<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.21-20110601.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2011NLB.1101195901.case.xml"><NO.CASE>C-70/10</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62010CC0070</NO.CELEX><NO.SEQ>0023.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>I-11962</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>I-12005</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>44</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>CONCLUSIE VAN ADV.-GEN. CRUZ VILLALÓN — ZAAK C-70/10</LEFT><RIGHT>SCARLET EXTENDED</RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Conclusie van advocaat-generaal</HT></P><P><HT TYPE="UC">P. Cruz Villalón</HT></P><P>van <DATE ISO="20110414">14 april 2011</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Oorspronkelijke taal: Frans.</P></NOTE></P></TI></TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TOC><TITLE><TI><P>Inhoud</P></TI></TITLE><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>I —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Inleiding</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11964</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>II —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Toepasselijke bepalingen</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11967</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>A —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Recht van de Unie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11967</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>1.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De regelgeving inzake de bescherming van de intellectuele eigendom</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11967</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>a)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Richtlijn 2001/29 over de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en van de naburige rechten in de informatiemaatschappij</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11967</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>b)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Richtlijn 2004/48 inzake de handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11968</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>2.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De regelgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11969</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>a)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Richtlijn 95/46 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11969</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>b)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Richtlijn 2002/58 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11969</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>3.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De regelgeving inzake de elektronische handel: richtlijn 2000/31.</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11970</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>B —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Nationaal recht</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11970</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><?PAGE NO="I-11963"?><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>III —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Aan het hoofdgeding ten grondslag liggende feiten en prejudiciële vragen</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11971</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>A —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Feiten en procedure in het hoofdgeding</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11971</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>B —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Prejudiciële vragen</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11974</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>C —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Procesverloop voor het Hof</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11974</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>IV —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Analyse</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11975</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>A —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Inleidende opmerkingen</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11975</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>1.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De herformulering van de eerste vraag: het EVRM en het Handvest</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11975</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>2.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De structuur van het antwoord</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11977</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>3.</NO.ITEM><ITEM.CONT>Een aanpak in vier stappen</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11978</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>B —</NO.ITEM><ITEM.CONT>De gevraagde maatregel (stakingsbevel) en het geëiste <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>systeem<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> (van filtering en blokkering)</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11979</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>1.</NO.ITEM><ITEM.CONT>Het filter- en blokkeringssysteem</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11980</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>a)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Het filterproces</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11980</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>b)</NO.ITEM><ITEM.CONT>Het blokkeringsproces</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11982</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>2.</NO.ITEM><ITEM.CONT>De kenmerken van het stakingsbevel</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11982</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>a)</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>zonder beperking in de tijd<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione temporis</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11983</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>b)</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>alle in- en uitgaande elektronische communicatie<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione materiae</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11983</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>c)</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>ten aanzien van al haar klanten<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione personae</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11984</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>d)</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>in abstracto en als preventieve maatregel<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>: de preventieve en afschrikkende functie van de gevraagde maatregel</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11985</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>e)</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>op haar kosten<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>: het dragen van de kosten die voor de uitvoering van de gevraagde maatregel worden gemaakt</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11985</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>3.</NO.ITEM><ITEM.CONT>Voorlopige conclusie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11986</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><?PAGE NO="I-11964"?><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>C —</NO.ITEM><ITEM.CONT>De kwalificatie van de maatregel aan de hand van de richtlijnen en van de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest: een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/> in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11988</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>1.</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>in het bijzonder uitgelegd aan de hand van de artikelen 7 en 8 van het Handvest<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>: de eerbiediging van het privéleven en het recht op bescherming van persoonsgegevens.</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11989</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>a)</NO.ITEM><ITEM.CONT>De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Handvest)</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11990</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>b)</NO.ITEM><ITEM.CONT>De vertrouwelijkheid van de elektronische communicatie (artikel 7 van het Handvest)</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11992</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>2.</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>in het bijzonder uitgelegd aan de hand van artikel 11 van het Handvest<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>: de waarborg van de vrijheid van meningsuiting en het recht op informatie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11993</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>3.</NO.ITEM><ITEM.CONT>Voorlopige conclusie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11995</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>D —</NO.ITEM><ITEM.CONT>De voorwaarden die gesteld worden aan de beperking van de uitoefening van de door het Handvest erkende rechten en vrijheden en in het bijzonder de voorwaarde inzake <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>de kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/> (artikel 52, lid 1, van het Handvest)</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 11995</ITEM.REF></TOC.ITEM><TOC.ITEM><NO.ITEM>E —</NO.ITEM><ITEM.CONT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>enkel op de grondslag van [de] wettelijke bepaling<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>: bestudering van de nationale wet aan de hand van de voorwaarde inzake de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/> (artikel 52, lid 1, van het Handvest)</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 12000</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC.BLK><TOC.BLK><TOC.ITEM><NO.ITEM>V —</NO.ITEM><ITEM.CONT>Conclusie</ITEM.CONT><ITEM.REF>I - 12004</ITEM.REF></TOC.ITEM></TOC.BLK></TOC><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Inleiding</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>De onderhavige zaak biedt aan het Hof de gelegenheid om op zijn beurt te oordelen over de kwestie van inbreuken op het auteursrecht en de naburige rechten op internet en over het illegaal downloaden van beschermde werken, hetgeen doorgaans wordt aangeduid als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>piraterij<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> van muzikale, cinematografische, audiovisuele of ook literaire werken, en om aandacht te schenken aan de strijd die de houders van die rechten of hun rechthebbenden<?PAGE NO="I-11965"?> voeren tegen iets dat voorgesteld wordt als een wereldwijde plaag.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Het lijkt nauwelijks nodig om erop te wijzen dat het probleem van de piraterij op internet wereldwijd speelt, dat het per land tot verschillende antwoorden heeft geleid, meestal gerechtelijk [hetzij tegen de internetgebruikers zelf, hetzij tegen de dienstverleners, internetproviders, hostingproviders, uitgevers van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>software of van diensten [zie met name de zaken Napster (A&amp;M Records v Napster, 239 F.3d 1004, 9th Cir. 201) en Grokster (Metro-Goldwyn-Mayer Studios v Grokster, 125 S. Ct. 2764, 2005) in de Verenigde Staten, de zaak Kazaa in Australië (Kazaa [2005] F. C. A. 1242) of ook de zaak PirateBay in Zweden (Svea hovrätt), <DATE ISO="20101126">26 november 2010</DATE> (zaak nr. B 4041-09)], soms met wetgevende maatregelen [zoals in Frankrijk de zogenoemde wet Hadopi, genoemd naar de door deze wet in het leven geroepen Haute Autorité pour la diffusion des oeuvres et la protection des droits sur internet (Hoge Autoriteit voor de verspreiding van de werken en de bescherming van de rechten op internet) (Loi n<HT TYPE="SUP">o</HT> 2009-669, du <DATE ISO="20090612">12 juin 2009</DATE>, favorisant la diffusion et la protection de la création sur internet [wet nr. 2009-669 van <DATE ISO="20090612">12 juni 2009</DATE> tot bevordering van de verspreiding en de bescherming van werken op internet], JORF nr. 135 van <DATE ISO="20090613">13 juni 2009</DATE>, blz. 9666); in Spanje slotbepaling 43 van Ley 2/2011, de 4 de marzo, de Economía Sostenible (wet nr. 2/2011 van <DATE ISO="20110304">4 maart 2011</DATE> inzake duurzame economie, BOE van <DATE ISO="20110305">5 maart 2011</DATE>, deel I, blz. 25033)], soms op een geheel eigen wijze (zie bijvoorbeeld het <HT TYPE="ITALIC">Joint Memorandum of Understanding on an approach to reduce unlawful file sharing</HT>, in 2008 ondertekend door de belangrijkste internetproviders in het Verenigd Koninkrijk en de vertegenwoordigers van de creatieve bedrijfstakken), die alle rijkelijk zijn becommentarieerd en die hier uiteraard niet, zelfs niet in het kort, alle kunnen worden vermeld, en dat het debat dat dit probleem oproept ook wereldwijd gevoerd wordt en bijzonder controversieel is; zie voor een overzicht van de Franse benadering van het probleem met name Derieux, E., Granchet, A., <HT TYPE="ITALIC">La lutte contre le téléchargement illégal, Lois DADVSI et HADOPI</HT>, Lamy Axe Droit, 2010; zie voor een schets van het door de Commissie ingenomen standpunt haar Eerste rapport over de toepassing van richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20000608">8 juni 2000</DATE> betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt, van <DATE ISO="20031121">21 november 2003</DATE> [COM(2003) 702 definitief, punt 4.7]; haar rapport over de toepassing van richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040429">29 april 2004</DATE> betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, van <DATE ISO="20101222">22 december 2010</DATE> [COM(2010) 779 definitief, punt 3.3] alsmede haar mededeling d.d. <DATE ISO="20080716">16 juli 2008</DATE>, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>Een strategie voor industriële-eigendomsrechten voor Europa<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> [COM(2008) 465 definitief, punt 5.3]. Van de werkzwaamheden in het kader van de Raad van Europa moet ook worden geraadpleegd aanbeveling CM/Rec(2008)6 van het Comité van Ministers van <DATE ISO="20080326">26 maart 2008</DATE> aan de lidstaten inzake de maatregelen ter bevordering van de eerbiediging van de vrijheid van meningsuiting en van vrije nieuwsgaring ten aanzien van de filters op internet en inzake de richtlijnen van juli 2008 ten behoeve van de aanbieders van diensten op internet; zie ook het rapport van de OESO dat op <DATE ISO="20051213">13 december 2005</DATE> gepresenteerd werd aan de Working Party on the Information Economy, Digital Broadband Content: Music, DSTI/ICCP/IE(2004)12/FINAL.</P></NOTE> Het Hof moet zich om preciezer te zijn uitspreken over de — tot nu toe niet behandelde — vraag van de levensvatbaarheid — uit het oogpunt van het recht van de Unie — van sommige technische maatregelen ter bestrijding van piraterij die, hoewel de betrouwbaarheid ervan nog niet helemaal vaststaat en hoewel ze voortdurend te maken hebben met de technologische vooruitgang en de groeiende praktische ervaring, gepresenteerd worden als een mogelijk adequaat antwoord op de aantastingen van de intellectuele-eigendomsrechten die elke dag op <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>het web<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> plaatsvinden.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>De prejudiciële vragen die in deze zaak aan het Hof worden voorgelegd vergen een uitlegging zowel van een complex geheel aan bepalingen uit handelingen van afgeleid recht als van bepalingen van het primaire recht, om precies te zijn van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>Handvest<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</P></NOTE>, tegen de achtergrond van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>EVRM<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>.</P></NOTE>. Er moet evenwel onmiddellijk op worden gewezen dat er geen sprake van kan zijn dat in het kader van deze conclusie het geheel van juridische vragen en technische problemen wordt behandeld<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Zo zullen op juridisch vlak de juridische kwalificatie van de betreffende inbreukmakende handelingen niet onderzocht worden en evenmin de gevolgen van de uitzonderingen voor het kopiëren voor privégebruik; op technisch vlak kunnen noch de technieken voor illegaal downloaden noch de mogelijke methoden om deze te verhinderen, behandeld worden. Over het algemeen dient men zich wat dat betreft te wenden tot de overvloedige doctrine die door het juridisch begrip van dit fenomeen is ontstaan.</P></NOTE> dat de betreffende maatregelen oproept. Ons baserend op de formulering van de vragen door de verwijzende rechter en op de formulering waarmee deze de juridische en feitelijke situatie van het hoofdgeding uiteenzet, gaan we trachten om hem een nuttig antwoord te<?PAGE NO="I-11966"?> geven door ons te concentreren op de meest fundamentele aspecten.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Aan het Hof wordt in dat opzicht in het bijzonder gevraagd om concreet aan de verwijzende rechter aan te geven of een nationale rechter vanuit het gezichtspunt van het recht van de Unie bevoegd is een maatregel te treffen zoals die welke gevraagd wordt in het hoofdgeding, waarbij aan een internetprovider<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>ISP<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</P></NOTE> wordt opgedragen om een systeem te installeren waarmee elektronische communicatie kan worden gefilterd en geblokkeerd. Aangezien de aldus gevraagde maatregel een totaal verschillende reikwijdte heeft voor de ISP aan de ene kant en de gebruikers van de diensten van de ISP en ruimer geformuleerd de internetgebruikers aan de andere kant, zal rekening moeten gehouden worden met dat dubbele perspectief, hoewel de gestelde vraag vooral de rechten van de gebruikers betreft.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>Er moet ook meteen al worden verduidelijkt dat de onderhavige zaak zich onderscheidt van de zaak die leidde tot het arrest Promusicae<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Arrest van <DATE ISO="20080129">29 januari 2008</DATE>, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-275/06" PAGE.ECR="I-271" YEAR="2008">C-275/06, Jurispr. blz. I-271</REF.DOC.ECR>, conclusie van advocaat-generaal Kokott van <DATE ISO="20070718">18 juli 2007</DATE>.</P></NOTE>, hoewel het juridisch kader en de algemene context van deze zaken duidelijke overeenkomsten vertonen. Ook al vereist deze zaak net zoals in de zaak Promusicae dat de eisen die verbonden zijn aan de bescherming van verschillende grondrechten worden verzoend, laten de beide zaken toch verschillen zien die, zoals de verwijzende rechter zelf benadrukt, uitsluiten dat de lering uit het arrest Promusicae, met name het beginsel van het juiste evenwicht tussen de rechten dat het definieert, voldoende zou zijn om hem uitspraak te kunnen laten doen. In de zaak Promusicae werd namelijk aan een ISP gevraagd om in het kader van een gerechtelijke procedure de identiteit en het feitelijke adres bekend te maken van personen die geïdentificeerd waren door hun IP-adres<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Een IP-adres is een uniek adres dat de apparaten die met elkaar in verbinding staan conform het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>internetprotocol<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> gebruiken om zich te identificeren en om met elkaar te communiceren op een netwerk; zie met name Jon Postel ed., Internet Protocol, RFC 791, september 1981, http://www.faqs.org/rfcs/rfc791.html. Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de zaak Promusicae, punten 30 en 31.</P></NOTE>, alsmede de datum en het tijdstip van hun verbinding. Het ging derhalve om een verbinding in een juridisch kader van bekende en geïdentificeerde gegevens. In het hoofdgeding daarentegen wordt van een internetprovider verlangd dat hij een systeem installeert dat elektronische communicatie filtert en dat elektronische bestanden die geacht worden inbreuk te maken op een intellectuele-eigendomsrecht, blokkeert. Dat is geen ingreep a posteriori, nadat een inbreuk op auteursrechten of een naburig recht is geconstateerd, zoals vereist is, maar een ingreep a priori, met het oog op de verhindering van een dergelijke inbreuk en, om precies te zijn, om een systeem te installeren dat in staat is om preventief elke toekomstige inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Eigenlijk wordt, zoals we zullen zien, van de betreffende ISP verlangd dat hij een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>preventieve<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> voorziening installeert ter bestrijding van inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten, maar er moet ook worden aangetekend dat hij in het onderhavige geval gesommeerd wordt als reactie op geconstateerde inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten in het kader van een civiele procedure.</P></NOTE> te verhinderen op manieren die, zoals<?PAGE NO="I-11967"?> we zullen zien, doortrokken zijn van talrijke onzekerheden.</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Het onderzoek van de in het hoofdgeding aan de orde zijnde situatie zal zich vanzelfsprekend toch vooral afspelen vanuit het gezichtspunt van de grondrechten.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Toepasselijke bepalingen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Recht van de Unie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>De belangrijkste vraag aan het Hof betreft de uitlegging van de richtlijnen 2001/29/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20010522">22 mei 2001</DATE> betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappĳ (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="167" PAGE.FIRST="10" DATE.PUB="2001">PB L 167, blz. 10</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> en 2004/48/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040429">29 april 2004</DATE> betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="157" PAGE.FIRST="45" DATE.PUB="2004">PB L 157, blz. 45</REF.DOC.OJ>, met rectificaties in <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="195" PAGE.FIRST="16" DATE.PUB="2004">PB 2004, L 195, blz. 16</REF.DOC.OJ>, en <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="204" PAGE.FIRST="27" DATE.PUB="2007">PB 2007, L 204, blz. 27</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, inzake de bescherming van de intellectuele eigendom, van de richtlijnen 95/46/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="19951024">24 oktober 1995</DATE>, betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="281" PAGE.FIRST="31" DATE.PUB="1995">PB L 281, blz. 31</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> en 2002/58/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20020712">12 juli 2002</DATE> betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="201" PAGE.FIRST="37" DATE.PUB="2002">PB L 201, blz. 37</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, inzake de bescherming van persoonsgegevens, en van richtlijn 2000/31/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20000608">8 juni 2000</DATE> betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name van de elektronische handel, in de interne markt (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>richtlijn over de elektronische handel<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="178" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2000">PB L 178, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> over de elektronische handel, die op ingewikkelde wijze met elkaar in verband staan. Rekening houdend met deze ingewikkeldheid zullen bij de presentatie van het juridisch kader van de zaak slechts die bepalingen worden meegenomen die noodzakelijk zijn voor het begrijpen van het hoofdgeding.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>De regelgeving inzake de bescherming van de intellectuele eigendom</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Richtlijn 2001/29 over de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en van de naburige rechten in de informatiemaatschappij</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Artikel 8 van richtlijn 2001/29, met het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>Sancties en rechtsmiddelen<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>, luidt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="008.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>De lidstaten voorzien in passende sancties en rechtsmiddelen met betrekking tot inbreuken op de in deze richtlijn omschreven rechten en verplichtingen en dragen er zorg voor, dat deze sancties en rechtsmiddelen daadwerkelijk worden toegepast. De aldus vastgestelde sancties moeten doeltreffend en evenredig zijn en een afschrikkende werking hebben.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="I-11968"?><PARAG IDENTIFIER="008.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Elke lidstaat draagt er zorg voor, dat rechthebbenden wier belangen worden geschaad door een inbreukmakende handeling die op zijn grondgebied plaatsvindt, een vordering tot schadevergoeding en/of beëindiging van de inbreuk en in voorkomend geval een vordering tot inbeslagneming van het inbreukmakende materiaal en de in artikel 6, lid 2, bedoelde inrichtingen, producten of onderdelen kunnen instellen.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="008.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>De lidstaten zorgen ervoor dat de rechthebbenden kunnen verzoeken om een verbod ten aanzien van tussenpersonen wier diensten door een derde worden gebruikt om inbreuk te maken op een auteursrecht of naburige rechten.<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Richtlijn 2004/48 inzake de handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artikel 9, lid 1, sub a, van richtlijn 2004/48 luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="009.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>De lidstaten dragen er zorg voor dat de rechterlijke instanties, op verzoek van de eiser:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>tegen de vermeende inbreukmaker een voorlopig bevel kunnen uitvaardigen dat bedoeld is om een dreigende inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht te voorkomen of om, indien wenselijk en indien het nationale recht hierin voorziet, op straffe van een dwangsom tijdelijk voortzetting van de vermeende inbreuk op dat intellectuele-eigendomsrecht te verbieden, dan wel om aan deze voortzetting de voorwaarde te verbinden dat zekerheid wordt gesteld voor schadeloosstelling van de rechthebbende; onder dezelfde voorwaarden kan een voorlopig bevel worden uitgevaardigd tegen een tussenpersoon wiens diensten door een derde worden gebruikt om op een recht van intellectuele eigendom inbreuk te maken; het bevel tegen een tussenpersoon wiens diensten door een derde worden gebruikt om inbreuk te maken op een auteursrecht of een naburig recht, wordt beheerst door richtlijn 2001/29/EG.<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/></TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artikel 11 van richtlijn 2004/48, met het opschrift <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>Rechterlijk bevel<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>, bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>De lidstaten dragen er zorg voor dat, wanneer bij rechterlijke uitspraak inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht is vastgesteld, de bevoegde rechterlijke instanties een bevel tot staking van de inbreuk tegen de inbreukmaker kunnen uitvaardigen. Indien het nationale recht erin voorziet, wordt bij niet-naleving van een bevel, indien passend, een dwangsom tot naleving van het verbod opgelegd. De lidstaten dragen er tevens zorg voor dat de rechthebbenden om een rechterlijk bevel kunnen verzoeken tegen tussenpersonen<?PAGE NO="I-11969"?> wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht te maken, onverminderd artikel 8, lid 3, van richtlijn 2001/29/EG.<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>De regelgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Richtlijn 95/46 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Artikel 13, lid 1, sub g, van richtlijn 95/46 luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><PARAG IDENTIFIER="013.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>De lidstaten kunnen wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van de in artikel 6, lid 1, artikel 10, artikel 11, lid 1, artikel 12 en artikel 21 bedoelde rechten en plichten indien dit noodzakelijk is ter vrijwaring van:</P></ALINEA></PARAG></P><P>[...]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>g)</NO.P><TXT>de bescherming van de betrokkene of van de rechten en vrijheden van anderen.<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/></TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Richtlijn 2002/58 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Artikel 5 van richtlijn 2002/58, over het vertrouwelijk karakter van de communicatie, bepaalt in lid 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>De lidstaten garanderen via nationale wetgeving het vertrouwelijke karakter van de communicatie en de daarmee verband houdende verkeersgegevens via openbare communicatienetwerken en via openbare elektronischecommunicatiediensten. Zij verbieden met name het afluisteren, aftappen, opslaan of anderszins onderscheppen of controleren van de communicatie en de daarmee verband houdende verkeersgegevens door anderen dan de gebruikers, indien de betrokken gebruikers daarin niet hebben toegestemd, tenzij dat bij wet is toegestaan overeenkomstig artikel 15, lid 1. Dit lid laat de technische opslag die nodig is voor het overbrengen van informatie onverlet, onverminderd het vertrouwelijkheidsbeginsel.<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>Artikel 15, lid 1, van richtlijn 2002/58, dat de toepassing van een aantal bepalingen van richtlijn 95/46/EG regelt, bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>De lidstaten kunnen wettelijke maatregelen treffen ter beperking van de reikwijdte van de in de artikelen 5 en 6, artikel 8, leden 1, 2, 3<?PAGE NO="I-11970"?> en 4, en artikel 9 van deze richtlijn bedoelde rechten en plichten, indien dat in een democratische samenleving noodzakelijk, redelijk en proportioneel is ter waarborging van de nationale, d.w.z. de staatsveiligheid, de landsverdediging, de openbare veiligheid, of het voorkomen, onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten of van onbevoegd gebruik van het elektronischecommunicatiesysteem als bedoeld in artikel 13, lid 1, van richtlijn 95/46/EG. Daartoe kunnen de lidstaten o.a. wetgevingsmaatregelen treffen om gegevens gedurende een beperkte periode te bewaren om de redenen die in dit lid worden genoemd. Alle in dit lid bedoelde maatregelen dienen in overeenstemming te zijn met de algemene beginselen van het gemeenschapsrecht, met inbegrip van de beginselen als bedoeld in artikel 6, leden 1 en 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie.<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>De regelgeving inzake de elektronische handel: richtlijn 2000/31.</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Artikel 15 van richtlijn 2000/31, aan het slot van afdeling IV — over de aansprakelijkheid van dienstverleners die als tussenpersoon optreden —, gaat uit van de afwezigheid van een algemene verplichting op het gebied van toezicht in de volgende bewoordingen:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="015.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Met betrekking tot de levering van de in de artikelen 12, 13 en 14 bedoelde diensten mogen de lidstaten de dienstverleners geen algemene verplichting opleggen om toe te zien op de informatie die zij doorgeven of opslaan, noch om actief te zoeken naar feiten of omstandigheden die op onwettige activiteiten duiden.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="015.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>De lidstaten kunnen voorschrijven dat dienstverleners de bevoegde autoriteiten onverwijld in kennis dienen te stellen van vermeende onwettige activiteiten of informatie door afnemers van hun dienst, alsook dat zij de bevoegde autoriteiten op hun verzoek informatie dienen te verstrekken waarmee de afnemers van hun dienst met wie zij opslagovereenkomsten hebben gesloten, kunnen worden geïdentificeerd.<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Nationaal recht</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Artikel 87, § 1, van de Wet van <DATE ISO="19940630">30 juni 1994</DATE> betreffende het auteursrecht en de naburige rechten<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P><HT TYPE="ITALIC">Belgisch Staatsblad</HT> van <DATE ISO="19940727">27 juli 1994</DATE>, blz. 19297.</P></NOTE>, zoals gewijzigd bij de wet<?PAGE NO="I-11971"?> van <DATE ISO="20070510">10 mei 2007</DATE> die uitvoering gaf aan artikel 8, lid 3 van richtlijn 2001/29 en artikel 11 van richtlijn 2004/48, bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>[D]e voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg en de voorzitter van de Rechtbank van Koophandel [...] stellen het bestaan vast van elke inbreuk op het auteursrecht of op een naburig recht en bevelen [...] de staking ervan.</P><P>Zij kunnen eveneens een stakingsbevel uitvaardigen tegenover tussenpersonen wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op het auteursrecht of op een naburig recht te plegen.<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Aan het hoofdgeding ten grondslag liggende feiten en prejudiciële vragen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Feiten en procedure in het hoofdgeding</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Bij exploot van <DATE ISO="20040624">24 juni 2004</DATE> heeft de Belgische Vereniging van Auteurs, Componisten en Uitgevers (Sabam) in het kader van de Wet van <DATE ISO="19940630">30 juni 1994</DATE> betreffende het auteursrecht en de naburige rechten Scarlet Extended SA, een ISP<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>Scarlet<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>.</P></NOTE>, gedagvaard voor de voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel, optredend als kortgedingrechter, ter zake van een stakingsbevel.</TXT></NP><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Sabam betoogde dat Scarlet in haar hoedanigheid van ISP bij uitstek aangewezen is om maatregelen te treffen om de inbreuken op het auteursrecht die haar klanten begaan, een halt toe te roepen. Internetgebruikers downloaden namelijk illegaal werken uit de catalogus van Sabam met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>-software zonder rechten af te dragen, uit welke praktijk Scarlet voordeel trekt aangezien hierdoor het door haar aangeboden internetverkeer kan toenemen en bijgevolg de vraag naar haar diensten.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Sabam vroeg op de eerste plaats dat vastgesteld zou worden dat er sprake is van inbreuken op het auteursrecht dat rust op de muziekwerken die tot haar repertoire behoren, en in het bijzonder op het verveelvoudigingsrecht en op het recht op mededeling aan het publiek, die zouden voortvloeien uit de ongeautoriseerde uitwisseling van elektronische muziekbestanden via de diensten van Scarlet met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>-software.</TXT></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Sabam vroeg vervolgens dat Scarlet op straffe van een dwangsom veroordeeld zou worden om een einde te maken aan deze inbreuken door elke niet door de rechthebbenden toegestane vorm van verzending of ontvangst met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>-software door haar klanten van bestanden die een muziekwerk bevatten, te blokkeren of onmogelijk te maken.</TXT></NP><?PAGE NO="I-11972"?><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>Sabam vorderde ten slotte dat Scarlet haar binnen een week na betekening van het te wijzen vonnis op straffe van een dwangsom zou meedelen welke maatregelen zij treft, dat zij een mededeling op de homepage van haar website zou plaatsen en dat zij dat vonnis zou publiceren in twee dagbladen en een weekblad naar keuze.</TXT></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Bij vonnis van <DATE ISO="20041126">26 november 2004</DATE> heeft de voorzitter van de Rechtbank het bestaan vastgesteld van de gelaakte inbreuken op het auteursrecht. Alvorens te beslissen over het gevraagde stakingsbevel wees hij echter een deskundige aan om te onderzoeken of de door Sabam voorgestelde technische oplossingen ook technisch haalbaar zijn, of het mogelijk is om hiermee uitsluitend de ongeoorloofde uitwisseling van elektronische bestanden te filteren en of er andere toepassingen bestaan waarmee het gebruik van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>software gecontroleerd kan worden, en om vast te stellen wat de kosten zijn van de beoogde toepassingen.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>De aangewezen deskundige heeft zijn rapport op <DATE ISO="20070129">29 januari 2007</DATE> ingediend. De conclusies zijn opgenomen in de verwijzingsbeslissing en luiden als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>1.</NO.P><TXT>Een peer-to-peernetwerk is een toegankelijk, onafhankelijk en decentraal middel voor het uitwisselen van bestanden en heeft geavanceerde zoek- en downloadmogelijkheden;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Met uitzondering van de door Audible Magic aangeboden software zijn alle toepassingen erop gericht om het gebruik van peer-to-peernetwerken helemaal onmogelijk te maken, ongeacht welke content er wordt doorgegeven;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Overigens is de doeltreffendheid van de programma’s om peer-to-peertoepassingen te filteren op de middellange termijn (2-3 jaar) verre van verzekerd vanwege het toenemend gebruik van encryptie bij deze toepassingen;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>de door de onderneming Audible Magic aangeboden programmatuur is derhalve de enige die deze problematiek gericht het hoofd zou kunnen bieden. Deze in hoofdzaak voor het onderwijs bestemde software is evenwel in beginsel niet ontworpen met het oog op het drukke dataverkeer dat een ISP kenmerkt. Bij toepassing ervan op de netwerken van internetproviders zal dit gebrek aan capaciteit daarom hoge aanschaf- en exploitatiekosten met zich brengen;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>deze kosten moeten worden afgezet tegen de duur van de periode dat de programmatuur doeltreffend is, aangezien deze doeltreffendheid door de hiervoor vermelde encryptie ook met betrekking tot het filteren van het dataverkeer teniet zal worden gedaan;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="I-11973"?><ITEM><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>intern toezicht binnen het peer-to-peernetwerk zelf is minder eenvoudig uitvoerbaar, maar leidt wel tot een beter resultaat. Een dergelijke aanpak richt zich namelijk in eerste instantie slechts op internetgebruikers die illegaal bestanden uitwisselen en kan rekening houden met de context waarbinnen dit dataverkeer plaatsvindt;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>aangezien deze oplossing niet of veel minder gevoelig is voor encryptie vormt zij volgens mij de beste aanpak om de inachtneming van auteursrechten op middellange en lange termijn te garanderen zonder afbreuk te doen aan de rechten van anderen.<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Op basis van dit deskundigenrapport heeft de voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel op <DATE ISO="20070629">29 juni 2007</DATE> een tweede vonnis gewezen waarin hij Scarlet heeft veroordeeld om binnen zes maanden de in het vonnis van <DATE ISO="20041126">26 november 2004</DATE> geconstateerde inbreuken op het auteursrecht te beëindigen door elke vorm van verzending of ontvangst door haar klanten, met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/>-software, van elektronische bestanden die een muziekwerk uit het repertoire van Sabam bevatten, onmogelijk te maken, zulks op straffe van een dwangsom van <FT TYPE="NUMBER">2500</FT> EUR per dag dat Scarlet het vonnis niet zou nakomen.</TXT></NP><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Scarlet heeft op <DATE ISO="20070906">6 september 2007</DATE> tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld bij het Hof van Beroep te Brussel.</TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Scarlet heeft bovendien bij exploot van <DATE ISO="20071207">7 december 2007</DATE> de zaak aanhangig gemaakt bij de voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel met het verzoek om de dwangsom die haar was opgelegd in te trekken of op zijn minst op te schorten. Scarlet betoogde dat het haar feitelijk of tijdelijk onmogelijk was om zich aan het stakingsbevel te houden omdat het programma van Audible Magic niet werkte en niet vaststond dat het voor een internetprovider technisch mogelijk is om <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>-verkeer doeltreffend te filteren of te blokkeren.</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>De voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel heeft dit verzoek bij uitspraak van <DATE ISO="20081022">22 oktober 2008</DATE> verworpen. Hij overwoog dat de devolutieve werking van het hoger beroep zich ertegen verzet dat de partijen hun zaak opnieuw voor hem bepleiten. Hij erkende dat het programma van Audible Magic niet met succes had kunnen worden toegepast, maar constateerde ook dat Scarlet geen andere oplossingen om te filteren of te blokkeren had uitgeprobeerd en dientengevolge niet had aangetoond dat het stakingsbevel niet kon worden nagekomen. Toch schortte hij de dwangsom op tot <DATE ISO="20081031">31 oktober 2008</DATE> teneinde Scarlet de gelegenheid te bieden andere wegen te verkennen.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-11974"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Prejudiciële vragen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>In deze omstandigheden heeft het Hof van Beroep te Brussel de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële vragen gesteld:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>1)</NO.P><TXT>Staan de richtlijnen 2001/29 en 2004/48, junctis de richtlijnen 95/46, 2000/31 en 2002/58, mede beschouwd in het licht van de artikelen 8 en 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, de lidstaten toe om een nationale rechter die wordt aangezocht in een bodemprocedure, enkel op de grondslag van een wettelijke bepaling inhoudend dat <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>[de nationale rechter] [...] eveneens een bevel tot staking [kan] uitvaardigen tegenover tussenpersonen wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op het auteursrecht of op een naburig recht te plegen<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="2019" ID="QE0042"/>, de bevoegdheid te verlenen een internetprovider te bevelen om ten aanzien van al zijn klanten, in abstracto en als preventieve maatregel, op zijn kosten en zonder beperking in de tijd, een systeem te installeren voor het filteren van alle onder andere via <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="2019" ID="QE0043"/>-programma’s in- en uitgaande elektronische communicatie die via zijn diensten verloopt, teneinde te kunnen vaststellen of op zijn netwerk bestanden in omloop zijn die een muzikaal, cinematografisch of audiovisueel werk bevatten waarvan de verzoeker beweert de auteursrechthebbende te zijn, en vervolgens de uitwisseling ervan te blokkeren, hetzij bij de opvraging, hetzij bij de verzending ervan?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord, verplichten deze richtlijnen dan de nationale rechter die wordt verzocht om een stakingsbevel uit te vaardigen tegen een tussenpersoon waarvan de diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op een auteursrecht te maken, toepassing te geven aan het beginsel van evenredigheid, wanneer deze rechter zich dient uit te spreken over de doeltreffendheid en de afschrikkende werking van de verzochte maatregel?<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Procesverloop voor het Hof</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Scarlet, Sabam samen met Belgian Entertainement Association Video (BEA Video) en Belgian Entertainement Association Music (BEA Music), Internet Service Provider Association (ISPA) en het Koninkrijk België, de Tsjechische Republiek, het Koninkrijk der Nederlanden, de Republiek Polen, de Republiek Finland en de Europese Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend.</TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Het Hof heeft Scarlet, Sabam, ISPA, het Koninkrijk België, de Tsjechische Republiek,<?PAGE NO="I-11975"?> de Italiaanse Republiek, het Koninkrijk der Nederlanden, de Republiek Polen en de Europese Commissie gehoord tijdens de zitting die plaatsvond op <DATE ISO="20110113">13 januari 2011</DATE>.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analyse</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Inleidende opmerkingen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>De herformulering van de eerste vraag: het EVRM en het Handvest</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter wijst erop dat zijn eerste prejudiciële vraag betrekking heeft op de uitlegging van verschillende bepalingen van afgeleid recht van de Unie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>in het licht van de artikelen 8 en 10 van het EVRM<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>. Daarbij kan hij zich ontegenzeglijk beroepen op artikel 6, lid 3, VEU, op grond waarvan <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>[d]e grondrechten, zoals zij worden gewaarborgd door het [EVRM] [...] als algemene beginselen deel uit[maken] van het recht van de Unie<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>. Hierbij dringen zich evenwel een aantal inleidende opmerkingen op, die ons zullen brengen tot een specifieke herformulering van de vraag.</TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Op de eerste plaats verduidelijkt artikel 6 VEU in de eerste alinea van lid 1 dat het Handvest <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>dezelfde juridische waarde als de Verdragen<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> heeft, zoals het Hof ook heeft benadrukt in zijn recente rechtspraak.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zie met name, voor de meest recente arresten, arresten van <DATE ISO="20101014">14 oktober 2010</DATE>, Fuß (C-243/09, punt 66); <DATE ISO="20101109">9 november 2010</DATE>, Volker und Markus Schecke en Eifert (C-92/09 en C-93/09, punten 45 e.v.) en B en D (C-57/09 en C-101/09, punt 78); <DATE ISO="20101112">12 november 2010</DATE>, Asparuhov Estov (C-339/10, punt 12); <DATE ISO="20101123">23 november 2010</DATE>, Tsakouridis (C-145/09, punt 52); <DATE ISO="20101222">22 december 2010</DATE>, DEB Deutsche Energiehandels- und Beratungsgesellschaft (C-279/09, punt 30), Sayn-Wittgenstein (C-208/09, punt 52), Gavieiro Gavieiro en Iglesias Torres (C-444/09 en C-456/09, punt 75) en Aguirre Zarraga (C-491/10 PPU), en <DATE ISO="20110301">1 maart 2011</DATE>, Belgische Verbruikersunie Test-Aankoop e.a. (C-236/09, punt 16).</P></NOTE> Aangezien de in het Handvest genoemde rechten, vrijheden en beginselen aldus al van zichzelf een juridische waarde hebben, die bovendien van het hoogste niveau is, is een beroep op die algemene beginselen, voor zover ze met die van het Handvest overeenkomen, niet meer zo noodzakelijk. Dit is een eerste element dat er sterk voor pleit om de vraag liever te onderzoeken in het licht van het Handvest dan van het EVRM, <HT TYPE="ITALIC">ceteris paribus.</HT><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zie in die zin ook de conclusie van advocaat-generaal Bot van <DATE ISO="20110405">5 april 2011</DATE> in zaak C-108/10, Scattolon.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Vervolgens bepaalt artikel 52, lid 3, van het Handvest dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>[v]oor zover [het] rechten bevat die corresponderen met rechten welke zijn gegarandeerd door het [EVRM], de inhoud en reikwijdte ervan dezelfde [zijn] als die welke er door genoemd verdrag aan worden toegekend<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/>, waarbij nader is bepaald dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>[d]eze bepaling [niet] verhindert [...] dat het recht van de Unie een ruimere<?PAGE NO="I-11976"?> bescherming biedt<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Zie arrest van <DATE ISO="20101005">5 oktober 2010</DATE>, McB. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-400/10 PPU" PAGE.ECR="I-8965" YEAR="2010">C-400/10 PPU, Jurispr. blz. I-8965</REF.DOC.ECR>, punt 53), en arrest DEB Deutsche Energiehandels- und Beratungsgesellschaft, reeds aangehaald (punt 35).</P></NOTE> In de omstandigheden van het hoofdgeding <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>corresponderen<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> de in artikel 8 EVRM gewaarborgde rechten in de zin van artikel 52, lid 3, van het Handvest met de rechten die gewaarborgd worden in de artikelen 7 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>eerbiediging van het privéleven en van het gezinsleven<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>) en 8 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>bescherming van persoonsgegevens<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>) van het Handvest, net zoals de in artikel 10 EVRM gewaarborgde rechten <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>corresponderen<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> met de rechten die gewaarborgd worden in artikel 11 van het Handvest (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>vrijheid van meningsuiting en van informatie<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/>), niettegenstaande de verschillen in de respectievelijk gebruikte formuleringen en terminologie.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Zie in dit verband ook de in artikel 52, lid 7, bedoelde toelichting die is opgesteld om richting te geven aan de uitlegging van het Handvest, in het bijzonder de toelichting bij artikel 7, artikel 8, artikel 11 en artikel 52 van het Handvest.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Ten slotte is het van belang om erop te wijzen dat ook de bepalingen van het EVRM die onder voorwaarden maatregelen toestaan die de aldus gewaarborgde rechten en vrijheden beperken, in dit geval de artikelen 8, lid 2, en 10, lid 2, met een iets afwijkende formulering <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>corresponderen<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> met een algemeen artikel van het Handvest, dat geldt voor alle rechten en vrijheden die het Handvest waarborgt, namelijk artikel 52, lid 1 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>Reikwijdte en uitlegging van de gewaarborgde rechten en beginselen<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/>).</TXT></NP><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Die laatste bepaling onderwerpt <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>beperkingen op de uitoefening van de [...] rechten en vrijheden<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> aan een reeks voorwaarden. De term <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> zelf zou dan op zijn beurt overeenkomen met de term <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>inmenging<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/> uit artikel 8 EVRM en wordt ook in artikel 10 EVRM gebruikt. Deze bepalingen sommen diverse voorwaarden op die eveneens grotendeels corresponderen met de voorwaarden die zijn opgenomen in artikel 52, lid 1, van het Handvest, waarvan de uitlegging door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in aanmerking moet worden genomen door het Hof.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Zoals het Hof weer onder de aandacht bracht in zijn reeds aangehaalde arrest DEB Deutsche Energiehandels- und Beratungsgesellschaft, punt 35, worden <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>de inhoud en reikwijdte van de gewaarborgde rechten niet alleen door de tekst van het EVRM bepaald, maar ook in het bijzonder door de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/>, conform de toelichting die is opgesteld op grond van artikel 52, lid 3, van het Handvest om richting te geven aan de uitlegging van het Handvest.</P></NOTE> Maar voor zover die voorwaarden verschillen bevatten, is het mijns inziens duidelijk dat aan de bepalingen van het Handvest een autonome uitlegging gegeven moet worden.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Zie wat dat betreft mijn conclusie van <DATE ISO="20110301">1 maart 2011</DATE> in de bij het Hof aanhangige zaak Samba Diouf (C-69/10, punt 42).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Derhalve, en met de hierboven gemaakte voorbehouden, stel ik voor om de vraag van de verwijzende rechter aldus te wijzigen dat de vermelding van de artikelen 8 en 10 EVRM vervangen wordt door een verwijzing naar <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest, juncto artikel 52, lid 1 van het Handvest, zoals, voor zover noodzakelijk, uitgelegd in het licht van de artikelen 8 en 10 EVRM<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/>.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-11977"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>De structuur van het antwoord</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Scarlet en ISPA alsook de Belgische, de Tsjechische, de Italiaanse, de Nederlandse, de Poolse en de Finse regering zijn algemeen van mening, na een substantiële analyse van de desbetreffende bepalingen maar met verschillen in de benadering van de probleemstelling, dat het recht van de Unie zich verzet tegen het vaststellen van een maatregel als de gevraagde. De Commissie is van mening dat de betreffende richtlijnen zich weliswaar niet zelf verzetten tegen het installeren van een filter- en blokkeringssysteem zoals het gevorderde, maar dat de concrete vormen van het gebruik ervan niet in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel. De Commissie is aldus in wezen van mening dat het per slot van rekening de nationale rechter van eerste aanleg is die de eisen die voortvloeien uit het evenredigheidsbeginsel niet in acht heeft genomen, waarbij de nationale wettelijke bepalingen an sich geen enkele blaam treft.</TXT></NP><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>In dit verband moet zeker in herinnering worden gebracht dat artikel 52, lid 1, van het Handvest, naast andere voorwaarden, eist dat elke beperking van de rechten en de vrijheden plaatsvindt met eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel. De eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel is zonder enige twijfel geboden zodra de vraag van een beperking in de zin van deze bepaling aan de orde is, dus niet alleen in de fase van de concrete toepassing ervan door de rechter, hetgeen exact het voorwerp is van de tweede vraag, maar ook van tevoren in de fase van de abstracte definiëring ervan, van de formulering ervan door de wetgevende macht. Wat dat aspect van de probleemstelling betreft, schiet de argumentatie van de Commissie mijns inziens tekort.</TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>In ieder geval lijdt het weinig twijfel dat als de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> zelf aan een toets van de evenredigheid moet worden onderworpen, dit in voorkomend geval pas kan gebeuren na de constatering dat die wet <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0062" REF.END="QE0062"/>bestaat<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>. Het is wat dat betreft niet toevallig dat de eerste van de voorwaarden die in artikel 52, lid 1, van het Handvest worden gesteld voor elke beperking van de uitoefening van de door het Handvest erkende rechten en vrijheden, luidt dat de beperking <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0063" REF.END="QE0063"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/>. De verwijzende rechter verzoekt het Hof op de allereerste plaats, door de vraag te stellen of de in het geding zijnde maatregel kan worden vastgesteld <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0064" REF.END="QE0064"/>enkel op de grondslag van [de] wettelijke bepaling<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/> die hij citeert, om te onderzoeken of die eerste voorwaarde is geëerbiedigd. Dat aspect van de vraag is mijns inziens onontkoombaar en dringt zich op vóór elk ander.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Dit was precies de inhoud van de vraag die ter terechtzitting gedetailleerd is gesteld aan de verschillende interveniënten.</P></NOTE> Indien er geen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0065" REF.END="QE0065"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/> in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest bestaat, is er immers geen reden om achtereenvolgens de voorwaarden te onderzoeken waaraan elke beperking van de uitoefening van de rechten en vrijheden die het Handvest erkent, moet voldoen en met name de voorwaarde van evenredigheid. Het Hof heeft weliswaar slechts zelden de gelegenheid gehad om zich<?PAGE NO="I-11978"?> te beraden over deze voorwaarde<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Zie voor louter <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0066" REF.END="QE0066"/>vermeldingen<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> van de voorwaarde met name de arresten van <DATE ISO="19890921">21 september 1989</DATE>, Hoechst/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="46/87+227/88" PAGE.ECR="2859" YEAR="1989">46/87 en 227/88, Jurispr. blz. 2859</REF.DOC.ECR>, punt 19); <DATE ISO="19891017">17 oktober 1989</DATE>, Dow Benelux/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="85/87" PAGE.ECR="3137" YEAR="1989">85/87, Jurispr. blz. 3137</REF.DOC.ECR>, punten 30 e.v.); <DATE ISO="19970626">26 juni 1997</DATE>, Familiapress (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-368/95" PAGE.ECR="I-3689" YEAR="1997">C-368/95, Jurispr. blz. I-3689</REF.DOC.ECR>, punt 26); <DATE ISO="20020711">11 juli 2002</DATE>, Carpenter (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-60/00" PAGE.ECR="I-6279" YEAR="2002">C-60/00, Jurispr. blz. I-6279</REF.DOC.ECR>, punt 42), en <DATE ISO="20100701">1 juli 2010</DATE>, Knauf Gips/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-407/08 P" PAGE.ECR="I-6375" YEAR="2010">C-407/08 P, Jurispr. blz. I-6375</REF.DOC.ECR>, punt 91); zie voor een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0067" REF.END="QE0067"/>toets<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/> aan de voorwaarde het reeds aangehaalde arrest Volker und Markus Schecke en Eifert (punt 66). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae (punt 53).</P></NOTE>, maar deze is ook te vinden in de artikelen 8 en 10 EVRM en heeft over een lange periode geleid tot een rijke jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens; we zullen dus in het bijzonder onze toevlucht moeten nemen tot die jurisprudentie om een compleet en vooral ook nuttig antwoord aan de verwijzende rechter te geven.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Een aanpak in vier stappen</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Het Hof van Beroep te Brussel heeft twee prejudiciële vragen gesteld, waarvan de tweede, die betrekking heeft op de eerbiediging van het evenredigheidsbeginsel door de nationale rechters, slechts subsidiair is gesteld, voor het geval dat het Hof de eerste vraag bevestigend zou beantwoorden. Ik wil hier naar voren brengen dat ik van mening ben dat de eerste vraag ontkennend moet worden beantwoord, zodat de tweede vraag niet hoeft te worden onderzocht.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>In het vervolg van de uiteenzetting zal dan ook eenvoudigweg in het enkelvoud verwezen worden naar de prejudiciële vraag.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Dankzij de opmerkelijk uitvoerige en nauwkeurige formulering van de eerste prejudiciële vraag kan ik mijn redenering direct baseren op de verschillende elementen die deze vraag bevat. Met het oog hierop zal ik mijn redenering in vier stappen uit de doeken doen.</TXT></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Op de allereerste plaats zal ik gedetailleerd ingaan op de aard en de kenmerken van de maatregel die de verwijzende rechter is gevraagd te treffen of — exacter geformuleerd — in hoger beroep te bevestigen of te vernietigen, in dit geval de installatie van een filter- en blokkeringssysteem, waarbij onderscheid zal worden gemaakt tussen de kenmerken van de gevraagde maatregel, dat wil zeggen van het stakingsbevel zelf, en die van de inhoud ervan. Op basis van de analyse van die maatregel zal normaal gezien al een principieel antwoord op de gestelde vraag kunnen worden gegeven, op zijn minst vanuit het gezichtspunt van de rechten en de belangen van Scarlet. Aangezien in het bijzonder werd gevraagd om een antwoord op de vraag te geven vanuit het gezichtspunt van de grondrechten van de gebruikers van de diensten van Scarlet<?PAGE NO="I-11979"?> en — ruimer geformuleerd — van de internetgebruikers, zal het onderzoek in dat opzicht moeten worden verdiept.</TXT></NP><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Op basis van die analyse zal het dus op de tweede plaats mogelijk zijn om de gevraagde maatregel te onderzoeken aan de hand van de verschillende genoemde richtlijnen en in het bijzonder van de desbetreffende bepalingen van het Handvest zoals in voorkomend geval uitgelegd in het licht van de overeenkomende bepalingen van het EVRM die de verwijzende rechter noemde. Het nadere onderzoek van de in het geding zijnde maatregel moet het ons immers mogelijk maken om de maatregel te beschouwen vanuit het perspectief van de beperkingen van de rechten en vrijheden zoals voorzien in artikel 52, lid 1, van het Handvest.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Aangezien sprake is van een maatregel die een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0068" REF.END="QE0068"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> van de uitoefening van de door het Handvest erkende rechten en vrijheden vormt in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, zoals zal worden vastgesteld, moet op de derde plaats worden onderzocht onder welke voorwaarden de maatregel toelaatbaar is, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar de eis dat deze <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0069" REF.END="QE0069"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>. Het is immers niet noodzakelijk, rekening houdend met de bewoordingen van de prejudiciële vraag en met het doel om hier een nuttig antwoord op te geven, om de maatregel nog te toetsen aan de andere voorwaarden die deze bepaling noemt.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>In het licht van die uiteenzetting zal op de derde en laatste plaats de vraag worden onderzocht of vanuit het gezichtspunt van de gebruikers van de diensten van Scarlet en — ruimer geformuleerd — van de internetgebruikers, een maatregel zoals de gevraagde getroffen kan worden enkel op de grondslag van de nationale wettelijke bepalingen die de verwijzende rechter noemt.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">De gevraagde maatregel (stakingsbevel) en het geëiste <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0070" REF.END="QE0070"/>systeem<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/> (van filtering en blokkering)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>Wat dit aspect betreft stelt de verwijzende rechter in wezen de vraag of een rechter van een lidstaat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0071" REF.END="QE0071"/>een internetprovider [mag] bevelen om ten aanzien van al zijn klanten, in abstracto en als preventieve maatregel, op zijn kosten en zonder beperking in de tijd, een systeem te installeren voor het filteren van alle onder andere via <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0072" REF.END="QE0072"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>-programma’s in- en uitgaande elektronische communicatie die via hem verloopt, teneinde te kunnen vaststellen of op zijn netwerk bestanden in omloop zijn die een muzikaal, cinematografisch of audiovisueel werk bevatten waarvan de verzoeker beweert de auteursrechthebbende te zijn, en vervolgens de uitwisseling ervan te blokkeren, hetzij bij de opvraging, hetzij bij de ontvangst ervan<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/>, en dat allemaal in de vorm van een stakingsbevel.</TXT></NP><?PAGE NO="I-11980"?><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Ik zal mij baseren op de bewoordingen en uitdrukkingen die in dit deel van de vraag worden gebruikt bij het onderzoek van de kenmerken van zowel het filter- en blokkeringssysteem zelf als van het gevraagde stakingsbevel.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Het filter- en blokkeringssysteem</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>Het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0073" REF.END="QE0073"/>systeem<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/> dat geïnstalleerd moet worden, bestaat uit twee delen. Het moet op de eerste plaats waarborgen dat alle dataverkeer over het netwerk van Scarlet <HT TYPE="ITALIC">gefilterd</HT> wordt met het doel om de bestanden die een inbreuk op het auteursrecht betekenen op te sporen, of zo men wil, te isoleren.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0074" REF.END="QE0074"/>filtersysteem<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/>.</P></NOTE> Vanuit die filtering moet het systeem op de tweede plaats waarborgen dat de communicatie die inderdaad een inbreuk op het auteursrecht betekent, <HT TYPE="ITALIC">geblokkeerd</HT> wordt, hetzij bij <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0075" REF.END="QE0075"/>de opvraging<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/>, hetzij bij <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0076" REF.END="QE0076"/>de verzending<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/> ervan<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0077" REF.END="QE0077"/>blokkeringssysteem<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/>.</P></NOTE>. Aangezien de doeltreffendheid van het filtersysteem een voorwaarde is voor de doeltreffendheid van het blokkeringssysteem, zijn beide processen, hoewel ze nauw verbonden zijn, heel verschillend en hebben ze derhalve verschillende implicaties.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Het filterproces</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter geeft aan dat de gevraagde maatregel Scarlet op de eerste plaats zou dwingen om ten aanzien van al haar klanten een filtersysteem te installeren voor alle in- en uitgaande elektronische communicatie over haar netwerk en in het bijzonder de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0078" REF.END="QE0078"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>communicatie. De rechter licht toe dat het doel van die filtering is <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0079" REF.END="QE0079"/>te kunnen vaststellen of [elektronische] bestanden in omloop zijn die een muzikaal, cinematografisch of audiovisueel werk bevatten waarvan [Sabam] beweert de auteursrechthebbende te zijn<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Het doel van de controle wordt nauwkeurig omschreven als het mogelijk maken van het filteren van de in- en uitgaande elektronische communicatie die via de diensten van Scarlet verloopt. Door die filtering moeten ook de door de abonnees van de diensten van Scarlet verstuurde en ontvangen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0080" REF.END="QE0080"/>[elektronische] bestanden<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/> die vermoedelijk inbreuk maken op een auteursrecht of een naburig recht, geïdentificeerd worden. De controle die ingericht moet worden, die dus een fase van filtering en een fase van identificatie omvat, wordt derhalve in wezen gedefinieerd door de resultaten die ermee behaald moeten worden, gerelateerd aan de doelstelling om bestanden te blokkeren die opgespoord zijn omdat ze inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht maken. De controle moet ook aangepast kunnen worden aan technologische<?PAGE NO="I-11981"?> ontwikkelingen en moet, om doeltreffend te zijn, systematisch, algemeen en evolutief zijn.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>In haar schriftelijke stukken benadrukt Sabam evenwel dat de gevraagde maatregel slechts gericht is op <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0081" REF.END="QE0081"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/>-communicatie. De uitdrukking <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0082" REF.END="QE0082"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/> (van gelijke naar gelijke) is een wijze van communicatie waarbij de computers die in een netwerk rechtstreeks met elkaar in verbinding staan, met behulp van software die gebruikmaakt van specifieke protocollen, informatie uitwisselen; dat kunnen bestanden zijn (het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0083" REF.END="QE0083"/>filesharing<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/>, waar deze zaak betrekking op heeft) maar bijvoorbeeld ook telefoniediensten zoals Skype. Bij wijze van illustratie kunnen de volgende protocollen en software voor <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0084" REF.END="QE0084"/>file sharing<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/> worden genoemd: BitTorrent (Azureus, BitComet, Shareaza, MlDonkey, enz.), eDonkey (eDonkey2000, MlDonkey), FastTrack (Kazaa, Grokster, iMesh, MlDonkey), Gnutella (BearShare, Shareaza, Casbos, LimeWire, MlDonkey, enz.), Gnutella2 (Shareaza, Trustyfiles, Kiwi Alpha, FileScope, MlDonkey, enz.), OpenNap (Napster, Lopster, Teknap, MlDonkey); zie voor een meer gedetailleerde presentatie van het fenomeen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0085" REF.END="QE0085"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> met name Stevens R., Peer-to-Peer (P2P) Resource Sharing, juli 2010 (op de website van de Universiteit van Oxford, Information and Communications Technology, http://www.ict.ox.ac.uk/oxford/rules/p2p.xml). Sabam verduidelijkt dat de maatregel erop gericht is <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0086" REF.END="QE0086"/>om elke vorm van verzending of ontvangst [...] met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0087" REF.END="QE0087"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>software van elektronische bestanden die een muziekwerk uit het repertoire van Sabam bevatten, onmogelijk te maken<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/>. De verwijzende rechter zal moeten uitmaken hoe het precies zit en met name of het systeem ook aangepast moet kunnen worden aan alternatieven voor <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0088" REF.END="QE0088"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/> als wijze van bestandsuitwisseling, zoals <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0089" REF.END="QE0089"/>streaming<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/> (datastroom) en <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0090" REF.END="QE0090"/>direct download<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/> (het direct downloaden via bijvoorbeeld RapidShare, MegaUpload). Het Hof moet zich houden aan de bewoordingen van de prejudiciële vraag die hem gesteld is en aan de motieven van de verwijzingsbeslissing, en moet derhalve als vertrekpunt nemen het principe dat het geëiste filter- en blokkeringssysteem <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0091" REF.END="QE0091"/>onder andere<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/>, en dus niet uitsluitend, gericht is op de uitwisselingen die tot stand komen via <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0092" REF.END="QE0092"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>software.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Opgemerkt moet worden dat noch de verwijzende rechter noch Sabam zelfs maar de geringste aanwijzing geven over de concrete manier waarop die controle kan of moet worden uitgevoerd en evenmin over de filtertechnieken en over de methoden voor de identificatie van de vermoedelijk illegaal gekopieerde bestanden.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Dat is een onvermijdelijk gevolg van het principe van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0093" REF.END="QE0093"/>technologische neutraliteit<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/> dat Sabam verdedigt, op grond waarvan Scarlet door de gevraagde maatregel geen enkele speciale technologie wordt voorgeschreven.</P></NOTE> In het bijzonder beschikt het Hof over geen enkele precisering over de intensiteit en ook niet over de grondigheid van de uit te voeren controle.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>Ook al moet in dit verband in herinnering worden gebracht dat niet het Hof maar alleen de verwijzende rechter in voorkomend geval de technische aspecten van deze kwestie moet onderzoeken<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Met alle voorzichtigheid die mensen past die absoluut geen expert zijn, lijkt het toch erop dat het installeren van een filter- en blokkeringssysteem gebaseerd kan zijn op verschillende opsporingsprocessen, waarbij te onderscheiden zijn: 1) de opsporing van het gebruikte communicatieprotocol: aangezien elk <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0094" REF.END="QE0094"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/>-protocol zijn eigen manier heeft om het netwerk te beheren en de verdeling van het dataverkeer te ordenen, is het mogelijk om filters te installeren die in elk IP-pakket de vingerafdruk zoeken die eigen is aan elk protocol (de handtekening ervan). Als die handtekening eenmaal bekend is, kan vervolgens ofwel alle communicatie die gebruikmaakt van dit protocol geblokkeerd of, om het gebruik ervan sterk te ontmoedigen, vertraagd worden, ofwel gebruikgemaakt worden van de mogelijkheden voor een meer diepgaande controle van de bestandsinhoud om alleen die bestanden te blokkeren waarvoor is vastgesteld dat ze inbreuk op een recht maken; 2) de opsporing van de inhoud van de uitgewisselde bestanden: een dergelijk systeem kan hetzij een vooraf in een bestand geplaatste <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0095" REF.END="QE0095"/>computertatoeage<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/> opsporen, hetzij de elektronische handtekening van een bestand vergelijken met de vooraf geplaatste vingerafdrukken van de werken. Het CopySense-systeem van Audible Magic dat genoemd wordt in de verwijzingsbeslissing is van dat type; 3) de opsporing van het gedrag van de personen die de betwiste communicatie verrichten: opsporing van de communicatiepoorten, opsporing van de opening door een server/client-computer van meerdere verbindingen met meerdere andere clients, opsporing van de opdrachten om bestanden te zoeken of te verplaatsen en zelfs opsporing van de encryptie van de uitwisseling als aanwijzing dat is gepoogd om de opsporingsmaatregelen te omzeilen. Zie voor een overzicht van de verschillende denkbare technieken bijvoorbeeld het rapport Kahn-Brugidou van <DATE ISO="20050309">9 maart 2005</DATE> en het rapport Olivennes <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0096" REF.END="QE0096"/>sur le développement et la protection des œuvres culturelles sur les nouveaux réseaux<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/> (over de ontwikkeling en de bescherming van culturele werken op de nieuwe netwerken) van <DATE ISO="20071123">23 november 2007</DATE>, dat aangezet heeft tot de Hadopi-wet.</P></NOTE>, toch is het van belang om te verduidelijken dat de aard van de<?PAGE NO="I-11982"?> te verrichten filtering natuurlijk zijn weerslag heeft op juridisch vlak.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>In weerwil van het beginsel van technologische neutraliteit dat verdedigd wordt door Sabam, is de keuze van het te installeren systeem ook niet neutraal op technologisch vlak. Het ligt bijvoorbeeld voor de hand dat een systeem dat de inhoud van alle communicatie filtert waarschijnlijk een grotere impact op het netwerk zal hebben dan een systeem dat alleen de uitgewisselde bestanden filtert die een protocol volgen waarvan de handtekening is geïdentificeerd.</P></NOTE></TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Het blokkeringsproces</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter geeft aan dat het blokkeringsproces in werking moet treden hetzij <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0097" REF.END="QE0097"/>bij de verzending<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/>, hetzij <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0098" REF.END="QE0098"/>bij de opvraging<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/>, maar geeft geen enkele nadere uiteenzetting van de modus operandi van een dergelijk proces. Sabam houdt vast aan de opvatting dat het systeem dat geïnstalleerd moet worden in wezen omschreven kan worden door de doelstelling ervan, namelijk de geschiktheid <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0099" REF.END="QE0099"/>om elke vorm van verzending of ontvangst door de klanten [van Scarlet] met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0100" REF.END="QE0100"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0100" CODE="201D" ID="QE0100"/><HT TYPE="ITALIC">-</HT>software van elektronische bestanden met muziekwerken uit het repertoire van Sabam onmogelijk te maken<QUOT.END REF.START="QS0099" CODE="201D" ID="QE0099"/>. Sabam verduidelijkt dat het gaat om het verhinderen van de overdracht van bepaalde informatie door de afgifte van zogenoemde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0101" REF.END="QE0101"/>time-out<QUOT.END REF.START="QS0101" CODE="201D" ID="QE0101"/>-berichten, die aangeven dat de overdracht geen voortgang kan vinden.</TXT></NP><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Het is in feite<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>En dat is een rechtstreeks gevolg van de door Sabam verdedigde opvatting inzake de technologische neutraliteit.</P></NOTE> onmogelijk om de concrete werkwijze, de modus operandi, van het filtersysteem en van het blokkeringsproces die volgens de gevraagde maatregel geïnstalleerd zouden moeten worden, te beschrijven. De reikwijdte van de geëiste filtering, dat wil zeggen zowel de personen die met de controles te maken hebben als de communicatie waar de controles zich op richten als de intensiteit van de uit te voeren controle, is tegelijkertijd heel algemeen en voor een deel onbepaald. Dientengevolge kunnen noch de concrete impact ervan op de uitwisseling van gegevens, noch de globale economische kosten, in het bijzonder de kosten voor installatie en onderhoud, a priori worden bepaald.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>De kenmerken van het stakingsbevel</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>De aard en de belangrijkste kenmerken van het geëiste filter- en blokkeringssysteem, zoals beschreven, hebben een rechtstreekse impact op de aard van de maatregel die aan de rechter wordt gevraagd. De zeer algemene reikwijdte van het systeem dat geïnstalleerd moet worden, leidt ertoe dat het toepassingsgebied van de gevraagde maatregel in de vorm van een stakingsbevel zowel ratione personae als ratione materiae noodzakelijkerwijs zelf ook algemeen is, hetgeen ook geldt voor het toepassingsgebied ervan ratione temporis, zoals de verwijzende rechter verduidelijkt.</TXT></NP><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>De gevraagde maatregel heeft nog andere kenmerken waarvan het belangrijk is om ze te belichten. Deze zou namelijk enerzijds Scarlet als preventieve maatregel een resultaatverplichting op straffe van een dwangsom<?PAGE NO="I-11983"?> opleggen, en anderzijds de kosten van de installatie van het filter- en blokkeringssysteem voor rekening van Scarlet brengen. Deze maatregel kan dus ook gedefinieerd worden door zijn belangrijkste doelstelling, namelijk om de juridische en economische aansprakelijkheid voor de strijd tegen het illegaal downloaden van illegaal gekopieerde werken op internet te delegeren aan de internetproviders. Laten we een en ander eens onder de loep nemen.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0102" REF.END="QE0102"/>zonder beperking in de tijd<QUOT.END REF.START="QS0102" CODE="201D" ID="QE0102"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione temporis</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter geeft duidelijk aan dat de maatregel gevraagd wordt <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0103" REF.END="QE0103"/>zonder beperking in de tijd<QUOT.END REF.START="QS0103" CODE="201D" ID="QE0103"/>. Sabam bevestigde van haar kant in de ingediende stukken dat het gevraagde bevel niet aan enige andere beperking in de tijd mag worden onderworpen dan de beperking die inherent is aan de duur van het auteursrecht zelf. Ook benadrukt Sabam de evolutieve dimensie van de maatregel, die aangepast moet zijn aan de technologische ontwikkelingen en dus aangepast moet kunnen worden.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>De gevraagde maatregel zou op die manier aan Scarlet en, zoals we zullen zien, ruimer geformuleerd aan de internetproviders in het algemeen, een zowel doorlopende als voortdurende verplichting opleggen om een filter- en blokkeringssysteem te vinden, te testen, te installeren en te updaten dat alleen gedefinieerd wordt door de doeltreffendheid van de resultaten ervan ten opzichte van het nagestreefde doel, namelijk de bescherming van intellectuele-eigendomsrechten.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0104" REF.END="QE0104"/>alle in- en uitgaande elektronische communicatie<QUOT.END REF.START="QS0104" CODE="201D" ID="QE0104"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione materiae</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>De communicatie die gefilterd en, in voorkomend geval, geblokkeerd moet worden, wordt, zoals we hebben gezien, op geen enkele wijze gespecificeerd. Er kan niet worden bepaald of alle communicatie gecontroleerd moet worden of slechts het deel dat verloopt met behulp van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0105" REF.END="QE0105"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0105" CODE="201D" ID="QE0105"/>-software, maar het is duidelijk dat de controle die georganiseerd moet worden zowel systematisch als algemeen moet zijn om doeltreffende resultaten te boeken.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Dientengevolge beoogt de gevraagde maatregel, die gepresenteerd is als een louter bevel aan een ISP in het kader van een civiele procedure die gericht is op de vaststelling en de bestraffing van inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten en op de vergoeding van de hierdoor geleden schade, in werkelijkheid dat doorlopend en voortdurend een systematisch en algemeen filtersysteem wordt geïnstalleerd voor alle elektronische communicatie die via de diensten van die ISP verloopt.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-11984"?><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0106" REF.END="QE0106"/>ten aanzien van al haar klanten<QUOT.END REF.START="QS0106" CODE="201D" ID="QE0106"/>: het toepassingsgebied van de maatregel ratione personae</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Het te installeren systeem dient, en dat is een rechtstreeks gevolg van de controle van de gehele gefilterde communicatie, de gedragingen van alle gebruikers van de diensten van de betreffende ISP te bevatten en niet slechts die van diens abonnees. Zoals Sabam verduidelijkte in haar stukken, doet het er weinig toe of de communicatie als afzender of als geadresseerde een klant van de ISP heeft. Het systeem moet, om doeltreffend te zijn, in de bewoordingen van de prejudiciële vraag, functioneren zonder dat de personen die geacht worden zich te hebben schuldig gemaakt aan inbreuken op het auteursrecht, van tevoren zijn geïndividualiseerd en onafhankelijk van elke contractuele relatie tussen voornoemde personen en de ISP.</TXT></NP><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>Het systeem dat geïnstalleerd moet worden, moet de verzending door elke internetgebruiker die abonnee van Scarlet is aan elke andere internetgebruiker, al dan niet abonnee van Scarlet, van elk bestand dat geacht wordt inbreuk te maken op een recht dat Sabam beheert, beschermt of waarvoor het de vergoedingen int, kunnen blokkeren. Maar het moet ook de ontvangst door elke internetgebruiker die abonnee van Scarlet is van elk bestand dat afkomstig is van elke andere internetgebruiker die al dan niet abonnee van Scarlet is, en dat inbreuk maakt op het auteursrecht, kunnen blokkeren. Het systeem moet de blokkering mogelijk maken van elk bestand waarvan de inhoud behoort tot het repertoire van Sabam, zonder dat de inbreuk op het auteursrecht van tevoren en per geval is vastgesteld.</TXT></NP><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Bovendien moet absoluut de aandacht gevestigd worden op een ander aspect van de zeer grote reikwijdte van de gevraagde maatregel. Ook al is duidelijk dat in het hoofdgeding alleen Sabam en Scarlet tegenover elkaar staan, blijkt toch uit de verwijzingsbeslissing en uit de door de verschillende interveniënten ingediende stukken, dat het belang van deze zaak de belangen van de partijen in het hoofdgeding beslist overstijgt. De uitkomst van het hoofdgeding kan ontegenzeglijk een bredere en algemene betekenis krijgen, niet alleen voor alle internetproviders maar ook, en ruimer geformuleerd, voor andere belangrijke actoren op internet<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Er is overigens een identieke prejudiciële vraag aan het Hof voorgelegd in het kader van een andere zaak, tussen Sabam en Netlog, een sociaalnetwerkplatform; zie de zaak Sabam (C-360/10), op dit moment aanhangig bij het Hof (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="288" PAGE.FIRST="18" DATE.PUB="20101023">PB C 288, 23 oktober 2010, blz. 18</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, niet alleen in de lidstaat waar de prejudiciële vragen werden geformuleerd, maar ook in alle andere lidstaten en zelfs daarbuiten.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>De beslissingen van de Belgische rechters in deze zaak hebben immers een behoorlijke respons gehad buiten de grenzen van Europa, zoals geconstateerd kan worden uit een snelle zoektocht op internet.</P></NOTE> Zoals ik al benadrukte, vraagt de verwijzende rechter immers aan het Hof, dat hem wordt aangegeven of het recht van de Unie zich ertegen verzet dat hij het recht heeft om een maatregel te treffen zoals de gevraagde en — ruimer geformuleerd — of het zich ertegen verzet dat rechthebbenden hun strijd tegen het illegaal downloaden kunnen intensiveren door het aantal<?PAGE NO="I-11985"?> vorderingen van deze aard in alle lidstaten en daarbuiten te verveelvoudigen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Het is niet echt nodig om de grote voordelen te benadrukken van de algemene verbreiding van de installatie van filter- en blokkeringssystemen voor de houders van rechten of hun rechthebbenden en in het bijzonder voor de organisaties die de rechten collectief beheren, in hun strijd tegen het illegale downloaden, gesteld dat de systemen, om te beginnen procedureel en vermogensrechtelijk, doeltreffend kunnen zijn in het licht van een strategie die eruit bestaat om langs juridische weg de medewerking van de internetproviders te krijgen met het doel om de plegers van inbreuken op te sporen en in een lijst op te nemen om ze vervolgens te vervolgen.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>Dientengevolge is de gevraagde maatregel, die gepresenteerd wordt als een bevel dat gericht is tegen een geïdentificeerde rechtspersoon en waarmee deze wordt gelast een filter- en blokkeringssysteem te installeren, in werkelijkheid bestemd om een onbepaald aantal rechtspersonen of natuurlijke personen, internetproviders of internetgebruikers, dienstverleners van de informatiemaatschappij en de gebruikers van die diensten blijvend te treffen.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0107" REF.END="QE0107"/>in abstracto en als preventieve maatregel<QUOT.END REF.START="QS0107" CODE="201D" ID="QE0107"/>: de preventieve en afschrikkende functie van de gevraagde maatregel</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter wijst erop dat hem is verzocht om Scarlet de gevraagde maatregel <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0108" REF.END="QE0108"/>in abstracto<QUOT.END REF.START="QS0108" CODE="201D" ID="QE0108"/> en <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0109" REF.END="QE0109"/>als preventieve maatregel<QUOT.END REF.START="QS0109" CODE="201D" ID="QE0109"/> op te leggen, maar hij verklaart niet nader wat hij hier precies onder verstaat. Toch kan worden verondersteld dat de gevraagde maatregel niet tot doel heeft om aan een ISP een verplichting om iets te doen op te leggen, die gebaseerd is op de vaststelling in concreto door een rechter in het kader van een civiele vordering van een daadwerkelijke inbreuk, of ook van een dreigende inbreuk, op een auteursrecht of een naburig recht. Die maatregel is dus als zowel preventief als afschrikkend opgevat.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Sabam verduidelijkt wat dat betreft dat zij niet de bedoeling heeft om Scarlet aansprakelijk te stellen als pleger van of verantwoordelijke voor de gepleegde inbreuken op de intellectuele eigendom, maar wel om Scarlet te ontmoedigen om haar diensten ter beschikking te stellen van derden voor zover die de diensten gebruiken om inbreuk te maken op auteursrechten of naburige rechten. Het is evenwel van belang om hierbij in herinnering te brengen dat Scarlet in eerste aanleg een stakingsbevel in combinatie met een dwangsom kreeg opgelegd, waarop het hoger beroep in het hoofdgeding betrekking heeft, en dat Sabam de bevestiging vraagt van de beslissingen van de rechters in eerste aanleg plus de vertaling en de publicatie van de te nemen beslissing op haar site en in meerdere kranten.</P></NOTE></TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>e)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0110" REF.END="QE0110"/>op haar kosten<QUOT.END REF.START="QS0110" CODE="201D" ID="QE0110"/>: het dragen van de kosten die voor de uitvoering van de gevraagde maatregel worden gemaakt</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter verduidelijkt ten slotte dat de kosten van de installatie van het gevraagde filter- en blokkeringssysteem door de provider gedragen moeten worden. Vanuit dat gezichtspunt zal de in het geding zijnde maatregel tot gevolg hebben dat Scarlet zal moeten opkomen voor de beslist niet onaanzienlijke kosten die gepaard gaan met het aanspannen van civiele procedures die normaliter door de houders van auteursrechten of naburige rechten dan wel hun rechthebbenden worden aangespannen met het doel om de vaststelling, de bestraffing en in<?PAGE NO="I-11986"?> voorkomend geval het herstel van de inbreuken op genoemde rechten te verkrijgen.</TXT></NP><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>De directe economische impact van de in het geding zijnde maatregel<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>De door de voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg te Brussel ingeschakelde deskundige benadrukt dit aspect van de vraagstelling. Zie de punten 4 en 5 uit de conclusies van zijn rapport van <DATE ISO="20070129">29 januari 2007</DATE>, die aangehaald worden in de verwijzingsbeslissing en in punt 21 hierboven is overgenomen.</P></NOTE>, die niet geraamd is en in feite ook niet geraamd kan worden<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Opnieuw heeft het door Sabam verdedigde beginsel van technologische neutraliteit tot gevolg dat het onmogelijk is om ex ante de globale kosten die de installatie van een dergelijk filter- en blokkeringssysteem vergt te ramen, of het nu de kosten betreft van het onderzoek naar en het testen van het systeem zelf, of investeringskosten (de filterbehuizingen, de routers enz.), of de kosten van de engineering en van het projectbeheer of ook de periodieke kosten van onderhoud en van operationele controle.</P></NOTE>, wordt bovendien nog vergroot door de mogelijke dwangsommen die aan de gevraagde maatregel gekoppeld kunnen worden, en in het bijzonder de dwangsom die vertragingen bij de installatie van het filter- en blokkeringssysteem moet bestraffen.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Voorlopige conclusie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Uit de uiteenzetting hierboven blijkt dat de gevraagde maatregel, waarbij aan een ISP de installatie van een filter- en blokkeringssysteem zoals hierboven beschreven wordt opgelegd, in werkelijkheid een nieuwe algemene <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0111" REF.END="QE0111"/>verplichting<QUOT.END REF.START="QS0111" CODE="201D" ID="QE0111"/> blijkt te zijn die bestemd is om op termijn blijvend tot alle internetproviders te worden uitgebreid. De maatregel bezit op zich niet de kenmerken van concreetheid en verbijzondering die normaliter verwacht worden van elk antwoord of elke reactie op een verondersteld, specifiek en bepaald gedrag. Als antwoord op in mindere of meerdere mate geïndividualiseerde inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten is aan de verwijzende rechter gevraagd om een maatregel te treffen die, het zij nogmaals herhaald, wegens de aard ervan in alle opzichten, namelijk wat betreft personen, ruimte en tijd, slechts algemeen kan zijn.</TXT></NP><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Laat ik er hier ook op mogen wijzen dat de vraag van de verwijzende rechter vanuit dat gezichtspunt en indien deze slechts benaderd zou worden vanuit het perspectief van de rechten en belangen van Scarlet, op basis van het legaliteitsbeginsel in de meest brede zin, ontkennend beantwoord zou kunnen worden. Zoals het Hof immers heeft benadrukt in zijn reeds aangehaalde arrest Hoechst/Commissie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Punt 19.</P></NOTE>, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0112" REF.END="QE0112"/>[moeten] ingrepen van het openbaar gezag in de privésfeer van iedere persoon, of het nu gaat om een natuurlijke of rechtspersoon, een wettelijke grondslag [...] hebben en gerechtvaardigd [...] zijn om redenen bij de wet voorzien<QUOT.END REF.START="QS0112" CODE="201D" ID="QE0112"/>. Deze eis van bescherming, die erkend is als algemeen beginsel van het recht van de Unie, is een logisch gevolg van het legaliteits- en het rechtszekerheidsbeginsel, die zelf voortvloeien uit<?PAGE NO="I-11987"?> het idee van de rechtsstaat.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Het is nauwelijks nodig om in herinnering te brengen dat de Unie volgens artikel 2 VEU gebaseerd is op de waarden van met name de rechtsstaat en dat het Hof sinds lang in zijn rechtspraak het idee van de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0113" REF.END="QE0113"/>rechtsgemeenschap<QUOT.END REF.START="QS0113" CODE="201D" ID="QE0113"/> heeft bekrachtigd; zie met name de arresten van <DATE ISO="19860423">23 april 1986</DATE>, Les Verts/Parlement (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="294/83" PAGE.ECR="1339" YEAR="1986">294/83, Jurispr. blz. 1339</REF.DOC.ECR>, punt 23), en <DATE ISO="20080903">3 september 2008</DATE>, Kadi en Al Barakaat International Foundation/Raad en Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-402/05 P+C-415/05 P" PAGE.ECR="I-6351" YEAR="2008">C-402/05 P en C-415/05 P, Jurispr. blz. I-6351</REF.DOC.ECR>, punt 281). Zie over deze vragen en met alle voorbehouden die gepaard moeten gaan met het gebruik van nationale concepten in het recht van de Unie met name Calliess, C., Ruffert, M., <HT TYPE="ITALIC">EUV/EGV, Das Verfassungsrecht der Europäischen Union mit Europäischer Grundrechtcharta, Kommentar</HT>, Beck, 2007, blz. 62; Schwarze, J., <HT TYPE="ITALIC">Droit administratif européen</HT>, Bruylant, 2009, blz. 219 e.v.; Azoulai, L., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0114" REF.END="QE0114"/>Le principe de légalité<QUOT.END REF.START="QS0114" CODE="201D" ID="QE0114"/>, in Auby, J.-B., Dutheil de la Rochère, F., <HT TYPE="ITALIC">Droit administratif européen</HT>, Bruylant, 2007, blz. 394, en in het bijzonder blz. 399; Simon, D., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0115" REF.END="QE0115"/>La Communauté de droit<QUOT.END REF.START="QS0115" CODE="201D" ID="QE0115"/>, in Sudre, F., Labayle, H., <HT TYPE="ITALIC">Réalité et perspectives du droit communautaire des droits fondamentaux</HT>, Bruylant, 2000, blz. 85, en in het bijzonder blz. 117 e.v.</P></NOTE> Het Hof heeft aldus bij herhaling geoordeeld dat het rechtszekerheidsbeginsel eist dat een regeling die lasten oplegt aan de belastingbetalers<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Zie de arresten van <DATE ISO="19810709">9 juli 1981</DATE>, Gondrand en Garancini (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="169/80" PAGE.ECR="1931" YEAR="1981">169/80, Jurispr. blz. 1931</REF.DOC.ECR>, punt 17); <DATE ISO="19890222">22 februari 1989</DATE>, Commissie/Frankrijk en Verenigd Koninkrijk (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="92/87+93/87" PAGE.ECR="405" YEAR="1989">92/87 en 93/87, Jurispr. blz. 405</REF.DOC.ECR>, punt 22); <DATE ISO="19960213">13 februari 1996</DATE>, Van Es Douane Agenten (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-143/93" PAGE.ECR="I-431" YEAR="1996">C-143/93, Jurispr. blz. I-431</REF.DOC.ECR>, punt 27); <DATE ISO="19970717">17 juli 1997</DATE>, National Farmers’ Union e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-354/95" PAGE.ECR="I-4559" YEAR="1997">C-354/95, Jurispr. blz. I-4559</REF.DOC.ECR>, punt 57); <DATE ISO="19971016">16 oktober 1997</DATE>, Banque Indosuez e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-177/96" PAGE.ECR="I-5659" YEAR="1997">C-177/96, Jurispr. blz. I-5659</REF.DOC.ECR>, punt 27); <DATE ISO="20030923">23 september 2003</DATE>, BGL (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-78/01" PAGE.ECR="I-9543" YEAR="2003">C-78/01, Jurispr. blz. I-9543</REF.DOC.ECR>, punt 71), en <DATE ISO="19971120">20 november 1997</DATE>, Wiener SI (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-338/95" PAGE.ECR="I-6495" YEAR="1997">C-338/95, Jurispr. blz. I-6495</REF.DOC.ECR>, punt 19).</P></NOTE>, of dat nadelige gevolgen heeft voor particulieren<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Zie met name de arresten van <DATE ISO="20050607">7 juni 2005</DATE>, VEMW e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-17/03" PAGE.ECR="I-4983" YEAR="2005">C-17/03, Jurispr. blz. I-4983</REF.DOC.ECR>, punt 80); <DATE ISO="20100114">14 januari 2010</DATE>, Stadt Papenburg (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-226/08" PAGE.ECR="I-131" YEAR="2010">C-226/08, Jurispr. blz. I-131</REF.DOC.ECR>, punt 45); <DATE ISO="20100914">14 september 2010</DATE>, Akzo Nobel Chemicals en Akcros Chemicals/Commissie e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-550/07 P" PAGE.ECR="I-8301" YEAR="2010">C-550/07 P, Jurispr. blz. I-8301</REF.DOC.ECR>, punt 100), en <DATE ISO="20101202">2 december 2010</DATE>, Jakubowska (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-225/09" PAGE.ECR="I-12329" YEAR="2010">C-225/09, Jurispr. blz. I-12329</REF.DOC.ECR>, punt 42).</P></NOTE>, of ook beperkende maatregelen oplegt met een grote invloed op de rechten en de vrijheden van de betroffen personen<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Arrest van <DATE ISO="20100429">29 april 2010</DATE>, M e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-340/08" PAGE.ECR="I-3913" YEAR="2010">C-340/08, Jurispr. blz. I-3913</REF.DOC.ECR>, punt 65).</P></NOTE> duidelijk en nauwkeurig moet zijn, zodat de betrokkenen ondubbelzinnig hun rechten en plichten kunnen kennen en hun maatregelen in overeenstemming daarmee kunnen treffen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Zie ook de arresten van <DATE ISO="19850130">30 januari 1985</DATE>, Commissie/Denemarken (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="143/83" PAGE.ECR="427" YEAR="1985">143/83, Jurispr. blz. 427</REF.DOC.ECR>, punt 10); <DATE ISO="19880621">21 juni 1988</DATE>, Commissie/Italië (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="257/86" PAGE.ECR="3249" YEAR="1988">257/86, Jurispr. blz. 3249</REF.DOC.ECR>, punt 12); <DATE ISO="19930616">16 juni 1993</DATE>, Frankrijk/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-325/91" PAGE.ECR="I-3283" YEAR="1993">C-325/91, Jurispr. blz. I-3283</REF.DOC.ECR>, punt 26); <DATE ISO="20091001">1 oktober 2009</DATE>, Commissie/Raad (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-370/07" PAGE.ECR="I-8917" YEAR="2009">C-370/07, Jurispr. blz. I-8917</REF.DOC.ECR>, punt 39); <DATE ISO="20101111">11 november 2010</DATE>, Grootes (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-152/09" PAGE.ECR="I-11285" YEAR="2010">C-152/09, urispr. blz. I-11285</REF.DOC.ECR>, punt 43), en <DATE ISO="20101222">22 december 2010</DATE>, Gowan Comércio (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-77/09" PAGE.ECR="I-13533" YEAR="2010">C-77/09, Jurispr. blz. I-13533</REF.DOC.ECR>, punt 47). Zie voor het vereiste van duidelijkheid en nauwkeurigheid van maatregelen ter omzetting van richtlijnen met name de arresten van <DATE ISO="20051020">20 oktober 2005</DATE>, Commissie/Verenigd Koninkrijk (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-6/04" PAGE.ECR="I-9017" YEAR="2005">C-6/04, Jurispr. blz. I-9017</REF.DOC.ECR>, punt 21); <DATE ISO="20070510">10 mei 2007</DATE>, Commissie/Oostenrijk (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-508/04" PAGE.ECR="I-3787" YEAR="2007">C-508/04, Jurispr. blz. I-3787</REF.DOC.ECR>, punt 73), en <DATE ISO="20110303">3 maart 2011</DATE>, Commissie/Ierland (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-50/09" PAGE.ECR="I-873" YEAR="2011">C-50/09, Jurispr. blz. I-873</REF.DOC.ECR>, punt 46).</P></NOTE> Wanneer ik mij concentreer op het perspectief van de gebruikers van de diensten van Scarlet en — ruimer geformuleerd — de internetgebruikers, voldoet de nationale wettelijke bepaling waarop de verplichting die Scarlet wordt opgelegd, kan worden gebaseerd, onder andere niet aan die eisen, zoals hieronder gedetailleerd zal worden aangetoond.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Zie hieronder, sub E, de punten 101 e.v.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Bovendien is voldoende duidelijk, en hierbij volgen we de benaderingswijze die met name en terecht verdedigd werd door de Commissie, dat er geen sprake is van een evenredige verhouding tussen de aan de kaak gestelde inbreuk op de intellectuele-eigendomsrechten en de gevraagde maatregel. Maar dat is mijns inziens niet de primaire vraag die gesteld is. De vraag die zich opdringt is die of deze nieuwe <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0116" REF.END="QE0116"/>verplichting<QUOT.END REF.START="QS0116" CODE="201D" ID="QE0116"/> om een filter- en blokkeringssysteem te installeren met de hierboven beschreven kenmerken, rekening houdend met de impact ervan op de grondrechten van de gebruikers van de diensten van de internetproviders, te weten de internetgebruikers, kan worden opgelegd aan de internetproviders in de vorm van een<?PAGE NO="I-11988"?> bevel en op een wettelijke basis die nog moet worden onderzocht.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">De kwalificatie van de maatregel aan de hand van de richtlijnen en van de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest: een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0117" REF.END="QE0117"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0117" CODE="201D" ID="QE0117"/> in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>De prejudiciële vraag heeft betrekking op de uitlegging door het Hof van de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0118" REF.END="QE0118"/>richtlijnen 2001/29 en 2004/48, junctis de richtlijnen 95/46, 2001/31 en 2002/58, mede beschouwd in het licht van de artikelen [7, 8, 11 en artikel 52, lid 1 van het Handvest]<QUOT.END REF.START="QS0118" CODE="201D" ID="QE0118"/>. Het gaat er in hoofdzaak om dat vastgesteld wordt of dat geheel aan voorschriften, samengesteld uit primair en afgeleid recht van de Unie, rekening houdend met de bestaande nationale wetgeving aan de rechters in de lidstaten de mogelijkheid laat om via een rechterlijk bevel een dergelijke maatregel te treffen als die welke hierboven beschreven is. Het is nochtans bovenal in het licht van het primaire recht dat het hoofdgeding moet worden onderzocht en het afgeleide recht moet worden uitgelegd, omdat de rechten en vrijheden die gewaarborgd worden door de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest, zoals we zullen zien, direct door de bewuste maatregel geraakt worden. Bij die bewering passen enkele inleidende opmerkingen.</TXT></NP><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>Het is van belang om hier nog eens onder de aandacht te brengen dat de in de vraag genoemde richtlijnen het rechtskader vormen waarbinnen de vaststelling van de gevraagde maatregel verondersteld wordt te passen<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Bij wijze van voorbeeld: artikel 8, lid 3 van de richtlijn 2001/29 en artikel 9, lid 1, sub a, van richtlijn 2004/48 leggen de lidstaten de dubbele verplichting op om juridische processen in te richten die in staat zijn om inbreuken op de intellectuele-eigendomsrechten te voorkomen en te bestraffen. Artikel 15, lid 1, van richtlijn 2000/31 legt de lidstaten een dubbele onthoudingsverplichting op: ze dienen zich te onthouden van het opleggen aan de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0119" REF.END="QE0119"/>dienstverleners<QUOT.END REF.START="QS0119" CODE="201D" ID="QE0119"/> van een algemene verplichting om toezicht te houden op de data die ze doorgeven of die ze opslaan, of van een algemene verplichting om actief te zoeken naar feiten of omstandigheden die op ongeoorloofde activiteiten duiden. De richtlijnen 95/46 en 2002/58 waarborgen, zoals de omschrijving van het doel aangeeft, het recht op bescherming van persoonsgegevens. Artikel 4 van richtlijn 2006/24 bepaalt dat de lidstaten de maatregelen moeten treffen die nodig zijn om erop toe te zien dat de in overeenstemming met deze richtlijn bewaarde gegevens slechts in welbepaalde gevallen en in overeenstemming met het nationale recht worden overhandigd aan de bevoegde nationale autoriteiten.</P></NOTE>, waarbij sommigen van mening zijn dat de richtlijnen die vaststelling toestaan of geen belemmering vormen daarvoor, terwijl anderen juist van mening zijn dat ze die vaststelling niet toestaan en zich zelfs ertegen verzetten.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Zie wat dat betreft de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae, waarin zij in detail de verbanden tussen de verschillende richtlijnen onderzoekt.</P></NOTE> Die richtlijnen verwijzen op min of meer expliciete wijze naar de grondrechten die gewaarborgd worden door het EVRM en voortaan door het Handvest.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Zie in het bijzonder de punten 1, 2, 10 en 37 van de considerans van richtlijn 95/46, de punten 3, 11 en 24 van de considerans van richtlijn 2002/58, punt 9 van de considerans van richtlijn 2000/31 en de punten 9 en 25 van de considerans en artikel 4 van richtlijn 2006/24.</P></NOTE> In zijn arrest Promusicae heeft het Hof geoordeeld dat de lidstaten erop moeten toezien dat ze bij de omzetting en de toepassing van die richtlijnen een goed evenwicht in stand houden tussen de grondrechten die ze mede waarborgen.</TXT></NP><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>De artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest waarborgen, zoals bekend, respectievelijk het<?PAGE NO="I-11989"?> recht op eerbiediging van het privé- en het gezinsleven, het recht op bescherming van persoonsgegevens en de vrijheid van meningsuiting en van informatie. Het behoeft geen betoog dat ook andere grondrechten in deze zaak in het geding zijn, in het bijzonder het eigendomsrecht, dat gewaarborgd wordt door artikel 17, lid 1, van het Handvest en specifieker geformuleerd het recht op bescherming van de intellectuele eigendom, dat gewaarborgd wordt in artikel 17, lid 2, van het Handvest; de schending van dit laatste recht door het illegaal downloaden op internet neemt een zeer grote omvang aan, wat ontegenzeglijk centraal staat in het hoofdgeding. Wat betreft de gevraagde maatregel en het geëiste filter- en blokkeringssysteem alsmede wat betreft de bewoordingen van de gestelde vraag, zijn het evenwel vooral de rechten die gegarandeerd worden in de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest die problemen geven, terwijl het eigendomsrecht er slechts op ondergeschikte wijze bij betrokken is, voor zover de installatie van het systeem uitsluitend ten laste van de internetproviders komt.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Aangezien het filter- en blokkeringssysteem uitsluitend ten laste van de internetproviders moet worden geïnstalleerd, zou de genoemde maatregel ook kunnen worden opgevat als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0120" REF.END="QE0120"/>ontneming<QUOT.END REF.START="QS0120" CODE="201D" ID="QE0120"/> van het recht op eigendom in de zin van artikel 17 van het Handvest, zoals uitgelegd in het licht van artikel 1 van het Eerste protocol bij het EVRM en van de relevante jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat aspect van de vraag zal in deze conclusie evenwel niet onderzocht worden.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>In die bewoordingen moet thans worden onderzocht of de gevraagde maatregel gekwalificeerd kan worden als een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0121" REF.END="QE0121"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0121" CODE="201D" ID="QE0121"/> van de rechten en vrijheden in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, zoals gelezen in het licht van de artikelen 8, lid 2, en 10, lid 2, EVRM. Indien de genoemde maatregel als zodanig als beperking gekwalificeerd moet worden<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Of ook als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0122" REF.END="QE0122"/>inmenging<QUOT.END REF.START="QS0122" CODE="201D" ID="QE0122"/> in de zin van artikel 8 EVRM of als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0123" REF.END="QE0123"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0123" CODE="201D" ID="QE0123"/> in de zin van artikel 10 EVRM. Zie over deze begrippen met name Ganshof van der Meersch, W. J., <HT TYPE="ITALIC">Réflexions sur les restrictions à l’exercice des droits de l’homme dans la jurisprudence de la Cour européenne de Strasbourg, Völkerrecht als Rechtsordnung — Internationale Gerichtsbarkeit — Menschenrechte, Festschrift für H. Mosler</HT>, Springer, 1983, blz. 263; Kiss, C.-A., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0124" REF.END="QE0124"/>Les clauses de limitation et de dérogation dans la CEDH<QUOT.END REF.START="QS0124" CODE="201D" ID="QE0124"/>, in Turp, D., Beaudoin, G., <HT TYPE="ITALIC">Perspectives canadiennes et européennes des droits de la personne</HT>, Yvon Blais, 1986, blz. 119; Duarte, B., <HT TYPE="ITALIC">Les restrictions aux droits de l’homme garantis par le Pacte international relatif aux droits civils et politiques et les Conventions américaine et européenne des droits de l’homme</HT>, Proefschrift, Université de Lille II, 2005; Viljanen, J., <HT TYPE="ITALIC">The European Court of Human Rights as a Developer of the General Doctrines of Human Rights Law. A Study of the Limitation Clauses of the European Convention on Human Rights</HT>, Proefschrift, Universiteit Tampere, 2003; Loucaides, L. G., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0125" REF.END="QE0125"/>Restrictions or limitations on the Rights guaranteed by the European Convention on Human Rights<QUOT.END REF.START="QS0125" CODE="201D" ID="QE0125"/>, in <HT TYPE="ITALIC">The Finnish Yearbook of International Law</HT>, vol. 3, blz. 334.</P></NOTE>, moet vervolgens worden nagegaan of ze voldoet aan de verschillende voorwaarden die in deze artikelen worden gesteld.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0126" REF.END="QE0126"/>in het bijzonder uitgelegd aan de hand van de artikelen 7 en 8 van het Handvest<QUOT.END REF.START="QS0126" CODE="201D" ID="QE0126"/>: de eerbiediging van het privéleven en het recht op bescherming van persoonsgegevens.</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>We moeten de gevraagde maatregel successievelijk onderzoeken als mogelijke<?PAGE NO="I-11990"?> beperking van het recht op bescherming van persoonsgegevens en van het recht op eerbiediging van de vertrouwelijkheid van de communicatie. Over het algemeen is de mogelijkheid om anoniem te blijven, zoals de Commissie af en toe heeft vastgesteld<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio’s — De informatiemaatschappij veiliger maken door de informatie-infrastructuur beter te beveiligen en computercriminaliteit te bestrijden — eEuropa 2002, COM(2000) 890 definitief, in het bijzonder blz. 23.</P></NOTE>, essentieel als we de grondrechten op bescherming van het privéleven op internet willen vrijwaren. Weliswaar is het duidelijk dat de richtlijnen 95/46 en 2002/58 uitgelegd moeten worden aan de hand van de artikelen 7 en 8 van het Handvest<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Zie wat dat betreft met name de arresten van <DATE ISO="20030520">20 mei 2003</DATE>, Rundfunk (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-465/00+C-138/01+C-139/01" PAGE.ECR="I-4989" YEAR="2003">C-465/00, C-138/01 en C-139/01, Jurispr. blz. I-4989</REF.DOC.ECR>, punt 68), en <DATE ISO="20081216">16 december 2008</DATE>, Satakunnan Markkinapörssi en Satamedia (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-73/07" PAGE.ECR="I-9831" YEAR="2008">C-73/07, Jurispr. blz. I-9831</REF.DOC.ECR>), en arrest Volker und Markus Schecke en Eifert, reeds aangehaald (punten 56 e.v.). Zie eveneens de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae (punten 51 e.v.).</P></NOTE>, in voorkomend geval gelezen in het licht van artikel 8 EVRM<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Zie in het bijzonder punt 10 van de considerans van richtlijn 95/46 en de punten 1, 2, 7, 10, 11 en 24 van de considerans en artikel 1, lid 1, van richtlijn 2002/58.</P></NOTE>, maar de band tussen het recht op bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Handvest) en het installeren van het gevraagde filter- en blokkeringssysteem is veel minder duidelijk.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Scarlet en ISPA, alsook de Belgische, de Tsjechische en de Nederlandse regering, betogen in wezen dat de installatie van een dergelijk filter- en blokkeringssysteem ertoe zou leiden dat de internetproviders in strijd met de bepalingen van de richtlijnen 95/46 en 2002/58 persoonsgegevens zouden moeten verwerken. Sabam, de Poolse en Finse regering en de Commissie zijn evenwel van mening dat de installatie van een dergelijk systeem niet strijdig is met de richtlijnen 95/46 en 2002/58. Zie voor een onderzoek naar de verwerkingsverboden zoals bepaald in deze richtlijnen met name de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae (punten 64 e.v.).</P></NOTE></TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Handvest)</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Een concrete inschatting maken van de invloed van een filter- en blokkeringssysteem op het recht op bescherming van persoonsgegevens is niet gemakkelijk. Op de eerste plaats is het moeilijk om vast te stellen welke persoonsgegevens in het geding zijn, aangezien niet duidelijk omschreven is welke gegevens, afgezien van de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0127" REF.END="QE0127"/>IP-adressen<QUOT.END REF.START="QS0127" CODE="201D" ID="QE0127"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Scarlet en ISPA zijn van mening dat het IP-adres, dat eigen is aan elke internetgebruiker, een persoonsgegeven is omdat juist daarmee de internetgebruikers kunnen worden geïdentificeerd. Dientengevolge zouden het verzamelen van de IP-adressen van de internetgebruikers en de resolutie ervan, allebei noodzakelijk voor de identificatie van de internetgebruikers en dus voor het functioneren van een dergelijk systeem, een verwerking van persoonsgegevens vormen die de richtlijnen niet zouden toestaan.</P></NOTE>, hiertoe behoren. De technologische neutraliteit waar Sabam op hamert, brengt immers met zich dat a priori niet kan worden bepaald of het systeem dat geïnstalleerd moet worden, tot de verwerking van persoonsgegevens leidt. A fortiori kan niet worden bepaald of het systeem leidt tot het verzamelen van IP-adressen en tot adresresolutie.</TXT></NP><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT>Op de tweede plaats is het moeilijk om te bepalen of het IP-adres een persoonsgegeven is. Het Hof heeft tot op heden slechts gevallen voorgelegd gekregen waarin de nominatieve gegevens die aan de IP-adressen gekoppeld waren, in het geding waren.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Arrest Promusicae, reeds aangehaald, punt 45; beschikking van <DATE ISO="20090219">19 februari 2009</DATE>, LSG-Gesellschaft zur Wahrnehmung von Leistungsschutzrechten, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-557/07" PAGE.ECR="I-1227" YEAR="2009">C-557/07, Jurispr. blz. I-1227</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> Het Hof heeft daarentegen nog nooit de gelegenheid gehad om te onderzoeken of een IP-adres<?PAGE NO="I-11991"?> als zodanig als een persoonsgegeven is te beschouwen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Opgemerkt kan worden dat de vraagstelling indirect aan de orde komt in de zaak C-461/10, Bonnier Audio e.a., op dit moment aanhangig bij het Hof (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="317" PAGE.FIRST="24" DATE.PUB="2010">PB 2010, C 317, blz. 24</REF.DOC.OJ>), in het kader waarvan het Hof in wezen de vraag moet beantwoorden of richtlijn 2006/24 tot wijziging van richtlijn 2002/58 zich verzet tegen de toepassing van een bepaling van nationaal recht die ingevoerd is op basis van artikel 8 van richtlijn 2004/48 en op basis waarvan een ISP kan worden gelast, met het doel om een abonnee te identificeren, om aan de houder van een auteursrecht of aan diens rechthebbende een IP-adres met behulp waarvan inbreuk op genoemd recht zou zijn gemaakt, mee te delen.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming heeft wel de gelegenheid gekregen om aan te geven<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming van <DATE ISO="20100222">22 februari 2010</DATE> betreffende de huidige onderhandelingen van de Europese Unie over een Handelsovereenkomst ter bestrijding van namaak (ACTA) (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="147" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2010">PB C 147, blz. 1</REF.DOC.OJ>, punt 24); advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming van <DATE ISO="20100510">10 mei 2010</DATE> over een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad ter bestrijding van seksueel misbruik, seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie, en tot intrekking van kaderbesluit 2004/68/JBZ (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="323" PAGE.FIRST="6" DATE.PUB="2010">PB C 323, blz. 6</REF.DOC.OJ>, punt 11).</P></NOTE> dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0128" REF.END="QE0128"/>de controle van het gedrag van internetgebruikers en het op grond daarvan verzamelen van hun IP-adressen neerkomt op overtreding van hun recht op eerbiediging van het privéleven en hun recht op vrije correspondentie<QUOT.END REF.START="QS0128" CODE="201D" ID="QE0128"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Hij beroept zich wat dat betreft op de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, beslissing Weber en Saravia v. Duitsland van <DATE ISO="20060629">29 juni 2006</DATE>, verzoekschrift nr. 54<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="934/00" PAGE.ECR="2006" YEAR="2006">934/00, Jurispr. 2006</REF.DOC.ECR>-XI, en arrest Liberty e.a. v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="20080701">1 juli 2008</DATE>, verzoekschrift nr. 58243. Er moet evenwel worden opgemerkt dat deze twee zaken niet specifiek over het verzamelen van IP-adressen op internet handelen, maar over het toezicht op telecommunicatie.</P></NOTE> De Groep voor de bescherming van personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens, in het leven geroepen door richtlijn 95/46<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0129" REF.END="QE0129"/><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0130" REF.END="QE0130"/>Artikel 29<QUOT.END REF.START="QS0130" CODE="2019" ID="QE0130"/>-werkgroep<QUOT.END REF.START="QS0129" CODE="201D" ID="QE0129"/> genoemd.</P></NOTE>, is eveneens van oordeel dat IP-adressen zonder enige twijfel persoonsgegevens zijn in de zin van artikel 2, sub a, van de genoemde richtlijn.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Zie in het bijzonder advies 4/2007 van <DATE ISO="20070620">20 juni 2007</DATE> over het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0131" REF.END="QE0131"/>persoonsgegevens<QUOT.END REF.START="QS0131" CODE="201D" ID="QE0131"/>, WP 136, beschikbaar op het adres http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/. Zie ook, uitgebreider, aanbeveling nr. 3/97 van <DATE ISO="19971203">3 december 1997</DATE>, Anonimiteit op het internet, WP 6, en het werkdocument <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0132" REF.END="QE0132"/>De eerbiediging van het privéleven op internet — een geïntegreerde Europese benadering van de bescherming van de gegevens online<QUOT.END REF.START="QS0132" CODE="201D" ID="QE0132"/>, aangenomen op <DATE ISO="20001121">21 november 2000</DATE>, WP 37, in het bijzonder blz. 22.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Deze standpuntbepalingen stroken met de juridische realiteit die voortvloeit uit artikel 5 van richtlijn 2006/24/EG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20060315">15 maart 2006</DATE>, betreffende de bewaring van gegevens die zijn gegenereerd of verwerkt in verband met het aanbieden van openbaar beschikbare elektronische communicatiediensten of van openbare communicatienetwerken en tot wijziging van richtlijn 2002/58/EG (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="105" PAGE.FIRST="54" DATE.PUB="2006">PB L 105, blz. 54</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, die de internetproviders met name ertoe verplicht om voor het onderzoeken, het opsporen en het vervolgen van zware criminaliteit bepaalde gegevens op te slaan. Preciezer geformuleerd worden enerzijds bedoeld <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0133" REF.END="QE0133"/>gegevens die nodig zijn om de bron van een communicatie te traceren en te identificeren<QUOT.END REF.START="QS0133" CODE="201D" ID="QE0133"/>, waaronder de naam en het adres van de abonnee of van de ingeschreven gebruiker aan wie een IP-adres is toegekend, en anderzijds de gegevens die nodig zijn voor het bepalen van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0134" REF.END="QE0134"/>datum en tijdstip van de log-in en log-off van een internetsessie gebaseerd op een bepaalde tijdzone, samen met het IP-adres, hetzij dynamisch, hetzij statisch, dat door de aanbieder van een internettoegangdienst aan een communicatie is toegewezen<QUOT.END REF.START="QS0134" CODE="201D" ID="QE0134"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>Tegen die achtergrond kan een IP-adres gekwalificeerd worden als een persoonsgegeven, aangezien aan de hand daarvan een persoon kan worden geïdentificeerd met<?PAGE NO="I-11992"?> verwijzing naar een identificatienummer of enig ander element dat deze persoon eigen is.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Dat is bijvoorbeeld de benaderingswijze van de Franse Commission nationale de l’informatique et des libertés en France; zie uitspraak nr. 2007-334 van <DATE ISO="20071108">8 november 2007</DATE>. Zie over deze vragen bijvoorbeeld González Pascual, M., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0135" REF.END="QE0135"/>La Directiva de retención de datos ante el Tribunal Constitucional Federal alemán. La convergencia de jurisprudencias en la Europa de los Derechos: un fin no siempre deseable<QUOT.END REF.START="QS0135" CODE="201D" ID="QE0135"/>, <HT TYPE="ITALIC">REDE</HT>, 2010, nr. 36, blz. 591.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>De vraag die rijst is dan ook minder die naar de juridische status van de IP-adressen dan de vraag naar de voorwaarden waaronder en naar de doelstellingen waartoe IP-adressen mogen worden verzameld, naar de voorwaarden waaronder overgegaan mag worden tot de resolutie van IP-adressen en tot de verwerking van de persoonsgegevens die deze oplevert, of ook naar de voorwaarden waaronder geëist kan worden dat ze verzameld worden en dat wordt overgegaan tot de resolutie ervan.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P>Over de reikwijdte van het verbod om verkeersgegevens op te slaan en bekend te maken in de zin van richtlijn 2002/58 en de uitzonderingen hierop, kan de conclusie worden geraadpleegd van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae, punten 64 e.v.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>Belangrijk om hier te onthouden is het feit dat een filter- en blokkeringssysteem zoals het geëiste, ondanks de hierboven besproken technologische onduidelijkheden, zeker in staat is om het recht op de bescherming van persoonsgegevens aan te tasten<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0065"><P>Artikel 11 van richtlijn 2006/24 heeft met name lid 1 bis toegevoegd aan artikel 15 van richtlijn 2002/58, dat bepaalt dat artikel 15, lid 1, van richtlijn 2002/58 niet van toepassing is op de gegevens waarvan het bewaren specifiek vereist wordt door de richtlijn 2006/24. Artikel 4 van richtlijn 2006/24 bepaalt dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0136" REF.END="QE0136"/>[d]e lidstaten [...] bepalingen aan[nemen] om te waarborgen dat de overeenkomstig deze richtlijn bewaarde gegevens alleen in welbepaalde gevallen, en in overeenstemming met de nationale wetgeving, aan de bevoegde nationale autoriteiten worden verstrekt. De procedure en de te vervullen voorwaarden voor toegang tot gegevens die bewaard worden overeenkomstig de vereisten inzake noodzakelijkheid en evenredigheid, worden door elke lidstaat vastgesteld in de nationale wetgeving, rekening houdend met de relevante bepalingen van de wetgeving van de Europese Unie of publiek internationaal recht, met name het EVRM, zoals geïnterpreteerd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens<QUOT.END REF.START="QS0136" CODE="201D" ID="QE0136"/>.</P></NOTE> en dat in voldoende mate om het te kunnen kwalificeren als een beperking in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>De vertrouwelijkheid van de elektronische communicatie (artikel 7 van het Handvest)</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>De installatie van een systeem als het geëiste, dat elektronische communicatie filtert, heeft ook gevolgen voor het recht op eerbiediging van de correspondentie en, ruimer geformuleerd, voor het recht op de vertrouwelijkheid van de communicatie dat gewaarborgd wordt in artikel 7 van het Handvest<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0066"><P>Scarlet brengt naar voren, hierin gesteund door ISPA, dat de installatie van een dergelijk systeem in strijd zou zijn met de bepalingen van richtlijn 2002/58 betreffende de eerbiediging van de elektronische communicatie, en beroept zich wat dat betreft op punt 26 van de considerans en op artikel 5 van genoemde richtlijn.</P></NOTE> zoals uitgelegd aan de hand van artikel 8 EVRM en van de relevante jurisprudentie<?PAGE NO="I-11993"?> van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft zich nog niet kunnen uitspreken over de vraag of specifieke maatregelen om toezicht te houden op de elektronische communicatie, en a fortiori, een filter- en blokkeringssysteem als het geëiste, verenigbaar zijn met het EVRM. Desalniettemin kan, rekening houdend met de jurisprudentie inzake telefoontaps<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0067"><P>Genoemd Hof verwees trouwens expliciet naar deze jurisprudentie bij het onderzoek naar een praktijk waarbij een appartement werd afgeluisterd. Zie EHRM, arrest Vetter v. Frankrijk van <DATE ISO="20050531">31 mei 2005</DATE>, verzoekschrift nr. 59842/00, punt 27, met expliciete verwijzing naar de gevolgde redenering in de arresten Huvig v. Frankrijk van <DATE ISO="19900424">24 april 1990</DATE>, verzoekschrift nr. 11105/84, serie A, nr. 176-B, en Kruslin v. Frankrijk van <DATE ISO="19900424">24 april 1990</DATE>, verzoekschrift nr. 11801/85, serie A, nr. 176-A.</P></NOTE>, worden gesteld dat zulke maatregelen inmengingen in de zin van artikel 8 EVRM zouden opleveren. Overigens heeft genoemd Hof geoordeeld dat het buiten medeweten van een persoon verzamelen en bewaren van persoonsgegevens die betrekking hebben op het gebruik dat hij van telefoon, mail en internet heeft gemaakt, een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0137" REF.END="QE0137"/>inmenging<QUOT.END REF.START="QS0137" CODE="201D" ID="QE0137"/> in de uitoefening van het recht van de betrokkene op eerbiediging van zijn privéleven en zijn correspondentie in de zin van artikel 8 EVRM was.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0068"><P>EHRM, arrest Copland v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="20070403">3 april 2007</DATE>, verzoekschrift nr. 62617/00, §§ 43 en 44.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Artikel 5 van richtlijn 2002/58<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0069"><P>Opgemerkt moet worden dat punt 15 van de considerans van richtlijn 2000/31 uitdrukkelijk verwijst naar artikel 5 van richtlijn 97/66/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="19971215">15 december 1997</DATE> betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de telecommunicatiesector (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="024" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1998">PB 1998, L 24, blz. 1</REF.DOC.OJ>), die ingetrokken is door richtlijn 2002/58.</P></NOTE> definieert en waarborgt de vertrouwelijkheid van de communicatie die via openbare communicatienetwerken of openbare elektronischecommunicatiediensten verloopt en van de daarmee verband houdende verkeersgegevens. Deze bepaling legt de lidstaten in het bijzonder de verplichting op om, met uitzondering van de op grond van artikel 15 van genoemde richtlijn in de wet geregelde gevallen, ieder toezicht op of iedere onderschepping van deze communicatie te verbieden. Artikel 15 biedt aan de lidstaten de mogelijkheid om wettelijke maatregelen te treffen ter beperking van de reikwijdte van het recht op vertrouwelijkheid van de communicatie wanneer die beperking noodzakelijk is voor met name het voorkomen, het onderzoeken, het opsporen en het vervolgen van strafbare feiten. De maatregelen die wat dat betreft getroffen kunnen worden, dienen in ieder geval <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0138" REF.END="QE0138"/>in overeenstemming te zijn met de algemene beginselen van het gemeenschapsrecht, met inbegrip van de beginselen als bedoeld in artikel 6, leden 1 en 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie<QUOT.END REF.START="QS0138" CODE="201D" ID="QE0138"/>.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0139" REF.END="QE0139"/>in het bijzonder uitgelegd aan de hand van artikel 11 van het Handvest<QUOT.END REF.START="QS0139" CODE="201D" ID="QE0139"/>: de waarborg van de vrijheid van meningsuiting en het recht op informatie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>Artikel 11 van het Handvest, dat niet alleen het recht waarborgt om inlichtingen te verstrekken maar ook het recht om ze te<?PAGE NO="I-11994"?> ontvangen<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0070"><P>Net als artikel 10 EVRM. Zie met name EHRM, arrest Observer en Guardian v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="19911126">26 november 1991</DATE>, verzoekschrift nr. 13585/88, serie A, nr. 216, § 59, en Guerra e.a. v. Italië van <DATE ISO="19980219">19 februari 1998</DATE>, verzoekschrift nr. 14<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="967/89" PAGE.ECR="1998" YEAR="1998">967/89, Jurispr. 1998</REF.DOC.ECR>-I, § 53.</P></NOTE>, is vanzelfsprekend van toepassing op internet.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0071"><P>Opgemerkt kan worden dat ook het Europees Hof voor de Rechten van de Mens de gelegenheid kreeg om de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0140" REF.END="QE0140"/>kracht<QUOT.END REF.START="QS0140" CODE="201D" ID="QE0140"/> van internet in aanmerking te nemen, die door de — aan internet eigen — toegankelijkheid voor iedereen een hefboomeffect van grote omvang teweegbrengt, bij zijn beoordeling van de overeenstemming van een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0141" REF.END="QE0141"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0141" CODE="201D" ID="QE0141"/> van de vrijheid van meningsuiting met de eisen die gesteld worden in artikel 10, lid 2, EVRM. Zie in het bijzonder EHRM, arrest Mouvement Raëlien Suisse v. Zwitserland van <DATE ISO="20110113">13 januari 2011</DATE>, verzoekschrift nr. 16354/06, §§ 54 e.v.; Akdaş v. Turkije van <DATE ISO="20100216">16 februari 2010</DATE>, verzoekschrift nr. 41056/04, § 28, en Willem v. Frankrijk van <DATE ISO="20090716">16 juli 2009</DATE>, verzoekschrift nr. 10883/05, §§ 36 en 38.</P></NOTE> Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft dat onderstreept: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0142" REF.END="QE0142"/>aangezien internetsites goed toegankelijk zijn en in staat zijn om grote hoeveelheden gegevens te bewaren en te verspreiden, dragen ze in ruime mate bij aan het verbeteren van de toegang van het publiek tot de actualiteit en in het algemeen aan het faciliteren van de verstrekking van informatie<QUOT.END REF.START="QS0142" CODE="201D" ID="QE0142"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0072"><P>EHRM, arrest Times Newspapers Limited v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="20090510">10 mei 2009</DATE>, verzoekschriften nrs. 3002/03 en 23676/03, § 27. Het was in dat geval van oordeel dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0143" REF.END="QE0143"/>de inrichting van archieven op internet een wezenlijk aspect vormt van de rol die websites vervullen<QUOT.END REF.START="QS0143" CODE="201D" ID="QE0143"/>, en dat daarom artikel 10 EVRM van toepassing was.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Zoals Scarlet benadrukte, lijdt het weinig twijfel dat de installatie van een filter- en blokkeringssysteem zoals het gevraagde, en heel in het bijzonder van het blokkeringsproces, waarmee de gehele elektronische communicatie die via Scarlet verloopt kan worden gecontroleerd, uiteraard een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0144" REF.END="QE0144"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0144" CODE="201D" ID="QE0144"/> is in de zin van artikel 10 EVRM van de vrijheid om te communiceren die neergelegd is in artikel 11, lid 1, van het Handvest<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0073"><P>Er is gesteld dat de bepalingen inzake het recht op de intellectuele eigendom in de wetgeving van een lidstaat op zich al een beperking in de zin van artikel 10 EVRM konden zijn; zie Danay, R., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0145" REF.END="QE0145"/>Copyright vs. Free Expression: the Case of peer-to-peer File-sharing of Music in the United Kingdom<QUOT.END REF.START="QS0145" CODE="201D" ID="QE0145"/>, <HT TYPE="ITALIC">Yale Journal of Law &amp; Technology</HT>, 2005-2006, vol. 8, nr. 2, blz. 32.</P></NOTE>; ongeacht de technieken met behulp waarvan het toezicht op de communicatie in de praktijk wordt gerealiseerd, ongeacht de omvang en de grondigheid van het uitgeoefende toezicht en ongeacht de doeltreffendheid en de betrouwbaarheid van het daadwerkelijke toezicht, hetgeen stuk voor stuk omstreden punten zijn, zoals hierboven is onderstreept.</TXT></NP><NP><NO.P>86.</NO.P><TXT>Zoals Scarlet stelde, zal een systeem dat zowel filtert als blokkeert, onvermijdelijk gevolgen hebben voor de geoorloofde uitwisselingen van inhoud en dus repercussies hebben op de inhoud van de rechten die gewaarborgd worden in artikel 11 van het Handvest, al was het maar omdat het al dan niet geoorloofd zijn van een bepaalde communicatie, wat door de omvang van het auteursrecht dat in het geding is wordt bepaald, van land tot land verschilt en dus niets te maken heeft met de techniek. Voor zover ik kan beoordelen lijkt geen enkel filter- en blokkeringssysteem in staat om op een manier die in overeenstemming is met de eisen die gesteld worden in de artikelen 11 en 52, lid 1, van het Handvest, te waarborgen dat alleen de specifiek als ongeoorloofd geïdentificeerde gegevensuitwisselingen geblokkeerd worden.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-11995"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Voorlopige conclusie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>87.</NO.P><TXT>Bijgevolg kan de gevraagde maatregel, die de installatie van een filter- en blokkeringssysteem van het dataverkeer zoals hierboven beschreven betreft, een negatieve uitwerking hebben op het genot van de door het Handvest beschermde rechten en vrijheden zoals hierboven geanalyseerd, en moet ze dus ten aanzien van de gebruikers van de diensten van Scarlet en, ruimer geformuleerd, van de internetgebruikers, gekwalificeerd worden als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0146" REF.END="QE0146"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0146" CODE="201D" ID="QE0146"/> in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0074"><P>Of anders als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0147" REF.END="QE0147"/>inmenging<QUOT.END REF.START="QS0147" CODE="201D" ID="QE0147"/> in de zin van artikel 8 EVRM of <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0148" REF.END="QE0148"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0148" CODE="201D" ID="QE0148"/> in de zin van artikel 10 EVRM.</P></NOTE> Beperkingen van de uitoefening van de grondrechten van de gebruikers die de installatie van een dergelijk filter- en blokkeringssysteem met zich zou brengen, zijn slechts toelaatbaar voor zover ze voldoen aan een aantal voorwaarden die nu moeten worden onderzocht.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>D —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">De voorwaarden die gesteld worden aan de beperking van de uitoefening van de door het Handvest erkende rechten en vrijheden en in het bijzonder de voorwaarde inzake <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0149" REF.END="QE0149"/>de kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0149" CODE="201D" ID="QE0149"/> (artikel 52, lid 1, van het Handvest)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>88.</NO.P><TXT>Het Handvest somt in de bekende bewoordingen de voorwaarden op waaraan elke beperking van de uitoefening van de erkende rechten en vrijheden moet voldoen, net zoals het EVRM de voorwaarden noemt waaraan met name elke inmenging in het privéleven of elke beperking van de vrijheid van meningsuiting moet voldoen om als legitiem te worden beschouwd.</TXT></NP><NP><NO.P>89.</NO.P><TXT>Zo verwijst artikel 52 van het Handvest naar de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0150" REF.END="QE0150"/>eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen<QUOT.END REF.START="QS0150" CODE="201D" ID="QE0150"/> en naar de noodzakelijkheid voor elke dergelijke beperking om te beantwoorden aan <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0151" REF.END="QE0151"/>doelstellingen van algemeen belang<QUOT.END REF.START="QS0151" CODE="201D" ID="QE0151"/> en om te voldoen aan het evenredigheidsbeginsel. Ook al is de bescherming van de intellectuele-eigendomsrechten beslist een doelstelling van algemeen belang, hetgeen blijkt uit de richtlijnen 2001/29 en 2004/48, toch ligt de voornaamste rechtvaardigingsgrond van het gevraagde filter- en blokkeringssysteem in de omstandigheden van het hoofdgeding in de noodzakelijkheid om de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0152" REF.END="QE0152"/>rechten en vrijheden van anderen<QUOT.END REF.START="QS0152" CODE="201D" ID="QE0152"/> te beschermen. De <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0153" REF.END="QE0153"/>eisen van de bescherming van de rechten<QUOT.END REF.START="QS0153" CODE="201D" ID="QE0153"/> van de houders van auteursrechten of van naburige rechten staan centraal in de onderhavige zaak en zijn de wezenlijke reden voor de civiele procedure die Sabam aanspande tegen Scarlet.</TXT></NP><NP><NO.P>90.</NO.P><TXT>Het is immers van belang om er hier met nadruk op te wijzen dat het eigendomsrecht voortaan neergelegd is in artikel 17 van het Handvest, waarvan het tweede lid — absoluut niet te vergeten — expliciet preciseert dat de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0154" REF.END="QE0154"/>intellectuele eigendom is beschermd<QUOT.END REF.START="QS0154" CODE="201D" ID="QE0154"/>. Laten we ook niet vergeten dat het Hof het eigendomsrecht voorheen had bekrachtigd als fundamenteel recht dat deel uitmaakt van de<?PAGE NO="I-11996"?> algemene beginselen van het recht<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0075"><P>Zie met name het arrest van <DATE ISO="20060912">12 september 2006</DATE>, Laserdisken (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-479/04" PAGE.ECR="I-8089" YEAR="2006">C-479/04, Jurispr. blz. I-8089</REF.DOC.ECR>, punt 62).</P></NOTE> en had vastgesteld dat de auteursrechten deel uitmaken van het eigendomsrecht.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0076"><P>Reeds aangehaald arrest Laserdisken (punt 65).</P></NOTE> De richtlijnen 2001/29 en 2004/48<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0077"><P>Zie in het bijzonder de punten 3 en 4 van de considerans van richtlijn 2001/29 en de punten 1 en 10 van de considerans van richtlijn 2004/48.</P></NOTE> hebben zelf als doel om een hoge mate van bescherming van de intellectuele eigendom te waarborgen. Bovendien valt de intellectuele eigendom op zichzelf beschouwd volgens herhaalde uitspraken van de Europese Commissie voor de rechten van de mens en van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens onbetwistbaar onder de bescherming van artikel 1 van het Eerste protocol bij het EVRM.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0078"><P>Zie met name ECRM, beslissingen Smith Kline en French Laboratories Ltd. v. Nederland van <DATE ISO="19901004">4 oktober 1990</DATE>, verzoekschrift nr. 12633/87, DR 66, blz. 81, en A. D. v. Nederland van <DATE ISO="19940111">11 januari 1994</DATE>, verzoekschrift nr. 21962/93; EHRM, arresten British-American Tobacco Company Ltd v. Nederland van <DATE ISO="19951120">20 november 1995</DATE>, serie A nr. 331, §§ 71-72; Chappel v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="19890330">30 maart 1989</DATE>, verzoekschrift nr 10461/83, serie A, nr. 152A, § 59, en Anheuser-Bush Inc. v. Portugal van <DATE ISO="20070111">11 januari 2007</DATE>, verzoekschrift nr. 73049/01, §§ 71 en 72; beslissing Melnychuk v. Oekraïne van <DATE ISO="20050705">5 juli 2005</DATE>, verzoekschrift nr. 28743/03, § 3.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>91.</NO.P><TXT>Het Hof heeft ten slotte aangegeven dat de fundamentele bestaansreden van het auteursrecht is dat het aan de schepper van inventieve en originele werken het exclusieve recht toekent om die werken te exploiteren.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0079"><P>Zie arrest van <DATE ISO="19880517">17 mei 1988</DATE>, Warner Brothers en Metronome Video (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="158/86" PAGE.ECR="2605" YEAR="1988">158/86, Jurispr. blz. 2605</REF.DOC.ECR>, punt 13).</P></NOTE> Aldus zijn het auteursrecht en de naburige rechten economisch van aard, doordat zij met name de bevoegdheid met zich brengen om het in het verkeer brengen van het beschermde werk commercieel te exploiteren, met name in de vorm van tegen betaling van royalty’s verleende licenties.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0080"><P>Zie de arresten van <DATE ISO="19810120">20 januari 1981</DATE>, Musik-Vertrieb membran en K-tel International (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="55/80+57/80" PAGE.ECR="147" YEAR="1981">55/80 en 57/80, Jurispr. blz. 147</REF.DOC.ECR>, punt 12), en <DATE ISO="19931020">20 oktober 1993</DATE>, Phil Collins e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-92/92+C-326/92" PAGE.ECR="I-5145" YEAR="1993">C-92/92 en C-326/92, Jurispr. blz. I-5145</REF.DOC.ECR>, punt 20).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>92.</NO.P><TXT>Wij hebben hier dus beslist te maken met <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0155" REF.END="QE0155"/>eisen van de bescherming van een recht<QUOT.END REF.START="QS0155" CODE="201D" ID="QE0155"/> in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest die de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0156" REF.END="QE0156"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0156" CODE="201D" ID="QE0156"/> van andere rechten en vrijheden in de zin van datzelfde artikel zouden kunnen rechtvaardigen.</TXT></NP><NP><NO.P>93.</NO.P><TXT>Er zij nog vermeld dat geen gedetailleerd onderzoek van alle voorwaarden die gesteld worden aan de toelaatbaarheid van de beperkingen van de door het Handvest erkende rechten en vrijheden hoeft te worden verricht om aan de verwijzende rechter een bruikbaar antwoord op zijn vraag te geven. Die vraagt immers heel specifiek of de beperking van de uitoefening van de rechten en vrijheden die, zoals zojuist is uiteengezet, de installatie van het geëiste filter- en blokkeringssysteem zou betekenen, kan plaatsvinden <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0157" REF.END="QE0157"/>enkel op basis van de [nationale] wettelijke bepaling<QUOT.END REF.START="QS0157" CODE="201D" ID="QE0157"/>, namelijk artikel 87, lid 1, van de Wet van <DATE ISO="19940630">30 juni 1994</DATE> betreffende het auteursrecht en de naburige rechten, dat de verwijzende rechter overigens in zijn geheel citeert. Voor dat onderdeel van de prejudiciële vraag moet bovenal de eerste voorwaarde die gesteld wordt in artikel 52, lid 1, van het Handvest worden bestudeerd, namelijk dat de beperking <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0158" REF.END="QE0158"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0158" CODE="201D" ID="QE0158"/>, welke voorwaarde in dezelfde bewoordingen ook te vinden is in de<?PAGE NO="I-11997"?> artikelen 8, lid 2, en 10, lid 2, EVRM. Deze bestudering zal plaatsvinden aan de hand van de relevante beslissingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens waarin de laatste twee vermelde artikelen worden uitgelegd en die, zoals reeds is benadrukt, mettertijd een heel rijke verzameling jurisprudentie hebben opgeleverd die ons in staat stelt om de contouren van deze voorwaarde te leren kennen.</TXT></NP><NP><NO.P>94.</NO.P><TXT>Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft bij herhaling geoordeeld dat de bepalingen van het EVRM waarin de inmenging in de uitoefening van een recht of de beperking van de uitoefening van een vrijheid die door het verdrag wordt gewaarborgd, afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat deze <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0159" REF.END="QE0159"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0159" CODE="201D" ID="QE0159"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0081"><P>Met name van Dijk, P., et al., <HT TYPE="ITALIC">Theory and practice of the European Convention on Human Rights</HT>, 4e ed., Intersentia, 2006, blz. 336; Jacobs F. G, White R. C. A., Ovey C., <HT TYPE="ITALIC">The European Convention on Human Rights</HT>, 5e ed., Oxford University Press, 2010, blz. 315; Harris D. J., O’Boyle M., Warbrick C., <HT TYPE="ITALIC">Law of the European Convention on Human Rights</HT>, 2e ed., Oxford University Press, 2009; Grabenwarter C., <HT TYPE="ITALIC">Europäische Menschenrechtskonvention: ein Studienbuch</HT>, 3e ed., Helbing &amp; Lichtenhahn, 2008, blz. 112; Matscher F., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0160" REF.END="QE0160"/>Der Gesetzesbegriff der EMRK<QUOT.END REF.START="QS0160" CODE="201D" ID="QE0160"/>, Adamovich, K.L., Kobzina A., <HT TYPE="ITALIC">Der Rechstaat in der Krise — Festschrift Edwin Loebenstein zum 80. Geburstag</HT>, Mainz, 1991, blz. 105; Gundel J., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0161" REF.END="QE0161"/>Beschränkungsmöglichkeiten<QUOT.END REF.START="QS0161" CODE="201D" ID="QE0161"/>, <HT TYPE="ITALIC">Handbuch der Grundrechte</HT>, Band. VI/1, Müller, 2010, blz. 471; Weiß, R., <HT TYPE="ITALIC">Das Gesetz im Sinne der europäischen Menschenrechtskonvention</HT>, Duncker &amp; Humblot, 1996.</P></NOTE>, niet alleen betekenen dat de maatregel een wettelijke basis als zodanig moet hebben, op <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0162" REF.END="QE0162"/>een basis in het nationale recht<QUOT.END REF.START="QS0162" CODE="201D" ID="QE0162"/> moet berusten, maar ook eisen stellen die betrekking hebben op — ik gebruik de formulering — <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0163" REF.END="QE0163"/>de kwaliteit van de betreffende wet<QUOT.END REF.START="QS0163" CODE="201D" ID="QE0163"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0082"><P>Zie met name Martín-Retortillo Baquer, L., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0164" REF.END="QE0164"/>La calidad de la ley según la jurisprudencia del Tribunal europeo de derechos humanos<QUOT.END REF.START="QS0164" CODE="201D" ID="QE0164"/>, <HT TYPE="ITALIC">Derecho Privado y Constitución</HT>, 2003, n<HT TYPE="SUP">o</HT> 17, blz. 377; Wachsmann, P., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0165" REF.END="QE0165"/>De la qualité de la loi à la qualité du système juridique<QUOT.END REF.START="QS0165" CODE="201D" ID="QE0165"/>, <HT TYPE="ITALIC">Libertés, Justice, Tolérance, Mélanges en hommage au doyen Gérard Cohen-Jonathan</HT>, Bruylant, Brussel, vol. 2, blz. 1687.</P></NOTE>. Die <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0166" REF.END="QE0166"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0166" CODE="201D" ID="QE0166"/> moet namelijk <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0167" REF.END="QE0167"/>voldoende toegankelijk en voorzienbaar [zijn], dat wil zeggen nauwkeurig genoeg geformuleerd om de justitiabele in staat te stellen — zo nodig na het inwinnen van deskundige adviezen — om zijn gedrag aan te passen<QUOT.END REF.START="QS0167" CODE="201D" ID="QE0167"/>, om <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0168" REF.END="QE0168"/>de consequenties ervan voor hem te voorzien<QUOT.END REF.START="QS0168" CODE="201D" ID="QE0168"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0083"><P>EHRM, arrest Leander v. Zweden van <DATE ISO="19870326">26 maart 1987</DATE>, verzoekschrift nr. 9248/81, serie A, nr. 116, § 50.</P></NOTE>, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0169" REF.END="QE0169"/>om in redelijke mate, gelet op de omstandigheden van het geval, te voorzien welke gevolgen een bepaalde daad kan hebben<QUOT.END REF.START="QS0169" CODE="201D" ID="QE0169"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0084"><P>EHRM, arrest Margareta en Roger Andersson v. Zweden van <DATE ISO="19920225">25 februari 1992</DATE>, verzoekschrift nr. 12963/87, serie A, nr. 226-A, blz. 25, § 75.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>95.</NO.P><TXT>De <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0170" REF.END="QE0170"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0170" CODE="201D" ID="QE0170"/> moet dus voldoende duidelijk<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0085"><P>EHRM, arrest Tan v. Turkije van <DATE ISO="20070703">3 juli 2007</DATE>, verzoekschrift nr. 9460/03, §§ 22-26; in deze zaak boog het Hof zich over de vraag of een regeling inzake de correspondentie van gedetineerden in overeenstemming was met het beginsel van de duidelijkheid van de wet. Het Hof oordeelde dat de regeling die aan de directeuren van penitentiaire inrichtingen, op beslissing van de disciplinaire commissie, de bevoegdheid gaf om van elk poststuk dat geacht werd <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0171" REF.END="QE0171"/>hinder op te leveren<QUOT.END REF.START="QS0171" CODE="201D" ID="QE0171"/> de afhandeling te weigeren of om het te censureren of te vernietigen, niet voldoende duidelijk de omvang en de wijze van uitoefening van de discretionaire bevoegdheid van de autoriteiten ter zake aangaf.</P></NOTE> en voorzienbaar zijn wat betreft betekenis en aard van de toepasselijke maatregelen<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0086"><P>Zie met name EHRM, arrest Kruslin v. Frankrijk, reeds aangehaald, § 30; beslissing Coban v. Spanje van <DATE ISO="20060925">25 september 2006</DATE>, verzoekschrift nr. 17060/02.</P></NOTE>, en moet voldoende duidelijk de omvang en de wijze van uitoefening van de bevoegdheid van inmenging in de door het EVRM<?PAGE NO="I-11998"?> gewaarborgde rechten definiëren.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0087"><P>Zie met name EHRM, arrest Sanoma Uitgevers v. Nederland van <DATE ISO="20100914">14 september 2010</DATE>, verzoekschrift nr. 38224/03, §§ 81-82.</P></NOTE> Een wet die een discretionaire bevoegdheid toekent, is op zichzelf niet in strijd met dat vereiste mits de omvang en de wijze van uitoefening van een dergelijke bevoegdheid, gelet op het betrokken legitieme doel, voldoende duidelijk zijn omschreven om het individu naar behoren tegen willekeur te beschermen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0088"><P>Onder andere arrest Margareta en Roger Andersson, reeds aangehaald, § 75.</P></NOTE> Een wet die een discretionaire bevoegdheid toekent, moet derhalve de reikwijdte ervan vaststellen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0089"><P>EHRM, arrest Silver e.a. v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="19830325">25 maart 1983</DATE>, verzoekschriften nrs. 5947/72, 6205/73, 7052/75, 7061/75, 7107/75, 7113/75 en 7136/75, serie A, nr. 61, § 88.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>96.</NO.P><TXT>Bijgevolg is een beperking slechts toelaatbaar zijn indien deze berust op een wettelijke basis in het nationale recht en indien die wettelijke basis toegankelijk, duidelijk en voorzienbaar is<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0090"><P>Zie hierover punt 53 van de conclusie van advocaat-generaal Kokott in de reeds aangehaalde zaak Promusicae, waarin verwezen wordt naar het reeds aangehaalde arrest Österreichischer Rundfunk (punten 76 en 77).</P></NOTE>, voorwaarden die alle voortvloeien uit de idee van het primaat van het recht.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0091"><P>Zie voor een korte en bondige formulering van deze verschillende eisen met name EHRM, arrest Kopp v. Zwitserland van <DATE ISO="19980525">25 mei 1998</DATE>, verzoekschrift nr. 23<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="224/94" PAGE.ECR="1998" YEAR="1998">224/94, Jurispr. 1998</REF.DOC.ECR>-II, § 55.</P></NOTE> Juist uit de eis van het primaat van het recht volgt<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0092"><P>EHRM, arrest Valenzuela Contreras v. Spanje van <DATE ISO="19980730">30 juli 1998</DATE>, verzoekschrift nr. 27<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="671/95" PAGE.ECR="1998" YEAR="1998">671/95, Jurispr. 1998</REF.DOC.ECR>-V, § 46, met verwijzingen naar het arrest van <DATE ISO="19840802">2 augustus 1984</DATE>, Malone, verzoekschrift nr. 8691/79, serie A, nr. 82, en naar de reeds aangehaalde arresten Kruslin v. Frankrijk en Kopp v. Zwitserland.</P></NOTE> dat de toegankelijkheid en de voorzienbaarheid van de wet voor degene die het aangaat noodzakelijk zijn.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0093"><P>Het beginsel van het primaat van het recht dat te vinden is in de preambule van het EVRM houdt in dat de nationale wetgeving een zekere bescherming biedt tegen willekeurige inbreuken door de publieke macht op de rechten die het waarborgt. Als dit principe <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0172" REF.END="QE0172"/>verlangt dat een inmenging door de autoriteiten in de rechten van een individu onderworpen kan worden aan een doeltreffend toezicht<QUOT.END REF.START="QS0172" CODE="201D" ID="QE0172"/> (EHRM, arrest Klass e.a. v. Duitsland, van <DATE ISO="19780906">6 september 1978</DATE>, verzoekschrift nr. 5029/71, serie A, nr. 28, blz. 25-26, § 55, en de reeds aangehaalde arresten Malone, § 68, en Silver e.a., § 90), <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0173" REF.END="QE0173"/>onder andere [impliceert] dat een inmenging van de uitvoerende macht in de rechten van een individu onderworpen wordt aan een doeltreffend toezicht, waar normaliter de rechterlijke macht mee belast moet worden, zeker in laatste instantie, want deze biedt de beste garanties op het gebied van onafhankelijkheid, onpartijdigheid en een regelmatig proces<QUOT.END REF.START="QS0173" CODE="201D" ID="QE0173"/> (EHRM, arrest Klass e.a., reeds aangehaald, § 55), eist dit beginsel ook <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0174" REF.END="QE0174"/>een minimumbescherming<QUOT.END REF.START="QS0174" CODE="201D" ID="QE0174"/>, die niet in acht zou worden genomen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0175" REF.END="QE0175"/>als de discretionaire bevoegdheid die aan de uitvoerende macht wordt toegekend onbegrensd zou zijn<QUOT.END REF.START="QS0175" CODE="201D" ID="QE0175"/> (over artikel 8 EVRM, naast de reeds aangehaalde arresten Malone, § 68, en Kruslin v. Frankrijk, § 30, EHRM, arresten Rotaru v. Roemenië van <DATE ISO="20000504">4 mei 2000</DATE>, verzoekschrift nr. 28<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="341/95" PAGE.ECR="2000" YEAR="2000">341/95, Jurispr. 2000</REF.DOC.ECR>-V, § 55; Segerstedt-Wiberg e.a. v. Zweden van <DATE ISO="20060606">6 juni 2006</DATE>, verzoekschrift nr. 62<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="332/00" PAGE.ECR="2006" YEAR="2006">332/00, Jurispr. 2006</REF.DOC.ECR>-VII, § 76; Lupsa v. Roemenië van <DATE ISO="20060608">8 juni 2006</DATE>, verzoekschrift nr. 10<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="337/04" PAGE.ECR="2006" YEAR="2006">337/04, Jurispr. 2006</REF.DOC.ECR>-VII, § 34, en beslissing Weber en Saravia v. Duitsland van <DATE ISO="20060629">29 juni 2006</DATE>, verzoekschrift nr. 54<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="934/00" PAGE.ECR="2006" YEAR="2006">934/00, Jurispr. 2006</REF.DOC.ECR>-XI, § 94; over artikel 10 EVRM reeds aangehaald arrest Sanoma Uitgevers, § 82) of ook als de discretionaire bevoegdheid die aan een rechter is toegekend, geen grenzen zou kennen (EHRM, arrest Huvig v. Frankrijk van <DATE ISO="19900424">24 april 1990</DATE>, verzoekschrift nr. 11105/84, serie A, nr. 176-B, blz. 55, § 29; reeds aangehaalde beslissing Weber en Saravia v. Duitsland, § 94; reeds aangehaald arrest Liberty e.a., § 62, en arrest Bykov v. Rusland van <DATE ISO="20090310">10 maart 2009</DATE>, verzoekschrift nr. 4378/02, § 78).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>97.</NO.P><TXT>De voorwaarde dat elke beperking <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0176" REF.END="QE0176"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0176" CODE="201D" ID="QE0176"/>, impliceert dus volgens de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het handelen van de gezagdragers moet passen binnen de grenzen die van tevoren zijn gedefinieerd door wettelijke regels, hetgeen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0177" REF.END="QE0177"/>bepaalde eisen stelt zowel aan de wettelijke regels zelf als aan de<?PAGE NO="I-11999"?> procedures die voor een effectieve eerbiediging daarvan moeten zorgen<QUOT.END REF.START="QS0177" CODE="201D" ID="QE0177"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0094"><P>Wachsmann, P., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0178" REF.END="QE0178"/>La prééminence du droit<QUOT.END REF.START="QS0178" CODE="201D" ID="QE0178"/>, <HT TYPE="ITALIC">Le droit des organisations internationales, Recueil d’études à la mémoire de Jacques Schwob</HT>, blz. 241, in het bijzonder blz. 263; zie ook Wiarda, G., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0179" REF.END="QE0179"/>La Convention européenne des droits de l’homme et la prééminence du droit<QUOT.END REF.START="QS0179" CODE="201D" ID="QE0179"/>, <HT TYPE="ITALIC">Rivista di studi politici internazionali</HT>, 1984, blz. 452; Grabarczyk, K., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0180" REF.END="QE0180"/>Les principes généraux dans la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme<QUOT.END REF.START="QS0180" CODE="201D" ID="QE0180"/>, PUAM, 2008, in het bijzonder blz. 194 e.v.; Morin, J.-Y., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0181" REF.END="QE0181"/>La prééminence du droit dans l’ordre juridique européen<QUOT.END REF.START="QS0181" CODE="201D" ID="QE0181"/>, <HT TYPE="ITALIC">Theory of International Law at the Threshold of the 21st Century. Essays in Honour of Krzysztof Skubiszewski</HT>, Kluwer Law International, 1996, blz. 643.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>98.</NO.P><TXT>Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft ook geoordeeld dat de reikwijdte van de begrippen voorzienbaarheid van de wet en toegankelijkheid van de wet grotendeels afhangt van de inhoud van de tekst die in het geding is, van het terrein dat deze bestrijkt en van het aantal en de hoedanigheid van de personen die door de wet geraakt worden.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0095"><P>EHRM, arresten Groppera Radio e.a. v. Zwitserland van <DATE ISO="19900328">28 maart 1990</DATE>, verzoekschrift nr. 10890/84, serie A, nr. 173, blz. 26, § 68, en Cantoni v. Frankrijk van <DATE ISO="19961115">15 november 1996</DATE>, verzoekschrift nr. 17<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="862/91" PAGE.ECR="1996" YEAR="1996">862/91, Jurispr. 1996</REF.DOC.ECR>-V, § 35. Zoals het Hof onderstreepte met betrekking tot een maatregel waarbij de verplaatsingen van iemand in de openbare ruimte gevolgd werden via gps, kunnen de relatief strikte criteria die geformuleerd en gevolgd worden in de specifieke context van het toezicht op de telecommunicatie niet <HT TYPE="ITALIC">mutatis mutandis</HT> toegepast worden op alle vormen van inmenging. Zie EVRM, arrest Uzun v. Duitsland van <DATE ISO="20090902">2 september 2009</DATE>, verzoekschrift nr. 35623/05, § 66. In deze zaak gaf het Hof er de voorkeur aan om de algemene beginselen te volgen die in acht genomen moeten worden <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0182" REF.END="QE0182"/>om sprake te kunnen zijn van een adequate bescherming tegen een willekeurige inmenging in de uitoefening van de rechten die beschermd worden door artikel 8<QUOT.END REF.START="QS0182" CODE="201D" ID="QE0182"/> EVRM. Zoals het Hof benadrukte, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0183" REF.END="QE0183"/>impliceren de afwezigheid van publieke controle en het risico van machtsmisbruik, wanneer het gaat om geheime toezichtmaatregelen door de overheid, dat de nationale wetgeving bescherming biedt tegen willekeurige inmenging in de uitoefening van de rechten die beschermd worden in artikel 8<QUOT.END REF.START="QS0183" CODE="201D" ID="QE0183"/>. <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0184" REF.END="QE0184"/>Het Hof moet zich ervan vergewissen dat er adequate en afdoende waarborgen tegen de misbruiken bestaan. Die beoordeling is afhankelijk van alle omstandigheden van de zaak, bijvoorbeeld van de aard, de omvang en de duur van de eventuele maatregelen, de redenen waarom ze kunnen worden opgelegd, de instanties die bevoegd zijn om ze op te leggen, uit te voeren en er toezicht op uit te oefenen, en het soort beroep dat het nationale recht ertegen mogelijk maakt.<QUOT.END REF.START="QS0184" CODE="201D" ID="QE0184"/></P></NOTE> De wet kan ook voorzienbaar zijn wanneer de betrokkene deskundig advies moet inwinnen om, in een mate die in de gegeven omstandigheden redelijk is, de mogelijke gevolgen van een bepaalde handeling te kunnen beoordelen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0096"><P>Onder andere reeds aangehaald arrest Groppera Radio, § 68, en arrest Tolstoy Miloslavsky v. Verenigd Koninkrijk van <DATE ISO="19950713">13 juli 1995</DATE>, verzoekschrift nr.<HT TYPE="SUP">o</HT> 18139/91, serie A, nr. 316-B, § 37.</P></NOTE> Dit is vooral het geval voor vakmannen, die eraan gewend zijn om bij de uitoefening van hun beroep grote voorzichtigheid aan de dag te moeten leggen.</TXT></NP><NP><NO.P>99.</NO.P><TXT>Ten slotte heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens de gelegenheid gehad om te verduidelijken dat de term <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0185" REF.END="QE0185"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0185" CODE="201D" ID="QE0185"/> in zijn <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0186" REF.END="QE0186"/>materiële<QUOT.END REF.START="QS0186" CODE="201D" ID="QE0186"/> betekenis opgevat moest worden en niet slechts in zijn formele betekenis, in die zin dat de term zowel de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0187" REF.END="QE0187"/>geschreven rechtsregel<QUOT.END REF.START="QS0187" CODE="201D" ID="QE0187"/> kan omvatten als de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0188" REF.END="QE0188"/>ongeschreven rechtsregel<QUOT.END REF.START="QS0188" CODE="201D" ID="QE0188"/> of zelfs de door de rechters <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0189" REF.END="QE0189"/>uitgewerkte rechtsregel<QUOT.END REF.START="QS0189" CODE="201D" ID="QE0189"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0097"><P>Zie met name EHRM, arrest Sunday Times v. Verenigd Koninkrijk (nr. 1) van <DATE ISO="19790426">26 april 1979</DATE>, verzoekschrift nr. 6538/74, serie A, nr. 30, § 49, en reeds aangehaalde arresten Tolstoy Miloslavsky, § 37, en Sanoma Uitgevers, § 83.</P></NOTE> Vanuit dat gezichtspunt kan het met name nodig zijn om in voorkomend geval de jurisprudentie in aanmerking te nemen. <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0190" REF.END="QE0190"/>Vaste jurisprudentie<QUOT.END REF.START="QS0190" CODE="201D" ID="QE0190"/> die gepubliceerd wordt en dus toegankelijk is en waar de lagere rechters zich aan houden, kan in bepaalde gevallen een wettelijke bepaling aanvullen en zodanig verduidelijken dat deze voorzienbaar wordt.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0098"><P>Met name EHRM, arrest Müller e.a. v. Zwitserland van <DATE ISO="19880524">24 mei 1988</DATE>, verzoekschrift nr. 10737/84, serie A, nr. 133, § 29.</P></NOTE></TXT></NP><?PAGE NO="I-12000"?><NP><NO.P>100.</NO.P><TXT>Er kan worden geconcludeerd dat zowel het Handvest als het EVRM de mogelijkheid erkennen van een beperking van de uitoefening van de rechten en vrijheden, van een inmenging in de uitoefening van de rechten of van een beperking van de uitoefening van de vrijheden die ze waarborgen, met name op voorwaarde dat ze <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0191" REF.END="QE0191"/>bij wet worden gesteld<QUOT.END REF.START="QS0191" CODE="201D" ID="QE0191"/>. Door zich hoofdzakelijk te baseren op het beginsel van het primaat van het recht, dat verankerd is in de preambule van het EVRM, heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vanuit die uitdrukking en in essentie via het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0192" REF.END="QE0192"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0192" CODE="201D" ID="QE0192"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0099"><P>Opgemerkt moet worden dat het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0193" REF.END="QE0193"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0193" CODE="201D" ID="QE0193"/> in de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens geleidelijk een eigen betekenis heeft gekregen, aangepast aan de verwezenlijking van de door het EVRM beoogde doelen, die het begrip onderscheidt van verwante begrippen die vaak ruimer zijn en die te vinden zijn in het recht van enkele lidstaten; zie onder andere Milano, L., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0194" REF.END="QE0194"/>Contrôle de constitutionnalité et qualité de la loi<QUOT.END REF.START="QS0194" CODE="201D" ID="QE0194"/>, <HT TYPE="ITALIC">Revue du Droit public</HT>, 2006, nr. 3, blz. 637; <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0195" REF.END="QE0195"/>La mauvaise qualité de la loi: Vagueness Doctrine at the French Constitutional Council<QUOT.END REF.START="QS0195" CODE="201D" ID="QE0195"/>, <HT TYPE="ITALIC">Hastings Constitutional Law Quarterly</HT>, winter 2010, nr. 37, blz. 243; Reicherzer, M., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0196" REF.END="QE0196"/>Legitimität und Qualität von Gesetzen<QUOT.END REF.START="QS0196" CODE="201D" ID="QE0196"/>, <HT TYPE="ITALIC">Zeitschrift für Gesetzgebung</HT>, 2004, blz. 121; Wachsmann, P., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0197" REF.END="QE0197"/>La qualité de la loi<QUOT.END REF.START="QS0197" CODE="201D" ID="QE0197"/>, <HT TYPE="ITALIC">Mélanges Paul Amselek</HT>, blz. 809; Montalivet, P. de, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0198" REF.END="QE0198"/>La <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0199" REF.END="QE0199"/>juridicisation<QUOT.END REF.START="QS0199" CODE="2019" ID="QE0199"/> de la légistique. À propos de l’objectif de valeur constitutionnelle d’accessibilité et d’intelligibilité de la Loi<QUOT.END REF.START="QS0198" CODE="201D" ID="QE0198"/>, <HT TYPE="ITALIC">La confection de la loi</HT>, PUF, 2005, blz. 99; Moysan, H., <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0200" REF.END="QE0200"/>L’accessibilité et l’intelligibilité de la loi. Des objectifs à l’épreuve de la pratique normative<QUOT.END REF.START="QS0200" CODE="201D" ID="QE0200"/>, <HT TYPE="ITALIC">AJDA</HT>, 2001, blz. 428.</P></NOTE>, een ware doctrine ontwikkeld, op basis waarvan elke beperking of inmenging vooraf door de wet voorzien moet zijn, op zijn minst in de materiële betekenis van de term, en dat op een voldoende precieze wijze ten aanzien van het beoogde doel, namelijk in overeenstemming met minimumeisen. Deze jurisprudentie moet het Hof in aanmerking nemen bij de uitlegging van de reikwijdte van de overeenkomstige bepalingen in het Handvest.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>E —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC"><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0201" REF.END="QE0201"/>enkel op de grondslag van [de] wettelijke bepaling<QUOT.END REF.START="QS0201" CODE="201D" ID="QE0201"/>: bestudering van de nationale wet aan de hand van de voorwaarde inzake de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0202" REF.END="QE0202"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0202" CODE="201D" ID="QE0202"/> (artikel 52, lid 1, van het Handvest)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>101.</NO.P><TXT>In dit stadium van mijn onderzoek moet alleen nog de vraag worden beantwoord of de wettelijke basis die de verwijzende rechter binnen de rechtsorde van de lidstaat aangewezen heeft, vanuit het gezichtspunt van de gebruikers van de diensten van de internetprovider en, ruimer geformuleerd, van de internetgebruikers, daadwerkelijk kan gelden als de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0203" REF.END="QE0203"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0203" CODE="201D" ID="QE0203"/> die het Handvest vereist in de zin van de hierboven bestudeerde jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, in voorkomend geval aangepast aan de specifieke eisen van de rechtsorde van de Unie.</TXT></NP><NP><NO.P>102.</NO.P><TXT>Laten we eerst de bewoordingen van de betreffende nationale wettelijke bepaling opnieuw in herinnering roepen, in casu artikel 87, lid 1, tweede alinea, van de Wet van <DATE ISO="19940630">30 juni 1994</DATE> betreffende het auteursrecht en de naburige rechten, welk artikel de verwijzende rechter heel zorgvuldig in extenso overneemt in zijn prejudiciële vraag: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0204" REF.END="QE0204"/>[De voorzitter van de Rechtbank van eerste aanleg en de voorzitter van de Rechtbank van Koophandel] kunnen eveneens een bevel tot staking uitvaardigen tegenover tussenpersonen wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op het auteursrecht of op een naburig recht te plegen<QUOT.END REF.START="QS0204" CODE="201D" ID="QE0204"/>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-12001"?><NP><NO.P>103.</NO.P><TXT>Het lijdt geen twijfel dat het Belgisch recht <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0205" REF.END="QE0205"/>een<QUOT.END REF.START="QS0205" CODE="201D" ID="QE0205"/> wettelijke basis bevat om in het kader van een civiele procedure die aangespannen is met het doel om een inbreuk op het auteursrecht of op naburige rechten te doen vaststellen, bestraffen en herstellen, een stakingsbevel uit te vaardigen, zoals in het hoofdgeding, tegen een ISP zoals Scarlet om te waarborgen dat daadwerkelijk een einde wordt gemaakt aan de genoemde inbreuk. Het probleem dat door de vraag van de verwijzende rechter aan de orde wordt gesteld, is evenwel niet of de bevoegde Belgische rechter in het algemeen een stakingsbevel kan opleggen in een dergelijke context en met een dergelijk doel, maar of hij gelet op de eisen die voortvloeien uit de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0206" REF.END="QE0206"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0206" CODE="201D" ID="QE0206"/> in de zin van het EVRM en voortaan van het Handvest, op de grondslag van die bevoegdheid om een bevel op te leggen, een maatregel als de gevraagde mag gelasten.</TXT></NP><NP><NO.P>104.</NO.P><TXT>In dat licht moet ik onmiddellijk terugkomen op mijn aanvankelijke bespiegeling over de kenmerken en, alles welbeschouwd, de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0207" REF.END="QE0207"/>aard<QUOT.END REF.START="QS0207" CODE="201D" ID="QE0207"/> van de gevraagde maatregel.</TXT></NP><NP><NO.P>105.</NO.P><TXT>Zoals we hierboven vanuit het perspectief van Scarlet en de internetproviders hebben gezien, is de verplichting om, uitsluitend op hun kosten, een filter- en blokkeringssysteem als het onderhavige te installeren, enerzijds zo typisch en zelfs uniek, en anderzijds <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0208" REF.END="QE0208"/>nieuw<QUOT.END REF.START="QS0208" CODE="201D" ID="QE0208"/> en zelfs onverwacht, dat deze verplichting slechts toelaatbaar kan zijn op voorwaarde dat deze uitdrukkelijk, vooraf, duidelijk en precies is voorzien in een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0209" REF.END="QE0209"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0209" CODE="201D" ID="QE0209"/> in de zin van het Handvest. Er kan moeilijk worden volgehouden dat de bevoegde nationale rechter zich zou houden aan de grenzen die uitdrukkelijk, vooraf, duidelijk en precies in de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0210" REF.END="QE0210"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0210" CODE="201D" ID="QE0210"/> waren gedefinieerd, indien hij de gevraagde maatregel zou opleggen op de grondslag van de in het geding zijnde nationale wettelijke bepaling, in het bijzonder als artikel 15 van richtlijn 2000/31 in aanmerking wordt genomen.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0100"><P>Artikel 15, lid 1, van richtlijn 2000/31 legt de lidstaten een dubbele onthoudingsverplichting op. Zij mogen de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0211" REF.END="QE0211"/>dienstverleners<QUOT.END REF.START="QS0211" CODE="201D" ID="QE0211"/> geen algemene verplichting opleggen om toe te zien op de informatie die zij doorgeven of opslaan, noch een algemene verplichting om actief te zoeken naar feiten of omstandigheden die op onwettige activiteiten duiden. Artikel 12, lid 1, van richtlijn 2000/31 legt de lidstaten bovendien de verplichting op om ervoor te zorgen dat de dienstverleners die toegang verlenen tot een netwerk, en dus met name de internetproviders, niet aansprakelijk zijn voor de doorgegeven informatie.</P></NOTE> Vanuit het gezichtspunt van Scarlet was het treffen van een dergelijke maatregel door een Belgische rechter moeilijk te voorzien<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0101"><P>Punt 30 van de considerans van richtlijn 2009/136/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20091125">25 november 2009</DATE> tot wijziging van richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronischecommunicatienetwerken en -diensten, richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en verordening (EG) nr. 2006/2004 betreffende de samenwerking tussen de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="337" PAGE.FIRST="11" DATE.PUB="2009">PB L 337, blz. 11</REF.DOC.OJ>), verduidelijkt ook dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0212" REF.END="QE0212"/>[r]ichtlijn 2002/22/EG [...] de aanbieders niet [verplicht] om informatie die via hun netwerken wordt verstuurd te monitoren of op grond van dergelijke informatie een gerechtelijke procedure tegen hun klanten in te stellen, noch [...] de aanbieders voor die informatie aansprakelijk [stelt]<QUOT.END REF.START="QS0212" CODE="201D" ID="QE0212"/>.</P></NOTE> en gelet op de mogelijke economische gevolgen ervan zou dit zelfs grenzen aan willekeur.</TXT></NP><NP><NO.P>106.</NO.P><TXT>Vanuit het perspectief van de gebruikers van de diensten van Scarlet en, ruimer geformuleerd, van de internetgebruikers, is<?PAGE NO="I-12002"?> het geëiste filtersysteem, ongeacht de wijze waarop het concreet zal functioneren, bedoeld om systematisch en algemeen, doorlopend en voortdurend te worden gebruikt, maar gaat de installatie ervan met geen enkele specifieke waarborg, met name voor de bescherming van persoonsgegevens en voor de vertrouwelijkheid van de communicatie, gepaard. Bovendien zal het blokkeringssysteem, eveneens ongeacht de wijze waarop het concreet zal functioneren, in werking treden zonder dat de personen die het aangaat, te weten de internetgebruikers, expliciet de mogelijkheid krijgen om zich te verzetten tegen de blokkering van een bepaald bestand of om de rechtmatigheid daarvan te betwisten.</TXT></NP><NP><NO.P>107.</NO.P><TXT>Het kan haast niet anders, aangezien de in het geding zijnde nationale wet geenszins tot doel heeft om de bevoegde nationale rechters de mogelijkheid te bieden om een maatregel te treffen waarbij alle elektronische communicatie van de abonnees van de internetproviders die hun werkzaamheden uitoefenen op het grondgebied van de betreffende lidstaat gefilterd wordt.</TXT></NP><NP><NO.P>108.</NO.P><TXT>De conclusie dringt zich dan ook op dat de in het geding zijnde nationale wettelijke bepaling, gelet op de artikelen 7, 8 en 11 van het Handvest en in het bijzonder gelet op de eisen ten aanzien van de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0213" REF.END="QE0213"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0213" CODE="201D" ID="QE0213"/> en, ruimer geformuleerd, gelet op de eisen die voortvloeien uit het primaat van het recht, niet beschouwd kan worden als voldoende wettelijke basis voor het uitvaardigen van een rechterlijk bevel waarbij de installatie van een filter- en blokkeringssysteem als het in het hoofdgeding geëiste wordt opgelegd.</TXT></NP><NP><NO.P>109.</NO.P><TXT>Overigens moet, vanuit het oogpunt van de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0214" REF.END="QE0214"/>materiële<QUOT.END REF.START="QS0214" CODE="201D" ID="QE0214"/> betekenis van het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0215" REF.END="QE0215"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0215" CODE="201D" ID="QE0215"/>, worden vastgesteld dat totaal geen gewag is gemaakt van het bestaan van een omvangrijke jurisprudentie van de Belgische rechters waarbij, in overeenstemming met het recht van de Unie en van het EVRM, de uitlegging en de toepassing van de in het geding zijnde nationale wettelijke bepaling zou zijn herhaald en verfijnd in de richting van de gevraagde maatregel, zodat tot de conclusie kon worden gekomen dat voldaan was aan de eis van voorzienbaarheid van de wet.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0102"><P>Zie met name EHRM, reeds aangehaald arrest Chappel, § 56. Zie ook EHRM, arresten Bock en Palade v. Roemenië van <DATE ISO="20070215">15 februari 2007</DATE>, verzoekschrift nr. 21740/02, §§ 61-64; July en Libération v. Frankrijk van <DATE ISO="20080214">14 februari 2008</DATE>, verzoekschrift nr.<HT TYPE="SUP">o</HT> 20893/03, § 55, en Brunet-Lecomte e.a. v. Frankrijk van <DATE ISO="20090205">5 februari 2009</DATE>, verzoekschrift nr. 42117/04, § 42.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>110.</NO.P><TXT>Gezien de constatering hierboven is het niet nodig om nog de invloed van het recht van de Unie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0103"><P>Zie voor het rekening houden door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met het recht van de Unie bij het onderzoek van de kwaliteit van de wet met name EHRM, reeds aangehaald arrest Cantoni, § 30, en beslissing Marchiani v. Frankrijk van <DATE ISO="20080527">27 mei 2008</DATE>, Verzoekschrft nr. 30392/03.</P></NOTE> op de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0216" REF.END="QE0216"/>kwaliteit<QUOT.END REF.START="QS0216" CODE="201D" ID="QE0216"/> van de nationale wettelijke basis te bestuderen. Advocaat-generaal Kokott heeft wat dat betreft in haar conclusie in de reeds aangehaalde zaak Promusicae benadrukt<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0104"><P>Punt 56.</P></NOTE> dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0217" REF.END="QE0217"/>[h]et evenwicht tussen de relevante grondrechten [...] allereerst door de wetgever van de Gemeenschap [moet] worden aangebracht<QUOT.END REF.START="QS0217" CODE="201D" ID="QE0217"/> en dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0218" REF.END="QE0218"/>[o]ok de lidstaten [...] evenwel verplicht [zijn] daarmee rekening te houden bij [het uitputten] van de in het kader van de omzetting van richtlijnen<?PAGE NO="I-12003"?> in nationaal recht overgebleven [regelgevende bevoegdheid]<QUOT.END REF.START="QS0218" CODE="201D" ID="QE0218"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>111.</NO.P><TXT>Hiermee rijst de bijzonder delicate vraag over de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0219" REF.END="QE0219"/>verantwoordelijkheid<QUOT.END REF.START="QS0219" CODE="201D" ID="QE0219"/> van respectievelijk de Unie en de lidstaten ten aanzien van de hierboven bestudeerde eisen die voortvloeien uit het primaat van het recht, in een situatie waarin richtlijnen samen met de nationale omzettingsmaatregelen worden toegepast op een wijze die de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0220" REF.END="QE0220"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0220" CODE="201D" ID="QE0220"/> tot gevolg heeft van een recht dat gewaarborgd wordt of van een vrijheid die erkend wordt door het Handvest. Door de bewoordingen van de vraag van de verwijzende rechter, die uitdrukkelijk doelt op de bepalingen van de nationale wet die geacht worden de richtlijnen 2001/29 en 2004/48 over de bescherming van de intellectuele eigendom om te zetten, hoeft, nu van tevoren is vastgesteld dat geen enkele van de in het geding zijnde richtlijnen de installatie voorschrijft van een filter- en blokkeringssysteem zoals het in het hoofdgeding geëiste, voorlopig aan deze vraag geen aandacht geschonken te worden.</TXT></NP><NP><NO.P>112.</NO.P><TXT>Ten slotte dient in dit verband de opvatting dat de uitlegging van de in het geding zijnde richtlijnen, en in het bijzonder richtlijn 2000/31, zou moeten worden gemoderniseerd, waarbij rekening zou moeten worden gehouden met de ontwikkeling van de technologie en het internetgebruik, te worden afgewezen. Ook al impliceert de eis van voorzienbaarheid natuurlijk geen absolute zekerheid, zoals het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bij herhaling heeft geoordeeld<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0105"><P>Zoals het benadrukt: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0221" REF.END="QE0221"/>zekerheid is weliswaar heel wenselijk, maar gaat soms gepaard met extreme starheid; het recht moet zich echter kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden<QUOT.END REF.START="QS0221" CODE="201D" ID="QE0221"/>; met name in het reeds aangehaalde arrest Sunday Times, § 49, en EHRM, arrest Éditions Plon v. Frankrijk van <DATE ISO="20040518">18 mei 2004</DATE>, verzoekschrift nr. 58<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="148/00" PAGE.ECR="2004" YEAR="2004">148/00, Jurispr. 2004</REF.DOC.ECR>-IV, § 26.</P></NOTE>, toch kan een benadering waarbij een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0222" REF.END="QE0222"/>meebewegende<QUOT.END REF.START="QS0222" CODE="201D" ID="QE0222"/> uitlegging van de teksten wordt verdedigd, niet de afwezigheid verdoezelen van enige nationale wettelijke basis waarin expliciet een systeem wordt vermeld dat de elektronische communicatie filtert en blokkeert. Een uitlegging van het recht van de Unie, en in het bijzonder van artikel 15 van richtlijn 2000/31, als zou die bepaling toestaan, althans zich niet ertegen verzetten, dat een maatregel zoals de gevraagde wordt getroffen, zou niet in overeenstemming zijn met de eisen inzake de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0223" REF.END="QE0223"/>kwaliteit van de wet<QUOT.END REF.START="QS0223" CODE="201D" ID="QE0223"/> en zou in strijd zijn met het beginsel van rechtszekerheid<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0106"><P>Zie over het verband dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens soms legt tussen het beginsel van het primaat van het recht en het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0224" REF.END="QE0224"/>rechtszekerheidsbeginsel<QUOT.END REF.START="QS0224" CODE="201D" ID="QE0224"/> met name: EHRM, arresten Sovtransavto Holding v. Oekraïne van <DATE ISO="20020725">25 juli 2002</DATE>, verzoekschrift nr. 48<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="553/99" PAGE.ECR="2000" YEAR="2002">553/99, Jurispr. 2000</REF.DOC.ECR>-VII, § 77, en Timotiyevich v. Oekraïne van <DATE ISO="20051108">8 november 2005</DATE>, verzoekschrift nr. 63158/00, § 32. Zie ook het reeds aangehaalde proefschrift van Grabarczyk, K., <HT TYPE="ITALIC">Les principes généraux dans la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme</HT>, in het bijzonder blz. 209 e.v., nr. 583 e.v.</P></NOTE> en met het vertrouwensbeginsel.</TXT></NP><NP><NO.P>113.</NO.P><TXT>Nog enkele overwegingen ter afronding. Door te eisen dat elke <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0225" REF.END="QE0225"/>beperking<QUOT.END REF.START="QS0225" CODE="201D" ID="QE0225"/> van (of <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0226" REF.END="QE0226"/>inmenging<QUOT.END REF.START="QS0226" CODE="201D" ID="QE0226"/> in) de rechten en vrijheden <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0227" REF.END="QE0227"/>bij wet wordt gesteld<QUOT.END REF.START="QS0227" CODE="201D" ID="QE0227"/>, verwijst het Handvest, net als het EVRM, heel specifiek naar de functie van de wet, of strikt genomen van het recht, als bron van de tranquillitas publica en dat op het extreem gevoelig liggende terrein dat ons bezighoudt. Het Handvest wil niet alleen dat de wet <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0228" REF.END="QE0228"/>bestaat voorafgaand aan<QUOT.END REF.START="QS0228" CODE="201D" ID="QE0228"/> elke beperking van de rechten en vrijheden, maar wil bovendien dat die beperking de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0229" REF.END="QE0229"/>wezenlijke inhoud<QUOT.END REF.START="QS0229" CODE="201D" ID="QE0229"/> ervan eerbiedigt, hetgeen op vrijwel onontkoombare wijze de tussenkomst van<?PAGE NO="I-12004"?> de wetgever vereist bij het definiëren van de grens tussen de beperking van het recht en het — in beginsel onaantastbare — gebied van die wezenlijke inhoud. Ook eist het Handvest dat iedere beperking van de uitoefening van rechten en vrijheden die het erkent, het evenredigheidsbeginsel respecteert, voldoet aan het beginsel van noodzakelijkheid, en daadwerkelijk de door de Unie erkende doelen van algemeen belang nastreeft of beantwoordt aan de eisen van de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. Wat al deze voorwaarden betreft, is het nogmaals juist die <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0230" REF.END="QE0230"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0230" CODE="201D" ID="QE0230"/> die mijns inziens ontbreekt, waarbij onder <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0231" REF.END="QE0231"/>wet<QUOT.END REF.START="QS0231" CODE="201D" ID="QE0231"/> wordt verstaan recht <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0232" REF.END="QE0232"/>waarover is beraadslaagd<QUOT.END REF.START="QS0232" CODE="201D" ID="QE0232"/>, dat wil zeggen recht dat democratisch gelegitimeerd is. Alleen een wet in de parlementaire betekenis van het woord zou het immers mogelijk hebben gemaakt om voort te gaan met de bestudering van de andere voorwaarden die artikel 52, lid 1, van het Handvest stelt. In dit verband zou naar voren gebracht kunnen worden, dat artikel 52, lid 1 van het Handvest de impliciete eis bevat dat over de wet <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0233" REF.END="QE0233"/>is beraadslaagd<QUOT.END REF.START="QS0233" CODE="201D" ID="QE0233"/>, in overeenstemming met de intensiteit van het publieke debat. Hier in het geding is echter de expliciete eis van het bestaan van een wet als <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0234" REF.END="QE0234"/>vooraf bestaande rechtsregel<QUOT.END REF.START="QS0234" CODE="201D" ID="QE0234"/>. Nu geconstateerd is dat die wet in dit geval ontbreekt, kan de eerste vraag van de verwijzende rechter worden beantwoord.</TXT></NP><NP><NO.P>114.</NO.P><TXT>Concluderend geef ik het Hof in overweging om de eerste prejudiciële vraag van het Hof van Beroep te Brussel ontkennend te beantwoorden en om dientengevolge te verklaren dat de subsidiair gestelde tweede vraag niet hoeft te worden beantwoord.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Conclusie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>115.</NO.P><TXT>Derhalve geef ik het Hof in overweging om de door het Hof van Beroep te Brussel gestelde prejudiciële vraag als volgt te beantwoorden:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0235" REF.END="QE0235"/>De richtlijnen 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20010522">22 mei 2001</DATE> betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij, en 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040429">29 april 2004</DATE> betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten, junctis de richtlijnen 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="19951024">24 oktober 1995</DATE> betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer<?PAGE NO="I-12005"?> van die gegevens, 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20020712">12 juli 2002</DATE> betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie, en 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad, van <DATE ISO="20000608">8 juni 2000</DATE> betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (<QUOT.START CODE="201A" ID="QS0236" REF.END="QE0236"/>richtlijn inzake elektronische handel<QUOT.END REF.START="QS0236" CODE="2019" ID="QE0236"/>), uitgelegd in het licht van de artikelen 7, 8, 11 en 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en gelet op de artikelen 8 en 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, moeten in die zin worden uitgelegd dat zij zich ertegen verzetten dat een nationale rechter enkel op de grondslag van de wettelijke bepaling inhoudend dat <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0237" REF.END="QE0237"/>[de bevoegde rechters] [...] eveneens een bevel tot staking [kunnen] uitvaardigen tegenover tussenpersonen wier diensten door derden worden gebruikt om inbreuk op het auteursrecht of op een naburig recht te plegen<QUOT.END REF.START="QS0237" CODE="2019" ID="QE0237"/>, een maatregel treft waarbij ‚een internetprovider [wordt gelast] om ten aanzien van al zijn klanten, in abstracto en als preventieve maatregel, op zijn kosten en zonder beperking in de tijd, een systeem te installeren voor het filteren van alle onder andere via <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0238" REF.END="QE0238"/>peer-to-peer<QUOT.END REF.START="QS0238" CODE="201D" ID="QE0238"/>-programma’s in- en uitgaande elektronische communicatie die via hem verloopt, teneinde te kunnen vaststellen of op zijn netwerk bestanden in omloop zijn die een muzikaal, cinematografisch of audiovisueel werk bevatten waarvan de verzoeker beweert de auteursrechthebbende te zijn, en vervolgens de uitwisseling ervan te blokkeren, hetzij bij de opvraging, hetzij bij de verzending ervan’.<QUOT.END REF.START="QS0235" CODE="201D" ID="QE0235"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>