–

għal Telefónica Germany GmbH & Co. OHG, minn H. Plassmeier, Rechtsanwalt,

–

għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn P. Gentili, avvocato dello Stato,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn G. Braun u L. Nicolae, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6a u tal-Artikolu 6e(3) tar-Regolament (UE) Nru 531/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Ġunju 2012 dwar roaming fuq networks pubbliċi ta’ komunikazzjonijiet mobbli fl-Unjoni (ĠU 2012, L 172, p. 10), kif emendat bir-Regolament (UE) 2015/2120 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2015 (ĠU 2015, L 310, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 531/2012”).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Telefónica Germany GmbH & Co. OHG, fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet li topera, b’mod partikolari, taħt l-isem ta’ “OS”, u Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände – Verbraucherzentrale Bundesverband eV (L-Unjoni Federali taċ-Ċentrali u l-Assoċjazzjonijiet tal-Konsumaturi, il-Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-“Bundesverband”) dwar mandat ta’ inibizzjoni mressaq minn din tal-aħħar kontra prattiki ta’ O2 relatati mal-modalitajiet ta’ passaġġ għat-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolata fil-livell tal-Unjoni Ewropea, wara t-tneħħija, b’effett mill-15 ta’ Ġunju 2017, tal-ispejjeż ta’ roaming bl-imnut supplimentari ġewwa l-Unjoni.

Il-kuntest ġuridiku

Ir-Regolament Nru 531/2012.

3

Skont l-Artikolu 2(2)(r) tar-Regolament Nru 531/2012, il-“prezz bl-imnut nazzjonali” huwa ddefinit kif ġej:

4

L-Artikolu 6a ta’ dan ir-regolament, intitolat “Tneħħija ta’ ħlasijiet supplimentari tar-roaming bl-imnut”, jipprovdi:

5

L-Artikolu 6b tal-imsemmi regolament, intitolat “Użu ġust”, huwa fformulat kif ġej:

6

Skont l-Artikolu 6c(1) tar-Regolament Nru 531/2012, intitolat “Is-sostenibbiltà tat-tneħħija tal-ħlasijiet supplimentari tar-roaming bl-imnut”:

7

L-Artikolu 6e ta’ dan ir-regolament, intitolat “Provvista ta’ servizzi regolati ta’ roaming bl-imnut”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 3 tiegħu:

8

L-Artikolu 6f tal-imsemmi regolament, intitolat “Ħlasijiet supplimentari tranżizzjonali ta’ roaming bl-imnut”, jipprovdi:

9

L-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 531/2012, intitolat “Trasparenza ta’ tariffi bl-imnut ta’ telefonati u messaġġi SMS roaming”, jipprovdi fil-paragrafu 3 tiegħu:

Ir-Regolament Nru 2015/2120

10

Il-premessi 21 u 25 tar-Regolament Nru 2015/2120 jistabbilixxu:

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari

11

Telefónica Germany hija fornitur ta’ servizzi ta’ telekomunikazzjonijiet li toffri, b’mod partikolari, servizzi ta’ komunikazzjonijiet mobbli, taħt l-isem ta’ “O2”.

12

Wara l-adozzjoni tar-Regolament 2015/2120, O2 ippubblikat fuq is-sit internet tagħha www.o2online.de informazzjoni dwar il-modalitajiet ta’ passaġġ għat-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolat fil-livell tal-Unjoni, li tikkorrispondi, bħala prinċipju, għas-servizz “Roam like at home” (roaming b’tariffi nazzjonali) (iktar ’il quddiem ir-“RBTN”). B’mod iktar preċiż, fit-tab intitolat “Informazzjoni ġenerali” ta’ dan is-sit, huwa indikat dan li ġej:

13

Mit-tab intitolat “Kif naċċedi għat-tariffa ta’ roaming UE rregolata?” tal-imsemmi sit jirriżulta li:

14

Skont il-Bundesverband, il-modalitajiet ta’ passaġġ għat-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolata, kif indikati fuq is-sit internet ta’ O2, kienu jeżiġu, essenzjalment, mill-klijenti ta’ O2 li, qabel il-15 ta’ Ġunju 2017 kienu ffatturati skont tariffa differenti minn dik tat-tariffa tar-roaming irregolat (iktar ’il quddiem it-“tariffa l-oħra” jew it-“tariffa alternattiva”) li jittrasmettu lil O2 dikjarazzjoni speċjali sabiex jibbenefikaw mill-vantaġġi tat-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolat, u b’mod partikolari tar-RBTN, permezz ta’ SMS u/jew permezz tal-applikazzjoni informatika. Il-Bundesverband, peress li qieset li din il-prattika kienet kuntrarja b’mod partikolari għall-Artikolu 6a u għall-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012, adixxiet lill-qorti tar-rinviju, il-Landgericht München I (il-Qorti Reġjonali ta’ München I, il-Ġermanja), b’mandat ta’ inibizzjoni ta’ din il-prattika.

15

Fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, il-Bundesverband issostni li, skont dawn id-dispożizzjonijiet, ir-RBTN kellha tiġi applikata awtomatikament għall-konsumaturi kollha mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-imsemmi regolament, jiġifieri l-15 ta’ Ġunju 2017. O2 hija għalhekk obbligata li tiżgura li l-klijenti kollha tagħha jibbenefikaw awtomatikament mir-RBTN, kemm jekk ikunu kif ukoll jekk ma jkunux preċedentement għażlu t-tariffa alternattiva. Għaldaqstant, O2 ma tistax teżiġi mill-klijenti tagħha ffatturati skont it-tariffa l-oħra li juru r-rieda tagħhom li jibdlu t-tariffa sabiex jibbenefikaw mir-RBTN.

16

Telefónica Germany, min-naħa tagħha, issostni li, fil-kuntest tal-applikazzjoni tar-Regolament Nru 531/2012, għandha ssir distinzjoni bejn żewġ tipi ta’ tariffi ta’ roaming, jiġifieri t-tariffa rregolata u t-tariffa msejħa “alternattiva”. It-tariffa rregolata hija tariffa standard li, bħala prinċipju, ma tista’ tkun is-suġġett ta’ ebda żieda meta mqabbla mat-tariffa bl-imnut nazzjonali, filwaqt li t-tariffa alternattiva tista’ tipprevedi kundizzjonijiet li huma differenti minn dawk tat-tariffa bl-imnut nazzjonali. Skont Telefónica Germany, dan ir-regolament jeżiġi li l-klijenti li kienu diġà ffatturati skont it-tariffa rregolata qabel il-15 ta’ Ġunju 2017 jibbenefikaw awtomatikament mir-RBTN. Min-naħa l-oħra, skont l-Artikolu 6e(3) ta’ dan l-istess regolament, l-obbligu li wieħed jgħaddi awtomatikament għar-RBTN ma japplikax għall-klijenti li kienu ffatturati skont it-tariffa alternattiva fil-15 ta’ Ġunju 2017.

17

Il-qorti tar-rinviju tqis li l-kwistjoni dwar jekk, mill-15 ta’ Ġunju 2017, it-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolata kellhiex tiġi applikata awtomatikament għall-klijenti kollha hija determinanti għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali, speċjalment peress li, anki wara d-data ta’ skadenza tal-15 ta’ Ġunju 2017, O2 ma kinitx tat il-benefiċċju ta’ din it-tariffa lill-klijenti kollha li kienu suġġetti għat-tariffa alternattiva.

18

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Landgericht München I (il-Qorti Reġjonali ta’ München I) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:

Fuq id-domanda preliminari

19

Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 6a u l-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li t-tariffa l-ġdida ta’ roaming irregolata prevista fl-Artikolu 6a ta’ dan ir-regolament tapplika awtomatikament, b’effett mill-15 ta’ Ġunju 2017, mhux biss għall-klijenti li diġà kellhom tariffa ta’ roaming irregolata, iżda wkoll għall-klijenti li, sa din id-data, kienu għażlu tariffa oħra.

20

Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, ma għandhomx jiġu kkunsidrati biss kliemha iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha hija tagħmel parti (sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, Wasserleitungsverband Nördliches Burgenland et, C‑197/18, EU:C:2019:824, punt 48 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).

21

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat, qabel kollox, li mill-kliem tal-Artikolu 6a tar-Regolament Nru 531/2012 jirriżulta li l-bidla għar-RBTN kellha ssir, b’mod ġenerali, b’effett mill-15 ta’ Ġunju 2017, “għall-klijenti tar-roaming fi kwalunkwe Stat Membru”, mingħajr ma din id-dispożizzjoni tinkludi eċċezzjonijiet jew riżervi marbuta ma’ dawn il-“klijenti tar-roaming” u lanqas, a fortiori, riżervi marbuta mal-kwistjoni dwar jekk dawn il-klijenti kinux jibbenefikaw sa dak iż-żmien minn tariffa oħra. Fil-fatt, l-uniċi riżervi msemmija fl-Artikolu 6a tar-Regolament Nru 531/2012 jirriżultaw mill-Artikolu 6b, intitolat “Użu ġust”, u mill-Artikolu 6c, intitolat “Is-sostenibbiltà tat-tneħħija tal-ħlasijiet supplimentari tar-roaming bl-imnut”, ta’ dan ir-regolament, li jiddefinixxi l-kuntest li fih il-fornituri ta’ servizzi ta’ roaming jistgħu, rispettivament, japplikaw politika ta’ użu raġonevoli tar-RBTN u jiffatturaw b’mod eċċezzjonali spejjeż ta’ roaming supplimentari.

22

Sussegwentement, in-natura awtomatika tal-bdil għat-tariffa ta’ roaming irregolata fir-rigward tal-klijenti kollha hija kkonfermata mill-kliem tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012.

23

Fil-fatt, minn naħa, l-ewwel paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni joffri l-possibbiltà lill-fornituri ta’ servizzi ta’ roaming li “joffru” u lill-klijenti b’roaming li “jagħżlu deliberatament” “tariffa tar-roaming għajr dik stipulata f’konformità mal-Artikoli 6a, 6b u 6c […] li kieku kienu jingħataw fin-nuqqas ta’ għażla bħal din”. L-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012 għalhekk jistabbilixxi sistema ta’ deroga (opt-out), li tgħid li, essenzjalment, jekk klijent ma jkunx jixtieq jibbenefika mir-RBTN, huwa għandu juri dan espressament. Din l-interpretazzjoni hija barra minn hekk ikkonfermata mill-aħħar sentenza tal-ewwel paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni li tipprovdi li “[i] l-fornitur tar-roaming għandu jfakkar lil dawk il-klijenti tar-roaming fin-natura tal-vantaġġi tar-roaming li b’hekk jintilfu [jekk dawn tal-aħħar kellhom jagħżlu tariffa ta’ roaming differenti minn dik stabbilita skont l-Artikoli 6a, 6b u 6c ta’ dan ir-regolament]”. Barra minn hekk, it-test ta’ din l-istess dispożizzjoni ma jistabbilixxix kuntest temporali relatat mal-applikazzjoni tagħha, li jippermetti li jiġi dedott li tali għażla ta’ “opt-out” setgħet issir anki qabel id-data tal-iskadenza tal-15 ta’ Ġunju 2017. B’hekk, għall-finijiet tal-eżerċizzju ta’ tali għażla qabel din id-data u għaż-żamma ta’ tariffa oħra warajha, il-fornituri ta’ servizzi ta’ roaming kienu obbligati li jikkuntattjaw, qabel din l-istess data, lill-klijenti kkonċernati sabiex jistaqsuhom jekk kinux jixtiequ jżommu t-tariffa l-oħra tagħhom, billi jfakkruhom “in-natura tal-vantaġġi tas-servizz ta’ roaming li jintilfu jekk issir [l-imsemmija] għażla”. Skont din ir-regola, jekk klijent jirrispondi fin-negattiv jew ma jirrispondix, huwa kien awtomatikament suġġett għat-tariffa ta’ RBTN.

24

Min-naħa l-oħra, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012 jikkonferma li l-“fornituri tar-roaming għandhom japplikaw tariffa [roaming irregolata] għall-klijenti eżistenti u ġodda kollha tar-roaming awtomatikament”. Għaldaqstant, il-fatt li din l-applikazzjoni awtomatika tikkonċerna “l-klijenti kollha”, mingħajr distinzjoni skont il-profil tal-klijenti jew it-tariffa li sa dak iż-żmien kienet applikabbli għalihom, huwa inekwivoku. F’dan is-sens, il-parti introduttiva ta’ dan it-tieni subparagrafu (“[m]ingħajr preġudizzju għall-ewwel subparagrafu”) isservi sabiex tenfasizza li t-tariffa l-oħra tista’ tibqa’ tiġi offruta anki wara d-dħul fis-seħħ tat-tariffa tar-RBTN, sakemm il-kundizzjonijiet tal-imsemmi l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012 ikunu ssodisfatti u b’mod partikolari l-klijent ikun għażel “deliberatament”.

25

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kuntest li fih jaqgħu l-Artikolu 6a l-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012, għandu jiġi rrilevat li dawn id-dispożizzjonijiet ġew introdotti mir-Regolament 2015/2120 fid-dawl tat-tneħħija tal-ispejjeż ta’ roaming bl-imnut supplimentari fi ħdan l-Unjoni.

26

Fil-fatt, kif jirriżulta mill-premessa 21 tar-Regolament 2015/2120, il-leġiżlatur tal-Unjoni kkonstata li, fid-dawl tal-livell osservat tal-prezzijiet bl-ingrossa, it-tneħħija tad-differenza bejn il-prezzijiet nazzjonali u l-prezzijiet ta’ roaming, li kienet tikkostitwixxi l-għan aħħari tar-Regolament Nru 531/2012, kif tistabbilixxi l-premessa 3 ta’ dan ir-regolament fil-verżjoni inizjali tiegħu, ma setgħetx tintlaħaq b’mod sostenibbli, raġuni li għaliha ġie deċiż li jitneħħew l-ispejjeż tar-roaming bl-imnut addizzjonali mill-15 ta’ Ġunju 2017.

27

In-natura awtomatika ta’ din il-bidla għar-RBTN tirriżulta wkoll mill-premessa 25 tar-Regolament 2015/2120, li tipprevedi “perijodu ta’ tranżizzjoni, li fih il-fornituri tar-roaming għandhom ikunu jistgħu jżidu ħlas supplimentari mal-prezzijiet domestiċi […]”, mingħajr madankollu ma jagħmlu riferiment għat-tariffa l-oħra, jew anki għall-possibbiltà li l-applikazzjoni tar-RBTN tkun suġġetta għal dikjarazzjoni korrispondenti tal-klijenti għall-fornituri.

28

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li, ċertament, ir-Regolament Nru 531/2012 fil-verżjoni inizjali tiegħu kien intiż li jiffissa, fil-livell tal-Unjoni, il-prezz massimu bl-imnut permezz ta’ tariffa rregolata, imsejħa “Ewrotariffa”, u kien jipprevedi li din kienet tapplika awtomatikament, mill-1 ta’ Lulju 2012, għall-klijenti kollha b’roaming eżistenti, ħlief għal dawk li kienu diġà deliberatament għażlu tariffa b’roaming differenti minn dik li kienet tingħatalhom fl-assenza ta’ din l-għażla. Kif jixhdu l-premessi 48 u 77 tar-Regolament Nru 531/2012 fil-verżjoni inizjali tiegħu, kif ukoll, fir-rigward tal-“Ewro-vuċi”, l-Artikolu 8(2) u (3) ta’ dan l-istess regolament, tal-“Ewro-SMS”, l-Artikolu 10(2) u (4) ta’ dan ir-regolament u, tal-“Ewro-data”, l-Artikolu 13(2) u (3) tal-imsemmi regolament.

29

Madankollu, dawn id-dispożizzjonijiet kollha tal-verżjoni inizjali tar-Regolament Nru 531/2012 dwar l-applikazzjoni awtomatika tal-Ewrotariffa mhux biss ġew imħassra, iżda, ukoll, kienu jissodisfaw ratio legis differenti skont liema l-klijent seta’ jibbenefika minn tariffa oħra li kienet iktar baxxa mill-Ewrotariffa. B’hekk, b’mod partikolari, l-Artikolu 13(3) tar-Regolament Nru 531/2012 fil-verżjoni inizjali tiegħu, jirreferi għal “tariffa manifestament iktar baxxa mill-Ewro-data”.

30

Min-naħa l-oħra, fil-każ tar-RBTN, differenza fil-prezz bejn it-tariffa l-oħra ta’ roaming fl-Unjoni u t-tariffa ta’ roaming irregolata hija bħala prinċipju eskluża.

31

Għaldaqstant, mingħajr ma jiġi eskluż li l-bidla awtomatika għar-RBTN tista’, f’ċerti każijiet, minħabba eventwali adattament tal-kuntratt ta’ roaming, ikollha bħala konsegwenza l-irtirar ta’ ċerti vantaġġi marbuta mal-bżonnijiet individwali ta’ klijent, ir-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jipprivileġġa l-introduzzjoni awtomatika tar-RBTN fir-rigward tal-klijenti kollha hija inekwivoka.

32

Fit-tielet lok, din l-interpretazzjoni hija kkorraborata mill-għan imfittex mir-Regolament Nru 531/2012, li, kif jirriżulta mill-Artikolu 1(2) tiegħu u mill-premessa 21 tar-Regolament 2015/2120, huwa li “sabiex jinħoloq suq intern għas-servizzi ta’ komunikazzjoni mobbli[, u] eventwalment biex ma jkunx hemm differenzi bejn tariffi nazzjonali u dawk tar-roaming”. Għaldaqstant, għalkemm il-passaġġ awtomatiku għar-RBTN għall-klijenti kollha b’roaming huwa kompletament konformi ma’ dan l-għan, min-naħa l-oħra, ir-rekwiżit ta’ attivazzjoni tar-RBTN permezz ta’ manifestazzjoni espressa ta’ rieda (“opt-in”) jista’ jmur kontra dan l-għan fis-sitwazzjonijiet fejn it-tariffa l-oħra tibqa’ ogħla mit-tariffa nazzjonali.

33

F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li s-sistemi ta’ opt-in u ta’ opt-out joħolqu inkonvenjenzi ekwivalenti għall-klijenti, sa fejn dawn jikkonsistu t-tnejn li huma sabiex jistiednu lil dawn tal-aħħar jesprimu r-rieda tagħhom lill-fornitur ta’ servizzi ta’ roaming. Madankollu, il-leġiżlatur tal-Unjoni qies li s-sistema ta’ passaġġ awtomatiku għar-RBTN kienet is-sistema li kienet tippermetti bil-mod l-iktar effettiv, b’mod partikolari minħabba l-fatt li, f’sistema ta’ deroga (opt-out), is-silenzju jfisser approvazzjoni tar-RBTN, li jintlaħaq l-għan imfittex mir-Regolament Nru 531/2012 li jikkonsisti fit-twettiq tas-suq intern tal-komunikazzjonijiet mobbli mingħajr distinzjoni bejn it-tariffi nazzjonali u t-tariffi ta’ roaming.

34

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 6a u l-Artikolu 6e(3) tar-Regolament Nru 531/2012 għandhom jiġu interpretati fis-sens li, mill-15 ta’ Ġunju 2017, il-fornituri ta’ servizzi roaming kienu obbligati japplikaw awtomatikament għall-klijenti kollha tagħhom it-tariffa roaming irregolata msemmija, b’mod partikolari, fl-Artikolu 6a ta’ dan ir-regolament, kemm jekk dawn il-klijenti kienu preċedentement għażlu tariffa ta’ roaming irregolata jew tariffa oħra, sakemm ma kinux, qabel id-data ta’ skadenza tal-15 ta’ Ġunju 2017, espressament immanifestaw l-għażla li jibbenefikaw minn tali tariffa oħra, b’konformità mal-proċedura prevista f’dan ir-rigward mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6e(3) tal-imsemmi regolament.

Fuq l-ispejjeż

35

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjonijiet tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.