAR ó phrionsabal réamhbhunaithe. Cinntear é le comhthoiliú thoil na bpáirtithe sa chonradh sin, a chomhaontaigh, sa chás seo, raon feidhme an chumhdaigh a thugtar leis an gconradh a shainiú trí chlásail eisiaimh. Ní féidir na clásail sin a chatagóiriú mar ‘mhaoluithe’ ar cheart dóibh, mar a mhaítear, a bheith faoi réir léiriú docht, ós rud é nár sainaithníodh aon chumhdach iomlán prima facie ar rioscaí ó chonradh CAR, in ainneoin a ainm, nó ó fhoráil de dhlí an Aontais, nár agair an Pharlaimint aon fhoráil den sórt sin, thairis sin.

72

D’iarr an Chúirt Ghinearálta mar is ceart, i míreanna 83 go 93 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, an bhrí a bhí beartaithe ag na páirtithe i gconradh CAR a thabhairt don téarma ‘tuilte’ atá ann a chinneadh, trí scrúdú a dhéanamh ar na clásail ábhartha go léir agus ar chomhthéacs an chonartha sin. Chuir an Chúirt Ghinearálta in iúl, ar an gcéad dul síos, i gcomhthéacs a nós imeachta tairisceana, gur mhol an Pharlaimint féin gur cheart clásal eisiaimh a bheith sa chonradh atá le tabhairt i gcrích i leith damáiste a bhaineann go díreach nó go hindíreach le tuilte, tar éis di a dheimhniú nach raibh an limistéar ina raibh láithreán tógála fhoirgneamh KAD lonnaithe ‘dliteanas tuilte a bheith ann’. Ar taobh eile, thug an Chúirt Ghinearálta dá haire, i mír 90 den bhreithiúnas faoi achomharc, nach gciallaíonn an téarma ‘tuilte’ freisin in Airteagal II.1 de chonradh CAR, lena sainmhínítear tubaistí nádúrtha, go bhfuil an dá théarma comhchiallach agus nach gcuimsíonn an coincheap ‘tuilte’, óna thaobh féin de, ach tubaistí nádúrtha.

73

Dá bhrí sin, níor thug an Chúirt Ghinearálta neamhaird ar na modhanna léirithe faoi dhlí an Aontais a d’agair an Pharlaimint sa chéad saincheist dlí dá hachomharc nuair a chinn sí, i mír 92 den bhreithiúnas sin, go gcumhdaítear teagmhas báistí troime as ar eascair carnadh uisce báistí amhail an leibhéal a bhí faoi uisce - 4 agus - 5 d’fhoirgneamh KAD leis an téarma ‘tuilte’ a úsáidtear in Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR.

74

Dá bhrí sin, ní mór diúltú do phríomhargóint na Parlaiminte a agraíodh ina céad saincheist dlí toisc í a bheith gan bhunús.

75

Ina theannta sin, maidir leis an argóint a chuir an Pharlaimint chun cinn mar mhalairt air sin, lena líomhnaítear saobhadh ar Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR, ba cheart a mheabhrú nach mór saobhadh den sórt sin a bheith soiléir ó na doiciméid sa cháschomhad gan aon ghá a bheith ann measúnú nua a dhéanamh ar na fíorais agus ar an bhfianaise (breithiúnas an 6 Samhain 2018, Scuola Elementare Maria Montessori v an Coimisiún, an Coimisiún v Scuola Elementare Maria Montessori agus an Coimisiún v Ferracci, C‑622/16 P go C‑624/16 P, EU:C:2018:873, mír 866).

76

Is leor a thabhairt faoi deara nach bhfuil aon fhianaise curtha ar aghaidh ag an bParlaimint a d’fhéadfadh a léiriú gurb ann do shaobhadh den sórt sin, agus nach bhfuil inti ach ceistiú faoin léiriú ‘róleathan’ arna ghlacadh ag an gCúirt Ghinearálta. Dá bhrí sin, i gcomhréir leis an gcásdlí socair dá dtagraítear i míreanna 66 agus 67 den bhreithiúnas seo, ní mór diúltú don argóint sin toisc í a bheith do-ghlactha.

77

Leanann sé ón méid sin roimhe seo nach mór diúltú don chéad saincheist dlí toisc é a bheith gan bhunús i bpáirt agus neamh-inghlactha i bpáirt.

An dara saincheist dlí

–

Argóintí na bpáirtithe

78

Lena dara saincheist dlí, áitíonn an Pharlaimint go bhfuil an breithiúnas atá faoi achomharc curtha ó bhail le contrárthacht ina réasúnaíocht, a mhéid a chinn an Chúirt Ghinearálta, i míreanna 78 go 89 den bhreithiúnas sin, nach critéar bailí é tionscnamh tuile chun an téarma ‘tuilte’ a shainiú i gcomhthéacs chonradh CAR. D’aontaigh an Chúirt Ghinearálta, i míreanna 91 go 96 den bhreithiúnas sin, go mícheart le seasamh Axa agus páirtithe eile ar dá réir a thionscnaíonn tuile in imeacht nádúrtha lasmuigh den mhaoin árachaithe, i gcodarsnacht le damáiste uisce a chumhdaítear go ginearálta le polasaithe árachais.

79

Déanann na cosantóirí agóid i gcoinne fhiúntas na n‑argóintí sin.

–

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

80

I gcomhréir le cásdlí socair, ní mór réasúnaíocht na Cúirte Ginearálta a nochtadh go soiléir agus go haonchiallach sa ráiteas ar na cúiseanna ar a bhfuil breithiúnas ón gCúirt Ghinearálta bunaithe, ionas gur féidir na daoine lena mbaineann a chur ar an eolas faoin údar atá leis an gcinneadh a rinneadh agus gur féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais a cumhacht athbhreithnithe a fheidhmiú (breithiúnas an 1 Nollaig 2016, Klement v EUIPO, EU:C:2016:918, mír 24 agus an cásdlí dá dtagraítear). I gcás ina bhfuil réasúnaíocht na Cúirte Ginearálta contrártha nó neamhleor, rud a ardaíonn ceist dlí ar féidir athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh uirthi (breithiúnas an 4 Márta 2020, EUIPO v Equivalenza Manufactory, C‑328/18 P, EU:C:2020:156, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).

81

Mar a luaitear i mír 70 den bhreithiúnas seo, shainigh an Chúirt Ghinearálta, i míreanna 78 go 82 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, an téarma ‘tuilte’ mar ghnáthbhrí an téarma sin, gan aon sainmhíniú a fháil i gconradh CAR a thugann le fios go raibh sé beartaithe ag na páirtithe conarthacha brí a thabhairt don téarma sin atá níos déine ná an bhrí is gnách leis.

82

I míreanna 83 go 89 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta an comhthéacs a bhaineann leis an téarma ‘tuilte’ a chur isteach in Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR. Sa chomhthéacs sin, chuir sí in iúl, i mír 85 dá breithiúnas, go bhféadfadh ‘cúiseanna éagsúla a bheith le tuile’ agus, i mír 86 de, ‘go bhféadfadh […] cúiseanna éagsúla a bheith le tuile, amhail cur thar maoil sruthchúrsa, báisteach throm, cur thar maoil linn uisce dromchla nó screamhuisce tar éis ardú sna táblaí uisce, nó struchtúr innealtóireachta sibhialta pléasctha amhail damba nó íog.’ Chinn an Chúirt Ghinearálta uaidh sin, i mír 87 den bhreithiúnas sin, ‘nach raibh aon chúis mhaith ann lena chreidiúint nach mbainfeadh [Airteagal] I.15.1.1 de chonradh CAR ach le roinnt de na cúiseanna éagsúla a d’fhéadfadh a bheith le tuile, gan na cúiseanna sin a léiriú’. De réir na Cúirte Ginearálta, in éagmais aon sainmhíniú ar an gcoincheap ‘tuilte’ sa chonradh sin, b’iomchuí a mheas nár cuireadh srian leis an gcoincheap sin ar bhealach ar bith.

83

I míreanna 91 go 96 den bhreithiúnas céanna, chinn an Chúirt Ghinearálta, go bunúsach, go gceadaítear leis an léiriú ar an gcoincheap ‘tuilte’ a ghlac sí idirdhealú a dhéanamh idir ‘tuilte’ agus ‘damáiste uisce’, ós rud é go dtionscnaíonn ‘tuilte’ in imeacht nádúrtha lasmuigh den mhaoin árachaithe, cibé acu a aicmítear nó nach n‑aicmítear an teagmhas sin mar thubaiste nádúrtha, ach i gcás ‘damáiste uisce’, amhail píopa pléasctha, mar shampla, nach bhfuil an eilimint sheachtrach sin i láthair.

84

Murab ionann agus argóintí na Parlaiminte, ní féidir a mheas go bhfuil an réasúnaíocht sin ag teacht salach ar a chéile. De bhrí, i míreanna 78 go 89 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, nach ndearna an Chúirt Ghinearálta ach a thabhairt faoi deara go bhféadfadh cúiseanna éagsúla a bheith le tuile, gan iad a theorannú dóibh siúd a mhol an Pharlaimint, i míreanna 91 go 96 den bhreithiúnas sin, rinne sí idirdhealú idir an coincheap ‘tuilte’ agus an coincheap ‘damáiste uisce’, ar bhonn an chritéir i dtaobh an bhfuil an teagmhas as a n‑eascraíonn an damáiste lasmuigh den mhaoin árachaithe, seachas an bhfuil an teagmhas sin ‘nádúrtha’ ó thaobh tionscnaimh de nó nach bhfuil.

85

Dá bhrí sin, ní mór diúltú d’argóint na Parlaiminte go bhfuil réasúnaíocht an bhreithiúnais atá faoi achomharc ag teacht salach ar a chéile mar thoradh ar mhíléamh an bhreithiúnais sin.

86

Is léir ón méid sin roimhe seo nach mór diúltú don dara saincheist dlí toisc é a bheith gan bhunús.

An tríú saincheist dlí

–

Argóintí na bpáirtithe

87

Lena tríú saincheist dlí, maíonn an Pharlaimint gur bhain an Chúirt Ghinearálta míbhrí as fíorais agus fianaise shuntasach, atá sa tuarascáil shaineolach, sa réasúnaíocht a bhí taobh thiar dá cinneadh gur tharla an damáiste a rinneadh d’fhoirgneamh KAD mar thoradh ar thuile seachas ar riosca a bhaineann go dlúth leis an láithreán tógála.

88

Ar an gcéad dul síos, i míreanna 86, 89 agus 94 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, rinne an Chúirt Ghinearálta saobhadh ar sheasamh na Parlaiminte maidir le léiriú an téarma ‘tuilte’. Áitíonn an Pharlaimint, murab ionann agus na torthaí a d’aimsigh an Chúirt Ghinearálta, nár áitigh sí ar an mbonn is lú nár thagair an téarma sin ach do thuilte a d’eascair as cur thar maoil sruthchúrsa agus, dá bhrí sin, gur eisiadh tuilte de dheasca báisteach throm.

89

Ar an dara dul síos, rinne an Chúirt Ghinearálta na fíorais a shaobhadh nuair a luaigh sí, i mír 95 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, de réir na dtorthaí sa tuarascáil ó na saineolaithe, go raibh carnadh uisce báistí in íoslach an fhoirgnimh atá á thógáil ‘nasctha le neamhábaltacht chóras na bpíopaí faoi thalamh an sreabhadh trom uisce sin a dhraenáil’. Deir an Pharlaimint, i ndáil leis sin, gur suíodh sa tuarascáil ó na saineolaithe gur coinníodh an t‑uisce siar i limistéar amháin den láithreán tógála agus nach bhféadfaí é a dhíriú fiú ar chóras na bpíopaí faoi thalamh, mar gheall ar fhadhbanna teicniúla a bhaineann go dlúth leis an láithreán tógála, lena n‑áirítear locht i gclársceidealú na gcaidéal ardaitheoirí.

90

Ar an tríú dul síos, i mír 109 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, bhain an Chúirt Ghinearálta míbhrí as an gcinneadh sa tuarascáil ó na saineolaithe gur tharla an damáiste nuair ‘bhí na móroibreacha i staid a bhféadfaí a rá ina leith go raibh siad beagnach iomlán (struchtúr tacaíochta agus díon)’, agus rinne sí amhlaidh chun diúltú d’argóint na Parlaiminte go ndearnadh damáiste d’fhoirgneamh KAD mar thoradh ar riosca a bhaineann go dlúth leis an láithreán tógála, toisc gur foirgneamh é a bhí ag dul faoi obair thógála nach raibh go hiomlán slán ó thaobh na haimsire de agus a bhí cosanta ó bháisteach. De réir na Parlaiminte, ní luaitear i dtuarascáil na saineolaithe ar bhraith an Chúirt Ghinearálta uirthi áit ar bith go raibh tógáil an fhoirgnimh chomh hard sin nach raibh sé faoi réir rioscaí láithreán tógála a thuilleadh, amhail damáiste uisce mar thoradh ar bháisteach throm.

91

Déanann na cosantóirí agóid i gcoinne fhiúntas na n‑argóintí sin.

–

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

92

Mar a mheabhraítear i mír 75 den bhreithiúnas seo, ní mór saobhadh a bheith soiléir ó na doiciméid sa chás-chomhad gan aon ghá a bheith ann measúnú nua a dhéanamh ar na fíorais agus ar an bhfianaise.

93

Ar an gcéad dul síos, maidir leis an saobhadh líomhnaithe ar sheasamh na Parlaiminte maidir le raon feidhme an téarma ‘tuilte’, is leor a thabhairt faoi deara, fiú ag glacadh leis gur suíodh saobhadh den sórt sin, nach mbeadh sé de chineál a thabharfadh amhras ar léiriú an téarma sin arna ghlacadh ag an gCúirt Ghinearálta i míreanna 86, 89 agus 94 den bhreithiúnas atá faoi achomharc. Dá bhrí sin, ní mór diúltú don argóint sin toisc í a bheith neamhéifeachtach.

94

Ar an dara dul síos, maidir leis an saobhadh a líomhnaítear a chuireann mír 95 den bhreithiúnas atá faoi achomharc ó mhaith, is leor a thabhairt faoi deara, fiú má shuitear é, nach ndéantar tagairt sa tuarascáil ó shaineolaithe do neamhábaltacht chóras na bpíopaí faoi thalamh an t‑uisce báistí a dhraenáil, nach leor é chun amhras a chaitheamh ar an gcinneadh ar tháinig an Chúirt Ghinearálta air i mír 96 den bhreithiúnas sin, gurb ionann feiniméan amhail báisteach throm a charnadh agus ‘tuilte’ de réir bhrí Airteagal I.15.1.1 de chonradh CAR.

95

Is léir ó mhíreanna 85 go 87 den bhreithiúnas sin, go háirithe, nach ndéanann na cúiseanna nach bhféadfaí an t‑uisce carntha a dhraenáil difear do léiriú an téarma ‘tuilte’ arna ghlacadh ag an gCúirt Ghinearálta.

96

Dá bhrí sin, ní mór diúltú don argóint lena líomhnaítear saobhadh ar na torthaí i dtuarascáil na saineolaithe freisin toisc go bhfuil sí neamhéifeachtach.

97

Ar an tríú dul síos, a mhéid a mhaíonn an Pharlaimint go ndearna an Chúirt Ghinearálta, i mír 109 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, na torthaí sa tuarascáil sin a shaobhadh, gur tharla an damáiste nuair a bhí ‘na móroibreacha i riocht a bhféadfaí cur síos a dhéanamh orthu mar oibreacha beagnach iomlán (struchtúr tacaíochta agus díon)’, is leor a thabhairt faoi deara nach ndéanann an Pharlaimint ach amhras a chaitheamh ar na conclúidí fíorasacha ar thángthas orthu agus ar na measúnuithe fíorasacha a rinne an Chúirt Ghinearálta ar bhonn na dtorthaí sin. Dá bhrí sin, ní mór diúltú don chuid sin den tríú saincheist dlí toisc í a bheith do-ghlactha.

98

Leanann sé ón méid sin roimhe seo nach mór diúltú don tríú saincheist dlí toisc é a bheith do-ghlactha i bpáirt agus gan bhunús i bpáirt.

99

Ar na cúiseanna go léir roimhe seo, ní mór an príomhachomharc a dhíbhe ina iomláine.

An cros-achomharc

Inghlacthacht

Argóintí na bpáirtithe

100

Maíonn an Pharlaimint go bhfuil an cros-achomharc do-ghlactha ar an bhforas nach gcomhlíonann NN an coinníoll faoin dara mír d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, ar dá réir a fhéadfar achomharc a dhéanamh ‘ag aon pháirtí nár éirigh leis, go hiomlán nó go páirteach, ina aighneachtaí’.

101

Thairis sin, áitíonn an Pharlaimint, i bhfianaise an chórais leigheasanna arna bhunú leis na Conarthaí, nach bhfuil tíolacadh cros-achomhairc os comhair na Cúirte Breithiúnais ag luí le hiarratas ar chur ar ceal arna dhéanamh i gcomhthráth leis an gCúirt Ghinearálta.

102

Ar mhaithe le hiomláine, maíonn an Pharlaimint, ós rud é nach raibh stádas páirtí ag NN atá i dteideal freagra a chomhdú de réir bhrí Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, ná nach bhfuil an stádas is gá aici chun tras-achomharc a dhéanamh, atá forchoimeádta, faoi Airteagal 176 de na Rialacha sin, do na ‘páirtithe dá dtagraítear in Airteagal 172 de na Rialacha sin’.

103

Ó thaobh NN de, ní aontaíonn sí go bhfuil feidhm ag an dara mír d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir le cros-achomhairc, ós rud é nach leagtar síos an leigheas sin ach le Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Le hAirteagal 176 de na Rialacha sin, tugtar an ceart chun cros-achomharc a dhéanamh ar ‘na páirtithe dá dtagraítear in Airteagal 172 de na Rialacha sin’, is é sin le rá, ‘aon pháirtí sa chás ábhartha os comhair na Cúirte Ginearálta a bhfuil leas aige san achomharc a cheadú nó a dhíbhe’.

104

Sa chás seo, maíonn NN go bhfuil leas aige an t‑ordú a shaoradh trí mhainneachtain a rinne an Chúirt Ghinearálta ina choinne. Ní dhéanann an fíoras go mbaineann a chros-achomharc le míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, cé go dtagraíonn príomhachomharc na Parlaiminte do mhíreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil sin, difear d’inghlacthacht an chros-achomhairc, ós rud é go bhféadfadh baint bhailí a bheith ag an gcros-achomharc sin le cinneadh ón gCúirt Ghinearálta seachas an cinneadh is ábhar don phríomhachomharc.

105

Ina theannta sin, maíonn NN nach ionann na saincheisteanna dlí maidir lena chur i leataobh agus na forais lena chros-achomharc, sa mhéid gurb ionann na saincheisteanna dlí sin agus na saincheisteanna dlí arna dtíolacadh ag Axa agus páirtithe eile sna himeachtaí ag an gcéad chéim agus líomhnaíonn an dara ceann sárú ar Airteagal 45(1)(a) agus ar Airteagal 123(3) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta.

Measúnú na Cúirte Breithiúnais

106

Faoi fhorálacha comhcheangailte Airteagal 172 agus Airteagal 176(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, tá cur isteach cros-achomhairc faoi réir an dá choinníoll nach mór don tras-achomharcóir a bheith ina ‘pháirtí sa chás ábhartha os comhair na Cúirte Ginearálta’ agus ‘leas a bheith aige san achomharc a cheadú nó a dhíbhe’.

107

I gcomhréir le hAirteagail 176(2) agus 178(1) agus (3) de na rialacha sin, ní mór cros-achomharc a thabhairt isteach le doiciméad ar leithligh ón bhfreagra, lena bhféachtar le cinneadh na Cúirte Ginearálta a chur ar ceal, go hiomlán nó go páirteach, trí agairt a dhéanamh ar fhorais achomhairc agus ar argóintí dlíthiúla atá ar leithligh ó na forais a bhfuiltear ag brath orthu sa fhreagra (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Meán Fómhair 2023, Land Rheinland-Pfalz v Deutsche Lufthansa, C‑466/21 P, EU:C:2023:666, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).

108

Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara go gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach i míreanna 106 agus 170 den bhreithiúnas seo. Ar thaobh amháin, mar is léir ó mhíreanna 58 agus 59 den bhreithiúnas seo, tá NN i dteideal freagra a thabhairt, de réir bhrí Airteagal 172 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. Ar an taobh eile, chuir NN a chros-achomharc isteach le doiciméad ar leith, laistigh de na teorainneacha ama a leagtar síos in Airteagal 176(1) de na rialacha sin. Leis an gcros-achomharc sin, lena n‑iarrtar míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc a neamhniú, maítear, i gcomhréir le hAirteagal 178(3) de na Rialacha sin, forais achomhairc agus argóintí atá ar leithligh ó na cinn a bhfuiltear ag brath orthu i bhfreagra NN ar an bpríomhachomharc arna thaisceadh ag an bParlaimint, a bhaineann le míreanna 2 agus 4 den chuid oibríochtúil sin.

109

Mar sin féin, tá comhthuiscint ann, ag an am céanna, go ndearna NN iarratas chun an Chúirt Ghinearálta a chur ar ceal faoi Airteagal 166 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta, lena n‑iarrtar freisin go ndéanfaí míreanna 1 agus 3 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, a tugadh ina choinne trí mhainneachtain, a chur ar neamhní.

110

Mar a tugadh faoi deara i mír 39 den bhreithiúnas seo, chinn an Chúirt Bhreithiúnais, i gcás ina ndéanann páirtí mainneachtana iarratas chun an Chúirt Ghinearálta a chur ar ceal, go gciallaíonn an imthoisc sin, toisc go bhfuil sé d’éifeacht aige na himeachtaí os comhair na Cúirte sin a athoscailt, nach féidir breithiúnas mainneachtana a tugadh agus a bhí ina ábhar d’iarratas den sórt sin a mheas mar chinneadh críochnaitheach de réir bhrí Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, agus, dá bhrí sin, go bhfuil achomharc arna dhéanamh i gcoinne an bhreithiúnais sin do-ghlactha (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Eulex Kosovo v SC, C‑785/22 P, EU:C:2024:52, míreanna 31 agus 32).

111

Ar na cúiseanna céanna, ní mór a chumhdach leis an gcásdlí sin freisin cás ina bhfuil níos mó ná cosantóir amháin os comhair na Cúirte Ginearálta, agus gur mhainnigh duine de na cosantóirí sin aighneachtaí i scríbhinn a chomhdú mar chosaint agus go ndearna sé iarratas chun an breithiúnas a tugadh a chur ar ceal. I gcás den sórt sin, tá sé d’éifeacht ag an iarratas ar neamhniú na himeachtaí a athoscailt ar phointí na coda oibríochtúla de chinneadh na Cúirte Ginearálta lena mbaineann an t‑iarratas sin agus, dá bhrí sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta dá aire i mír 116 dá Thuairim an 18 Eanáir 2024, ní féidir a mheas gur cinneadh críochnaitheach é an cinneadh sin ar na pointí sin, de réir bhrí na chéad mhíre d’Airteagal 56 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

112

Dá bhrí sin, ní mór cros-achomharc NN a dhíbhe toisc é a bheith neamh-inghlactha.

Costais

113

Faoi Airteagal 138(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, a bhfuil feidhm aige maidir le himeachtaí achomhairc de bhun Airteagal 184(1) díobh, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis.

114

Ós rud é nár éirigh le NN ina chros-achomharc agus gur iarr an Pharlaimint go n‑ordófaí dó na costais a íoc, ní mór a ordú do NN na costais a bhaineann leis an gcros-achomharc a íoc. Os a choinne sin, ós rud é nár iarr Axa agus páirtithe eile agus NN go n‑ordófaí don Pharlaimint na costais a íoc agus ós rud é nár éirigh leis an bParlaimint ina príomhachomharc, ní mór a ordú do gach páirtí a chostais féin a íoc.

1)

Díbhtear don phríomhachomharc agus don chros-achomharc.

2)

Ordaítear do Pharlaimint na hEorpa, Axa Assurances Luxembourg SA, Bâloise Assurances Luxembourg SA, La Luxembourgeoise SA agus Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV a gcostais féin a bhaineann leis an bpríomhachomharc a íoc.

3)

Ordaítear do Nationale-Nederlanden Schadeverzekering Maatschappij NV na costais a bhaineann leis an gcros-achomharc a íoc.