Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)
της 17ης Σεπτεμβρίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006 – Ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα – Άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5 – Έννοια του “ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας” – Συμπλήρωμα διατροφής – Ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης και/ή την οδό χορήγησης – Άρθρο 14, παράγραφος 2 – Ισχυρισμοί για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας – Εφαρμοστέοι όροι – Διαφήμιση για συμπλήρωμα διατροφής »
Στην υπόθεση C‑721/24,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών, Βέλγιο), με απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 22 Οκτωβρίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
Vista‑Life Pharma SA,
Vista‑Life Pharma Belgium SCRL
κατά
Laboratoires S.M.B. SA,
Brussels Reps Pharma SRL,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan (εισηγητή), Δ. Γρατσία και B. Smulders, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: A. Biondi
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Vista‑Life Pharma SA, εκπροσωπούμενη από την L. De Meese και τον P. Maeyaert, avocats,
– η Laboratoires S.M.B. SA και η Brussels Reps Pharma SRL, εκπροσωπούμενη από τον G. Sorreaux, avocat,
– η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Jacobs, L. Jans και C. Pochet,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις S. Delaude και B. Rous Demiri,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 29ης Ιανουαρίου 2026,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημεία 1 και 5, καθώς και του άρθρου 14, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα (ΕΕ 2006, L 404, σ. 9, και διορθωτικό ΕΕ 2007, L 12, σ. 3), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 109/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008 (ΕΕ 2008, L 39, σ. 14) (στο εξής: κανονισμός 1924/2006).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, των Vista‑Life Pharma SA και Vista‑Life Pharma Belgium SCRL (στο εξής, από κοινού: Vista‑Life) και, αφετέρου, των Laboratoires S.M.B. SA και Brussels Reps Pharma SRL, σχετικά με πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε εμπορική διαφήμιση της Vista‑Life για δύο συμπληρώματα διατροφής.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2002/46/ΕΚ
3 Το άρθρο 2 της οδηγίας 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 2002, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί των συμπληρωμάτων διατροφής (ΕΕ 2002, L 183, σ. 51), ορίζει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
α) “συμπληρώματα διατροφής”, τα τρόφιμα με σκοπό τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας, τα οποία αποτελούν συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών με θρεπτικές ή φυσιολογικές επιδράσεις, μεμονωμένων ή σε συνδυασμό, και τα οποία διατίθενται στο εμπόριο σε δοσιμετρικές μορφές, ήτοι μορφές παρουσίασης όπως, κάψουλες, παστίλιες, δισκία, χάπια και άλλες παρόμοιες μορφές, καθώς και φακελάκια σκόνης, φύσιγγες υγρού προϊόντος, φιαλίδια με σταγονόμετρο, και άλλες παρόμοιες μορφές υγρών και κόνεων που προορίζονται να ληφθούν σε προμετρημένες μικρές μοναδιαίες ποσότητες·
[...]».
Η οδηγία 2006/114/ΕΚ
4 Το άρθρο 2 της οδηγίας 2006/114/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, για την παραπλανητική και τη συγκριτική διαφήμιση (ΕΕ 2006, L 376, σ. 21), προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοείται ως:
α) “διαφήμιση”, κάθε ανακοίνωση που γίνεται στο πλαίσιο εμπορικής, βιομηχανικής, βιοτεχνικής ή επαγγελματικής δραστηριότητας, με στόχο την προώθηση της προμήθειας αγαθών ή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων, των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων·
[...]».
Ο κανονισμός 1924/2006
5 Οι αιτιολογικές σκέψεις 3, 23 και 28 του κανονισμού 1924/2006 έχουν ως εξής:
«(3) Γενικές διατάξεις για την επισήμανση περιέχονται στην οδηγία 2000/13/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαρτίου 2000, για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων [(ΕΕ 2000, L 109, σ. 29)]. Η οδηγία [2000/13] απαγορεύει γενικά τη χρήση πληροφοριών που θα μπορούσαν να παραπλανήσουν τον καταναλωτή ή να αποδώσουν φαρμακευτικές ιδιότητες στα τρόφιμα. Ο παρών κανονισμός συμπληρώνει τις γενικές αρχές της οδηγίας [2000/13] και θεσπίζει ειδικές διατάξεις όσον αφορά τη χρήση ισχυρισμών διατροφής και υγείας στα τρόφιμα που διατίθενται ως έχουν στον καταναλωτή.
[...]
(23) Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας θα πρέπει να εγκρίνονται για χρήση στην Κοινότητα μόνον μετά από επιστημονική αξιολόγηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η εναρμονισμένη επιστημονική αξιολόγηση αυτών των ισχυρισμών, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων [(EFSA)] θα πρέπει να πραγματοποιεί τις αξιολογήσεις αυτές. Ο αιτών θα πρέπει, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, να έχει πρόσβαση στον φάκελό του για να ελέγχει την πρόοδο της διαδικασίας.
[...]
(28) Η διατροφή αποτελεί έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωση ορισμένων ανθρώπινων ασθενειών. Άλλοι παράγοντες, όπως η ηλικία, η γενετική προδιάθεση, το επίπεδο της φυσικής άσκησης, η κατανάλωση καπνού και άλλων εθιστικών ουσιών, η έκθεση στο περιβάλλον και το άγχος, μπορούν να επηρεάσουν την εκδήλωση ανθρώπινων ασθενειών. Θα πρέπει συνεπώς να εφαρμόζονται ειδικές απαιτήσεις επισήμανσης όσον αφορά τους ισχυρισμούς που σχετίζονται με τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας.»
6 Το άρθρο 1 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1. Ο παρών κανονισμός αποσκοπεί στην εναρμόνιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που έχουν σχέση με τη χρήση των ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα ώστε να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η παροχή υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή.
2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας οι οποίοι διατυπώνονται στις εμπορικές ανακοινώσεις, είτε στην επισήμανση, είτε την παρουσίαση ή τη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται ως έχουν στον τελικό καταναλωτή.
[...]»
7 Το άρθρο 2 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα εξής:
«1. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού:
[...]
β) ισχύει ο ορισμός της έννοιας “συμπλήρωμα διατροφής” της οδηγίας [2002/46],
[...]
δ) ισχύει ο ορισμός της “επισήμανσης”, ο οποίος περιέχεται στο άρθρο 1, παράγραφος 3, στοιχείο α), της οδηγίας [2000/13].
2. Επίσης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1) “ισχυρισμός”: κάθε μήνυμα ή απεικόνιση, η οποία δεν είναι υποχρεωτική σύμφωνα με την κοινοτική ή εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης τυχόν εικαστικής, γραφικής ή συμβολικής απεικόνισης, υπό οποιαδήποτε μορφή, η οποία δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το τρόφιμο έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά,
[...]
5) “ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας”: κάθε ισχυρισμός που δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ κατηγορίας τροφίμων, τροφίμου ή συστατικού του και της υγείας,
6) “ισχυρισμός περί μείωσης του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας”: κάθε ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας που δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση κατηγορίας τροφίμων, τροφίμου ή συστατικού του μειώνει σημαντικά τον παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση ανθρώπινης ασθένειας,
[...]».
8 Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 3 του ίδιου κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Γενικές αρχές για όλους τους ισχυρισμούς», έχει ως εξής:
«Οι ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής και υγείας μπορούν να χρησιμοποιούνται στην επισήμανση, στην παρουσίαση και στη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται στην αγορά εντός της Κοινότητας μόνον εάν συμμορφώνονται με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού.»
9 Το άρθρο 4 του κανονισμού 1924/2006, που φέρει τον τίτλο «Προϋποθέσεις για τη χρήση των ισχυρισμών επί θεμάτων διατροφής και υγείας», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Κατά παρέκκλιση της παραγράφου 1, οι ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής
[...]
β) επιτρέπονται όταν μεμονωμένη θρεπτική ουσία υπερβαίνει τα θρεπτικά χαρακτηριστικά, υπό την προϋπόθεση ότι δήλωση σχετικά με τη συγκεκριμένη θρεπτική ουσία αναγράφεται πολύ κοντά, στην ίδια πλευρά και με τους ίδιους έντονους χαρακτήρες όπως και ο ισχυρισμός επί θεμάτων διατροφής. Η δήλωση διατυπώνεται ως εξής: “Υψηλή περιεκτικότητα σε [...]”».
10 Το άρθρο 14 του ως άνω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Ισχυρισμοί για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και ισχυρισμοί σχετικά με την ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών», έχει ως εξής:
«1. Παρά το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας [2000/13], οι ακόλουθοι ισχυρισμοί επιτρέπονται εφόσον έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τη διαδικασία των άρθρων 15, 16, 17 και 19 του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να περιληφθούν σε κοινοτικό κατάλογο των επιτρεπόμενων ισχυρισμών μαζί με όλους τους αναγκαίους όρους για τη χρήση των ισχυρισμών αυτών:
α) ισχυρισμοί για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας,
[...]
2. Εκτός από τις γενικές απαιτήσεις του παρόντος κανονισμού και τις ειδικές απαιτήσεις της παραγράφου 1, για τους ισχυρισμούς που αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, στην επισήμανση ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση, πρέπει να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια, στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός, έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.»
Ο κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011
11 Το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής (ΕΕ 2011, L 304, σ. 18), που φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Ισχύουν επίσης οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
γ) “υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα”: οι ενδείξεις οι οποίες απαιτείται να παρέχονται στον τελικό καταναλωτή βάσει διατάξεων της Ένωσης·
[...]
ι) “επισήμανση”: οποιεσδήποτε μνείες, ενδείξεις, εμπορικά σήματα, εμπορικές ονομασίες, εικόνες ή σύμβολα που αναφέρονται σε ένα τρόφιμο και τοποθετούνται σε κάθε συσκευασία, έγγραφο, πινακίδα, ετικέτα, δακτύλιο ή περιλαίμιο που συνοδεύει ή αναφέρεται στο τρόφιμο αυτό·
[...]».
12 Το άρθρο 7 του ως άνω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Θεμιτές πρακτικές σχετικά με τις πληροφορίες», προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Οι πληροφορίες για τα τρόφιμα πρέπει να είναι ακριβείς, σαφείς και κατανοητές για τον καταναλωτή.»
13 Το άρθρο 12 του εν λόγω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Διαθεσιμότητα και παράθεση των υποχρεωτικών πληροφοριών για τα τρόφιμα», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1. Οι υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα διατίθενται και είναι εύκολα προσβάσιμες, σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό, για όλα τα τρόφιμα.
2. Στην περίπτωση των προσυσκευασμένων τροφίμων, οι υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα αναγράφονται απευθείας στη συσκευασία ή σε ετικέτα συνδεδεμένη σ’ αυτήν.»
14 Το άρθρο 53 του ίδιου κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Κατάργηση», έχει ως εξής:
«1. Οι οδηγίες 87/250/ΕΟΚ, 90/496/ΕΟΚ, 1999/10/ΕΚ, [2000/13], 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 608/2004 καταργούνται από τη 13η Δεκεμβρίου 2014.
2. Οι παραπομπές στις καταργούμενες πράξεις νοούνται ως παραπομπές στον παρόντα κανονισμό.»
Η εκτελεστική απόφαση 2013/63/ΕΕ
15 Το σημείο 2 του παραρτήματος της εκτελεστικής απόφασης 2013/63/ΕΕ της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2013, σχετικά με τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή ειδικών όρων για τους ισχυρισμούς υγείας που καθορίζονται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 22, σ. 25), που φέρει τον τίτλο «Υποχρεωτικές πληροφορίες που συνοδεύουν εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας – άρθρο 10 παράγραφος 2», έχει ως εξής:
«2.1. Διάκριση τριών περιπτώσεων για την εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφος 2
Με σκοπό τη συμμόρφωση με τον κανονισμό, το άρθρο 10 παράγραφος 2 απαιτεί δύο ή, όπου ενδείκνυται, τέσσερα στοιχεία υποχρεωτικής πληροφόρησης που πρέπει να παρέχονται στον καταναλωτή όταν χρησιμοποιείται ισχυρισμός υγείας. Οι πληροφορίες που ορίζονται στα στοιχεία α) έως δ) του άρθρου 10 παράγραφος 2 πρέπει να παρέχονται στην επισήμανση του τροφίμου ή στην παρουσίαση και διαφήμισή του, αν δεν υπάρχει επισήμανση. Η διάταξη αυτή θα πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα του στόχου του νομοθέτη, δηλαδή να εξασφαλίζεται ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή με την παροχή επακριβών και αληθών πληροφοριών, ώστε να μπορεί ο καταναλωτής να κάνει τεκμηριωμένη επιλογή.
H “επισήμανση” ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 στοιχείο α) της οδηγίας [2000/13] και στο άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχείο ι) του κανονισμού [1169/2011]. Ο ορισμός αυτός αναφέρει: “‘επισήμανση’”: οποιεσδήποτε μνείες, ενδείξεις, εμπορικά σήματα, εμπορικές ονομασίες, εικόνες ή σύμβολα που αναφέρονται σε ένα τρόφιμο και τοποθετούνται σε κάθε συσκευασία, έγγραφο, πινακίδα, ετικέτα, δακτύλιο ή περιλαίμιο που συνοδεύει ή αναφέρεται στο τρόφιμο αυτό”. Στη νομοθεσία της Ένωσης υπάρχει ορισμός της “διαφήμισης” [...], όχι όμως ορισμός της “παρουσίασης”, η οποία θα πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της επεξήγησης που παρέχεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 στοιχείο α) της οδηγίας [2000/13] και στο άρθρο 7 παράγραφος 4 στοιχείο β) του κανονισμού [1169/2011].
Ο ισχυρισμός υγείας μπορεί να διατυπώνεται στην “επισήμανση”, με την οποία νοείται κάτι περισσότερο από την απλή ετικέτα, αφού περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες προς τον καταναλωτή σχετικά με το τρόφιμο το οποίο συνοδεύει ή στο οποίο αναφέρεται. Η διάκριση ανάμεσα στην “επισήμανση” και τη “διαφήμιση” έγκειται στο ότι η “επισήμανση” αφορά τη διάθεση του τροφίμου στον τελικό καταναλωτή, ενώ η “διαφήμιση” αφορά την προβολή της διάθεσης του τροφίμου από τον υπεύθυνο της επιχείρησης τροφίμων.
α) Με σκοπό τη συμμόρφωση με το άρθρο 10 παράγραφος 2, είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν οι υποχρεωτικές πληροφορίες στην επισήμανση του τροφίμου για το οποίο διατυπώνεται ο ισχυρισμός υγείας.
β) Όπου δεν υπάρχει “επισήμανση”, οι υποχρεωτικές πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται στη “διαφήμιση” και την “παρουσίαση” του τροφίμου στο οποίο αναφέρεται ο ισχυρισμός υγείας. Για παράδειγμα, όταν ένας ισχυρισμός υγείας χρησιμοποιείται στη γενική διαφήμιση ενός τροφίμου (π.χ. ελαιόλαδο, γαλακτοκομικά, κρέας κ.λπ.), που δεν τον συνδέει με ένα συγκεκριμένο προϊόν που θα είχε “επισήμανση”, οι υποχρεωτικές πληροφορίες πρέπει να παρέχονται και στη “διαφήμιση” και στην “παρουσίαση” αυτού του τροφίμου.
Το άρθρο 12 του κανονισμού [1169/2011] θεσπίζει την αρχή ότι ο καταναλωτής θα πρέπει πάντοτε να έχει στη διάθεσή του τις υποχρεωτικές πληροφορίες προκειμένου να αποφασίσει για την αγορά ενός τροφίμου. [...]
[...]»
Το βελγικό δίκαιο
Ο κώδικας οικονομικού δικαίου
16 Το άρθρο VI.104 του code de droit économique (κώδικα οικονομικού δικαίου) (Moniteur belge της 29ης Μαρτίου 2013, σ. 19975), όπως τροποποιήθηκε με τον loi du 21 décembre 2013, portant insertion du titre VI «Pratiques du marché et protection du consommateur» dans le code de droit économique et portant insertion des définitions propres au livre VI, et des dispositions d’application de la loi propres au livre VI, dans les livres Ier et XV du code de droit économique (νόμο της 21ης Δεκεμβρίου 2013, περί προσθήκης του τίτλου VI «Εμπορικές πρακτικές και προστασία του καταναλωτή» στον κώδικα οικονομικού δικαίου και περί προσθήκης των ορισμών του βιβλίου VI και των διατάξεων εφαρμογής του νόμου του βιβλίου VI, στα βιβλία I και XV του κώδικα οικονομικού δικαίου) (Moniteur belge της 30ής Δεκεμβρίου 2013, σ. 103506) (στο εξής: κώδικας οικονομικού δικαίου), ορίζει τα εξής:
«Απαγορεύεται κάθε πράξη που αντιβαίνει στις έντιμες πρακτικές της αγοράς και με την οποία μια επιχείρηση βλάπτει ή μπορεί να βλάψει τα επαγγελματικά συμφέροντα μίας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.»
Το βασιλικό διάταγμα της 30ής Μαΐου 2021, σχετικά με τη διάθεση στο εμπόριο θρεπτικών συστατικών και τροφίμων στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικά συστατικά
17 Το άρθρο 9 του arrêté royal du 30 mai 2021 concernant la mise dans le commerce de nutriments et de denrées alimentaires auxquelles des nutriments ont été ajoutés (βασιλικού διατάγματος της 30ής Μαΐου 2021, σχετικά με τη διάθεση στο εμπόριο θρεπτικών συστατικών και τροφίμων στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικά συστατικά) (Moniteur belge της 11ης Ιουνίου 2021, σ. 61519), προβλέπει τα εξής:
«Στην επισήμανση, στην παρουσίαση και στη διαφήμιση των τροφίμων του άρθρου 3, απαγορεύεται:
1° να αποδίδονται στο προϊόν ιδιότητες σχετικές με την πρόληψη, τη θεραπευτική αντιμετώπιση ή την ίαση ασθένειας και να γίνεται νύξη για παρόμοιες ιδιότητες·
[...]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
18 Οι Laboratoires S.M.B. και Brussels Reps Pharma, εφεσίβλητες της κύριας δίκης, είναι εταιρίες βελγικού δικαίου που δραστηριοποιούνται στους τομείς των φαρμακευτικών και παραφαρμακευτικών προϊόντων. Οι εταιρίες αυτές παράγουν και εμπορεύονται, μεταξύ άλλων, συμπληρώματα διατροφής.
19 Η Vista‑Life επίσης εμπορεύεται συμπληρώματα διατροφής και ανταγωνίζεται τις εφεσίβλητες της κύριας δίκης στους εν λόγω τομείς. Μεταξύ των συμπληρωμάτων αυτών περιλαμβάνονται δύο προϊόντα με τις ονομασίες, αντιστοίχως, «Vista‑D3» και «VistaSterol».
20 Με έγγραφο της 18ης Μαρτίου 2021, οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης όχλησαν τη Vista‑Life προκειμένου να παύσει να δημοσιεύει δύο διαφημιστικές καταχωρίσεις για το συμπλήρωμα διατροφής Vista‑D3, οι οποίες είχαν δημοσιευθεί σε δύο περιοδικά απευθυνόμενα στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας τον Φεβρουάριο του 2021, για τον λόγο ότι η καθημερινή λήψη του εν λόγω συμπληρώματος διατροφής φερόταν στις διαφημίσεις αυτές να εξασφαλίζει «σταθερά επίπεδα πλάσματος», πράγμα που συνιστά μη εγκεκριμένο βάσει του κανονισμού 1924/2006 ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας.
21 Με έγγραφο της 25ης Μαρτίου 2021, η Vista‑Life αρνήθηκε ότι είχε παραβεί τον ως άνω κανονισμό, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη δήλωση δεν συνιστούσε ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας, κατά την έννοια του εν λόγω κανονισμού.
22 Τον Απρίλιο του 2021, η Vista‑Life δημοσίευσε σε περιοδικό απευθυνόμενο στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας έτερη διαφημιστική καταχώριση που αφορούσε το συμπλήρωμα διατροφής VistaSterol και περιελάμβανε τη δήλωση «η λύση για τον έλεγχο της χοληστερόλης». Στη διαφημιστική καταχώριση γινόταν επίσης μνεία του ότι το εν λόγω συμπλήρωμα διατροφής περιείχε φυτοστερόλες.
23 Στις 9 Ιουνίου 2021 οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης άσκησαν ενώπιον του tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (πρωτοδικείου επιχειρηματικών διαφορών Βρυξελλών – γαλλόφωνο τμήμα, Βέλγιο) αγωγή για άρση της προσβολής και παράλειψή της στο μέλλον, με την οποίαν ζητούσαν ιδίως, αφενός, να διαπιστωθεί ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας «σταθερά επίπεδα πλάσματος» και «η λύση για τον έλεγχο της χοληστερόλης», τους οποίους χρησιμοποιούσε η Vista‑Life για τα προϊόντα της Vista‑D3 και VistaSterol, αντέβαιναν στο άρθρο 10 και στο άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, καθώς και στο άρθρο VI.104 του κώδικα οικονομικού δικαίου, και, αφετέρου, να υποχρεωθεί η Vista‑Life να παύσει την παράβαση αυτή επ’ απειλή χρηματικής ποινής.
24 Με απόφαση της 6ης Απριλίου 2022, το tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (πρωτοδικείο επιχειρηματικών διαφορών Βρυξελλών – γαλλόφωνο τμήμα) δέχθηκε την αγωγή.
25 Τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2022 η Vista‑Life δημοσίευσε σε τρία περιοδικά απευθυνόμενα στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας τέσσερις νέες διαφημιστικές καταχωρίσεις για το συμπλήρωμα διατροφής Vista‑D3, οι οποίες δημιουργούσαν την εντύπωση ότι η λήψη του εν λόγω συμπληρώματος διατροφής αποτρέπει την αύξηση του κινδύνου θνησιμότητας και/ή περιείχαν, μεταξύ άλλων, τις δηλώσεις ότι η καθημερινή λήψη βιταμίνης D είναι προτιμότερη από το να λαμβάνεται μεγαλύτερη ποσότητα μία φορά («η καθημερινή λήψη είναι προτιμότερη από τη λήψη μίας μοναδικής δόσης») και ότι η υπογλώσσια χορήγηση του προϊόντος Vista‑D3 «αποτελεί προτιμώμενη οδό χορήγησης που παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με τη χορήγηση από τη στοματική οδό (κατάποση): επιτυγχάνει ταχύτερη απορρόφηση, αποτρέπει το φαινόμενο πρώτης διόδου και την ενζυμική διάσπαση στο στομάχι».
26 Με έγγραφο της 23ης Νοεμβρίου 2022, οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης όχλησαν τη Vista‑Life προκειμένου να παύσει να χρησιμοποιεί τις ενδείξεις που περιέχονταν στις εν λόγω διαφημιστικές καταχωρίσεις, καθόσον εκτιμούσαν ότι οι εν λόγω ενδείξεις συνιστούσαν ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας που απαγορεύονταν από τον κανονισμό 1924/2006 και ότι αυτές αντέβαιναν στο βασιλικό διάταγμα της 30ής Μαΐου 2021 σχετικά με τη διάθεση στο εμπόριο θρεπτικών συστατικών και τροφίμων στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικά συστατικά, στον κανονισμό 1169/2011 καθώς και στον κώδικα οικονομικού δικαίου.
27 Με έγγραφο της 2ας Δεκεμβρίου 2022, η Vista‑Life αντέκρουσε τους ως άνω ισχυρισμούς των εφεσιβλήτων της κύριας δίκης και αρνήθηκε να συμμορφωθεί προς την όχληση.
28 Στις 9 Δεκεμβρίου 2022 οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης άσκησαν ενώπιον του tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (πρωτοδικείου επιχειρηματικών διαφορών Βρυξελλών – γαλλόφωνο τμήμα) αγωγή για άρση της προσβολής και παράλειψή της στο μέλλον, με την οποίαν ζητούσαν ιδίως να διαπιστωθεί ότι οι ισχυρισμοί επί θεμάτων υγείας που παρατίθενται στη σκέψη 25 της παρούσας απόφασης αντέβαιναν στο άρθρο 10 του κανονισμού 1924/2006 καθώς και, συνακόλουθα, στο άρθρο VI.104 του κώδικα οικονομικού δικαίου, και να υποχρεωθεί η Vista‑Life να παύσει να χρησιμοποιεί τους ισχυρισμούς αυτούς καθώς και κάθε παρόμοιο ισχυρισμό, επ’ απειλή χρηματικής ποινής.
29 Με απόφαση της 5ης Απριλίου 2023, το tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (πρωτοδικείο επιχειρηματικών διαφορών Βρυξελλών – γαλλόφωνο τμήμα) διαπίστωσε μεταξύ άλλων ότι ο ισχυρισμός ότι το προϊόν Vista‑D3 αποτρέπει την αύξηση του κινδύνου θνησιμότητας, ο ισχυρισμός ότι το εν λόγω προϊόν αποτρέπει το φαινόμενο πρώτης διόδου και την ενζυμική διάσπαση στο στομάχι και ο ισχυρισμός «η καθημερινή λήψη είναι προτιμότερη από τη λήψη μίας μοναδικής δόσης» συνιστούσαν μη εγκεκριμένους ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας οι οποίοι κατά συνέπεια αντέβαιναν στο άρθρο 10 του κανονισμού 1924/2006 και στο άρθρο VI.104 του κώδικα οικονομικού δικαίου. Υποχρέωσε επίσης τη Vista‑Life να παύσει, επ’ απειλή χρηματικής ποινής, να χρησιμοποιεί τους ισχυρισμούς αυτούς καθώς και κάθε παρόμοιο ισχυρισμό.
30 Η Vista‑Life άσκησε έφεση κατά των από 6 Απριλίου 2022 και 5 Απριλίου 2023 αποφάσεων του tribunal de l’entreprise francophone de Bruxelles (πρωτοδικείου επιχειρηματικών διαφορών Βρυξελλών – γαλλόφωνο τμήμα) ενώπιον του cour d’appel de Bruxelles (εφετείου Βρυξελλών, Βέλγιο), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο αποφάσισε να συνεκδικάσει τις δύο υποθέσεις.
31 Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει, πρώτον, ότι οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης και η Vista‑Life διαφωνούν ως προς το κατά πόσον οι ενδείξεις «σταθερά επίπεδα πλάσματος», «το προϊόν Vista‑D3 αποτρέπει το φαινόμενο πρώτης διόδου και την ενζυμική διάσπαση στο στομάχι» καθώς και «η καθημερινή λήψη είναι προτιμότερη από τη λήψη μίας μοναδικής δόσης» συνιστούν ισχυρισμούς επί θεμάτων υγείας κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006.
32 Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι δεν αμφισβητείται ότι οι εν λόγω ενδείξεις δεν περιλαμβάνονται στους καταλόγους των εγκεκριμένων βάσει του κανονισμού 1924/2006 ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας.
33 Αφετέρου, εκτιμά ότι, με γνώμονα τον διατυπούμενο στο άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006 ορισμό της έννοιας του «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας», πρέπει να εξακριβωθεί κατά πόσον οι εν λόγω ενδείξεις δηλώνουν, υπονοούν ή οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του συμπληρώματος διατροφής Vista‑D3 και της υγείας.
34 Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι οι ενδείξεις για τις οποίες γίνεται λόγος στη σκέψη 31 της παρούσας απόφασης υποδηλώνουν την ύπαρξη σχέσης μεταξύ, αφενός, της συχνότητας λήψης καθώς και της οδού χορήγησης του προϊόντος Vista‑D3 και, αφετέρου, της αφομοίωσής του από τον οργανισμό, η οποία υποτίθεται ότι καθίσταται αποτελεσματικότερη.
35 Παρατηρεί όμως ότι ο διατυπούμενος στο σημείο 1 της παραγράφου 2 του άρθρου 2 του κανονισμού 1924/2006 γενικός ορισμός του «ισχυρισμού» δεν αποσαφηνίζει την έννοια των «ιδιαίτερων χαρακτηριστικών» και ότι ο διατυπούμενος στο σημείο 5 της ίδιας παραγράφου ορισμός του «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας» δεν προσδιορίζει αν οι όροι «τρ[όφιμο] ή συστατικ[ό] του» καλύπτουν χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη συχνότητα λήψης ή την οδό χορήγησης του τροφίμου.
36 Όσον αφορά, δεύτερον, την ένδειξη «η λύση για τον έλεγχο της χοληστερόλης», που αφορά το συμπλήρωμα διατροφής VistaSterol, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η Vista‑Life και οι εφεσίβλητες της κύριας δίκης συμφωνούν ως προς τον χαρακτηρισμό της ένδειξης αυτής ως «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας» και ειδικότερα ως ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας που αφορά τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 6, του κανονισμού 1924/2006.
37 Αντιθέτως, διαφωνούν ως προς το αν ο ισχυρισμός αυτός συνάδει με το άρθρο 14, παράγραφος 2, του ως άνω κανονισμού.
38 Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι η εν λόγω διαφήμιση δεν περιέχει την προβλεπόμενη στη διάταξη αυτή δήλωση ότι η ασθένεια στην οποίαν αναφέρεται ο ισχυρισμός, ήτοι, εν προκειμένω, οι καρδιαγγειακές ασθένειες, έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς, ήτοι, εν προκειμένω, η πρόσληψη φυτοστερολών, ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.
39 Παρατηρεί όμως ότι η συσκευασία και το φύλλο οδηγιών χρήσης του συμπληρώματος διατροφής VistaSterol, καθώς και ο ιστότοπος της Vista‑Life, περιλαμβάνουν την ένδειξη ότι η υπερχοληστερολαιμία συνιστά παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές ασθένειες.
40 Υπό τις συνθήκες αυτές, το cour d’appel de Bruxelles (εφετείο Βρυξελλών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχουν τα σημεία 1 και 5 του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 την έννοια ότι οι όροι “ιδιαίτερα χαρακτηριστικά” και “μια κατηγορία τροφίμων, ένα τρόφιμο ή ένα συστατικό του” καταλαμβάνουν ισχυρισμούς σχετικά με τη συχνότητα λήψης και/ή τον τρόπο χορήγησης του τροφίμου;
2) Έχει το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 την έννοια ότι στην επισήμανση ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση πρέπει να αναπαράγεται κατά γράμμα η δήλωση ότι η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός “έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και […] η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα”;
3) Έχει το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 την έννοια ότι στη διαφήμιση η οποία αναπαράγει ισχυρισμό επί θεμάτων υγείας για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης μιας ασθένειας πρέπει να υπάρχει η δήλωση ότι η “ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα”, όταν η δήλωση αυτή περιλαμβάνεται στη συσκευασία, στο φύλλο οδηγιών χρήσης και/ή στον ιστότοπο του προϊόντος;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
41 Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης και/ή τον τρόπο χορήγησης ενός συμπληρώματος διατροφής εμπίπτουν στην έννοια του κατά την εν λόγω διάταξη «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας».
42 Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, ο εν λόγω κανονισμός εφαρμόζεται στους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας οι οποίοι διατυπώνονται στις εμπορικές ανακοινώσεις σχετικά με τα τρόφιμα που διατίθενται ως έχουν στον τελικό καταναλωτή, στα οποία συμπεριλαμβάνονται, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του ως άνω κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2002/46, τα συμπληρώματα διατροφής.
43 Κατά το άρθρο 3, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1924/2006, τέτοιοι ισχυρισμοί μπορούν να χρησιμοποιούνται στην επισήμανση, στην παρουσίαση και στη διαφήμιση των τροφίμων που διατίθενται στην αγορά της Ένωσης μόνον εάν συμμορφώνονται με τις διατάξεις του εν λόγω κανονισμού.
44 Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν μια σειρά απαιτήσεων στις οποίες υποβάλλεται η χρήση, εντός της Ένωσης, ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας που αφορούν τρόφιμα, και μεταξύ άλλων την απαίτηση για την οποία κάνει λόγο η αιτιολογική σκέψη 23 του εν λόγω κανονισμού, ότι δηλαδή η χρήση αυτή θα πρέπει να εγκρίνεται μόνον μετά από επιστημονική αξιολόγηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου, η οποία πρέπει να διενεργείται από την EFSA, προκειμένου να διασφαλίζεται εναρμονισμένη αξιολόγηση (πρβλ. απόφαση της 30ής Απριλίου 2025, Novel Nutriology, C‑386/23, EU:C:2025:304, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
45 Συναφώς, επισημαίνεται, πρώτον, ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 1, του κανονισμού 1924/2006 ορίζει κατά τρόπο ευρύ τον «ισχυρισμό» ως «κάθε μήνυμα ή απεικόνιση, η οποία δεν είναι υποχρεωτική σύμφωνα με την κοινοτική ή εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης τυχόν εικαστικής, γραφικής ή συμβολικής απεικόνισης, υπό οποιαδήποτε μορφή, η οποία δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το τρόφιμο έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά».
46 Από τη χρήση των ρημάτων «υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα» προκύπτει ότι, για τον χαρακτηρισμό του ως «ισχυρισμός», κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης, δεν απαιτείται το μήνυμα ή η απεικόνιση που εμπίπτει στην εν λόγω έννοια να αναφέρει ρητώς ότι το τρόφιμο έχει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Αρκεί ένα τέτοιο μήνυμα ή μια τέτοια απεικόνιση να μπορεί να δημιουργήσει, στον μέσο καταναλωτή που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, την εντύπωση ότι το τρόφιμο έχει τέτοια χαρακτηριστικά (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Green – Swan Pharmaceuticals CR, C‑299/12, EU:C:2013:501, σκέψη 24).
47 Επιπλέον, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 26 των προτάσεών του και παρά τα όσα υποστηρίζει η Vista‑Life με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η αναφορά στα «ιδιαίτερα χαρακτηριστικά» ενός τροφίμου δεν πρέπει να νοείται υπό την έννοια ότι περιορίζεται μόνο στις εγγενείς ιδιότητες του τροφίμου, όπως η σύνθεση ή το περιεχόμενό του. Η αναφορά αυτή καλύπτει επίσης τον τρόπο με τον οποίο το τρόφιμο προορίζεται να καταναλωθεί, όταν οι τρόπος αυτός παρουσιάζεται ως στοιχείο που επηρεάζει τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται στο τρόφιμο.
48 Συνεπώς, ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης ενός συμπληρώματος διατροφής, όπως η ένδειξη «η καθημερινή λήψη είναι προτιμότερη από τη λήψη μίας μοναδικής δόσης», ή σχετικά με τον τρόπο χορήγησης του συμπληρώματος αυτού, όπως η ένδειξη «υπογλώσσια», είναι ικανές να αποδώσουν στο εν λόγω συμπλήρωμα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 1, του κανονισμού 1924/2006.
49 Δεύτερον, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006, «ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας» είναι «κάθε ισχυρισμός που δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ κατηγορίας τροφίμων, τροφίμου ή συστατικού του και της υγείας».
50 Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, ο «ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας», κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ορίζεται βάσει της σχέσης που πρέπει να υφίσταται μεταξύ ενός τροφίμου ή ενός από τα συστατικά του, αφενός, και της υγείας, αφετέρου, χωρίς ο ορισμός αυτός να περιέχει διευκρινίσεις ούτε ως προς τον άμεσο ή έμμεσο χαρακτήρα της σχέσης ούτε ως προς την ένταση ή τη διάρκειά της, με αποτέλεσμα ο όρος «σχέση» να πρέπει να νοηθεί υπό ευρεία έννοια (απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Green – Swan Pharmaceuticals CR, C‑299/12, EU:C:2013:501, σκέψη 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
51 Επομένως, η έννοια του «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας» δεν αφορά μόνο σχέση συνεπαγόμενη βελτίωση της κατάστασης της υγείας χάρη στην κατανάλωση του τροφίμου, αλλά και κάθε σχέση που συνεπάγεται απουσία ή μείωση των αρνητικών για την υγεία συνεπειών που, σε άλλες περιπτώσεις, συνοδεύουν ή ακολουθούν την κατανάλωση του τροφίμου (πρβλ. απόφαση της 6ης Σεπτεμβρίου 2012, Deutsches Weintor, C‑544/10, EU:C:2012:526, σκέψη 35).
52 Κατά συνέπεια, ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης ή την οδό χορήγησης ενός συμπληρώματος διατροφής, όπως αυτές για τις οποίες γίνεται λόγος στη σκέψη 48 της παρούσας απόφασης, μπορούν, όταν παρουσιάζονται ως στοιχείο που έχει σημασία για την επίτευξη ενός ευεργετικού για την υγεία αποτελέσματος ή για την απουσία ή τη μείωση ενός αρνητικού για την υγεία αποτελέσματος που θα μπορούσε να προκύψει από μια άλλη συχνότητα λήψης ή άλλη οδό χορήγησης, να εμπίπτουν στην έννοια του «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας» του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006.
53 Αντιθέτως, όπως προκύπτει από τον ορισμό που υπενθυμίζεται στη σκέψη 50 της παρούσας απόφασης, όταν οι ενδείξεις απλώς παρέχουν στους καταναλωτές αμιγώς πρακτικής φύσεως πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο κατανάλωσης του οικείου προϊόντος, χωρίς ρητή ή σιωπηρή αναφορά σε αποτέλεσμα για την υγεία, δεν μπορούν να εμπίπτουν στην εν λόγω έννοια.
54 Εξάλλου, η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με τους σκοπούς του κανονισμού 1924/2006, ο οποίος, αφενός, αποσκοπεί, όπως ορίζει το άρθρο 1, παράγραφος 1, αυτού, στο να εξασφαλίσει την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και συγχρόνως την παροχή υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή, ιδίως έναντι παραπλανητικών ισχυρισμών, διευκολύνοντας την επιλογή του καταναλωτή μέσω της διάθεσης στην αγορά ασφαλών προϊόντων που φέρουν επαρκή επισήμανση. Αφετέρου, η προστασία της υγείας επίσης συγκαταλέγεται στους κύριους σκοπούς του κανονισμού (πρβλ. απόφαση της 30ής Απριλίου 2025, Novel Nutriology, C‑386/23, EU:C:2025:304, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
55 Για την επίτευξη των σκοπών της διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή και προστασίας της ανθρώπινης υγείας, πρέπει, μεταξύ άλλων, να παρέχεται στους καταναλωτές η αναγκαία πληροφόρηση ώστε να είναι σε θέση να προβούν σε τεκμηριωμένη επιλογή (απόφαση της 30ής Απριλίου 2025, Novel Nutriology, C‑386/23, EU:C:2025:304, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
56 Στους σκοπούς όμως αυτούς αντιβαίνει ερμηνεία η οποία δεν περιλαμβάνει στην έννοια του «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας», κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006, τις ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης ή τον τρόπο χορήγησης ενός συμπληρώματος διατροφής οι οποίες δεν περιορίζονται σε πληροφορίες αμιγώς πρακτικής φύσεως. Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα παρείχε τη δυνατότητα στους επιχειρηματικούς φορείς να χρησιμοποιήσουν τέτοιες ενδείξεις, μολονότι αυτές είναι ικανές να υποβάλουν στους καταναλωτές την ύπαρξη ενός ευεργετικού για την υγεία αποτελέσματος ή την απουσία ή μείωση ενός αρνητικού για την υγεία αποτελέσματος, τούτο δε χωρίς να χρειαστεί να τηρήσουν τις απαιτήσεις του κανονισμού, ιδίως την απαίτηση που υπενθυμίζεται στη σκέψη 44 της παρούσας απόφασης, κατά την οποία η χρήση των ισχυρισμών επί θεμάτων υγείας θα πρέπει να εγκρίνεται μόνο μετά από επιστημονική αξιολόγηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου.
57 Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης και/ή τον τρόπο χορήγησης ενός συμπληρώματος διατροφής εμπίπτουν στην έννοια του κατά την εν λόγω διάταξη «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας», όταν οι πρακτικές αυτές λεπτομέρειες παρουσιάζονται ως συνδεόμενες με ένα ευεργετικό για την υγεία αποτέλεσμα ή με την απουσία ή τη μείωση ενός αρνητικού για την υγεία αποτελέσματος.
Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος
58 Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι στην επισήμανση του συμπληρώματος διατροφής ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση του εν λόγω συμπληρώματος πρέπει να αναπαράγεται αυτολεξεί η περιλαμβανόμενη στη διάταξη αυτή δήλωση ότι «η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και […] η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα».
59 Όπως προκύπτει από τον τίτλο του, το άρθρο 14 του εν λόγω κανονισμού ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τους ισχυρισμούς για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας.
60 Η έννοια του «ισχυρισμού για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας» ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 6, του εν λόγω κανονισμού ως «κάθε ισχυρισμός επί θεμάτων υγείας που δηλώνει, υπονοεί ή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση κατηγορίας τροφίμων, τροφίμου ή συστατικού του μειώνει σημαντικά τον παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση ανθρώπινης ασθένειας».
61 Κατά το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, εκτός από τις γενικές απαιτήσεις του κανονισμού αυτού και τις ειδικές απαιτήσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου, για τους ισχυρισμούς που αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, πρέπει, στην επισήμανση ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση, να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια, στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός, έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.
62 Πρώτον, επισημαίνεται, αφενός, ότι στο λεκτικό του εν λόγω άρθρου 14, παράγραφος 2, δεν γίνεται λόγος για απαίτηση αυτολεξεί αναπαραγωγής του κειμένου που ακολουθεί τη φράση «δήλωση ότι», εξυπακουομένου πάντως ότι μια τέτοια δήλωση πρέπει ιδίως, όπως προκύπτει από το λεκτικό αυτό, να συσχετίζεται με την ασθένεια την οποίαν αφορά ο ισχυρισμός.
63 Αφετέρου, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 32 των προτάσεών του, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε ρητώς, σε άλλες διατάξεις του κανονισμού 1924/2006, την υποχρεωτική τήρηση μιας καθορισμένης διατύπωσης. Τούτο ισχύει, μεταξύ άλλων, για το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού καθώς και για ορισμένους τίτλους του παραρτήματος του κανονισμού, που προβλέπουν ότι ορισμένοι ισχυρισμοί επί θεμάτων διατροφής πρέπει να συνοδεύονται από δήλωση η διατύπωση της οποίας καθορίζεται λέξη προς λέξη.
64 Δεύτερον, όπως υπομνήσθηκε στις σκέψεις 54 και 55 της παρούσας απόφασης, από τη στιγμή που η προστασία της υγείας συγκαταλέγεται στους κύριους σκοπούς του κανονισμού 1924/2006, πρέπει, μεταξύ άλλων, να παρέχεται στον καταναλωτή η αναγκαία πληροφόρηση ώστε αυτός να είναι σε θέση να προβεί σε τεκμηριωμένη επιλογή.
65 Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, πρέπει επίσης, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 3 του ως άνω κανονισμού, να προστατεύεται ο καταναλωτής από πληροφορίες που θα μπορούσαν να τον παραπλανήσουν αποδίδοντας στα τρόφιμα φαρμακευτικές ιδιότητες τις οποίες δεν έχουν.
66 Το άρθρο 14, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού εντάσσεται ακριβώς στο πλαίσιο του σκοπού αυτού.
67 Πράγματι, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 33 των προτάσεών του, η δήλωση την οποίαν προβλέπει η διάταξη αυτή αποσκοπεί στο να εντάξει σε ευρύτερο πλαίσιο το περιεχόμενο του ισχυρισμού για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας και στο να αποτρέψει το ενδεχόμενο να εκληφθεί ο ισχυρισμός αυτός ως θεραπευτική υπόσχεση. Κατά τον τρόπο αυτόν η εν λόγω δήλωση συμβάλλει στην πρόληψη οποιουδήποτε κινδύνου παραπλάνησης του καταναλωτή, προβαίνοντας στην υπενθύμιση, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 28 του κανονισμού 1924/2006, ότι η διατροφή δεν αποτελεί παρά έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωση ορισμένων ανθρώπινων ασθενειών και ότι και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την εκδήλωση των ασθενειών αυτών.
68 Χάριν της επίτευξης του σκοπού προστασίας της ανθρώπινης υγείας, όταν ένας ισχυρισμός σχετικά με τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, σημείο 6, του κανονισμού αυτού, χρησιμοποιείται σε εμπορική ανακοίνωση, είναι αρκετό να συνοδεύεται ο ισχυρισμός από δήλωση η οποία, χωρίς να αναπαράγει κατ’ ανάγκην αυτολεξεί τη διατύπωση που χρησιμοποιείται στο άρθρο 14, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, ενημερώνει τον καταναλωτή κατά τρόπο ακριβή, σαφή και ευχερώς κατανοητό, αφενός, ότι η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και, αφετέρου, ότι η μεταβολή ενός από τους παράγοντες αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.
69 Επισημαίνεται ότι η ως άνω απαίτηση για μια ακριβή, σαφή και ευχερώς κατανοητή ενημέρωση επιβεβαιώνεται από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 1169/2011, το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο της συστηματικής ερμηνείας των διατάξεων του κανονισμού 1924/2006.
70 Πράγματι, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 3 αυτού, ο τελευταίος αυτός κανονισμός έχει ως σκοπό να συμπληρώσει τις γενικές αρχές της οδηγίας 2000/13. Δεδομένου ότι η οδηγία αυτή καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 1169/2011, ο οποίος εισήγαγε νέο καθεστώς που αντικαθιστά εκείνο της οδηγίας, ο κανονισμός 1924/2006 πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα του κανονισμού 1169/2011.
71 Το δε τιτλοφορούμενο «Θεμιτές πρακτικές σχετικά με τις πληροφορίες» άρθρο 7 του κανονισμού 1169/2011 προβλέπει στην παράγραφο 2 ότι οι πληροφορίες για τα τρόφιμα πρέπει να είναι ακριβείς, σαφείς και ευχερώς κατανοητές για τον καταναλωτή.
72 Εν προκειμένω, προκύπτει, υπό την επιφύλαξη επαλήθευσης από το αιτούν δικαστήριο, ότι, στην περίπτωση του ισχυρισμού «η λύση για τον έλεγχο της χοληστερόλης», η δήλωση ότι «η υπερχοληστερολαιμία συνιστά παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές ασθένειες» δεν είναι ικανή να παράσχει στον μέσο καταναλωτή που έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, κατά τρόπο ακριβή, σαφή και ευχερώς κατανοητό, τις πληροφορίες τις οποίες απαιτεί το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006.
73 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι στην επισήμανση του συμπληρώματος διατροφής ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση του εν λόγω συμπληρώματος δεν χρειάζεται να αναπαράγεται αυτολεξεί η περιλαμβανόμενη στη διάταξη αυτή δήλωση ότι «η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και […] η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα», υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω επισήμανση, παρουσίαση ή διαφήμιση περιλαμβάνει δήλωση που ενημερώνει τον καταναλωτή κατά τρόπο ακριβή, σαφή και ευχερώς κατανοητό για τα δύο αυτά στοιχεία.
Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος
74 Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμη απάντηση η οποία να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 26ης Μαρτίου 2026, AVEPA, C‑294/25, EU:C:2026:254, σκέψη 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
75 Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι επίμαχες στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης είναι διαφημιστικές καταχωρίσεις που αποσκοπούν στην προώθηση συμπληρωμάτων διατροφής και δημοσιεύονται σε περιοδικά απευθυνόμενα στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας. Επομένως, η ανάλυση πρέπει να περιοριστεί μόνο στην περίπτωση της γραπτής διαφήμισης.
76 Συνεπώς, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι, σε γραπτή διαφήμιση για συμπλήρωμα διατροφής η οποία περιέχει ισχυρισμό για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, πρέπει να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια στην οποίαν αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα, σε περίπτωση που η δήλωση αυτή αναγράφεται στη συσκευασία, στο φύλλο οδηγιών χρήσης και στον ιστότοπο του εν λόγω συμπληρώματος.
77 Συναφώς, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 61 της παρούσας απόφασης, βάσει του εν λόγω άρθρου 14, παράγραφος 2, εκτός από τις γενικές απαιτήσεις του κανονισμού αυτού και τις ειδικές απαιτήσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου, για τους ισχυρισμούς που αφορούν τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας, στην επισήμανση ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση, πρέπει να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια στην οποίαν αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα.
78 Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για την ερμηνεία διατάξεως του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιό της και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αυτή αποτελεί μέρος (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, ratiopharm, C‑786/18, EU:C:2020:459, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
79 Όσον αφορά, πρώτον, το γράμμα του άρθρου 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, επισημαίνεται ότι η χρήση του παρατακτικού συνδέσμου «ή», ο οποίος τίθεται πριν από τη φράση «εάν δεν υπάρχει επισήμανση», έχει την έννοια ότι η δήλωση ότι η ασθένεια στην οποίαν αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από τους παράγοντες αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα πρέπει να περιλαμβάνεται κατ’ αρχήν στην επισήμανση του οικείου προϊόντος και, μόνον εάν δεν υπάρχει επισήμανση, σε άλλα μέσα, όπως η παρουσίαση του προϊόντος ή η διαφήμιση για το προϊόν.
80 Συναφώς, η έννοια της «επισήμανσης» ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 1924/2006, μέσω παραπομπής στο άρθρο 1, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2000/13, το οποίο έχει πλέον αντικατασταθεί από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, του κανονισμού 1169/2011, ως περιλαμβάνουσα τις μνείες, ενδείξεις, εμπορικά σήματα, εμπορικές ονομασίες, εικόνες ή σύμβολα που αναφέρονται σε ένα τρόφιμο και τοποθετούνται σε κάθε συσκευασία, έγγραφο, πινακίδα, ετικέτα, δακτύλιο ή περιλαίμιο που συνοδεύει ή αναφέρεται στο τρόφιμο αυτό.
81 Όπως προκύπτει από το εν λόγω άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, κάθε μνεία ή ένδειξη που αναφέρεται σε τρόφιμο και τίθεται στη συσκευασία του εμπίπτει στην κατά την εν λόγω διάταξη έννοια της «επισήμανσης».
82 Εν προκειμένω, από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι η ένδειξη ότι η υπερχοληστερολαιμία συνιστά παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές ασθένειες τίθεται στη συσκευασία και στο φύλλο οδηγιών χρήσης του συμπληρώματος διατροφής VistaSterol και, κατά συνέπεια, στην επισήμανσή του, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ.
83 Όσον αφορά, κατά δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, επισημαίνεται ότι, για τους σκοπούς του κανονισμού 1169/2011, το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο ζʹ, του τελευταίου αυτού κανονισμού παραπέμπει στον ορισμό της «διαφήμισης» που διατυπώνεται στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2006/114, κατά τον οποίο ως διαφήμιση πρέπει να θεωρείται «κάθε ανακοίνωση που γίνεται στο πλαίσιο εμπορικής, βιομηχανικής, βιοτεχνικής ή επαγγελματικής δραστηριότητας, με στόχο την προώθηση της προμήθειας αγαθών ή υπηρεσιών».
84 Επομένως, από τον κανονισμό 1169/2011 προκύπτει ότι οι όροι «επισήμανση» και «διαφήμιση» νοούνται στον εν λόγω κανονισμό κατά τρόπο διαφορετικό.
85 Εξάλλου, το άρθρο 12 του κανονισμού 1169/2011, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διαθεσιμότητα και παράθεση των υποχρεωτικών πληροφοριών για τα τρόφιμα», ορίζει, αφενός, στην παράγραφο 1, ότι οι υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα, στις οποίες περιλαμβάνονται, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, του κανονισμού αυτού, οι πληροφορίες που απαριθμούνται στο άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, διατίθενται και είναι εύκολα προσβάσιμες, σύμφωνα με τον κανονισμό 1169/2011. Αφετέρου, στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου 12 προβλέπεται ότι, στην περίπτωση των προσυσκευασμένων τροφίμων, οι υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα αναγράφονται απευθείας στη συσκευασία ή σε ετικέτα συνδεδεμένη σ’ αυτήν.
86 Συναφώς, η εκτελεστική απόφαση 2013/63, η οποία εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που της ανατίθενται από τον νομοθέτη της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 4, και του άρθρου 25 του κανονισμού 1924/2006, ορίζει, στο σημείο 2.1, τρίτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, δεύτερο εδάφιο, του παραρτήματός της, ότι «[τ]ο άρθρο 12 του κανονισμού [1169/2011] θεσπίζει την αρχή ότι ο καταναλωτής θα πρέπει πάντοτε να έχει στη διάθεσή του τις υποχρεωτικές πληροφορίες προκειμένου να αποφασίσει για την αγορά ενός τροφίμου».
87 Η εν λόγω εκτελεστική απόφαση διευκρινίζει επίσης, στο σημείο 2.1, τρίτο εδάφιο, του παραρτήματός της, ότι «[η] διάκριση ανάμεσα στην “επισήμανση” και τη “διαφήμιση” έγκειται στο ότι η “επισήμανση” αφορά τη διάθεση του τροφίμου στον τελικό καταναλωτή, ενώ η “διαφήμιση” αφορά την προβολή της διάθεσης του τροφίμου από τον υπεύθυνο της επιχείρησης τροφίμων».
88 Όταν όμως ένα τρόφιμο φέρει επισήμανση στην οποία αναγράφονται οι προβλεπόμενες στο άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 υποχρεωτικές πληροφορίες, ο καταναλωτής έχει στη διάθεσή του τις υποχρεωτικές αυτές πληροφορίες προκειμένου να αποφασίσει για την αγορά του τροφίμου χάρη στην επισήμανση αυτή, δεδομένου ότι, όπως επισημάνθηκε στην προηγούμενη σκέψη, σκοπός της επισήμανσης είναι ακριβώς να ενημερώσει τον τελικό καταναλωτή. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν απαιτείται, για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκεται από το άρθρο 12 του κανονισμού 1169/2011, να περιλαμβάνονται οι εν λόγω υποχρεωτικές πληροφορίες και στη γραπτή διαφήμιση του προϊόντος.
89 Όσον αφορά, κατά τρίτον, τον σκοπό του κανονισμού 1924/2006, όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 54 και 64 της παρούσας απόφασης, η προστασία της υγείας συγκαταλέγεται στους κύριους σκοπούς του κανονισμού αυτού. Προς τούτο, πρέπει, μεταξύ άλλων, να παρέχεται στον καταναλωτή η αναγκαία πληροφόρηση ώστε να είναι σε θέση να προβεί σε τεκμηριωμένη επιλογή.
90 Στο μέτρο όμως που, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 82 της παρούσας απόφασης, η απαιτούμενη από το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 δήλωση περιλαμβάνεται στην επισήμανση του οικείου προϊόντος, δεν χρειάζεται να περιλαμβάνεται η δήλωση αυτή και στη γραπτή διαφήμιση για το προϊόν, δεδομένου ότι, κατά την ίδια την πράξη της αγοράς, ο ενδιαφερόμενος καταναλωτής διαθέτει όλες τις χρήσιμες πληροφορίες για να προβεί σε τεκμηριωμένη και συνειδητή επιλογή.
91 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006 έχει την έννοια ότι σε γραπτή διαφήμιση για συμπλήρωμα διατροφής η οποία περιέχει ισχυρισμό για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας δεν χρειάζεται να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα, σε περίπτωση που η δήλωση αυτή αναγράφεται στη συσκευασία του εν λόγω συμπληρώματος.
Επί των δικαστικών εξόδων
92 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 2, παράγραφος 2, σημείο 5, του κανονισμού (ΕΚ) 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς επί θεμάτων διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 109/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008,
έχει την έννοια ότι:
ενδείξεις σχετικά με τη συχνότητα λήψης και/ή τον τρόπο χορήγησης ενός συμπληρώματος διατροφής εμπίπτουν στην έννοια του κατά την εν λόγω διάταξη «ισχυρισμού επί θεμάτων υγείας», όταν οι πρακτικές αυτές λεπτομέρειες παρουσιάζονται ως συνδεόμενες με ένα ευεργετικό για την υγεία αποτέλεσμα ή με την απουσία ή τη μείωση ενός αρνητικού για την υγεία αποτελέσματος.
2) Το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 109/2008,
έχει την έννοια ότι:
στην επισήμανση του συμπληρώματος διατροφής ή, εάν δεν υπάρχει επισήμανση, στην παρουσίαση ή τη διαφήμιση του εν λόγω συμπληρώματος δεν χρειάζεται να αναπαράγεται αυτολεξεί η περιλαμβανόμενη στη διάταξη αυτή δήλωση ότι «η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και […] η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα», υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω επισήμανση, παρουσίαση ή διαφήμιση περιλαμβάνει δήλωση που ενημερώνει τον καταναλωτή κατά τρόπο ακριβή, σαφή και ευχερώς κατανοητό για τα δύο αυτά στοιχεία.
3) Το άρθρο 14, παράγραφος 2, του κανονισμού 1924/2006, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 109/2008,
έχει την έννοια ότι:
σε γραπτή διαφήμιση για συμπλήρωμα διατροφής η οποία περιέχει ισχυρισμό για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης ασθένειας δεν χρειάζεται να υπάρχει επίσης δήλωση ότι η ασθένεια στην οποία αναφέρεται ο ισχυρισμός έχει πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου και ότι η μεταβολή ενός από αυτούς ενδέχεται να έχει ή να μην έχει ευεργετικό αποτέλεσμα, σε περίπτωση που η δήλωση αυτή αναγράφεται στη συσκευασία του εν λόγω συμπληρώματος.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.