<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.1.1-->
  <head>
    <title>2018-09-201809C113201703320-00-TRA-DOC-MT-ARRET-C-0332-17-201806639-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="mt-MT" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="17/10/2018 14:55:06" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="mt" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="qEEzEMPeP9kgkdxscZAHusna64qvY0BCiBHYzeoXuuI8ONl+WsiBRPtupMhp/UmRIwD05AYz5T9ZK5A2KSJgLBPfnSzlbpHDBRR118ekpyyte06+zNKjo5wVSWO21jvANmRhXGt9qEbMRUpiCgQYLcDGy+0eMgNgcOO66zspVpo=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="D. Svaby - Projet d'arrêt non relu" name="ProvisoryMention"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="lcv" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0332" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2017" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="MT" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 03/05/2018 12:31:06" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="7d21cd77f8a845969fef1d1626c6c38b" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0332" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="4XzQwiP8l4rLyZFJrbhMH3lb5zvLqdd3JnYuSRGeahxrf+eTSnE+BooZ1O9RsH1U4CDXfZfX63bQgRioKwH9PwbckHPQix71RBEPaLjIzseHfX0x1awGmPFs9ABru3t2" name="GeneratedGenDocVersion"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Sentenza tat-13.9.2018 – Kawża C-332/17</div>
      <div id="rId22" style="default">Starman</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      13 ta’ Settembru 2018  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      “Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 2011/83/UE – Artikolu 21 – Kuntratti konklużi mal-konsumaturi – Komunikazzjoni bit-telefon – Prattika ta’ fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni li tikkonsisti f’li jiġi offrut lill-klijenti tiegħu li jkunu diġà kkonkludew kuntratt numru ta’ assistenza speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Fil-Kawża C‑332/17,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mir-Riigikohus (il-Qorti Suprema, l‑Estonja), permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ Mejju 2017, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑2 ta’ Ġunju 2017, fil-proċedura
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Starman AS
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      vs
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Tarbijakaitseamet,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-9" title="page-1">
      IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      komposta minn J. Malenovský, President tal-Awla, M. Safjan u D. Šváby (Relatur), Imħallfin,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      Avukat Ġenerali: M. Wathelet,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      Reġistratur: A. Calot Escobar,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      wara li rat il-proċedura bil-miktub,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għal Starman AS, minn A. Jõks u C. Ginter, vandeadvokaadid,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Gvern Estonjan,, minn N. Grünberg, bħala aġent,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Kummissjoni Ewropea, minn A. Cleenewerck de Crayencour, K. Toomus u N. Ruiz García, bħala aġenti,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-19" title="page-1">
      wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-1">
      tagħti l-preżenti
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-21" title="page-1">
      Sentenza
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2011, L 304, p. 64).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn it-Tarbijakaitseamet (L-Uffiċċju għall-Protezzjoni tal-Konsumaturi, l-Estonja) u Starman AS, fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni u tal-internet, dwar ordni li permezz tagħha dan l-uffiċċju ordna lill-imsemmija kumpannija li ma tkomplix toffri lill-konsumaturi li jkunu diġà kkonkludew kuntratt magħha numru ta’ assistenza speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-kuntest ġuridiku</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-dritt tal-Unjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-premessi 4, 5 u 7 tad-Direttiva 2011/83 huma fformulati kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-1">
      “(4) […] L-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-kuntratti tal-konsumatur mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju hija meħtieġa għall-promozzjoni ta’ suq intern realment tal-konsumatur li jsib l-aħjar bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u l-kompetittività tal-impriżi, filwaqt li jiżgura r-rispett għall-prinċipju ta’ sussidjarjetà.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-28" title="page-2">
      (5) […] Għalhekk l-armonizzazzjoni sħiħa tal-informazzjoni tal-konsumatur u d-dritt ta’ reċess f’kuntratt mill-bogħod u dawk li jseħħu lil hinn mill-post tan-negozju se jikkontribwixxu għal livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u għat-tħaddim aħjar tas-suq intern tan-negozju dirett lejn il-konsumatur.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-29" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-30" title="page-2">
      (7) L-armonizzazzjoni sħiħa ta’ wħud mill-aspetti regolatorji ewlenin għandha żżid konsiderevolment iċ-ċertezza legali kemm għall-konsumaturi kif ukoll għall-kummerċjanti. Kemm il-konsumaturi kif ukoll il-kummerċjanti għandhom ikunu jistgħu jorbtu fuq qafas regolatorju uniku bbażat fuq kunċetti legali definiti b’mod ċar li jirregolaw ċerti aspetti ta’ kuntratti fl-Unjoni tan-negozju dirett lejn il-konsumatur. L-effett ta’ tali armoniżżazzjoni għandu jkun li jinqerdu l-ostakli mnissla mill-frammentazzjoni tar-regoli u biex jitlesta s-suq intern f’dan il-qasam. Dawk l-ostakli jistgħu jinqerdu biss billi jitwaqqfu regoli uniformi fil-livell tal-Unjoni. Barra dan il-konsumaturi għandhom igawdu minn livell komuni għoli ta’ protezzjoni madwar l-Unjoni kollha.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/83 jiddefinixxi l-għan ta’ din tal-aħħar kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-2">
      “L-għan ta’ din id-Direttiva huwa, permezz tal-ksib ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, li tikkontribwixxi għat-tħaddim tajjeb tas-suq intern billi tagħmel approssimazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva, intitolat “Livell ta’ armonizzjoni”, jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-2">
      “L-Istati Membri m’ għandhomx jippreservaw jew jintroduċu, fil-liġi nazzjonali tagħhom, dispożizzjonijiet diverġenti minn dawk stipulati f’din id-Direttiva, inklużi dispożizzjonijiet iktar jew inqas strinġenti biex jiżguraw livell differenti ta’ protezzjoni tal-konsumatur, sakemm din id-Direttiva ma tipprovdix mod ieħor.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 13(1) tal-imsemmija direttiva:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-36" title="page-2">
      “Il-kummerċjant għandu jagħti rimbors għall-pagamenti kollha li rċieva mingħand il-konsumatur, inklużm jekk ikun il-każ, l-ispejjeż tal-kunsinna mingħajr dewmien mhux dovut u f’kull każ mhux aktar tard minn 14-il jum minn dak li fih ikun infurmat bid-deċiżjoni tal-konsumatur li jirreċedi mill-kuntratt skont l-Artikolu 11.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 19 tal-istess direttiva, intitolat “Tariffi għall-użu tal-mezz ta’ pagament”, jipprevedi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-2">
      “L-Istati Membri għandhom jipprojbixxu lill-kummerċjanti milli jimponu lill-konsumaturi, fir-rigward tal-użu ta’ mezz speċifiku ta’ pagament, tariffi li jaqbżu dawk imġarrba mill-kummerċjant għall-użu tat-tali mezzi.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83, intitolat “Komunikazzjoni bit-telefon”, huwa fformulat kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-3">
      “L-Istati Membri għandhom jiggarantixxu li, fejn il-kummerċjant juża linja telefonika għall-iskop li jikkuntattja lill-konsumatur bit-telefon dwar il-kuntratt konkluż, il-konsumatur mhuwiex marbut iħallas aktar mit-tariffa bażika, meta jikkuntattja lill-kummerċjant.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-3">
      L-ewwel subparagrafu Dan huwa bla ħsara għad-dritt tal-operaturi ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni li japplikaw tariffa għal dawn it-telefonati.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 25 ta’ din id-direttiva, intitolat “Natura imperattiva tad-Direttiva”, jipprevedi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-3">
      “Jekk il-liġi applikabbli għall-kuntratt hija l-liġi ta’ Stat Membru, il-konsumaturi ma jistgħux jirrinunzjaw id-drittijiet konferiti fuqhom mill-miżuri nazzjonali li jittrasponu din id-Direttiva.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-44" title="page-3">
      Kwalunkwe klawżola kuntrattwali li teskludi jew tillimita, direttament jew indirettament, id-drittijiet li jirriżultaw minn din id-Direttiva, ma għandhiex torbot lill-konsumatur.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-dritt Estonjan</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 281 tal-Võlaõigusseadus (il-Liġi dwar id-Dritt tal-Obbligi) tas‑26 ta’ Settembru 2001 (RT I 2001, 81,487, iktar ’il quddiem il-“VÕS”), intitolat “Limitazzjonijiet fil-qasam ta’ fatturazzjoni fir-rigward ta’ kuntratt konkluż ma’ konsumatur”, jistipula, fil-paragrafi 3 u 4 tiegħu:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-3">
      “(3) Jekk il-kummerċjant jippermetti lill-konsumatur jikkuntattjah sabiex jibgħatlu messaġġi jew dikjarazzjonijiet ta’ rieda marbuta ma’ kuntratt, jew dwar ċirkustanzi oħrajn marbuta mal-eżekuzzjoni tal-kuntratt, billi jċempel numru tat-telefon li huwa indika, l-imsemmi kummerċjant ma jistax jeżiġi mill-konsumatur li dan iħallas prezz addizzjonali għal dan l-għan.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-48" title="page-3">
      (4) Kwalunkwe ftehim li jidderoga mir-rekwiżiti previsti f’dan l-artikolu b’detriment għall-konsumatur huwa invalidu.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Starman hija fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjoni u tal-internet. Din il-kumpannija tpoġġi fid-dispożizzjoni tal-konsumaturi li jkunu diġà kkonkludew kuntratt magħha, għall-kwistjonijiet marbuta ma’ dan il-kuntratt, minn naħa, numru tat-telefon fiss suġġett għal tariffa bażika, u, min-naħa l-oħra, numru speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika fil-każ ta’ telefonata minn telefon ċellulari. Dan in-numru tat-telefon speed dial jinġieb għall-attenzjoni tal-konsumaturi kollha, b’mod partikolari fuq il-homepage tas-sit tal-internet ta’ Starman, fil-kuntratti u fil-kundizzjonijiet ġenerali relatati ma’ dawn il-kuntratti.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil‑15 ta’ Ġunju 2015, l-Uffiċċju għall-Protezzjoni tal-Konsumaturi indirizza ordni lil Starman, ibbażata fuq il-konstatazzjoni li tipprovdi li t-tpoġġija f’dispożizzjoni ta’ numru speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika, għal konsumaturi li jkunu diġà kkonkludew kuntratt ma’ din il-kumpannija, huwa kuntrarju għall-Artikolu 281(3) tal-VÕS u għall-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83, li din id-dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali hija bbażata fuqu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-imsemmi uffiċċju ordna lil Starman tieqaf milli toffri lill-konsumaturi tali numru tat-telefon speed dial u li toffrilhom biss numru tat-telefon fiss jew tal-mowbajl suġġett għal tariffa bażika. Konformement ma’ din l-ordni, numru tat-telefon speed dial jista’ jintuża biss jekk l-ispejjeż addizzjonali relatati miegħu jkunu bi spiża tal-kummerċjant.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Starman ippreżentat rikors intiż għall-annullament tal-imsemmija ordni quddiem it-Tallinna Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallin, l-Estonja). Din il-kumpannija targumenta, għall-kuntrarju, li l-Artikolu 281(3) tal-VÕS u l-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 ma jipprekludux li jiġi offrut ukoll lill-konsumaturi li jkunu kkonkludew kuntratt, numru tat-telefon speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika jekk il-kummerċjant ma jagħmilx profitt minnu u sa fejn huwa offrut, b’mod parallel, numru tat-telefon fiss suġġett għat-tariffa bażika, lill-konsumaturi, b’mod komprensibbli u faċilment aċċessibbli. F’dawn il-kundizzjonijiet, l-imsemmi konsumatur ikun jista’ jagħżel b’mod liberu, fost iż-żewġ numri tat-telefon proposti, dak li huwa biħsiebu juża. Skont Starman, l-istess ordni testendi l-effett ta’ din id-direttiva, peress li din tipprojbixxi, essenzjalment, l-użu ta’ numri tat-telefon speed dial u, għaldaqstant, tmur lil hinn mill-obbligi imposti mill-imsemmija direttiva u mill-għan ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li din tfittex.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Peress li r-rikors għal annullament ta’ Starman ġie miċħud kemm mit-Tallinna Halduskohus (il-Qorti Amministrattiva ta’ Tallin) kif ukoll mit-Tallinna Ringkonnakohus (il-Qorti tal-Appell ta’ Tallin), Starman appellat fil-kassazzjoni quddiem ir-Riigikohus (il-Qorti Suprema, l-Estonja).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-qorti tar-rinviju tesponi li, sabiex tiġi riżolta t-tilwima fil-kawża prinċipali, huwa neċessarju li jiġi interpretat il-kliem “il-konsumatur mhuwiex marbut iħallas”, li jinsab fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83. Dik il-qorti tqis li dan il-kliem jista’ jiġi interpretat fis-sens li konsumatur li jkun diġà kkonkluda kuntratt ma għandux ikollu bħala l-unika għażla raġonevoli, sabiex jikkuntattja lill-kummerċjant, l-użu ta’ numru suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika. Din l-interpretazzjoni ma teskludix il-possibbiltà li wieħed jeżiġi mill-imsemmi konsumatur li huwa jbati l-ispejjeż addizzjonali meta huwa, fuq għażla tiegħu stess, juża n-numru suġġett għal tali tariffa ogħla.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-kwistjoni jekk huwiex possibbli li l-ispejjeż addizzjonali marbuta mal-użu ta’ numru tat-telefon speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika jiġu imposti fuq il-konsumatur li jkun diġà kkonkluda kuntratt, meta huwa jkun għażel dan il-metodu ta’ komunikazzjoni, minkejja li, b’mod parallel, tkun ġiet offruta l-possibbiltà lilu li juża numru suġġett għat-tariffa bażika. Fil-fatt, jekk dawn l-ispejjeż addizzjonali kellhom jiġu imposti fuq il-kummerċjant, tista’ tirriżulta minn dan, skont il-qorti tar-rinviju, sitwazzjoni li fiha l-kummerċjanti ma jibqgħux joffru n-numri tat-telefon speed dial għall-konsumaturi kollha, li jkun imur lil hinn mir-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 u mill-għan imfittex minn din tal-aħħar. Barra minn hekk, ma tkunx deċiża l-kwistjoni dwar sa liema punt il-kummerċjant għandu jinforma lill-konsumatur bl-eżistenza ta’ numru suġġett għat-tariffa bażika u bid-differenzi fil-prezz bejn it-telefonati, meta dan juża numru tat-telefon speed dial suġġett għal tariffa ogħla għal kwistjonijiet mhux marbuta mal-kuntratt konkluż.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-qorti tar-rinviju tinvoka s-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs Frankfurt am Main (C‑568/15, EU:C:2017:154), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja tat deċiżjoni dwar il-kunċett ta’ “tariffa bażika”, fis-sens tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83. Issa, dik il-qorti tqis li, peress li l-fatti inkwistjoni fil-kawża prinċipali u dawk fl-oriġini tal-kawża li tat lok għal dik is-sentenza huma differenti, din tal-aħħar bl-ebda mod ma twieġeb il-mistoqsijiet tagħha. L-imsemmija qorti targumenta b’mod partikolari li f’din is-sentenza tal-aħħar, il-konsumaturi ma kellhomx, kuntrarjament għal dak li huwa l-każ fil-kawża prinċipali, l-għażla bejn diversi numri tat-telefon.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Riigikohus (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-59" title="page-5">
      “1) L-Artikolu 21 tad-Direttiva [2011/83], għandu jiġi interpretat fis-sens li fornitur jista’ jagħmel disponibbli numru tat-telefon li għalih tapplika tariffa ogħla mit-tariffa normali jekk il-fornitur, flimkien man-numru tat-telefon b’tariffa ogħla, joffri wkoll lill-konsumaturi, b’mod li jista’ jinftiehem sewwa u faċilment aċċessibbli, numru tat-telefon b’linja fissa bit-tariffa normali sabiex huwa jikkuntattja lil fornitur fir-rigward ta’ kuntratt konkluż?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-60" title="page-5">
      2) Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkun fl-affermattiv, l-Artikolu 21 tad-Direttiva [2011/83] jipprekludi sitwazzjoni fejn konsumatur li juża volontarjament numru tat-telefon b’tariffa ogħla sabiex jikkuntattja lil fornitur fir-rigward ta’ kuntratt konkluż, minkejja l-provvista mill-fornitur ta’ numru tat-telefon bit-tariffa normali b’mod li jista’ jinftiehem sewwa u faċilment aċċessibbli, huwa obbligat iħallas l-ogħla tariffa sabiex jikkuntattja lill-fornitur?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-61" title="page-6">
      3) Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkun fl-affermattiv, il-limitazzjoni fl-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 tobbliga lill-fornitur, flimkien ma’ numru qasir, jippreżenta kullimkien ukoll numru tat-telefon b’linja fissa bit-tariffa normali u informazzjoni dwar id-differenzi fil-prezz?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq id-domandi preliminari</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq l-ewwel u t-tieni domanda</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li, jekk kummerċjant ikun poġġa fid-dispożizzjoni tal-klijenti tiegħu kollha numru tat-telefon speed dial wieħed jew diversi suġġetti għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika, il-konsumaturi li jkunu diġà kkonkludew kuntratt ma’ dan il-kummerċjant iħallsu iktar mit-tariffa bażika meta jikkuntattjaw lill-imsemmi kummerċjant, bit-telefon, dwar dan il-kuntratt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konformement mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, meta l-kummerċjant jopera linja tat-telefon biex jiġi kkuntattjat dwar kuntratt konkluż mal-konsumatur, dan tal-aħħar ma jkollux iħallas iktar mit-tariffa bażika għat-telefonati lejn din il-linja.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, il-formulazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni ma tippermettix, waħedha, li jiġi ddeterminat jekk, meta l-kummerċjant jopera diversi linji tat-telefon, fost liema hemm ukoll linji aċċessibbli permezz ta’ numri speed dial, dawn il-linji kollha għandhom ikunu suġġetti għal tariffa li ma taqbiżx it-tariffa bażika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, fl-interpretazzjoni tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest li jidħol fih u l-għanijiet segwiti mil-leġiżlazzjoni li jagħmel parti minnha (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs Frankfurt am Main, C‑568/15, EU:C:2017:154, punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-kuntest li tidħol fih l-imsemmija dispożizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet mill-Artikoli 13 u 19 tad-Direttiva 2011/83 li, bħala prinċipju, ma huwiex il-konsumatur li għandu jbati spejjeż minbarra l-ispejjeż abitwali, jekk jeżerċita d-drittijiet tiegħu stabbiliti minn din id-direttiva, u li spejjeż addizzjonali eventwali għandhom, konsegwentement, jaqgħu fuq il-kummerċjant (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2017, Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs Frankfurt am Main, C‑568/15, EU:C:2017:154, punti 24 sa 26).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, mill-kuntest li jidħol fih l-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 jirriżulta li l-kummerċjant jista’ jattribwixxi lill-konsumatur, li jeżerċita d-drittijiet li huma mogħtija lilu minn din id-direttiva, biss l-ispejjeż li ma jeċċedux l-ispiża li tikkorrispondi mat-tariffa bażika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-għan imfittex mid-Direttiva 2011/83, mill-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jirriżulta li din hija intiża li jintlaħaq livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sabiex jintlaħaq dan l-għan, id-Direttiva 2011/83 twettaq, bħalma jirriżulta mill-premessi 4, 5 u 7, armonizzazzjoni kompleta ta’ ċerti aspetti essenzjali tal-kuntratti konklużi bejn il-konsumaturi u l-kummerċjanti. Din l-armonizzazzjoni għandu jkollha l-effett li telimina l-ostakoli kkawżati mill-frammentazzjoni tal-leġiżlazzjoni, sabiex tippermetti lill-konsumaturi jgawdu minn livell komuni għoli ta’ protezzjoni fl-Unjoni kollha.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn hekk, mill-Artikolu 4 tad-Direttiva 2011/83 jirriżulta li l-livell ta’ protezzjoni tal-konsumaturi żgurat mid-dispożizzjonijiet nazzjonali previsti mill-Istati Membri ma jistax jinjora dak stabbilit minn din id-direttiva, ħlief jekk din tipprovdi mod ieħor. Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 ma jikkostitwixxix eċċezzjoni għall-obbligu impost b’dan il-mod fuq l-Istati Membri, li ma jinjorawx il-livell ta’ protezzjoni stabbilit minn din id-direttiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konsegwentement, l-għan imfittex mid-Direttiva 2011/83 ta’ livell komuni għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi fl-Unjoni kollha jkun imminat jekk il-konsumatur ikollu jħallas iktar mit-tariffa bażika meta jċempel in-numru speed dial tal-kummerċjant li jkun ikkonkluda kuntratt miegħu, b’mod partikolari fis-sitwazzjoni meta dan il-konsumatur jikkuntattja lil dan il-kummerċjant sabiex jikkjarifika kwistjonijiet dwar l-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt jew sabiex jargumenta dwar drittijiet iggarantiti.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li kummerċjant ikun jista’ jġiegħel lill-konsumatur li jkun diġà kkonkluda kuntratt miegħu jħallas tariffa ogħla mit-tariffa bażika, meta dan tal-aħħar jikkuntattjah bit-telefon dwar dan il-kuntratt, ikun xi jkun il-format tan-numri tat-telefon proposti mill-imsemmi kummerċjant.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din l-interpretazzjoni bl-ebda mod ma hija mminata miċ-ċirkustanza li l-kummerċjant informa lill-konsumatur b’mod li jinftiehem u faċilment aċċessibbli bl-eżistenza ta’ numru tat-telefon suġġett għat-tariffa bażika. Fil-fatt, din l-informazzjoni ma tistax tneħħi lill-kummerċjant mill-obbligu tiegħu li ma jġiegħelx lill-konsumatur li jkun diġà kkonkluda kuntratt miegħu jħallas iktar mit-tariffa bażika, meta dan jikkuntattjah bit-telefon dwar dan il-kuntratt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bl-istess mod, iċ-ċirkustanza li, sabiex jikkuntattja lill-kummerċjant, il-konsumatur ikun għażel volontarjament li juża n-numru tat-telefon speed dial suġġett għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika hija irrilevanti għall-imsemmija interpretazzjoni. Fil-fatt, minn qari flimkien tal-Artikoli 21 u 25 tad-Direttiva 2011/83 jirriżulta li l-konsumatur ma jistax jirrinunċja volontarjament għad-drittijiet li huma mogħtija lilu minn din id-direttiva u jħallas iktar mit-tariffa bażika meta huwa jikkuntattja kummerċjant bit-telefon.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li r-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda għandha tkun li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li, jekk kummerċjant ikun poġġa fid-dispożizzjoni tal-klijenti tiegħu kollha numru tat-telefon speed dial wieħed jew diversi suġġetti għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika, il-konsumaturi li jkunu kkonkludew kuntratt ma’ dan il-kummerċjant iħallsu iktar mit-tariffa bażika meta huma jikkuntattjaw lill-imsemmi kummerċjant, bit-telefon, dwar dan il-kuntratt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq it-tielet domanda</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel u għat-tieni domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tielet domanda.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq l-ispejjeż</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-82" title="page-8">
      Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-83" title="page-8">
      L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li, jekk kummerċjant ikun poġġa fid-dispożizzjoni tal-klijenti tiegħu kollha numru tat-telefon speed dial wieħed jew diversi suġġetti għal tariffa ogħla mit-tariffa bażika, il-konsumaturi li jkunu kkonkludew kuntratt ma’ dan il-kummerċjant iħallsu iktar mit-tariffa bażika meta huma jikkuntattjaw lill-imsemmi kummerċjant, bit-telefon, dwar dan il-kuntratt.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-84" title="page-8">
<span class="signatory">Firem</span>
</p>
<p class="C77Signatures" id="para-85" title="page-1"/>
</div>
    
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Lingwa tal-kawża: l-Estonjan.</p>
</body>
</html>
